We go to meetings in the present tense; we go on family vacations in the present tense; we go to the polls and vote in the present tense.	ჩვენ გვაქვს შეხვედრები აწმყოში, ჩვენ მივდივართ ოჯახთან ერთად დასასვენებლად აწმყო დროში, ჩვენ მივდივართ არჩევნებზე და ხმას ვაძლევთ აწმყო დროში.


So effectively, we all kind of wind up traveling through life, trapped in this little bubble of feeling very right about everything.	საბოოლო ჯამში, ჩვენ ძალზე ეფექტურად ვახერხებთ ამ ცხოვრებაში მოგზაურობას ჩვენს პატარა ბუშტებში გამომწყვდეულები, ბუშტებში, სადაც ყველაფერში ძალიან მართლები გვგონია ჩვენი თავები.


I think this is a problem.	ჩემი აზრით ეს პრობლემაა.


I think it's a problem for each of us as individuals, in our personal and professional lives, and I think it's a problem for all of us collectively as a culture.	ჩემი აზრით, ეს პრობლემაა თითოეული ჩვენგანისთვის, როგორც ინდივიდუალთათვის ჩვენივე პირადულ და პროფესიულ ცხოვრებაში. და ასევე, მე ვფიქრობ, ეს პრობლემაა ყველა ჩვენგანისთვის კოლექტიურად, როგორც კულტურისთვის.


So what I want to do today is, first of all, talk about why we get stuck inside this feeling of being right.	დღეს მინდა პირველ რიგში ვილაპარაკო იმაზე, თუ რატომ ვიჭედებით იმ განცდაში, რომ ვართ ყოველთვის მართლები


And second, why it's such a problem.	და მეორე, რატომ არის ეს პრობლემა.


And finally, I want to convince you that it is possible to step outside of that feeling and that if you can do so, it is the single greatest moral, intellectual and creative leap you can make.	და საბოლოოდ, მე მინდა თქვენ დაგარწმუნოთ, რომ შესაძლებელია გვერდიდან შეხედო ამ გრძნობას. და თუ შენ ეს შეძელი მიხვდები, რომ ეს არის ის ერთადერთი დიდებული , მორალური, ინტელექტუალური და შემოქმედებითი ნახტომი, რომლის გაკეთებაც შენ შეგიძლია.


So why do we get stuck in this feeling of being right?	ჰო და, რატომ ვიჭედებით ამ უშეცდომლობის გრძნობაში?


One reason, actually, has to do with a feeling of being wrong.	ერთერთი მიზეზია - გრძნობა, რომლის დროსაც ხვდები, რომ შენ ცდები.


So let me ask you guys something -- or actually, let me ask you guys something, because you're right here: How does it feel -- emotionally -- how does it feel to be wrong?	მოდით რაღაცას გკითხავთ. მოდით თქვენ გკითხავთ, რადგან ახლოს სხედხართ. რა გრძნობა გაქვს, სუფთა ემოციურად, რას გრძნობ, როდესაც ცდები?


Dreadful. Thumbs down.	საშინელი... დაშვებული ცერა თითი...


Embarrassing. Okay, wonderful, great.	შემარცხვენელი. . . კარგით, გადასარევია.


Dreadful, thumbs down, embarrassing -- thank you, these are great answers, but they're answers to a different question.	საშინელი, დაშვებული ცერა თითი, შემარცხვენელი-- დიდი მადლობა, არაჩვეულებრივი პასუხებია, მაგრამ ესენი სხვა კითხვას პასუხობენ.


You guys are answering the question: How does it feel to realize you're wrong?	თქვენ პასუხობთ კითხვას: „რა გრძნობაა, როდესაც აცნობიერებ, რომ შეცდი?“


(Laughter) Realizing you're wrong can feel like all of that and a lot of other things, right?	(სიცილი) როდესაც აცნობიერებ, რომ ცდები თავს ზუსტად ეგრე გრძნობ და უარესადაც, არა?


I mean it can be devastating, it can be revelatory, it can actually be quite funny, like my stupid Chinese character mistake.	ეს შეიძლება იყოს გამანადგურებელი, გამომააშკარავებელი, ასევე შეიძლება იყოს საკმაოდ სასაცილოც, როგორც ჩემ სულელური ჩინური იეროგლიფის შეცდომა.


But just being wrong doesn't feel like anything.	მაგრამ უბრალოდ არასწორი ყოფნა არნაირად არ იგრძნობა.


I'll give you an analogy.	მაგალითს მოვიყვან.


Do you remember that Loony Tunes cartoon where there's this pathetic coyote who's always chasing and never catching a roadrunner?	გახსოვთ ლუნი თუნის მულტფილმი? სადაც ერთი პათეტიკური კოიოტი მუდამ დასდევს მრბოლელს და ვერასდროს ეწევა.


In pretty much every episode of this cartoon, there's a moment where the coyote is chasing the roadrunner and the roadrunner runs off a cliff, which is fine -- he's a bird, he can fly.	ამ მულტფილმის თითქმის ყველა სერიაში, არის ისეთი მომენტი, სადაც კოიოტი მისდევს მრბოლელს და მრბოლელი კი ვარდება კლდიდან. პრობლემა არ არის, ის ჩიტია და მას ფრენა შეუძლია.


But the thing is, the coyote runs off the cliff right after him.	მაგრამ მას თან მიჰყვება კოიოტიც.


And what's funny -- at least if you're six years old -- is that the coyote's totally fine too.	სასაცილო კი ის არის - ნუ, თუ თქვენ 6 წლის ხართ - რომ კოიოტიც მშვენივრად გრძნობს თავს.


He just keeps running -- right up until the moment that he looks down and realizes that he's in mid-air.	ის უბრალოდ აგრძელებს სირბილს. სწორედ იმ მომენტამდე, სანამ ქვევით ჩაიხედავს და გააცნობიერებს, რომ ჰაერშია.


That's when he falls.	აი მომენტი, როდესაც ის ვარდება.


When we're wrong about something -- not when we realize it, but before that -- we're like that coyote after he's gone off the cliff and before he looks down.	როდესაც ჩვენ რამეზე ვცდებით -- არა მაშინ, როდესაც ჩვენ ამას ვათვითცნობიერებთ, არამედ მანამდე - ჩვენ იმ კოიოტს ვგავართ , რომლიც უკვე გასცდა კლდეს, მაგრამ ჯერ არ ჩაუხედავს ქვევით.


You know, we're already wrong, we're already in trouble, but we feel like we're on solid ground.	იცით, ჩვენ უკვე შევცდით, უკვე შარში ვართ. მაგრამ ისეთი განცდა გვაქვს, თითქოს მყარ ნიადაგზე ვდგავართ.


So I should actually correct something I said a moment ago.	ასე, რომ მგონი, ერთ წუთის წინ რაც გითხარით ის უნდა შევასწორო.


It does feel like something to be wrong; it feels like being right.	რაღაც განცდა არსებობს, როდესაც შეცდი - განცდა იმისა, რომ მართალი ხარ.


(Laughter) So this is one reason, a structural reason, why we get stuck inside this feeling of rightness.	(სიცილი) ეს არის ერთერთი მიზეზი, სტრუქტრურული მიზეზი იმისა, თუ რატომ ვიჭედებით იმ გრძნობაში, რომ ვართ მართლები.


I call this error blindness.	მე ამას შეცდომით სიბრმავეს ვეძახი.


Most of the time, we don't have any kind of internal cue to let us know that we're wrong about something, until it's too late.	უმრავლეს შემთხვევაში ჩვენ არ გვაქვს შინაგანი ალღო, რომელიც მიგვახვედრებს, რომ ვცდებით, მანამ სანამ ეს ძალიან გვიანი არ არის.


But there's a second reason that we get stuck inside this feeling as well -- and this one is cultural.	მაგრამ არსებობს მეორე მიზეზიც ჩვენი ტყვეობის ასახსნელად და ეს უკვე კულტურულია.


Think back for a moment to elementary school.	წამით გაიხსენეთ დაწყებითი სკოლა.


You're sitting there in class, and your teacher is handing back quiz papers, and one of them looks like this.	კლასში ზიხართ და თქვენი მასწავლებელი შემოწმებულ საკონტროლო ნაწერს უკან გიბრუნებთ. ერთერთი მათგანი ასე გამოიყურება. <ასე არ ქნა> <მნახე> <C -> .


This is not mine, by the way.	ეს ჩემი არ არის, ისე.


(Laughter) So there you are in grade school, and you know exactly what to think about the kid who got this paper.	(სიცილი) და აი ხართ დაწყებით სკოლაში და ზუსტად იცით რა იფიქროთ ამ ბავშვზე.


It's the dumb kid, the troublemaker, the one who never does his homework.	„შტერი ბავშვია, წესრიგის დამრღვევი, რომელიც არასდროს აკეთებს საშინაო დავალებას“.


So by the time you are nine years old, you've already learned, first of all, that people who get stuff wrong are lazy, irresponsible dimwits -- and second of all, that the way to succeed in life is to never make any mistakes.	იმ დროისთვის, როდესაც უკვე 9 წლის ხართ, იცით, რომ, პირველ რიგში, ხალხი, რომელიც ცდება არიან ზარმაცები, სულელები და უპასუხისმგებლონი. და მეორე - წარმატების მისაღწევად ცხოვრებაში არასდროს შეცდომა არ უნდა დაუშვათ.


We learn these really bad lessons really well.	ჩვენ ამ ძალიან ცუდ გაკვეთილებს ძალიან კარგად შევიმეცნებთ ხოლმე.


And a lot of us -- and I suspect, especially a lot of us in this room -- deal with them by just becoming perfect little A students, perfectionists, over-achievers.	ბევრი ჩვენგანი და მე ეჭვი მაქვს განსაკუთრებით დიდი რაოდენობა ამ ოთახში მყოფთა პრობლემას იმით წყვეტს, რომ საბოლოო ჯამში ხდება უნაკლო ხუთოსანი. პერფექციონისტი, მეტის მიღწევის მოსურნე.


Right, Mr. CFO, astrophysicist, ultra-marathoner?	მართალია, არა? მისტერ აღმასრულებელო დირექტორო, ასტროფიზიკოსო და ულტრა-მარათონელო?


(Laughter) You're all CFO, astrophysicists, ultra-marathoners, it turns out.	(სიცილი) ჩანს, თქვენ ყველანი აღმასრულებელი დირექტორები, ასტრო ფიზიკოსები და ულტრა-მარათონელები ხართ!


Okay, so fine.	კარგი, მშვენიერია.


Except that then we freak out at the possibility that we've gotten something wrong.	ყველაფერი გადასარევია ... უბრალოდ მერე ჩვენ ვმწარდებით, როდესაც არის ალბათობა, რომ ჩვენ შეიძლება რაღაც შეგვშლოდა.


Because according to this, getting something wrong means there's something wrong with us.	რადგან ამის მიხედვით, რაღაცაში მცდარობა ნიშნავს, რომ რაღაც ვერ არის ჩვენში ჯანსაღად, რომ ჩვენ თავად გვჭირს რაღაც.


So we just insist that we're right, because it makes us feel smart and responsible and virtuous and safe.	შემდეგ ჩვენ უბრალოდ დავიჟინებთ ხოლმე, რომ მართლები ვართ. ეს ხომ გვაგრძნობინებს, რომ ვართ გონიერები, პასუხისმგებლიანები სათნოები და უსაფრთხოდ.


So let me tell you a story.	მოდით ერთ ამბავს მოგიყვებით.


A couple of years ago, a woman comes into Beth Israel Deaconess Medical Center for a surgery.	ერთ-ორი წლის წინ ქალი შედის ბეთ ისრაელის სამედიცინო ცენტრში ოპერაციის გასაკეთებლად.


Beth Israel's in Boston.	ბეთ ისრაელი ბოსტონში მდებარეობს.


It's the teaching hospital for Harvard -- one of the best hospitals in the country.	ეს ჰარვარდის სასწავლებელი საავადმყოფოა. ერთერთი საუკეთესოა ქვეყანაში.


So this woman comes in and she's taken into the operating room.	ჰო და, ეს ქალი შეყავთ საოპერაციოში,


She's anesthetized, the surgeon does his thing -- stitches her back up, sends her out to the recovery room.	უკეთებენ ანესთეზიას, ექმი აკეთებს თავის საქმეს, კერავს პაციენტს და უშვებს უკან გამოსაჯანსაღებლად.


Everything seems to have gone fine.	თითქოს, ყველაფერმა კარგად ჩაიარა.


And she wakes up, and she looks down at herself, and she says, "Why is the wrong side of my body in bandages?"	ქალს ეღვიძება, თავის თავის დახედავს და იკითხავს, „რატომ არის ჩემი სხეულის სხვა მხარე სახვევებში?“


Well the wrong side of her body is in bandages because the surgeon has performed a major operation on her left leg instead of her right one.	ნუ, იმიტომაა სახვევებში მისი სხეულის სხვა მხარე, რომ ქირურგმა ეს მთავარი ოპერაცია მის მარცხენა ფეხზე გააკეთა მარჯვენის ნაცვლად.


When the vice president for health care quality at Beth Israel spoke about this incident, he said something very interesting.	როდესაც ბეთ ისრაელის ჯანმრთელობის ხარისხის მართვის ვიცე პრეზიდენტმა ამ ინციდენეტზე ისაუბრა, ერთი ძალზედ საინტერესო რამ თქვა.


He said, "For whatever reason, the surgeon simply felt that he was on the correct side of the patient."	მან თქვა „რაღაც მიზეზის გამო, ქირურგმა უბრალოდ ჩათვალა, რომ ის სწორ მხარეს იდგა“.


(Laughter) The point of this story is that trusting too much in the feeling of being on the correct side of anything can be very dangerous.	(სიცილი) ამ ისტორიის არსი ის არის, რომ ზედმეტი ნდობა გრძნობისა, რომ ხარ სწორ მხარეს, სულ ერთია რისა, შეიძლება ძალიან სახიფათო იყოს.


This internal sense of rightness that we all experience so often is not a reliable guide to what is actually going on in the external world.	ეს შინაგანი გრძნობა მართებულობისა, რომელსაც ჩვენ ყველანი ასე ხშირად განვიცდით, არ არის სანდო რეალურ ცხოვრებაში.


And when we act like it is, and we stop entertaining the possibility that we could be wrong, well that's when we end up doing things like dumping 200 million gallons of oil into the Gulf of Mexico, or torpedoing the global economy.	მომემნტი, როდესაც თავს ვაჩვენებთ, რომ ეს მართებული ქცევაა და ვივიწყებთ იმ აზრს, რომ შეიძლება ვცდებოდეთ - აი, მაშინ ხდება რომ 200 მილიონი გალონი ნავთობი იღვრება მექსიკის ყურეში, ან ვსპობთ მსოფლიო ეკონომიკას.


So this is a huge practical problem.	ასე, რომ ეს არის უდიდესი ყოველდღიური პრობლემა.


But it's also a huge social problem.	მაგრამ ეს ასევე სოციალური პრობლემაცაა.


Think for a moment about what it means to feel right.	ერთი წუთით დაფიქრდით რა გრძნობაა, როდესაც ხარ მართალი.


It means that you think that your beliefs just perfectly reflect reality.	ასეთ დროს შენ თვლი, რომ შენი რწმენები უნაკლოდ ასახავს რეალობას.


And when you feel that way, you've got a problem to solve, which is, how are you going to explain all of those people who disagree with you?	როდესაც ასე ფიქრობ, ერთი პრობლემა გაქვს გადასაჭრელი. როგორ დაარწმუნო სხვებიც ამაში.


It turns out, most of us explain those people the same way, by resorting to a series of unfortunate assumptions.	აღმოჩნდა, რომ უმრავლესობა ჩვენს შორის ერთნაირად ხსნის სხვათა ქცევას. ყველანი ვარაუდთა ამ სამწუხარო ჩამონათვალს მივმართავთ.


The first thing we usually do when someone disagrees with us is we just assume they're ignorant.	პირველი რასაც ხშირად ვაკეთებთ, როდესაც ვინმე არ გვეთანხმება, ვასკვნით, რომ ისინი უვიცები არიან.


