So, I said, OK, this proves my theory about learned paralysis and the critical role of visual input, but I'm not going to get a Nobel Prize for getting somebody to move his phantom limb.	მე მას ვუთხარი, ეს ადასტურებს ჩემს თეორიას ნასწავლი დამბლის შესახებ და ვიზუალური მონაცემების კრიტიკულ როლს, მაგრამ მე ვერ მივიღებ