They don't have access to the same information that we do, and when we generously share that information with them, they're going to see the light and come on over to our team.	მათ ხელი არ მიუწვდებათ იმავე ინფორმაციამდე, რაზეც ჩვენ. და როდესაც ჩვენ გულუხვად გავუზიარებთ ჩვენს ხელთ არსებულ ინფორმაციას, ისინი ნათელს ეზიარებიან და ჩვენს გუნდში გადმოვლენ.


When that doesn't work, when it turns out those people have all the same facts that we do and they still disagree with us, then we move on to a second assumption, which is that they're idiots.	როდესაც ამგვარი მსჯელობა არ მუშაობს, როდესაც აღმოჩნდება, რომ იმ ხალხს იგივე ფაქტები ცოდნია, რაც ჩვენ და კვლავ არ გვეთანხმებიან, გადავდივართ მეორე ვარაუდზე. ვარაუდზე, რომ ისინი იდიოტები არიან.


(Laughter) They have all the right pieces of the puzzle, and they are too moronic to put them together correctly.	(სიცილი) რომ მათ ამოცანის ამოსახსნელად საჭირო ხელსაწყოები აქვთ, მაგრამ იმდენად ჭკუასუსტები არიან, რომ არ შეუძლიათ მათი სწორად გამოყენება


And when that doesn't work, when it turns out that people who disagree with us have all the same facts we do and are actually pretty smart, then we move on to a third assumption: they know the truth, and they are deliberately distorting it for their own malevolent purposes.	როდესაც ეს დაშვებაც არ მუშაობს: როდესაც ამ ხალხს რომელიც არ გვეთანხმება, თურმე იგივე ფაქტებიც ცოდნია და საკმაოდ გონიერებიც ყოფილან, მესამე ვარაუდზე გადავდივართ. მათ იციან სიმართლე და განზრახ ამახინჯებენ მათ მათ საკუთარი ბოროტი მიზნების გამო.


So this is a catastrophe.	ეს კატასტროფაა.


This attachment to our own rightness keeps us from preventing mistakes when we absolutely need to and causes us to treat each other terribly.	ასეთი დამოკიდებულება ჩვენს მართებულობასთან გვაფერხებს ჩვენივე შეცდომების შეფერხებისაგან მაშინ, როდესაც ეს ძალიან გვჭირდება და იწვევს იმას, რომ ერთმანეთს საზიზღრად ვეპყრობით.


But to me, what's most baffling and most tragic about this is that it misses the whole point of being human.	მაგრამ იცით რა არის ჩემთვის ყველაზე ტრაგიკული? ის, რომ აზრი ეკარგება ადამიანად ყოფნის იდეას.


It's like we want to imagine that our minds are just these perfectly translucent windows and we just gaze out of them and describe the world as it unfolds.	ჩვენ გვინდა წარმოვიდგინოთ, რომ ჩვენი გონება უნაკლოდ გამჭვირვალე ფანჯარასავითაა და ჩვენ უბრალოდ ვიცქირებით და აღვწერთ სამყაროს იქიდან.


And we want everybody else to gaze out of the same window and see the exact same thing.	ჩვენს გვსურს ყველა სხვაც ამავე ფანჯრიდან იყურებოდეს და იგივე სცენას ხედავდეს, რასაც ჩვენ.


That is not true, and if it were, life would be incredibly boring.	ეს არ არის ჭეშმარიტება, და ეს რომ ესე იყოს, სამყარო საოცრად მოსაწყენი იქნებოდა.


The miracle of your mind isn't that you can see the world as it is.	თქვენი გონების სასწაული ის კი არ არის, რომ თქვენ შეგიძლიათ ხედავდეთ სამყაროს ისეთს, როგორიც ის არის,


It's that you can see the world as it isn't.	არამედ ისეთს, როგორიც ის არ არის.


We can remember the past, and we can think about the future, and we can imagine what it's like to be some other person in some other place.	ჩვენ შეგვიძია გვახსოვდეს წარსული, ვიფიქროთ მომავალზე და წარმოვიდგინოთ როგორი იქნება სხვა ადამიანი სულ სხვა ადგილას.


And we all do this a little differently, which is why we can all look up at the same night sky and see this and also this and also this.	და ჩვენ ყველანი ამას სხვადასხვანაირად ვაკეთებთ. რისი შედეგიცაა ის, რომ ჩვენ ყველანი ვუყურებთ ერთსა და იმავე ღამის ცას და ვხედავთ ამას და ასევე ამას და ამას.


And yeah, it is also why we get things wrong.	და ამის შედეგია ისიც, რომ ჩვენ ვცდებით.


1,200 years before Descartes said his famous thing about "I think therefore I am," this guy, St. Augustine, sat down and wrote "Fallor ergo sum" -- "I err therefore I am."	1200 წლით ადრე სანამ დეკარტი იტყოდა ცნობილ ფრაზას, „მე ვაზროვნებ, მაშასადამე მე ვარსებობ“, აი ეს ადამიანი - ნეტარიავგუსტინე, დაჯდა და თქვა „ „Fallor ergo sum” - - “მე ვცდები, მაშასადამე მე ვარსებობ.“


Augustine understood that our capacity to screw up, it's not some kind of embarrassing defect in the human system, something we can eradicate or overcome.	ავგუსტინე მიხვდა, რომ ჩვენი შესაძლებლობები საქმის გაფუჭებაში არ არის ჩვენი სამარცხვინო დეფექტი არ არის ისეთ რამ, რაც შეგვიძლია აღმოვფხვრათ ან გადავლახოთ.


It's totally fundamental to who we are.	ეს სავსებით ფუნდამენტურია ჩვენი არსებისათვის.


Because, unlike God, we don't really know what's going on out there.	ღვთისგან განსხვავებით, ჩვენ არ ვიცით დანამდვილებით რა ხდება გარეთ,


And unlike all of the other animals, we are obsessed with trying to figure it out.	მაგრამ ყველა სხვა ცხოველისგან განსხვავებით, ჩვენ ჩაციკლულები ვართ გავიგოთ რა ხდება.


To me, this obsession is the source and root of all of our productivity and creativity.	ჩემთვის ეს ამგვარი კონცეტრაცია წყაროცაა ყველა სახის პროდუქტიულობისა და შემოქმედობითობის.


Last year, for various reasons, I found myself listening to a lot of episodes of the Public Radio show This American Life.	იცით, შარშან, ბევრი სხვადასხვა მიზეზის გამო, რომ საზოგადოებრივი რადიოს „ეს ამერიკული ცხოვრებაას“ ძალიან ბევრ სერიას ვუსმენდი.


And so I'm listening and I'm listening, and at some point, I start feeling like all the stories are about being wrong.	ჰო, და ვუსმენ, ვუსმენ და რაღაც მომენტში გავათვითცნობიერე, ყველა ეს ისტორია მცდარობას უკავშრდება.


And my first thought was, "I've lost it.	ჩემი პირველი ფიქრი იყო „მე მგონი ყველაფერში


I've become the crazy wrongness lady.	სიმცდარეს ვხედავ,


I just imagined it everywhere," which has happened.	ყველან წარმოვიდგენ ხოლმე“ , რაც რა თქმა უნდა მომხდარა.


But a couple of months later, I actually had a chance to interview Ira Glass, who's the host of the show.	მაგრამ ერთი-ორი თვის შემდეგ მე მომეცა საშუალება ინტერვიუ ამეღო აირა გლასისგან, ამ შოუს მასპინძლისგან.


And I mentioned this to him, and he was like, "No actually, that's true.	და მე ეს მოვუყევი. მან მითხრა „ არა, იცი, მგონი ეს მართალია“ .


In fact," he says, "as a staff, we joke that every single episode of our show has the same crypto-theme.	„მართლაც“ , ის ამბობს „ჩვენ, იქ მომუშავენი, ვხუმრობთ ხოლმე, რომ ყველა ეპიზოდს ერთი შეფარული თემა აქვს“ .


And the crypto-theme is: 'I thought this one thing was going to happen and something else happened instead.' And the thing is," says Ira Glass, "we need this.	. „თემა კი ასეთია: მეგონა ეს მოხდებოდა და სავსებით სხვა რამ მოხდა“ . „საქმე იმაშია“, ამბობს აირა, „ რომ ჩვენ გვჭირდება ეს,


We need these moments of surprise and reversal and wrongness to make these stories work."	გვჭირდება ეს მომენტები გაკვირვებისა და სიმცდარისა, რათა ეს ისტორიები შედგეს“.


And for the rest of us, audience members, as listeners, as readers, we eat this stuff up.	ჩვენი მხრივ კი, ჩვენ როგორც აუდიენცია როგორც მსმენელები და მკითხველები ჩვენ მოვიხმართ ამ პროდუქტს.


We love things like plot twists and red herrings and surprise endings.	ჩვენ გვიყვარს გამაოგნებელი დასასრულები.


When it comes to our stories, we love being wrong.	როდესაც ჩვენს ისტორიებს ეხება საქმე, ჩვენ გვიყვარს მცდარობა.


But, you know, our stories are like this because our lives are like this.	მაგრამ იცით რა? ჩვენი ისტორიები ასეთია, რადგან ჩვენი ცხოვრებაა ამგვარი.


We think this one thing is going to happen and something else happens instead.	ჩვენ გვგონია, რომ ერთი მოხდება და ამ დროს მეორე ხდება.


George Bush thought he was going to invade Iraq, find a bunch of weapons of mass destruction, liberate the people and bring democracy to the Middle East.	ჯორჯ ბუშს ეგონა, რომ ის შეიჭრებოდა ერაყში, იპოვიდა მასობრივი განადგურების აურება იარაღს, გაათვისუფლებდა ხალხს და ახლო აღმოსავლეთში დემოკრატიას შეიტანდა.


And something else happened instead.	მაგრამ სავსებით სხვა რამ მოხდა ამ დროს.


And Hosni Mubarak thought he was going to be the dictator of Egypt for the rest of his life, until he got too old or too sick and could pass the reigns of power onto his son.	და ჰოსნი მუბარაკს ეგონა, რომ სიცოცხლის ბოლომდე , სანამ ძალიან არ დაბერდებოდა და დაავადმყოფდებოდა და სანამ ძალაუფლებას შვილებს არ გადასცემდა, ეგვიპტის დიქტატორი იქნებოდა.


And something else happened instead.	მაგრამ საერთოდ სხვა რამ მოხდა ამის მაგივრად.


And maybe you thought you were going to grow up and marry your high school sweetheart and move back to your hometown and raise a bunch of kids together.	და ალბათ თქვენ გქონდათ ფიქრი, რომ გაიზრდებოდით, შეუღლდებოდით თქვენი სკოლის სიყვარულზე, დაბრუნდებოდით მშობლიურ ქალაქში და გაზრდიდით ბევრ შვილს ერთად.


And something else happened instead.	მაგრამ ამის მაგივრად სხვა რამ მოხდა.


And I have to tell you that I thought I was writing an incredibly nerdy book about a subject everybody hates for an audience that would never materialize.	და ერთი რამ უნდა გითხრათ, მე მეგონა ვწერდი საუცხოოდ გონივრულ წიგნს საგანზე, რომელიც ყველას ეზიზღება, აუდიენციისთვის, რომელიც ამას არასდროს გამოიყენებდა.


And something else happened instead.	და საერთოდ სხვა რამ მოხდა.


(Laughter) I mean, this is life.	(სიცილი) ეს ცხოვრებაა.


For good and for ill, we generate these incredible stories about the world around us, and then the world turns around and astonishes us.	ავად თუ კარგად, ჩვენ ვართ შემოქმედნი ჩვენს გარშემო არსებული სამყააროს შესახებ საუცხოო ისტორიებისა. შემდეგ ცხოვრება გვიბრუნდება და აქეთ გვაოცებს.


No offense, but this entire conference is an unbelievable monument to our capacity to get stuff wrong.	არავის არ ვაყენებ შეურაცყოფას , მაგრამ ეს მთელი კონფერენცია ამჟაღავნებს ჩვენს დაუჯერებლად დიდ შესაძლებლობას - შევცდეთ.


We just spent an entire week talking about innovations and advancements and improvements, but you know why we need all of those innovations and advancements and improvements?	ჩვენ მთელი კვირა დავხარჯეთ, რომ გველაპარაკა ინოვაციებზე, წინსვლებზე, და გაუმჯობესებაზე ... მაგრამ იცით რატომ გვჭიდება ყველა ეს ინოვაცია, წინსვლა და გაუმჯობესება?


Because half the stuff that's the most mind-boggling and world-altering -- TED 1998 -- eh.	იმიტომ, რომ ყველაზე გამაოგნებელი და სამყაროს შემცვლელი ... ! ნუ ხო იცით... TED 1998…! ეჰ


(Laughter) Didn't really work out that way, did it?	(სიცილი) არ გამოსულა ეგრე , არა?


(Laughter) Where's my jet pack, Chris?	(სიცილი) სად არის ჩემი ჯეთ პექი კრის?


(Laughter) (Applause) So here we are again.	(სიცილი) (ტაში) ასე რომ ასე ვართ ისევ


And that's how it goes.	და აი ესეც გრძლედება


We come up with another idea.	ჩვენ ახალი იდეა გვიჩნდება,


We tell another story.	ახალ ამბავს ვყვებით,


We hold another conference.	ახალ კონფერენციას ვატარებთ.


The theme of this one, as you guys have now heard seven million times, is the rediscovery of wonder.	ამჟამინდელის თემაა, როგორც თქვენ უკვე 7 მილიონჯერ მოისმინეთ ალბათ უკვე, სასწაულის ხელახალი აღმოჩენა.


And to me, if you really want to rediscover wonder, you need to step outside of that tiny, terrified space of rightness and look around at each other and look out at the vastness and complexity and mystery of the universe and be able to say, "Wow, I don't know.	ჩემი აზრით - თუ მართლა გსურს სასწაულის ხელახლა აღმოჩენა, უნდა დატოვო ის პაწაწინა, დამთრგუნველი სივრცე შეუცდომლობის. უნდა მიმოვიხედოთ, დავაკვირდეთ ერთმანეთს, შევხედოთ უზარმაზარ, კომპლექსურ, მისტიკურ სამყაროს და შეგვეძლოს ვთქვათ „ვა, არ ვიცი,


Maybe I'm wrong."	იქნებ ვცდები“.


Thank you.	მადლობა


(Applause) Thank you guys.	(ტაში) მადლობა მეგობრებო


(Applause)	(ტაში)


That splendid music, the coming-in music, "The Elephant March" from "Aida," is the music I've chosen for my funeral.	დიდებული მუსიკა, რომელიც ჩაგვესმის "ტრიუმფალური მარში" აიდადან, არის მუსიკა, რომელიც ჩემი დაკრძალვისთვის ავარჩიე


(Laughter) And you can see why. It's triumphal.	(სიცილი) და თქვენ ხვდებით რატომ. ის ტრიუმფალურია.


I won't feel anything, but if I could, I would feel triumphal at having lived at all, and at having lived on this splendid planet, and having been given the opportunity to understand something about why I was here in the first place, before not being here.	მე ვერაფერს ვიგრძნობ, მაგრამ რომ მეგრძნო, ვიგრძნობდი ტრიუმფს, რომ საერთოდ ვიცხოვრე და რომ ვიცხოვრე ამ დიდებულ პლანეტაზე და რომ მომეცა საშუალება გამეგო რაღაც, იმის შესახებ, თუ რატომ ვიყავი იქამდე, სანამ აღარ ვიქნებოდი.


Can you understand my quaint English accent?	გესმით ჩემი ძველმოდური ინგლისური აქცენტი?


(Laughter) Like everybody else, I was entranced yesterday by the animal session.	როგორც ყველა, გუშინ მეც აღვფრთოვანდი ცხოველთა სესიით.


Robert Full and Frans Lanting and others; the beauty of the things that they showed.	რობერტ ფული და ფრანს ლანტინგი და სხვები, იმის მშვენიერებით, რაც მათ აჩვენეს.


The only slight jarring note was when Jeffrey Katzenberg said of the mustang, "the most splendid creatures that God put on this earth."	ერთდარეთი გამაღიზიანებელი მომენტი იყო, როცა ჯეფრი კაცენბერგმა მუსტანგზე თქვა "ყველაზე დიდებული ქმნილება, რომელიც ღმერთმა შექმნა დედამიწაზე"


Now of course, we know that he didn't really mean that, but in this country at the moment, you can't be too careful.	ჩვენ რა თქმა უნდა ვიცით, რომ სინამდვილეში ის ამას არ გულისხმობდა, მაგრამ ამ ქვეყანაში, ამჟამად, შეუძლებელია იყო ზედმეტად ფრთხილი.


(Laughter) I'm a biologist, and the central theorem of our subject: the theory of design, Darwin's theory of evolution by natural selection.	(სიცილი) მე ბიოლოგი ვარ და მთავარი თეორემა ჩემს სფეროში დიზაინის თეორიაა, დარვინის ევოლუციის თეორია, ბუნებრივი გადარჩევის გზით.


In professional circles everywhere, it's of course universally accepted.	რა თქმა უნდა პროფესიულ წრეებში, ის ყველგან უნივერსალურად მიღებულია.


In non-professional circles outside America, it's largely ignored.	არაპროფესიულ წრეებში აშშ-ს გარეთ ძირითადად იგნორირებული,


But in non-professional circles within America, it arouses so much hostility -- (Laughter) it's fair to say that American biologists are in a state of war.	მაგრამ არაპროფესიულ წრეებში აშშ-ში, ის ისეთ მტრულ დამოკიდებულებას იწვევს (სიცილი) რომ შეგვიძლია ვთქვათ, ამერიკელი ბიოლოგები ომის მდგომარეობაში ვიმყოფებით.


The war is so worrying at present, with court cases coming up in one state after another, that I felt I had to say something about it.	ეს ომი ისეთი შემაშფოთებელია ამჟამად, სასამართლო პროცესებით ამა თუ იმ შტატში, რომ ვიფიქრე ამაზე რაღაც უნდა მეთქვა.


If you want to know what I have to say about Darwinism itself, I'm afraid you're going to have to look at my books, which you won't find in the bookstore outside.	თუ თქვენ გაინტერესებთ, რა მაქვს სათქმელი თავად დარვინიზმზე, ვშიშობ ჩემი წიგნები უნდა წაიკითხოთ, რომლებსაც ვერ იპოვით წიგნების დახლებზე.


(Laughter) Contemporary court cases often concern an allegedly new version of creationism, called "Intelligent Design," or ID.	(სიცილი) თანამედროვე სასამართლო პროცესები ხშირად იხილავენ კრეაციონიზმის ე.წ. ახალ ვერსიას, სახელად "გონივრული დიზაინი", ანუ "გ.დ."


Don't be fooled. There's nothing new about ID.	არ გაგასულელონ. ახალი არაფერია "გონივრულ დიზაინში"


It's just creationism under another name, rechristened -- I choose the word advisedly -- (Laughter) for tactical, political reasons.	ეს ისევ კრეაციონიზმია სხვა სახელით, გადანათლული, ეს სიტყვა შეგნებულად ავარჩიე (სიცილი) ტაქტიკურ-პოლიტიკური მიზნებით.


The arguments of so-called ID theorists are the same old arguments that had been refuted again and again, since Darwin down to the present day.	"გ.დ. "-ს თეორეტიკოსების ე.წ. არგუმენტები ისევ ის ძველი არგუმენტებია, რომლებიც ბევრჯერ იქნა უარყოფილი, დარვინის დროიდან დღემდე,


There is an effective evolution lobby coordinating the fight on behalf of science, and I try to do all I can to help them, but they get quite upset when people like me dare to mention that we happen to be atheists as well as evolutionists.	არსებობს ეფექტური ევოლუციური ლობისტების ჯგუფი, რომლებიც ბრძოლას მეცნიერების სახელით აწარმოებენ და მე ყველანაირად ვცდილობ მათ დავეხმარო, მაგრამ ისინი ბრაზდებიან, როცა ჩემნაირები ბედავენ და ახსენებენ, რომ ჩვენ ევოლუციონისტებთან ერთად ათეისტებიც ვართ.


They see us as rocking the boat, and you can understand why.	ისინი ჩვენ აღგვიქვამენ, როგორც ხალხს, რომელიც ნავს არყევს და ალბათ გესმით რატომ.


Creationists, lacking any coherent scientific argument for their case, fall back on the popular phobia against atheism: Teach your children evolution in biology class, and they'll soon move on to drugs, grand larceny and sexual "pre-version."	კრეაციონისტები, რომლებსაც არ აქვთ რამე გამართული მეცნიერული არგუმენტი, მიმართავენ ჩვეულ დაშინებას ათეიზმით: "ასწავლეთ თქვენს შვილებს ევოლუცია ბილოგიის გაკვეთილზე და მალე ისინი გახდებიან ნარკომანები, ქურდები და სექსუალურად გაირყვნებიან"


(Laughter) In fact, of course, educated theologians from the Pope down are firm in their support of evolution.	(სიცილი) სინამდვილეში, ცხადია, განათლებული თეოლოგები პაპით დაწყებული მყარად უჭერენ მხარს ევოლუციას.


This book, "Finding Darwin's God," by Kenneth Miller, is one of the most effective attacks on Intelligent Design that I know and it's all the more effective because it's written by a devout Christian.	ეს წიგნი: "დარვინის ღმერთის ძიებაში" კენეტ მილერისგან არის ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური შეტევა გონივრულ დიზაინზე, რაც კი მინახავს და ის ეფექტურია სწორედ იმიტომ, რომ დაწერილია მხურვალე ქრისტიანის მიერ.


People like Kenneth Miller could be called a "godsend" to the evolution lobby, (Laughter) because they expose the lie that evolutionism is, as a matter of fact, tantamount to atheism.	კენეტ მილერისნაირებს შეიძლება ევოლუციური ლობისთვის "ღვთისგან მოვლენილი" ვუწოდოთ. (სიცილი) რადგან ისინი ამხელენ ტყუილს, რომ ფაქტიურად ევოლუციონიზმი ათეიზმის ტოლფასია.


People like me, on the other hand, rock the boat.	ჩემნაირები კი, ნავს არყევენ.


But here, I want to say something nice about creationists.	მაგრამ აქვე მინდა რაღაც კარგი ვთქვა კრეაციონისტებზე


It's not a thing I often do, so listen carefully.	ამას ხშირად არ ვაკეთებ, ასე რომ ყურადღებით მომისმინეთ


(Laughter) I think they're right about one thing.	(სიცილი) ვფიქრობ ერთ რამეში ისინი მართლები არიან.


I think they're right that evolution is fundamentally hostile to religion.	ვფიქრობ ისინი მართლები არიან, რომ ევოლუცია ფუნდამენტურად მტრულია რელიგიის მიმართ.


I've already said that many individual evolutionists, like the Pope, are also religious, but I think they're deluding themselves.	მე უკვე ვთქვი, რომ ბევრი ევოლუციონისტი, როგორც მაგალითად პაპი, ასევე რელიგიურებიც არიან, მაგრამ ვფიქრობ ისინი თავს იტყუებენ.


I believe a true understanding of Darwinism is deeply corrosive to religious faith.	მე მიმაჩნია, რომ დარვინიზმის ნამდვილი არსი, ძირეულად დამანგრეველია რელიგიური რწმენის მიმართ.


Now, it may sound as though I'm about to preach atheism, and I want to reassure you that that's not what I'm going to do.	ახლა, შეიძლება ისე ჟღერდეს, რომ მე ათეიზმის ქადაგებას ვაპირებ, მაგრამ მინდა დაგარწმუნოთ, რომ ამას არ ვაპირებ.


In an audience as sophisticated as this one, that would be preaching to the choir.	ისეთი კვალიფიციური მაყურებლისთვის როგორც აქ არის, ეს იქნებოდა როგორც საეკლესიო გუნდისთვის ქადაგება.


No, what I want to urge upon you -- (Laughter) Instead, what I want to urge upon you is militant atheism.	არა, რისი თქმაც მე მინდა.. (სიცილი) სამაგიეროდ რისკენაც მინდა გიბიძგოთ, არის მებრძოლი ათეიზმი.


(Laughter) (Applause) But that's putting it too negatively.	(სიცილი) (აპლოდისმენტები) მაგრამ ეს ზედმეტად ნეგატიურად ჟღერს.


If I was a person who were interested in preserving religious faith, I would be very afraid of the positive power of evolutionary science, and indeed science generally, but evolution in particular, to inspire and enthrall, precisely because it is atheistic.	მე რომ ვიყო რელიგიური რწმენის შენარჩუნებით დაინტერესებული ადამიანი, შემეშინდებოდა ევოლუციური მეცნიერების პოზიტიური ძალის და ზოგადად მეცნიერებისაც, მაგრამ განსაკუთრებით ევოლუციის, რომელიც შთაგაგონებთ და გიტაცებთ სწორედ იმიტომ, რომ ის ათეისტურია.


Now, the difficult problem for any theory of biological design is to explain the massive statistical improbability of living things.	ბიოლოგიური დიზაინის ნებისმიერი თეორიის რთული პრობლემა, ცოცხალი არსებების შექმნის უმცირესი სტატისტიკური ალბათობის ახსნაა.


Statistical improbability in the direction of good design -- "complexity" is another word for this.	წარმატებული დიზაინის, სხვა სიტყვებით, "სირთულის", სტატისტიკურად დაბალი ალბათობა,


The standard creationist argument -- there is only one; they're all reduced to this one -- takes off from a statistical improbability.	სტანდარტული კრეაციონისტული არგუმენტი, არის ერთადერთი, ყველა დაიყვანება ამ ერთზე, იწყება სტატისტიკურად დაბალი ალბათობიდან.


Living creatures are too complex to have come about by chance; therefore, they must have had a designer.	ცოცხალი არსებები ზედმეტად რთულები არიან, იმისთვის რომ შემთხვევით შექმნილიყვნენ, ამიტომ მათ უნდა ჰყავდეთ გონიერი შემქნელი.


This argument of course, shoots itself in the foot.	ცხადია, ეს არგუმენტი თვითგამანადგურებელია. ნებისმიერი შემქმნელი, რომელსაც რაღაც ნამდვილად რთულის შექმნა შეუძლია


Any designer capable of designing something really complex has to be even more complex himself, and that's before we even start on the other things he's expected to do, like forgive sins, bless marriages, listen to prayers -- favor our side in a war -- (Laughter) disapprove of our sex lives, and so on.	აუცილებლად მასზე რთული უნდა იყოს და ეს სანამ გადავალთ სხვა რამეებზე რასაც მისგან ელიან, როგორც ცოდვების მიტევება, ქორწინების კურთხევა, ლოცვების მოსმენა, ჩვენს მხარეს ყოფნა ომში, (სიცილი) ჩვენი სექსუალური ცხოვრების გაკიცხვა და ა.შ.


(Laughter) Complexity is the problem that any theory of biology has to solve, and you can't solve it by postulating an agent that is even more complex, thereby simply compounding the problem.	(სიცილი) სირთულე არის პრობლემა, რომელიც ნებისმიერმა ბიოლოგიურმა თეორიამ უნდა გადაჭრას და თქვენ მას ვერ გადაჭრით ისეთი რამის შემოტანით, რომელიც კიდევ უფრო რთულია, ეს უბრალოდ ართულებს პრობლემას.


Darwinian natural selection is so stunningly elegant because it solves the problem of explaining complexity in terms of nothing but simplicity.	დარვინის ბუნებრივი გადარჩევა საოცრად ელეგანტურია, რადგან ის ჭრის სირთულის ახსნის პრობლემას, მხოლოდ და მხოლოდ სიმარტივით.


Essentially, it does it by providing a smooth ramp of gradual, step-by-step increment.	არსებითად ის ამას გლუვი გართულებით აკეთებს, ეტაპობრივად, ნაბიჯ-ნაბიჯ ზრდით.


But here, I only want to make the point that the elegance of Darwinism is corrosive to religion, precisely because it is so elegant, so parsimonious, so powerful, so economically powerful.	და აქ მინდა ერთი აზრი ვთქვა, რომ დარვინიზმის ელეგანტურობა დამანგრეველია რელიგიისთვის, სწორედ იმიტომ, რომ ის ასეთი ელეგანტურია, ასეთი კოხტა, ასეთი მძლავრი, ეკონომიურად მძლავრი. მას ლამაზი ჩამოკიდებული ხიდის მსგავსი ეკონომიურობის გამოხატულება აქვს.


The God theory is not just a bad theory.	ღმერთის თეორია, არა მხოლოდ ცუდი თეორიაა.


It turns out to be -- in principle -- incapable of doing the job required of it.	ის აღმოჩნდა პრინციპულად უუნარო იმის შესრულებაში, რაც მას ევალება.


So, returning to tactics and the evolution lobby, I want to argue that rocking the boat may be just the right thing to do.	დავუბრუნდეთ ტაქტიკას და ევოლუციის ლობისტებს. მინდა გითხრათ, რომ ნავის რყევა შეიძლება ზუსტადაც სწორი იყოს.


My approach to attacking creationism is -- unlike the evolution lobby -- my approach to attacking creationism is to attack religion as a whole.	კრეაციონიზმზე შეტევის ჩემეული მიდგომა, არ ჰგავს ევოლუციის ლობისტებისას. ჩემი კრეაციონიზმზე შეტევა მთლიანად რელიგიაზე შეტევაა.


And at this point I need to acknowledge the remarkable taboo against speaking ill of religion, and I'm going to do so in the words of the late Douglas Adams, a dear friend who, if he never came to TED, certainly should have been invited.	ამ მომენტში უნდა ვახსენო რელიგიის კრიტიკის საწინააღმდეგო ცნობილი ტაბუ. მე ამას დუგლას ადამსის სიტყვებით ვიზამ. ჩემი კარგი მეგობარი, რომელიც, თუ არასდროს გამოსულა TED-ში, აუცილებლად უნდა ყოფილიყო მოწვეული.


(Richard Saul Wurman: He was.) Richard Dawkins: He was. Good. I thought he must have been.	(რიჩარდ სოლ ვურმანი: იყო.) რიჩარდ დოკინსი: იყო. კარგია. ვიფიქრე უნდა ყოფილიყო.


He begins this speech, which was tape recorded in Cambridge shortly before he died -- he begins by explaining how science works through the testing of hypotheses that are framed to be vulnerable to disproof, and then he goes on.	ის იწყებს თავის სიტყვას, რომელიც კემბრიჯში ჩაწერეს ცოტა ხნით ადრე მის სიკვდილამდე. ის იწყებს იმის ახსნით, თუ როგორ მუშაობს მეცნიერება ჰიპოთეზების გამოცდით, რომლებიც გამტყუნებადები არიან და შემდეგ ის აგრძელებს.


I quote, "Religion doesn't seem to work like that.	ვციტირებ: "რელიგია ასე არ მუშაობს.


It has certain ideas at the heart of it, which we call 'sacred' or 'holy.' What it means is: here is an idea or a notion that you're not allowed to say anything bad about.	მას საფუძველში გარკვეული აზრები აქვს, რომელსაც ჩვენ წმინდას ვუწოდებთ ეს ნიშნავს: აი ეს არის აზრი, ან წარმოდგენა, რომელზეც არაფერი ცუდის თქმის უფლება არ გაქვთ.


You're just not. Why not? Because you're not."	უბრალოდ არ გაქვთ. რატომ არა?


(Laughter) "Why should it be that it's perfectly legitimate to support the Republicans or Democrats, this model of economics versus that, Macintosh instead of Windows, but to have an opinion about how the universe began, about who created the universe -- no, that's holy.	იმიტომ რომ არა! (სიცილი) რატომ უნდა იყოს მისაღები რესპუბლიკელების, ან დემოკრატების მხარდაჭერა? ერთი ეკონომუკური მოდელი მეორის ნაცვლად, მაკინტოში ვინდოუსის ნაცვლად, მაგრამ თუ გაქვთ წარმოდგენები იმაზე თუ როგორ შეიქმნა სამყარო, იმაზე, თუ ვინ შექმნა ის? - არა, ეს წმინდაა.


So, we're used to not challenging religious ideas, and it's very interesting how much of a furor Richard creates when he does it." -- He meant me, not that one.	ამრიგად, ჩვენ მიჩვეულები ვართ რელიგიური იდეებს არ ვეკამათოთ და საინტერესოა თუ რამხელა ფურორს ახდენს რიჩარდი, როცა ამას აკეთებს." მან მე მიგულისხმა და არა ის.


"Everybody gets absolutely frantic about it, because you're not allowed to say these things.	"ყველა აბსოლუტურად გაშმაგებული ხვდება ამას, რადგან თქვენ არ გაქვთ ამის თქმის უფლება, მაგრამ რაციონალურად თუ შეხედავთ მიხვდებით,


Yet when you look at it rationally, there's no reason why those ideas shouldn't be as open to debate as any other, except that we've agreed somehow between us that they shouldn't be."	რომ არ არსებობს მიზეზი, თუ რატომ არ უნდა იყოს ეს აზრები ისევე ღია განსჯისთვის, როგორც ნებისმიერი სხვა, იმის გარდა რომ რატომღაც ჩვენ ასე შევთანხმდით, რომ არ უნდა იყოს."


And that's the end of the quote from Douglas.	დუგლასის ციტატის დასასრული.


In my view, not only is science corrosive to religion; religion is corrosive to science.	ჩემი აზრით არა მხოლოდ მეცნიერებაა დამანგრეველი რელიგიისთვის, არამედ რელიგიაც დამანგრეველია მეცნიერებისთვის.


It teaches people to be satisfied with trivial, supernatural non-explanations, and blinds them to the wonderful, real explanations that we have within our grasp.	ის ასწავლის ადამიანებს დაკმაყოფილდნენ ზებუნებრივი აუხსნელობით და აბრმავებს მათ შესანიშნავი, ნამდვილი ახსნების მიმართ, რომლებიც ჩვენ გაგვაჩნია.


It teaches them to accept authority, revelation and faith, instead of always insisting on evidence.	ის ასწავლის მათ მიიღონ ავტორიტეტის მითითება, გამოცხადება და რწმენა, ყოველთვის მტკიცებულებების და საფუძვლების მოთხოვნის ნაცვლად


There's Douglas Adams, magnificent picture from his book, "Last Chance to See."	აი, დუგლას ადამსის არაჩვეულერბივი სურათი მისი წიგნიდან "დანახვის ბოლო შანსი"


Now, there's a typical scientific journal, The Quarterly Review of Biology.	არსებობს ტიპიური მეცნიერული ჟურნალი "კვარტალური ბიოლოგიური მიმოხილვა"


And I'm going to put together, as guest editor, a special issue on the question, "Did an asteroid kill the dinosaurs?"	როგორც მოწვეული რედაქტორი მე ვაპირებ შევიმუშავო სპეციალური გამოცემა საკითხზე "დახოცა თუ არა დინოზავრები ასტეროიდმა?"


And the first paper is a standard scientific paper, presenting evidence, "Iridium layer at the K-T boundary, and potassium argon dated crater in Yucatan, indicate that an asteroid killed the dinosaurs."	და პირველი სტატია სტანდარტული სამეცნიერო სტატიისა წარმოადგენს მტკიცებულებას: "ირიდიუმის ფენა კ-ტ საზღვარზე კალიუმ-არგონის უძველესი კრატერი იუკატანზე, გვაჩვენებს, რომ ასტეროიდმა დახოცა დინოზავრები"


Perfectly ordinary scientific paper.	სრულიად ჩვეულებრივი სამეცნიერო ნაშრომი.


Now, the next one.	ახლა შემდეგი: "სამეფო საზოგადოების პრეზიდენტს


"The President of the Royal Society has been vouchsafed a strong inner conviction that an asteroid killed the dinosaurs."	ჩაესმა ძლიერი შინაგანი ხმა" (სიცილი) "..რომ ასტეროიდმა დახოცა დინოზავრები"


(Laughter) "It has been privately revealed to Professor Huxtane that an asteroid killed the dinosaurs."	(სიცილი) "პროფესორ ჰაკსტეინს ჰქონდა გამოცხადება იმის შესახებ, რომ ასტეროიდმა დახოცა დინოზავრები"


(Laughter) "Professor Hordley was brought up to have total and unquestioning faith" -- (Laughter) -- "that an asteroid killed the dinosaurs."	(სიცილი) "პროფესორი ჰორდლი იყო აღზრდილი იმის სრული და შეურყეველი რწმენით" (სიცილი) "..რომ ასტეროიდმა დახოცა დინოზავრები"


"Professor Hawkins has promulgated an official dogma binding on all loyal Hawkinsians that an asteroid killed the dinosaurs."	"პროფესორმა ჰოკინსმა გამოაქვეყნა ოფიციალური დოქტრინა, ყველა ჭეშმარიტი ჰოკინსიანელისთვის, რომ ასტეროიდმა დახოცა დინოზავრები"


(Laughter) That's inconceivable, of course.	(სიცილი) ეს რა თქმა უნდა წარმოუდგენელია.


But suppose -- [Supporters of the Asteroid Theory cannot be patriotic citizens] (Laughter) (Applause) In 1987, a reporter asked George Bush, Sr.	მაგრამ წარმოიდგინეთ.. [ასტერიდის თეორიის მხარდამჭერები ვერ იქნებიან პატრიოტები] (აპლოდისმენტები) 1987 წელს ჟურნალისტმა ჰკითხა ჯორჯ ბუშ უფროსს,


whether he recognized the equal citizenship and patriotism of Americans who are atheists.	აღიარებს თუ არა ის თანაბარ პატრიოტებად და მოქალაქეებად ათეისტ ამერიკელებს.


Mr. Bush's reply has become infamous.	ბატონი ბუშის პასუხი სამწუხაროდ ცნობილია:


"No, I don't know that atheists should be considered citizens, nor should they be considered patriots.	"არა, არ ვიცი ათეისტები თუ უნდა ჩაითვალონ მოქალაქეებად და არც პატრიოტებად


This is one nation under God."	ეს ერთი ერია ღვთის წინაშე"


Bush's bigotry was not an isolated mistake, blurted out in the heat of the moment and later retracted.	ეს არ იყო ბუშის ერთჯერადი წამოცდენა, რომელიც მას სიცხარეში აღმოხდა და შემდეგ უარყო.


He stood by it in the face of repeated calls for clarification or withdrawal.	ის იგივეს ამტკიცებდა, მოთხოვნების პასუხად, რომ დაეზუსტებინა ან უარეყო.


He really meant it.	ის მართლაც ასე თვლის. მეტიც, მან იცოდა რომ ეს არ ემუქრება მის წარმატებას არჩევნებში, უფრო პირიქით.


Democrats as well as Republicans parade their religiousness if they want to get elected.	დემოკრატები ისევე როგორც რესპუბლიკელები, აფიშირებას უკეთებენ საკუთარ რელიგიურობას, თუ უნდათ, რომ იყვნენ არჩეულები, ორივე ახსენებს "ერთ ერს ღვთის წინაშე"


What would Thomas Jefferson have said?	რას იტყოდა ტომას ჯეფერსონი?


[In every country and in every age, the priest has been hostile to liberty] Incidentally, I'm not usually very proud of being British, but you can't help making the comparison.	[ყველა დროში და ქვეყანაში მღვდელი თავისუფლების მტერი იყო] სხვათაშორის როგორც წესი ძალიან არ ვამაყობ ხოლმე ბრიტანელობით, მაგრამ ამ შემთხვევაში შედარება აუცილებელია


(Applause) In practice, what is an atheist?	[ფუნტი: დარვინი; დოლარი: "ღმერთის გვწამს"] (აპლოდისმენტები) პრინციპში რას წარმოადგენს ათეისტი?


An atheist is just somebody who feels about Yahweh the way any decent Christian feels about Thor or Baal or the golden calf.	ათეისტი უბრალოდ არის ის, ვინც იაჰვეზე იმას ფიქრობს, რასაც ნებსიმიერი წესიერი ქრისტიანი თორაზე, ან ბაალზე, ან ოქროს ხბოზე.


As has been said before, we are all atheists about most of the gods that humanity has ever believed in.	როგორც ადრე ითქვა, ჩვენ ყველანი ათეისტები ვართ უმრავლესობა ღმერთების მიმართ, რომლებისაც ხალხს ოდესღაც სწამდათ, უბრალოდ ზოგი ჩვენგანი ერთი ღმერთით უფრო შორს მიდის


(Laughter) (Applause) And however we define atheism, it's surely the kind of academic belief that a person is entitled to hold without being vilified as an unpatriotic, unelectable non-citizen.	(სიცილი) (აპლოდისმენტები) როგორც არ უნდა განვმარტოთ ათეიზმი ეს ერთგვარი აკადემიური აზრია, რომლის გამოთქმის უფლებაც ნებისმიერ ადამიანს აქვს არაპატრიოტად, ან არამოქალაქედ ძაგების გარეშე


Nevertheless, it's an undeniable fact that to own up to being an atheist is tantamount to introducing yourself as Mr. Hitler or Miss Beelzebub.	და მიუხედავად ამისა უდავო ფაქტია, რომ ათეისტად ყოფნის აღიარება იგივეა რაც წარუდგე ვინმეს, როგორც ჰიტლერი, ან მის ბიელზიბაბად


And that all stems from the perception of atheists as some kind of weird, way-out minority.	და შედეგად ათეისტები აღიქმებიან, როგორც რაღაც უცნაური და უჩვეულო უმცირესობა.


Natalie Angier wrote a rather sad piece in the New Yorker, saying how lonely she felt as an atheist.	ნატალი ენჟიერმა დაწერა საკმაოდ სევდიანი ნაწყვეტი ნიუ იორკერში იმაზე თუ როგორი მარტოსული იყო იგი ათეისტად.


She clearly feels in a beleaguered minority.	ის ცხადად გრძნობს თავს ალყაში მყოფ უმცირესობაში,


But actually, how do American atheists stack up numerically?	მაგრამ სინამდვილეში რიცხვობრივად რამდენი ათეისტია აშშ-ში?


The latest survey makes surprisingly encouraging reading.	ბოლო კვლევები მოულოდნელად დამაიმედებელ შედეგებს აჩვენებს.


Christianity, of course, takes a massive lion's share of the population, with nearly 160 million.	ქრისტიანები რა თქმა უნდა ლომის წილია მოსახლეობის, დაახლოებით 160 მილიონი.


But what would you think was the second largest group, convincingly outnumbering Jews with 2.8 million, Muslims at 1.1 million, Hindus, Buddhists and all other religions put together?	როგორ ფიქრობთ, რომელი ჯგუფია სიდიდით მეორე დამაჯერებლად აჭარბებს 2,8 მილიონ ებრაელს და 1,1 მილიონ მუსლიმს ინდუისტებს და ბუდისტებს და სხვა რელიგიებს ერთად აღებულს?


The second largest group, with nearly 30 million, is the one described as non-religious or secular.	სიდიდით მეორე ჯგუფი თითქმის 30 მილიონით აღიწერება როგორც არარელიგიური, ან სეკულარული.


You can't help wondering why vote-seeking politicians are so proverbially overawed by the power of, for example, the Jewish lobby -- the state of Israel seems to owe its very existence to the American Jewish vote -- while at the same time, consigning the non-religious to political oblivion.	საკვირველია პოლიტკოსები, რომლებიც ამომრჩეველთა ხმებზე ნადირობენ, ერიდებიან, მაგალითად ებრაული ლობისტების ძალას თითქოს ისრაელის სახელმწიფოს არსებობა, ამერიკელი ებრაელების ხმებით განისაზღვრა, მაშინ როცა არარელიგიური ხმები პოლიტიკურ დავიწყებას მიეცემა.


This secular non-religious vote, if properly mobilized, is nine times as numerous as the Jewish vote.	სწორად მობილიზებული არარელიგური ამომრჩეველი, 9-ჯერ აღემატება რაოდენობით ებრაულს.


Why does this far more substantial minority not make a move to exercise its political muscle?	რატომ არ ცდილობს ეს უმცირესობისგან შორს მყოფი ჯგუფი, გაავარჯიშოს საკუთარი პოლიტიკური კუნთები.


Well, so much for quantity. How about quality?	ბევრი ვისაუბრე რაოდენობაზე, რაც შეეხება ხარისხს?


Is there any correlation, positive or negative, between intelligence and tendency to be religious?	არსებობს თუ არა რამე სახის კორელაცია, პოზიტიური, ან ნეგატიური ინტელექტსა და რელიგიისკენ მიდრეკილებას შორის?


[Them folks misunderestimated me] (Laughter) The survey that I quoted, which is the ARIS survey, didn't break down its data by socio-economic class or education, IQ or anything else.	(სიცილი) კვლევა, რომლის ციტირებაც მე გავაკეთე კომპანია "არისის" კვლევაა, მასში მონაცემები არაა ჩაშლილი სოციალ-ეკონომიკური, ან განათლების სტატუსით, ინტელექტის დონით, ან სხვა ნიშნებით,


But a recent article by Paul G. Bell in the Mensa magazine provides some straws in the wind.	მაგრამ ცოტა ხნის წინ პოლ ჯ. ბელის სტატია ჟურნალ "მენსაში", შეიცავს ზოგიერთ მინიშნებებს.


Mensa, as you know, is an international organization for people with very high IQ.	მენსა როგორც იცით საერთაშორისო ორგანიზაციაა მაღალი ინტელექტის ადამიანებისთვის.


And from a meta-analysis of the literature, Bell concludes that, I quote -- "Of 43 studies carried out since 1927 on the relationship between religious belief, and one's intelligence or educational level, all but four found an inverse connection.	და ლიტერატურის მეტა ანალიზით ბელი ასკვნის, რომ ვციტირებ: "1927 წლიდან ჩატარებული 43 კვლევიდან, რომელიც რელიგიური წარმოდგენებს და ინტელექტს შორის კავშირს ადგენდა, ყველამ, 4 კვლევის გარდა, აჩვენა უკუდამოკიდებულება.


That is, the higher one's intelligence or educational level, the less one is likely to be religious."	ეს ნიშნავს, რომ რაც უფრო მაღალია ინტელექტის დონე, ან განათლება, მით უფრო პატარაა რელიგიურობის ალბათობა"


Well, I haven't seen the original 42 studies, and I can't comment on that meta-analysis, but I would like to see more studies done along those lines.	არ მინახავს 42 კვლევის ორიგინალები და მეტა ანალიზზე კომენტარს ვერ გავაკეთებ, მაგრამ ვისურვებდი ამ თემაზე მეტი კვლევა ტარდებოდეს.


And I know that there are -- if I could put a little plug here -- there are people in this audience easily capable of financing a massive research survey to settle the question, and I put the suggestion up, for what it's worth.	მე ვიცი, რომ აქ ესწრება, თუ ნებას მომცემთ, ამ აუდიტორიაში იმყოფებიან ადამიანები, ვისაც თავისუფლად შეუძლიათ დააფინანსონ მასშტაბური კვლევა, ამ საკითხის გასარკვევად და მე ყოველი შემთხვევისთვის ამ იდეას გთავაზობთ.


But let me know show you some data that have been properly published and analyzed, on one special group -- namely, top scientists.	ახლა ნება მომეცით წარმოგიდგინოთ მონაცემები, რომლებიც დეტალურად გაანალიზდა და გამოქვეყნდა წამყვანი მეცნიერების ჯგუფის მიერ.


In 1998, Larson and Witham polled the cream of American scientists, those who'd been honored by election to the National Academy of Sciences, and among this select group, belief in a personal God dropped to a shattering seven percent.	1998 წელს, ლარსონმა და ვითემმა ჩაატარეს გამოკითხვა ყველაზე ცნობილ ამერიკელ მეცნიერებში. იმათ შორის, ვისაც ერგო პატივი ყოფილიყო მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი და ამ ცალკე აღებულ ჯგუფში, პიროვნული ღმერთის რწმენა დაცემულია 7%-მდე.


About 20 percent are agnostic; the rest could fairly be called atheists.	დაახლოებით 20% არის აგნოსტიკოსი, დანარჩენები თავს ათეისტებს უწოდებდნენ.


Similar figures obtained for belief in personal immortality.	მსგავსი ციფრები იქნა მიღებული პიროვნების უკვდავობის რწმენაზეც.


Among biological scientists, the figure is even lower: 5.5 percent, only, believe in God.	მეცნიერ-ბიოლოგებში, ციფრები კიდევ უფრო დაბალია. მხოლოდ 5.5% სჯერა ღმერთის.


Physical scientists, it's 7.5 percent.	მეცნიერ-ფიზიკოსებიდან 7.5%-ს.


I've not seen corresponding figures for elite scholars in other fields, such as history or philosophy, but I'd be surprised if they were different.	არ მინახავს მსგავსი კვლევების შედეგები მეცნიერების სხვა დარგებში ისეთებში როგორც ისტორია და ფილოსოფიაა, მაგრამ გამიკვირდებოდა სხვა შედეგები რომ ყოფილიყო.


So, we've reached a truly remarkable situation, a grotesque mismatch between the American intelligentsia and the American electorate.	ამრიგად ჩვენ აღმოვჩნდით, მართლაც საოცარ სიტუაციაში აბსურდულ შეუსაბამობაში, ამერიკელ ინტელიგენციასა და ამერიკულ ელექტორატს შორის.


A philosophical opinion about the nature of the universe, which is held by the vast majority of top American scientists and probably the majority of the intelligentsia generally, is so abhorrent to the American electorate that no candidate for popular election dare affirm it in public.	ფილოსოფიური წარმოდგენები ბუნებაზე და სამყაროზე, რომელიც წამყვანი ამერიკელი მეცნიერების უმრავლესობას გააჩნია და შესაძლოა ინტელიგენციის უმრავლესობას ზოგადად, იმდენად ეწინააღმდეგება ელექტორატისას, რომ ვერცერთი არჩევნების კანდიდატი, ვერ გაბედავს ამის საჯარო გამოხატვას.


If I'm right, this means that high office in the greatest country in the world is barred to the very people best qualified to hold it -- the intelligentsia -- unless they are prepared to lie about their beliefs.	თუ მე მართალი ვარ, მაშინ ეს ნიშნავს, რომ უმაღლესი მმართველი ორგანო უდიდესი ქვეყნისა მსოფლიოში დახურულია ხალხისთვის, რომელთა ადგილიც იქ არის, ანუ ინტელიგენციისთვის, თუ მზად არ იქნებიან იცრუონ საკუთარ რწმენა-წარმოდგენებზე.


To put it bluntly: American political opportunities are heavily loaded against those who are simultaneously intelligent and honest.	სიმართლე გითხრათ ამერიკის პოლიტიკური შესაძლებლობები დიდად ეწინააღმდეგება ისეთებს, ვინც ერთდეროულად ინტელექტუალიც არის და გულწრფელიც.


(Laughter) (Applause) I'm not a citizen of this country, so I hope it won't be thought unbecoming if I suggest that something needs to be done.	(აპლოდისმენტები) მე არ ვარ ამ ქვეყნის მოქალაქე, ვიმედოვნებ ჩემი სიტყვები არ იქნება ცუდად გაგებული, მაგრამ მიმაჩნია, რომ რაღაც უნდა გაკეთდეს.


(Laughter) And I've already hinted what that something is.	(სიცილი) და მე უკვე მიგანიშნეთ რა არის ეს "რაღაც".


From what I've seen of TED, I think this may be the ideal place to launch it.	იქიდან რაც TED-ზე მინახავს, ეს ადგილი იდეალური იქნებოდა სტარტისთვის


Again, I fear it will cost money.	მაგრამ ვიმეორებ, ვშიშობ ეს ფული დაჯდება.


We need a consciousness-raising, coming-out campaign for American atheists.	აუცილებელია ცნობიერების გამოღვიძება. კამპანია ამერიკელი ათეისტების თვითგამოაშკარავებისთვის


(Laughter) This could be similar to the campaign organized by homosexuals a few years ago, although heaven forbid that we should stoop to public outing of people against their will.	(სიცილი) ეს შეიძლება ჰგავდეს კამპანიას, რომელიც ჰომოსექუალებმა ჩაატარეს რამდენიმე წლის წინ. თუმცა ღმერთმა არ ქნას მოგვიწიოს ხალხის გამოსააშკარავებლად ბრძოლა მათი ნების წინააღმდეგ.


In most cases, people who out themselves will help to destroy the myth that there is something wrong with atheists.	ძირითადად ადამიანები, რომლებიც ღიად აფიქსირებენ საკუთარ თავს ეხმარებიან იმ მითის დამსხვრევას, რომ ათეისტებს რაღაც სჭირთ.


On the contrary, they'll demonstrate that atheists are often the kinds of people who could serve as decent role models for your children, the kinds of people an advertising agent could use to recommend a product, the kinds of people who are sitting in this room.	პირიქით ისინი, დემონსტრირებას მოახდენენ, რომ ათეისტები არიან ადამიანები, რომლებიც გამოდგებიან ღირსეულ მაგალითად თქვენი შვილებისთვის. ადამიანები, რომლებსაც სარეკლამო აგენტი პროდუქტის რეკლამისთვის გამოიყენებდა ხალხის ისეთი ტიპი, რომლებიც ამ აუდიტორიაში სხედან.


There should be a snowball effect, a positive feedback, such that the more names we have, the more we get.	უნდა შეიქმნას გუნდის ეფექტი, დადებითი უკურეაქცია, რომ რაც უფრო მეტი ხალხი გვყავს, მით მეტს უნდოდეს შემოერთება.


There could be non-linearities, threshold effects.	პროცესი შეიძლება იყოს არაერთგვაროვანი, ზღურბლის ეფექტით.


When a critical mass has been obtained, there's an abrupt acceleration in recruitment.	როცა კრიტიკული მასა იქნება მიღწეული, დაიწყება რიგების შევსების უეცარი აჩქარება


And again, it will need money.	და ისევ, ამას დასჭირდება ფული.


I suspect that the word "atheist" itself contains or remains a stumbling block far out of proportion to what it actually means, and a stumbling block to people who otherwise might be happy to out themselves.	ეჭვი მაქვს, რომ თავად სიტყვა"ათეისტი" არის შემაფერხებელი, არის რა შორს, საკუთარი ნამდვილი მნიშვნელობისგან, შემაფერხებელია ხალხისთვის ვინც უმისოდ, მარტივად თვითგამოაშკარავდებოდნენ.


So, what other words might be used to smooth the path, oil the wheels, sugar the pill?	კიდევ როგორი სიტყვები შეიძლება გზის მოსასწორებლად გამოვიყენოთ ბორბლის დასაზეთად, აბის დასატკბობად?


Darwin himself preferred "agnostic" -- and not only out of loyalty to his friend Huxley, who coined the term.	თვითონ დარვინიც "აგნოსტიციზმს" ამჯობინებდა და არა მხოლოდ თავის მეგობარ ჰაქსლის მიმართ ლოიალობის გამო, ვინც ის გამოიგონა.


Darwin said, "I have never been an atheist in the same sense of denying the existence of a God.	დარვინმა თქვა: "მე არასდროს ვიყავი ათეისტი ღმერთის არსებობის უარყოფის გაგებით.


I think that generally an 'agnostic' would be the most correct description of my state of mind."	ვფიქრობ რომ ზოგადად 'აგნიოსტიკოსი', იქნებოდა ჩემი დამოკიდებულების ყველაზე ზუსტი დახასიათება"


He even became uncharacteristically tetchy with Edward Aveling.	ის არადამახასიათებლად ადვილად ღიზიანდებოდა კიდეც ედვარდ ეივლინგზე


Aveling was a militant atheist who failed to persuade Darwin to accept the dedication of his book on atheism -- incidentally, giving rise to a fascinating myth that Karl Marx tried to dedicate "Das Kapital" to Darwin, which he didn't, it was actually Edward Aveling.	ეივლინგი იყო მებრძოლი ათეისტი, რომელმაც ვერ დაარწმუნა დარვინი, მიეღო მისთვის მიძღვნილი წიგნი ათეიზმზე. რითიც მისცა დასაბამი საოცარ მითს, რომ კარლ მარქსი აპირებდა დარვინისთვის "კაპიტალის" მიძღვნას რაც მას არ გაუკეთებია. ეს ეივლინგი იყო.


What happened was that Aveling's mistress was Marx's daughter, and when both Darwin and Marx were dead, Marx's papers became muddled up with Aveling's papers, and a letter from Darwin saying, "My dear sir, thank you very much but I don't want you to dedicate your book to me," was mistakenly supposed to be addressed to Marx, and that gave rise to this whole myth, which you've probably heard.	უბრალოდ მარქსის შვილი ეივლინგის შეყვარებული იყო და მას შემდეგ რაც დარვინიც და მარქსიც მოკვდნენ, მარქსის დოკუმენტები აერიათ ეივლინგისაში და დარვინის წერილი სიტყვებით: "ჩემო ძვირფასო სერ, დიდი მადლობა, მაგრამ არ მინდა, რომ ეს წიგნი მომიძღვნათ" იქნა შეცდომით აღქმული როგორც მარქსისთვის მიწერილი. და ამან შობა მთელი მითი, რომელიც შესაძლოა გსმენიათ.


It's a sort of urban myth, that Marx tried to dedicate "Kapital" to Darwin.	ეს ერთგვარი ურბანული ლეგენდაა რომ მარქსი ცდილობდა "კაპიტალი" მიეძღვნა დარვინისთვის.


Anyway, it was Aveling, and when they met, Darwin challenged Aveling.	მოკლედ, ეს იყო ეივლინგი და როცა ისინი შეხვდნენ დარვინმა ჰკითხა მას:


"Why do you call yourselves atheists?"	"რატომ ეძახით საკუთარ თავს ათეისტებს?"


"'Agnostic, '" retorted Aveling, "was simply 'atheist' writ respectable, and 'atheist' was simply 'agnostic' writ aggressive."	"აგნოსტიკოსი" უპასუხა ეივლინგმა "უბრალოდ წესიერი ათეისტია და ათეისტი კი - აგრესიული აგნოსტიკოსი"


Darwin complained, "But why should you be so aggressive?"	დარვინმა უკმაყოფილოდ ჰკითხა: "და რატომ უნდა იყოთ აგრესიული?"


Darwin thought that atheism might be well and good for the intelligentsia, but that ordinary people were not, quote, "ripe for it."	დარვინი ფიქრობდა, რომ ათეიზმი შესაფერისია ინტელიგენციისთვის, მაგრამ ჩვეულებრივი ხალხი, ვციტირებ, "ვერ დაღვინდნენ იქამდე"


Which is, of course, our old friend, the "don't rock the boat" argument.	ეს კი ძველი ჩვეული არგუმენტია: "ნავს ნუ არყევთ"


It's not recorded whether Aveling told Darwin to come down off his high horse.	ზუსტად არ არის ცნობილი, ურჩია თუ არა ეივლინგმა დარვინს კვარცხლბეგიდან ჩამოსვლა.


(Laughter) But in any case, that was more than 100 years ago.	(სიცილი) ყველა შემთხვევაში, ეს იყო 100 წლის წინ.


You'd think we might have grown up since then.	თითქოს უნდა გავზრდილიყავით მას შემდეგ.


Now, a friend, an intelligent lapsed Jew, who, incidentally, observes the Sabbath for reasons of cultural solidarity, describes himself as a "tooth-fairy agnostic."	ჩემი მეგობარი ინტელექტუალი, ყოფილი იუდეველი, რომელიც სხვათა შორის შაბათობას ესწრება, კულტურული სოლიდარობის გამო, საკუთარ თავს "ფერიების აგნოსტიკოსს" უწოდებს.


He won't call himself an atheist because it's, in principle, impossible to prove a negative, but "agnostic" on its own might suggest that God's existence was therefore on equal terms of likelihood as his non-existence.	ის არ მიიჩნევს თავს ათეისტად, იმიტომ რომ პრინციპში შეუძლებელია დაამტკიცო უარყოფა, მაგრამ აგნოსტიკოსი თავის მხრივ ნიშნავს ღმერთის არსებობა - არარსებობის თანაბრ ალბათობას.


So, my friend is strictly agnostic about the tooth fairy, but it isn't very likely, is it?	ასე რომ ჩემი მეგობარი მკაცრად აგნოსტიკოსია ფერიების მიმართ, მაგრამ მათი არსებობა ნაკლებად სავარაუდოა არა?


Like God.	ისევე როგორც ღმერთის.


Hence the phrase, "tooth-fairy agnostic."	სხვა სიტყვებით "ფერიის აგნოსტიკოსი".


Bertrand Russell made the same point using a hypothetical teapot in orbit about Mars.	ბერტრან რასელმა მსგავსი აზრი თქვა, ჰიპოთეტიური ჩაიდანის გამოყენებით, რომელიც მარსის ორბიტაზე დაფრინავს.


You would strictly have to be agnostic about whether there is a teapot in orbit about Mars, but that doesn't mean you treat the likelihood of its existence as on all fours with its non-existence.	თქვენ აგნოსტიკოსი უნდა იყოთ მარსის ორბიტაზე მოძრავი ჩაიდანის მიმართაც, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ თანაბრად შესაძლებლად განიხილავთ მის არსებობა - არარსებობას.


The list of things which we strictly have to be agnostic about doesn't stop at tooth fairies and teapots; it's infinite.	საგნების სია, რომელთაც ჩვენ აგნოსტიკურად უნდა მივუდგეთ, არ იზღუდება ფერიებით და ჩაიდნებით.


If you want to believe one particular one of them -- unicorns or tooth fairies or teapots or Yahweh -- the onus is on you to say why.	ის უსასრულოა. თუ თქვენ გსურთ რომელიმე მათგანი იწამოთ, იქნება ეს ცალ რქა, თუ ფერია, თუ ჩაიდანი, თუ იაჰვე მტკიცების ტვირთი თქვენზეა, თუ რატომ ვიწამოთ


The onus is not on the rest of us to say why not.	და არა იმათზე ვისაც არ სწამს.


We, who are atheists, are also a-fairyists and a-teapotists.	ჩვენ ათეისტები ვართ ასევე ა-ფერიისტები და ა-ჩაიდნისტები


(Laughter) But we don't bother to say so.	(სიცილი) მაგრამ ამას არ ვახსენებთ.


And this is why my friend uses "tooth-fairy agnostic" as a label for what most people would call atheist.	ამიტომ იყენებს ჩემი მეგობარი განმარტებას "ფერიის აგნოსტიკოსი" იმის აღსანიშნად, რასაც უმეტესობა ათეისტს ვეძახით.


Nonetheless, if we want to attract deep-down atheists to come out publicly, we're going to have find something better to stick on our banner than "tooth-fairy" or "teapot agnostic."	მაგრამ თუ ჩვენ გვინდა, რომ ათეისტებმა საჯაროდ განაცხადონ საკუთარ წარმოდგენებზე, ბანერისთვის რაღაც უკეთესი უნდა ვიპოვოთ, ვიდრე "ფერიების", ან "ჩაიდნის აგნოსტიკოსი"


So, how about "humanist"?	მაგალითად რას ფიქრობთ "ჰუმენისტზე"?


This has the advantage of a worldwide network of well-organized associations and journals and things already in place.	მას აქვს უპიტარესობა, როგორც კარგად ორანიზებული ასოციაციის ქსელი, საკუთარი ჟურნალებით და სხვა საჭირო რამეებით


My problem with it is only its apparent anthropocentrism.	ჩემი პრობლემა იმშია, რომ ეს აშკარა ანთროპოცენტრიზმია.


One of the things we've learned from Darwin is that the human species is only one among millions of cousins, some close, some distant.	ერთ-ერთი რამ, რაც დარვინისგან ვისწავლეთ, არის რომ ადამიანის სახეობა მხოლოდ ერთია, სხვა მილიონობით მონათესავე შორეულ, თუ ახლობელ სახეობებს შორის.


And there are other possibilities, like "naturalist," but that also has problems of confusion, because Darwin would have thought naturalist -- "Naturalist" means, of course, as opposed to "supernaturalist" -- and it is used sometimes -- Darwin would have been confused by the other sense of "naturalist," which he was, of course, and I suppose there might be others who would confuse it with "nudism".	არსებობს კიდევ ერთი საშუალება, "ნატურალისტი" მაგალითად, მაგრამ აქაც გაურკვევლობაა, რადგან დარვინი იფიქრებდა, რომ ნატურალისტი ეს "სუპერნატურალისტის" საპირისპიროა და ხანდახან ეს განსაზღვრება გამოიყენება. დარვინს ის აერეოდა "ნატურალისტის" სხვა გაგებაში, რომელიც იყო რა თქმა უნდა და ალბათ არსებობენ სხვებიც, ვინც ამ სიტყვას აურევენ ნუდიზმში.


(Laughter) Such people might be those belonging to the British lynch mob, which last year attacked a pediatrician in mistake for a pedophile.	(სიცილი) ასეთმა ხალხმა მაგალითად ლინჩი მოუწყვეს შარშან პედიატრს, აურიეს რა ის პედოფილში.


(Laughter) I think the best of the available alternatives for "atheist" is simply "non-theist."	(სიცილი) მე ვფიქრობ საუკეთესო შესაძლო ალტერნატივა ათეისტისა არის უბრალოდ "არა-თეისტი"


It lacks the strong connotation that there's definitely no God, and it could therefore easily be embraced by teapot or tooth-fairy agnostics.	ეს სიტყვა აცილებს იმ ქვეტექტს, რომ ღმერთი ნამვდილად არ არსებობს. შესაბამისად მარტივად შეიძლება გამოვიყენოთ ჩაიდნების და ფერიების აგნოსტიკოსებთან.


It's completely compatible with the God of the physicists.	ეს მთლიანად ეთანადება ღმერთს, რომლისაც ფიზიკოსებს სჯერათ.


When atheists like Stephen Hawking and Albert Einstein use the word "God," they use it of course as a metaphorical shorthand for that deep, mysterious part of physics which we don't yet understand.	როცა ისეთი ათეისტები როგორც სტივენ ჰოკინგი და ალბერტ აინშტაინი იყენებენ სიტყვა "ღმერთს", ისინი რა თქმა უნდა იყენებენ როგორც მეტაფორას, პირობით აღნიშვნას, ფიზიკის იმ ღრმად გაურკვეველი ნაწილისთვის, რომელიც ჯერ ვერ გაგვირკვევია.


"Non-theist" will do for all that, yet unlike "atheist," it doesn't have the same phobic, hysterical responses.	"არა-თეისტი" ყველაფერ ამას მოიცავს, თან "ათეისტისგან" განსხვავებით, ამ სიტყვას თან არ სდევს ისტერიული შიშის რეაქცია.


But I think, actually, the alternative is to grasp the nettle of the word "atheism" itself, precisely because it is a taboo word, carrying frissons of hysterical phobia.	სინამდვილეში ვფიქრობ, რომ ალტერნატივის სახით უნდა შევეჭიდოთ თავად სიტყვა "ათეისტს" სწორედ იმიტომ რომ ტაბუა, რომელსაც თან სდევს ისტერიული შიში.


Critical mass may be harder to achieve with the word "atheist" than with the word "non-theist," or some other non-confrontational word.	კრიტიკული მასის მიღწევა ძნელი იქნება სიტყვა "ათეისტით", ვიდრე "არა-თეისტით", ან სხვა რამე არაკონფრონტაციული სიტყვით.


But if we did achieve it with that dread word "atheist" itself, the political impact would be even greater.	თუმცა მიზნისთვის იმ საშინელი სიტყვა "ათეისტით" რომ მიგვეღწია, მაშინ პოლიტიკური გავლენა გაცილებით ძლიერი იქნებოდა.


Now, I said that if I were religious, I'd be very afraid of evolution -- I'd go further: I would fear science in general, if properly understood.	როგორც ვთქვი, მე რომ რელიგიური ვყოფილიყავი ძალიან შემეშინდებოდა ევოლუციის. მეტიც, მე შემეშინდებოდა მეცნიერების ზოგადად.


And this is because the scientific worldview is so much more exciting, more poetic, more filled with sheer wonder than anything in the poverty-stricken arsenals of the religious imagination.	ეს იმიტომ რომ სამყაროს მეცნიერული ხედვა, იმდენად უფრო ამაღელვებელი და პოეტურია, უფრო სავსე საკვირველებით, ვიდრე ნებისმიერი რამ, იმ ღარიბ რელიგიურ წარმოდგენებში.


As Carl Sagan, another recently dead hero, put it, "How is it that hardly any major religion has looked at science and concluded, 'This is better than we thought!	როგორც კარლ სეიგანმა, კიდევ ერთმა ცოტა ხნის წინ გარდაცვლილმა გმირმა, თქვა: "როგორ მოხდა, რომ არცერთმა სერიოზულმა რელიგიამ როცა შეხედა მეცნიერბას არ გააკეთა დასკვნა: "ეს უკეთესია ვიდრე ჩვენ გვეგონა! სამყარო გაცილებით უფრო დიდია,


The universe is much bigger than our prophet said, grander, more subtle, more elegant'?	ვიდრე ჩვენმა წინასწარმეტყველმა გვითხრა, უფრო გრანდიოზული, დახვეწილი და ელეგანტური" ამის ნაცვლად ამბობენ: "არა, არა, არა!


My god is a little god, and I want him to stay that way.' A religion, old or new, that stressed the magnificence of the universe as revealed by modern science, might be able to draw forth reserves of reverence and awe hardly tapped by the conventional faiths."	ჩემი ღმერთი - პატარა ღმერთია და მინდა ის ასეთად დარჩეს" რელიგია ძველი თუ ახალი, რომელიც ხაზს უსვამს სამყაროს საკვირველებას, რაც თანამედროვე მეცნიერებითაა აღმოჩნეილი, იწვევს უფრო მეტ პატივისცემას და მოკრძალებას, ვიდრე ტრადიციული რწმენები"


Now, this is an elite audience, and I would therefore expect about 10 percent of you to be religious.	მე ვვარაუდობ, რომ ამ ელიტარულ აუდიტორიაში დაახლოებით 10% არის რელიგიური.


Many of you probably subscribe to our polite cultural belief that we should respect religion.	ბევრი თქვენგანი ალბათ მისდევს რელიგიის პატივიცემის ჩვენს ზრდილობიან


But I also suspect that a fair number of those secretly despise religion as much as I do.	კულტურულ შეთანხმებას, მაგრამ მე ასევე ვეჭვობ რომ მათ საკმაო რაოდენობას, მალულად სძულს რელიგია, იმდენად რამდენადაც მე.


(Laughter) If you're one of them, and of course many of you may not be, but if you are one of them, I'm asking you to stop being polite, come out, and say so.	(სიცილი) თუ თქვენ ერთ-ერთი მათგანი ხართ, შეიძლება ბევრი თქვენგანი არც იყოს, მაგრამ თუ თქვენ ერთი მათგანი ხართ, ნუღარ იქნებით ზრდილობიანი გამოდით და თქვით ამის შესახებ, და თუ აღმჩნდა რომ თქვენ მდიდარი ხართ,


And if you happen to be rich, give some thought to ways in which you might make a difference.	დაფიქრდით იმაზე, თუ როგორ შეგიძლიათ რამე შეცვალოთ.


The religious lobby in this country is massively financed by foundations -- to say nothing of all the tax benefits -- by foundations, such as the Templeton Foundation and the Discovery Institute.	ამ ქვეყანაში რელიგიური ლობისტები, სერიოუზლად არიან დაფინანსებულნი ფონდებით, საგადასახადო შეღავათზე რომ არაფერი ვთქვათ, ისეთებით როგორც "ტემპელტონის ფონდი" და "დისქავერის ინსტიტუტი"


We need an anti-Templeton to step forward.	ჩვენ გვჭირდება ანტი ტემპელტონი, რომ ნაბიჯი გადავდგათ წინ.


If my books sold as well as Stephen Hawking's books, instead of only as well as Richard Dawkins' books, I'd do it myself.	ჩემი წიგნები ისევე კარგად რომ იყიდებოდეს, როგორც სტივენ ჰოკინგისა და არა მხოლოდ როგორც რიჩარდ დოკინსისა, მე ამას თვითონ გავაკეთებდი.


People are always going on about, "How did September the 11th change you?"	ხალხი ყოველთვის მეკითხება: "როგორ შეგცვალათ თქვენ 11-მა სექტემბერმა?"


Well, here's how it changed me.	მაშ, აი, როგორ შემცვალა:


Let's all stop being so damned respectful.	მოდით, ეს ოხერი, ნუღარ ვიქნებით ასეთი ზრდილობიანები!


Thank you very much.	მადლობა ყურადღებისთვის


(Applause)	(აპლოდისმენტები)


Imagine a big explosion as you climb through 3,000 ft.	წარმოიდგინეთ დიდი აფეთქება როდესაც დედამიწიდან 900 მეტრს აცდები.


Imagine a plane full of smoke.	წარმოიდგინეთ კვამლით სავსე თვითმფრინავი.


Imagine an engine going clack, clack, clack.	წარმოდიგინეთ ძრავის გრუხუნი: რახ, რახ, რახ, რახ, რახ, რახ, რახ.


It sounds scary.	შემაძრწუნებლად ჟღერს.


Well, I had a unique seat that day.	იმ დღეს გამორჩეულ სავარძელში, 1D-ზე ვიჯექი.


I was sitting in 1D.	ერთადერთი ვიყავი რომელსაც ბორტგამცილებლებთან შეეძლო საუბარი.


So I looked at them right away, and they said, "No problem. We probably hit some birds."	შევხედე თუ არა მითხრეს, "პრობლემა არ არის. ალბათ ჩიტებს დავეჯახეთ."


The pilot had already turned the plane around, and we weren't that far.	პილოტმა თვითმფრინავი მოაბრუნა და არც ისე შორს ვიყავით.


You could see Manhattan.	შეგეძლო მანჰეტენის დანახვა.


Two minutes later, three things happened at the same time.	ორი წუთის შემდეგ, ერთდროულად სამი რამ მოხდა.


The pilot lines up the plane with the Hudson River.	პილოტი თვითმფრინავს მდინარე ჰადსონის პარალელურად ასწორებს.


That's usually not the route.	არც თუ ჩვეული მარშრუტია. (სიცილი)


(Laughter) He turns off the engines.	აქრობს ძრავებს.


Now, imagine being in a plane with no sound.	წარმოიდგინეთ ზიხართ თვითმფრინავში, რომელიც არანაირ ხმას არ გამოსცემს.


And then he says three words.	და ამბობს სამ სიტყვას -- ყველაზე უემოციო სიტყვებს, რაც ოდესმე გამიგონია.


He says, "Brace for impact."	"მოემზადეთ დაცემისთვის."


I didn't have to talk to the flight attendant anymore.	ბორტგამცილებელთან საუბარი აღარ იყო საჭირო.


(Laughter) I could see in her eyes, it was terror.	(სიცილი) მის თვალებში შეძრწუნება იკითხებოდა. ცხოვრება დამთავრდა.


Now I want to share with you three things I learned about myself that day.	ახლა მინდა გაგიზიაროთ სამი რამ, რაც იმ დღეს საკუთარი გამოცდილებით ვისწავლე.


I learned that it all changes in an instant.	ვისწავლე, რომ ყველაფერი წამიერად იცვლება.


We have this bucket list, we have these things we want to do in life, and I thought about all the people I wanted to reach out to that I didn't, all the fences I wanted to mend, all the experiences I wanted to have and I never did.	ყველას გვაქვს სურვილები, ჩამონათვალი, რისი გაკეთება გვინდა ცხოვრების მანძილზე და ვფიქრობდი იმ ადამიანებზე, ვისაც მინდოდა გამოვხმაურებოდი და არ გავაკეთე, ღობეებზე, რომლების შეკეთება მინდოდა, ცხოვრებისეული გამოწვევები, რომლებიც მინდოდა გამომეცადა, მაგრამ ვერ შევძელი.


As I thought about that later on, I came up with a saying, which is, "I collect bad wines."	შემდგომ, როდესაც ამაზე ვფიქრობდი, გამოთქმა მოვიფიქრე, "ღვინოების ფუჭად შემგროვებელი."


Because if the wine is ready and the person is there, I'm opening it.	ამიერიდან, თუკი ღვინო გაქვს და ადამიანი იქ არის, ბოთლს ვხსნი.


I no longer want to postpone anything in life.	ცხოვრებაში აღარაფრის გადადება აღარ მინდა.


And that urgency, that purpose, has really changed my life.	ამ გადაოდებლობის შეგრძნებამ, ამ მიზანმა მნიშვნელოვნად შეცვალა ჩემი ცხოვრება.


The second thing I learned that day -- and this is as we clear the George Washington Bridge, which was by not a lot -- (Laughter) I thought about, wow, I really feel one real regret.	მეორე, რაც იმ დღეს ვისწავლე -- დაახლოებით იმ დროს, როდესაც ჯორჯ ვაშნგტონის ხიდს ავცდით, სხვათაშორის, არც თუ უსაფრთხო მანძილით -- ვიფიქრე რომ, "ვაუ" მართლაც ვნანობ ერთ რამეს.


I've lived a good life.	კარგი ცხოვრების გზა განვვლე.


In my own humanity and mistakes, I've tried to get better at everything I tried.	ჩემებურად, ჩემი შეცდომებით, ვცდილობდი უკეთესი ვყოფილიყავი ყველაფერში რასაც ვცდილობდი.


But in my humanity, I also allow my ego to get in.	მაგრამ ამ გზაზე ჩემს ეგოსაც მივეცი ჩარევის საშუალება.


And I regretted the time I wasted on things that did not matter with people that matter.	და ვნანობდი იმ დროს რომელიც ფუჭად დავხარჯე ჩემთვის მნიშვნელოვან ადამიანებთან.


And I thought about my relationship with my wife, with my friends, with people.	ვფიქრობდი ურთიერთობაზე ჩემს მეუღლესთან, მეგობრებთან, ადამიანებთან.


And after, as I reflected on that, I decided to eliminate negative energy from my life.	მოგვიანებით, როდესაც ამას ვიხსენებდი გადავწყივე ნეგატიური ენერგია მომეცილებინა ჩემი ცხოვრებიდან.


It's not perfect, but it's a lot better.	იდეალურად არ გამოდის, მაგრამ ბევრად უკეთესია.


I've not had a fight with my wife in two years.	ორი წელია ცოლთან არ მიჩხუბია. დიდებული შეგრძლებაა.


It feels great.	აღარ ვცდილობ ვიყო მართალი;


I no longer try to be right; I choose to be happy.	მე უკვე ბედნიერებას ვარჩევ.


The third thing I learned -- and this is as your mental clock starts going, "15, 14, 13."	მესამე, რაც ვისწავლე -- ეს მაშინ ხდება როდესაც ტვინი ავტომატურად იწყებს ათვლას: "15, 14, 13."


You can see the water coming.	ხედავ, როგორ გიახლოვდება წყალი.


I'm saying, "Please blow up."	ვამბობ: "გთხოვ, აფეთქდი."


I don't want this thing to break in 20 pieces like you've seen in those documentaries.	არ მინდა ყველაფერი 20 ნაწილად დაიმსხვრეს როგორც დოკუმენტურ ფილმებშია.


And as we're coming down, I had a sense of, wow, dying is not scary.	ვარდნის პროცესში, შეგრძლება მქონდა, "ვაუ" გარდაცვალება არ არის საშიში.


It's almost like we've been preparing for it our whole lives.	თითქოს მთელი ცხოვრება ამისთვის ვემზადებოდით.


But it was very sad.	მაგრამ სამწუხარო იყო.


I didn't want to go; I love my life.	არ მინდოდა გარდაცვალება; მიყვარს ჩემი ცხოვრება.


And that sadness really framed in one thought, which is, I only wish for one thing.	და ეს სევდა ერთ აზრად ჩამოყალიბდა ერთ სურვილად.


I only wish I could see my kids grow up.	მხოლოდ ის მინდოდა მენახა, როგორ იზრდებიან ჩემი შვილები.


About a month later, I was at a performance by my daughter -- first-grader, not much artistic talent -- (Laughter) Yet!	ერთი თვის შემდეგ, ჩემი ქალიშვილის წარმოდგენას ვესწრებოდი -- პირველკლასელია, არც თუ ისე არტისტული ნიჭით ... ... ჯერჯერობით. (სიცილი)


(Laughter) And I'm bawling, I'm crying, like a little kid.	და მე ვტიროდი, პატარა ბავშვივით.


And it made all the sense in the world to me.	და ეს ძალიან ლოგიკური იყო ჩემთვის.


I realized at that point, by connecting those two dots, that the only thing that matters in my life is being a great dad.	მაშინ გავიაზრე, ამ წერტილების შეერთებით, რომ ერთადერთი, რაც მართლაც მნიშვნელოვანია ჩემს ცხოვრებაში, არის კარგი მამობა. ყველაზე დიდი, ყველაზე პრიორიტეტული


Above all, above all, the only goal I have in life is to be a good dad.	ერთადერთი მიზანი, რომელიც მაქვს ცხოვრებაში არის კარგი მამობა.


I was given the gift of a miracle, of not dying that day.	მე საჩუქრად მივიღე სასწაული, რომ გადავრჩი იმ დღეს.


I was given another gift, which was to be able to see into the future and come back and live differently.	მეორე საჩუქარი, რომელიც მივიღე იყო მომავალში გახედვა და უკან დაბრუნება და განსხვავებულად ცხოვრება.


I challenge you guys that are flying today, imagine the same thing happens on your plane -- and please don't -- but imagine, and how would you change?	მე გიწვევთ, მათ ვინც მიფრინავთ დღეს, წარმოიდგინეთ რომ იგივე მოსდის თქვენს თვითმფრინავს -- ღმერთმა ნუ ქნას -- მაგრამ წარმოიდგინეთ, როგორ შეიცვლებით?


What would you get done that you're waiting to get done because you think you'll be here forever?	რას გააკეთებთ ისეთს, რასაც ჯერჯერობით არ ჩქარობთ იმიტომ რომ გგონიათ მუდამ აქ იქნებით?


How would you change your relationships and the negative energy in them?	როგორ შეცვლით თქვენს ურთიერთობებს და მათში არსებულ უარყოფით ენერგიას?


And more than anything, are you being the best parent you can?	და რაც მთავარია, ხართ ისეთი მშობელი, როგორიც შეგიძლიათ იყოთ?


Thank you.	გმადლობთ.


(Applause)	(აპლოდისმენტები)


How would you like to be better than you are?	გინდათ გახდეთ უკეთესი?


Suppose I said that, with just a few changes in your genes, you could get a better memory -- more precise, more accurate and quicker.	დაუშვათ, რომ თქვენი გენის ოდნავი ცვლილებით, თქვენ გაიუმჯობესებთ მეხსიერებას, გახდით მას უფრო ნათელს, ზუსტს და სწრაფს.


Or maybe you'd like to be more fit, stronger, with more stamina.	ან თქვენ მოგინდებოდათ გახდეთ ფიზიკურად უფრო ძლიერი, ამტანი.


Would you like to be more attractive and self-confident?	ისურვებდით ყოფილიყავით უფრო მიმზიდველი და თქვენ თავში დარწმუნებული?


How about living longer with good health?	რას იტყოდით ჯანმრთელ, ხანგრძლივ ცხოვრებაზე?


Or perhaps you're one of those who's always yearned for more creativity.	თუ თქვენ ერთ-ერთი მათგანი ხართ, ვისაც უნდა უფრო კრეატიული გახდეს?


Which one would you like the most?	რას ისურვებდით კიდევ?


Which would you like, if you could have just one?	და თუ მარტო ერთია ამოსარჩევი?


(Audience Member: Creativity.) Creativity.	(დარბაზიდან: კრეატიული) კრეატიულობა.


How many people would choose creativity?	რამდენმა ადამიანმა აირჩია კრეატიულობა?


Raise your hands. Let me see.	აიწიეთ ხელი. ვნახოთ...


A few. Probably about as many as there are creative people here.	რამოდენიმემ. ალბათ იმდენმა რამდენი კრეატიული ადამიანიც არის აქ.


(Laughter) That's very good.	ძალიან კარგი.


How many would opt for memory?	რამდენმა აირჩია მეხსიერება.


Quite a few more.	ცოტათი მეტმა.


How about fitness?	რაც შეეხება ფიზიკურ ფორმას?


A few less.	ცოტათი ნაკლები.


What about longevity?	რაც შეეხება დიდ ხანს სიცოცხლეს?


Ah, the majority. That makes me feel very good as a doctor.	უმეტესობა. როგორც ექიმი ამით ძალიან კმაყოფილი ვარ.


If you could have any one of these, it would be a very different world.	თქვენ რომ შეგეძლოთ დასახელებულიდან რამის ამორჩევა, ეს სულ სხვა სამყარო იქნებოდა.


Is it just imaginary?	ეს აუხდენელია?


Or, is it, perhaps, possible?	თუ შესაძლებელია?


Evolution has been a perennial topic here at the TED Conference, but I want to give you today one doctor's take on the subject.	ევოლუცია – მუდმივი თემაა აქ TED- კონფერენციებზე, მაგრამ თქვენ დღეს მოგიყვებით ერთი ექიმის შეხედულებას ამის შესახებ.


The great 20th-century geneticist, T.G. Dobzhansky, who was also a communicant in the Russian Orthodox Church, once wrote an essay that he titled "Nothing in Biology Makes Sense Except in the Light of Evolution."	XX საუკუნის უდიდესი გენეტიკოსი ფეოდოსი გრიგორის ძე დობჟინსკი, რომელიც ასევე მოღვაწეობდა რუსულ მართლმადიდებლურ ეკლესიაში, დაწერა ესსე, რომლის სათაურიცაა "ბიოლოგიაში არაფერს არ აქვს აზრი ევოლუციის გარეშე"


Now if you are one of those who does not accept the evidence for biological evolution, this would be a very good time to turn off your hearing aid, take out your personal communications device -- I give you permission -- and perhaps take another look at Kathryn Schultz's book on being wrong, because nothing in the rest of this talk is going to make any sense whatsoever to you.	თუ თქვენ ერთ-ერთი მათგანი ხართ, რომელიც არ იღებს ბიოლოგიური ევოლუციის ჭეშმარიტებას, თქვენთვის დადგა ხელსაყრელი მომენტი, რომ გამორთოთ ყურსასმენები, ამოიღოთ თქვენი სმარტფონი – უფლებას გაძლევთ – და იქნებ გადაფურცლოთ კეტრინ შულცის წიგნი უზუსტობის შესახებ, იმიტომ რომ ჩემი გამოსვლის შემდეგ ნაწილს თქვენთვის არანაირი აზრი არ ექნება.


(Laughter) But if you do accept biological evolution, consider this: is it just about the past, or is it about the future?	(სიცილი დარბაზში) მაგრამ თუ თქვენ აღიარებთ, ბიოლოგიურ ევოლუციას, დაუფიქრდით: საქმე მხოლოდ წარსულშია, თუ ეს მომავალს ეხება?


Does it apply to others, or does it apply to us?	ეს სხვებს უკავშირდება, თუ ასევე ჩვენც?


This is another look at the tree of life.	აი კიდევ ერთი წარმოდგენა სიცოცხლის ხეზე.


In this picture, I've put a bush with a center branching out in all directions, because if you look at the edges of the tree of life, every existing species at the tips of those branches has succeeded in evolutionary terms: it has survived; it has demonstrated a fitness to its environment.	ამ სურათზე, მე მოვათავსე ბუჩქი განშტოებებით ცენტრიდან, იმიტომ, რომ თუ თქვენ დააკვირდებით სიცოცხლის ხის გვერდებს ყველა არსებული სახეობა განშტოებების ბოლოებზეა. ევოლუციის მხრივ წარმატებულები იყვნენ : ის გადარჩა; მან აჩვენა ადაპტირებულობა მის გარემო პირობებთან


The human part of this branch, way out on one end, is, of course, the one that we are most interested in.	ხის ადამიანური ნაწილი – ერთ-ერთი განშტოების ბოლო ნაწილშია, რათქმაუნდა, ჩვენ სხვები მეტად გვაინტერესებს.


We branch off of a common ancestor to modern chimpanzees about six or eight million years ago.	საერთო წინაპრიდან თანამედროვე შიმპანზესთან ერთად ჩვენ წავედით საკუთარი განვითარების გზით დაახლოებით 6-8 მლნ წლის წინ.


In the interval, there have been perhaps 20 or 25 different species of hominids.	ამ მონაკვეთში იყო, დაახლოებით, 20-25 ჰომინიდების სხვადასხვა სახეობა.


Some have come and gone.	ისინი ჩნდებოდნენ და ქრებოდნენ.


We have been here for about 130,000 years.	ჩვენ ვარსებობთ 130 000 წელია.


It may seem like we're quite remote from other parts of this tree of life, but actually, for the most part, the basic machinery of our cells is pretty much the same.	გამოდის, თითქოს ჩვენ შორს ვართ ცხოვრების ხის სხვა ნაწილებისაგან, მაგრამ შეიძლება ითქვას, ჩვენი უჯრედების ძირითადი სტრუქტურა საკმაოდ გავს სხვებისას.


Do you realize that we can take advantage and commandeer the machinery of a common bacterium to produce the protein of human insulin used to treat diabetics?	თქვენ ხვდებით, რომ ამის გამოყენება შეიძლება იმისთვის, რომ ვაიძულოთ უბრალო ბაქტერიის სტრუქტურას აწარმოოს ადამიანის ინსულინის ცილა დიაბეტის სამკურნალოდ?


This is not like human insulin; this is the same protein that is chemically indistinguishable from what comes out of your pancreas.	ეს არ არის ადამიანური ინსულინის ანალოგი; ეს ზუსტად იგივე ცილაა, ქიმიურად განურჩეველია იმისგან, რასაც აწარმოებს თქვენი კუჭქვეშა ჯირკვალი.


And speaking of bacteria, do you realize that each of us carries in our gut more bacteria than there are cells in the rest of our body?	და ბაქტერიებზე საუბრისას, აცნობიერებთ, რომ ყველა თავის ნაწლავებში ატარებს უფრო მეტ ბაქტერიას, ვიდრე ჩვენს სხეულში არსებულ უჯრედებს?


Maybe 10 times more.	შესაძლოა, ათჯერ უფრო მეტს.


I mean think of it, when Antonio Damasio asks about your self-image, do you think about the bacteria?	წარმოიდგინეთ, როდესაც ანტონიო დამაზიო გეკითხებათ თქვენს თვითშეფასებაზე, ფიქრობთ თქვენ ბაქტერიებზე?


Our gut is a wonderfully hospitable environment for those bacteria.	ჩვენი ნაწლავები – გასაოცრად სტუმართმოყვარე გარემოა ამ ბაქტერიებისათვის.


It's warm, it's dark, it's moist, it's very cozy.	იქ არის სითბო, სიბნელე, სისველე, ძალიან კომფორტულია


And you're going to provide all the nutrition that they could possibly want with no effort on their part.	თქვენ კი აწოდებთ მათ ყველანაირ საკვებ ნივთიერებებს მათგან დამოუკიდებლად.


It's really like an Easy Street for bacteria, with the occasional interruption of the unintended forced rush to the exit.	პირდაპირ სამოთხეა ბაქტერიებისთვის, მაგრამ პერიოდული შესვენებებით დაუგეგმავი მიწოლით გასასვლელისკენ.


But otherwise, you are a wonderful environment for those bacteria, just as they are essential to your life.	მაგრამ საერთოდ, თქვენ – შესანიშნავი გარემო ხართ ამ ბაქტერიებისათვის, ისევე როგორც ისინი აუცილებელნი არიან თქვენი ცხოვრებისთვის.


They help in the digestion of essential nutrients, and they protect you against certain diseases.	ისინი გვეხმარებიან მნიშვნელოვანი საკვები ნივთიერებების გადამუშავებაში. ისინი გიცავენ თქვენ ზოგიერთი დაავადებებისაგან.


But what will come in the future?	მაგრამ რა მოხდება მომავალში?


Are we at some kind of evolutionary equipoise as a species?	ვიმყოფებით ჩვენ ევოლუციურ ბალანსში როგორც ბიოლოგიური სახეობა?


Or, are we destined to become something different -- something, perhaps, even better adapted to the environment?	თუ ჩვენ გვიწერია გავხდეთ რაიმე სხვა – სავარაუდოდ, რაიმე უფრო მეტად ადაპტირებული გარემოსთან?


Now let's take a step back in time to the Big Bang, 14 billion years ago -- the Earth, the solar system, about four and a half billion years -- the first signs of proto-life, maybe three to four billion years ago on Earth -- the first multi-celled organisms, perhaps as much as 800 or a billion years ago -- and then the human species, finally emerging in the last 130,000 years.	მოდით აზრობრივად გავემგზავროთ წარსულში: 14 მლრდ. წლის წინ – დიდი აფეთქება. დაახლოებით 4,5 მლრდ. წლის წინ – დედამიწა, მზის სისტემა. დაახლოებით 3-4 მლრდ. წლის წინ ჩნდება სიცოცხლის პირველი ნიშნები. პირველი მრავალუჯრედიანი ორგანიზმები გამოჩნდნენ, სავარაუდოდ, 800 მილიონი ან მილიარდი წლის წინ, და ბოლოს ჩნდება ადამიანის სახეობა – ბოლო 130 000 წელიწადში.


In this vast unfinished symphony of the universe, life on Earth is like a brief measure; the animal kingdom, like a single measure; and human life, a small grace note.	სამყაროს უზარმაზარ, დაუსრულებელ სიმფონიაში, სიცოცხლე დედამიწაზე – პატარა აკორდია; ცხოველების სამეფო – თითქოს ერთი ტაქტია; და ადამიანური სიცოცხლე – პატარა ნოტია.


That was us.	ეს ჩვენ ვიყავით


That also constitutes the entertainment portion of this talk, so I hope you enjoyed it.	ასევე ეს იყო ამ ანგარიშის გასართობი ნაწილი იმედი მაქვს, მოგეწონათ.


(Laughter) Now when I was a freshman in college, I took my first biology class.	(სიცილი დარბაზში) როდესაც კოლეჯში პირველკურსელი ვიყავი და ვესწრებოდი ბიოლოგიის პირველ გაკვეთილებს,


I was fascinated by the elegance and beauty of biology.	გაოცებული ვიყავი ბიოლოგიის სილამაზით და მიმზიდველობით.


I became enamored of the power of evolution, and I realized something very fundamental: in most of the existence of life in single-celled organisms, each cell simply divides, and all of the genetic energy of that cell is carried on in both daughter cells.	მე შემიყვარდა ევოლუციის ძალა, და მივხვდი რაღაც ფუნდამენტურს: სიცოცხლე თითქმის ყოველთვის არსებობდა ერთუჯრედიანი ორგანიზმების სახით, თითოეული უჯრედი უბრალოდ იყოფოდა, და იმ უჯრედის მთელი გენეტიკური ენერგია გრძელდებოდა ორივე შვილობილ უჯრედში.


But at the time multi-celled organisms come online, things start to change.	მაგრამ, მრავალუჯრედიანი ორგანიზმების გამოჩენისას რაღაც-რაღაცეებმა ცვლილება დაიწყო.


Sexual reproduction enters the picture.	სცენაზე გამოჩნდა სქესობრივი გამრავლება.


And very importantly, with the introduction of sexual reproduction that passes on the genome, the rest of the body becomes expendable.	ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ სქესობრივი გამრავლების გამოჩენის შემდეგ, რომელიც გენომის გადაცემას ახორციელებს, სხეულის დანარჩენი ნაწილი ხდება გასავალი მასალა.


In fact, you could say that the inevitability of the death of our bodies enters in evolutionary time at the same moment as sexual reproduction.	პრაქტიკულად, შეიძლება ითქვას, რომ ჩვენი ორგანიზმების სიკვდილის გარდაუვალობა ევოლუციურ შკალაზე გამოჩნდა იმავე მომენტში, სადაც სქესობრივი გამრავლება.


Now I have to confess, when I was a college undergraduate, I thought, okay, sex/death, sex/death, death for sex -- it seemed pretty reasonable at the time, but with each passing year, I've come to have increasing doubts.	ეხლა მე უნდა ვაღიარო, როდესაც მე ვიყავი კოლეჯის ბოლო კურსზე, მე ვფიქრობდი: კარგია, სექსი-სიკვდილი, სიკვდილი-სექსი, სიკვდილი სექსისათვის – მაშინ ეს საკმაოდ კარგად ჟღერდა მაგრამ წლების განმავლობაში მე უფრო და უფრო მეპარებოდა ეჭვი.


I've come to understand the sentiments of George Burns, who was performing still in Las Vegas well into his 90s.	მე გავიგე ჯორჯ ბერნსის გრძნობები, რომელიც ჯერ კიდევ გამოდიოდა ლას-ვეგასში. საკუთარ მეცხრე ათეულში


And one night, there's a knock at his hotel room door.	ერთ საღამოს მისი ნომრის კარებზე დააკაკუნეს.


He answers the door.	მან გააღო კარი.


Standing before him is a gorgeous, scantily clad showgirl.	მის წინ იდგა შესანიშნავი თამამად ჩაცმული მოცეკვავე.


She looks at him and says, "I'm here for super sex."	მან შეხედა მას და თქვა, "მე მოვედი სუპერ სექსისათვის".


"That's fine," says George, "I'll take the soup."	"კარგი", თქვა ჯორჯმა, "მე ავიღებ სუპერს."


(Laughter) I came to realize, as a physician, that I was working toward a goal which was different from the goal of evolution -- not necessarily contradictory, just different.	(სიცილი დარბაზში) მე მივხვდი როგორც თერაპევტი, რომ მე მივდიოდი მიზნისკენ, რომელიც განსხვავდებოდა ევოლუციის მიზნისაგან – არა საწინააღმდეგო, არამედ სხვა.


I was trying to preserve the body.	მე ვცდილობდი ორგანიზმის შენახვას.


I wanted to keep us healthy.	მე ვცდილობდი ჩვენს ჯანმრთელად შენარჩუნებას.


I wanted to restore health from disease.	მე მინდოდა დაავადების შემდეგ ჯანმრთელობის აღდგენა.


I wanted us to live long and healthy lives.	მე მინდოდა, რომ ჩვენ გვეცხოვრა მეტ ხანს და უფრო ჯანმრთელად.


Evolution is all about passing on the genome to the next generation, adapting and surviving through generation after generation.	ევოლუციისთვის კი მთავარია – გადასცეს გენომი შემდეგ თაობას, ადაპტირდეს და გადარჩეს თაობიდან თაობამდე.


From an evolutionary point of view, you and I are like the booster rockets designed to send the genetic payload into the next level of orbit and then drop off into the sea.	ევოლუციონისტური თვალსაზრისით. თქვენ და მე – როგორც რაკეტა-მატარებლები, რომლებლებიც გადასცემენ გენეტიკურად სასარგებლო ტვირთს შემდეგ ორბიტალურ დონეზე, თვითონ კი შემდეგ ვარდებიან ოკეანეში.


I think we would all understand the sentiment that Woody Allen expressed when he said, "I don't want to achieve immortality through my work.	მე ვფიქრობ, ჩვენ ყველას გვესმის ემოციები, რომლებიც გამოხატა ვუდი ალენმა, როდესაც თქვა: "მე არ მინდა მივაღწიო უკვდავებას ჩემი სამუშაოთი.


I want to achieve it through not dying."	მე მინდა მივაღწიო მას, სიკვდილის გარეშე."


(Laughter) Evolution does not necessarily favor the longest-lived.	(სიცილი დარბაზში) ევოლუცია არ არის აუცილებელი იყოს შემწყალებელი დღეგრძელებისათვის.


It doesn't necessarily favor the biggest or the strongest or the fastest, and not even the smartest.	არ არის აუცილებელი იყოს შემწყალებელი ყველაზე დიდების დან ძლიერების ან სწრაფების, და ყველაზე ჭკვიანების მიმართაც კი.


Evolution favors those creatures best adapted to their environment.	ევოლუცია ემხრობა იმ ქმნილებებს, რომლებიც უკეთ ადაპტირდნენ თავის გარემომცველ გარემოში.


That is the sole test of survival and success.	ეს არის ერთადერთი ტესტი გადარჩენაზე და წარმატებაზე.


At the bottom of the ocean, bacteria that are thermophilic and can survive at the steam vent heat that would otherwise produce, if fish were there, sous-vide cooked fish, nevertheless, have managed to make that a hospitable environment for them.	ოკეანის ფსკერზე, ის ბაქტერიები, რომლებიც სითბოს მოყვარულნი არიან და შეუძლიათ გეიზერის სიცხეში არსებობა ისეთში, იქ თევზი რომ ყოფილიყო, ის შეიწვებოდა თავისივე წვენში, ამის მიუხედავად, ამ ბაქტერიებმა შეძლეს ეს გარემო თავისათვის სტუმართმოყვარე გარემოდ გადაექციათ.


So what does this mean, as we look back at what has happened in evolution, and as we think about the place again of humans in evolution, and particularly as we look ahead to the next phase, I would say that there are a number of possibilities.	ამიტომ რას ნიშნავს ეს, თუ შევხედავთ იმას, თუ რა ხდებოდა ევოლუციის პროცესში, და ისევ ვიფიქრებთ ადამიანების ადგილზე ევოლუციაში, და განსაკუთრებით, თუ გავიხედავთ წინ შემდეგი ფაზისაკენ, მე ვიტყოდი, არის რიგი შესაძლებლობები.


The first is that we will not evolve.	პირველი: ჩვენ არ ვევოლუციონირდებით.


We have reached a kind of equipoise.	ჩვენ უკვე მივაღწიეთ ჩვენი სახეობის ბალანსს.


And the reasoning behind that would be, first, we have, through medicine, managed to preserve a lot of genes that would otherwise be selected out and be removed from the population.	მიზეზები შესაძლოა შემდეგი იყოს: პირველ რიგში, ჩვენ მედიცინის საშუალებით ვინარჩუნებთ გენების უმეტესობას, რომლებიც სხვა შემთხვევაში იქნებოდნენ დაბრაკულები და წაიშლებოდნენ ევოლუციიდან.


And secondly, we as a species have so configured our environment that we have managed to make it adapt to us as well as we adapt to it.	მეორე, ჩვენ როგორც სახეობამ იმდენად შევცვალეთ გარემო, რომ ვაიძულეთ მას ადაპტირებულიყო ჩვენზე, ისევე როგორც ჩვენ ვადაპტირდებით მასთან.


And by the way, we immigrate and circulate and intermix so much that you can't any longer have the isolation that is necessary for evolution to take place.	სხვათა შორის, ჩვენ ვცირკულირებთ ვმიგრირებთ და ვირევით ისე ძლიერად, რომ უკვე შეუძლებელია იზოლაციის მიღება, რომელიც აუცილებელია ევოლუციონირებისათვის.


A second possibility is that there will be evolution of the traditional kind, natural, imposed by the forces of nature.	მეორე შესაძლებლობა მდგომარეობს იმაში, რომ იქნება ტრადიციული ევოლუცია, ბუნებრივი, ბუნების ძალებით განპირობებული.


And the argument here would be that the wheels of evolution grind slowly, but they are inexorable.	არგუმენტაცია აქ ასეთია, რომ ევოლუცია მიმდინარეობს ნელა, მაგრამ გარდაუვლად.


And as far as isolation goes, when we as a species do colonize distant planets, there will be the isolation and the environmental changes that could produce evolution in the natural way.	რაც შეეხება იზოლაციას – როდესაც ჩვენ, როგორც ბიოლოგიური სახეობა, დავსახლდებით მოშორებულ პლანეტებზე მოხდება იზოლაცია და გარემო პირობების ცვლილება, რამაც შესაძლოა მიგვიყვანოს ევოლუციამდე თავისი ბუნებრივი ფორმით.


But there's a third possibility, an enticing, intriguing and frightening possibility.	მაგრამ არის მესამე შესაძლებლობაც, მაცდური, დამაინტრიგებელი და შემზარავი შესაძლებლობა.


I call it neo-evolution -- the new evolution that is not simply natural, but guided and chosen by us as individuals in the choices that we will make.	მე ვეძახი მას ნეო-ევოლუციას – ახალ ევოლუციას, რომელიც არა მხოლოდ ბუნებრივია, არამედ მიმართული და ამორჩეულია ჩვენს, როგორც ინდივიდების მიერ, არჩევანით რომელსაც ჩვენ გავაკეთებთ.


Now how could this come about?	როგორ უნდა მოხდეს ასეთი რამ?


How could it be possible that we would do this?	როგორ შეიძლება გახდეს შესაძლებელი, რომ ჩვენ ეს შევძლოთ?


Consider, first, the reality that people today, in some cultures, are making choices about their offspring.	გავითვალისწინოთ ის ფაქტი, რომ დღესდღეობით ზოგიერთ კულტურაში ადამიანები იღებენ გადაწყვეტილებას თავის შთამომავლობაზე.


They're, in some cultures, choosing to have more males than females.	ზოგიერთ კულტურაში ისინი წყვიტავენ, რომ იყოლიონ მეტი ბიჭები.


It's not necessarily good for the society, but it's what the individual and the family are choosing.	ეს არ არის ძალიან კარგი მათი საზოგადოებისათვის, მაგრამ სწორედ ამას ირჩევენ ინდივიდები და მათი ოჯახები.


Think also, if it were possible ever for you to choose, not simply to choose the sex of your child, but for you in your body to make the genetic adjustments that would cure or prevent diseases.	წარმოიდგინეთ, რომ თქვენ შეგეძლოთ არა მხოლოდ თქვენი ბავშვის სქესის ამორჩევა, არამედ თქვენი საკუთარი სხეულისთვისაც მოახდინოთ გენეტიკური ცვლილებები, რომლებიც განკურნავენ ან აღკვეთავენ დაავადებას.


What if you could make the genetic changes to eliminate diabetes or Alzheimer's or reduce the risk of cancer or eliminate stroke?	რა იქნებოდა მაშინ, თქვენ რომ შეგეძლოთ გენეტიკურად შეცვლა, იმისათვის რომ წაშალოთ დიაბეტი ან ალცგეიმერის დაავადება, დაწიოთ კიბოს რისკი ან მოიშოროთ ინსულტი?


Wouldn't you want to make those changes in your genes?	ნუთუ არ მოგინდებოდათ ასეთი ცვლილებების გაკეთება თქვენს გენებში?


If we look ahead, these kind of changes are going to be increasingly possible.	თუ შევხედავთ მომავალს, ასეთი ტიპის ცვლილებები გახდება სულ უფრო და უფრო შესაძლებელი.


The Human Genome Project started in 1990, and it took 13 years.	პროექტი "ადამიანის გენომი" დაიწყო 1990 წელს. და გრძელდებოდა 13 წელიწადს.


It cost 2.7 billion dollars.	ის ღირს 2.7 მლრდ.


The year after it was finished in 2004, you could do the same job for 20 million dollars in three to four months.	დოლარი. მისი დასრულებიდან ერთი წლის შემდეგ, 2004 წელს. თქვენ იგივე სამუშაოს შესრულებას 20 მლნ დოლარად შეძლებდით 3-4 თვეში.


Today, you can have a complete sequence of the three billion base pairs in the human genome at a cost of about 20,000 dollars and in the space of about a week.	დღეს შესაძლებელია მიიღო სრული თანმიმდევრულობა ადამიანის ძირითადი სამი მილიარდი წყვილი გენისა დაახლოებით 20 000 დოლარად ერთი კვირის განმავლობაში.


It won't be very long before the reality will be the 1,000-dollar human genome, and it will be increasingly available for everyone.	გაივლის არც ისე დიდი დრო, და სავსებით რეალური გახდება ადამიანის გენომი 1000 დოლარად, და ის იქნება ყველასათვის სულ უფრო ხელმისაწვდომი.


Just a week ago, the National Academy of Engineering awarded its Draper Prize to Francis Arnold and Willem Stemmer, two scientists who independently developed techniques to encourage the natural process of evolution to work faster and to lead to desirable proteins in a more efficient way -- what Frances Arnold calls "directed evolution."	სულ რაღაც ერთი კვირის წინ ნაციონალურმა საინჟინრო აკადემიამ (ა.შ.შ) გადასცა დრეიპერის პრემია ფრენსის არნოლდს და ვილემ შტემერს, ორ მეცნიერს, რომლებმაც დამოუკიდებლად შეიმუშავეს ტექნოლოგიები, რომლელებიც აჩქარებენ ბუნებრივ ევოლუციურ პროცესს, იმისათვის რომ მიიღონ სასურველი ცილები უფრო ეფექტური გზით – რასაც, ფრენსის არნოლდმა დაარქვა "მიმართული ევოლუცია".


A couple of years ago, the Lasker Prize was awarded to the scientist Shinya Yamanaka for his research in which he took an adult skin cell, a fibroblast, and by manipulating just four genes, he induced that cell to revert to a pluripotential stem cell -- a cell potentially capable of becoming any cell in your body.	რამდენიმე წლის წინ ლასკერის პრემია გადაეცა მეცნიერს სინია იამანაკას მისი კვლევებისათვის, რომელშიც მან აიღო კანის მოზრდილი უჯრედი, ფიბრობლასტი, და მხოლოდ ოთხ გენზე ზემოქმედებით, მან აიძულა ამ უჯრედს გადაქცეულიყო ღეროვან პლურიპოტენტურად – უჯრედად, რომელსაც პოტენციურად შეუძლია გახდეს თქვენი ორგანიზმის ნებისმიერი უჯრედი.


These changes are coming.	ეს ცვლილებები უკვე ახლოსაა.


The same technology that has produced the human insulin in bacteria can make viruses that will not only protect you against themselves, but induce immunity against other viruses.	იგივე ტექნოლოგიას, რომელმაც უზრუნველყო ბაქტერიებში ადამიანის ინსულინის წარმოება, შეუძლია ვირუსების შექმნა, რომლებიც არა მხოლოდ დაგიცავენ საკუთარი თავისაგან, არამედ გამოგიმუშავებენ იმუნიტეტს სხვა ვირუსებისგანაც.


Believe it or not, there's an experimental trial going on with vaccine against influenza that has been grown in the cells of a tobacco plant.	გინდ დაიჯერეთ, გინდ არა, ეხლა მიმდინარეობს ექსპერიმენტალური ცდები გრიპის ვაქცინის, რომელიც გამოყავთ თამბაქოს მცენარის უჯრედებში.


Can you imagine something good coming out of tobacco?	შეგიძლიათ წარმოიდგინოთ რაიმე კარგი თამბაქოსაგან?


These are all reality today, and [in] the future, will be evermore possible.	ეს ყველაფერი, დღევანდელი რეალობაა, რომელიც მომავალში კიდევ უფრო შესაძლებელი გახდება.


Imagine then just two other little changes.	წარმოიდგინეთ კიდევ ორი მცირე ცვლილება.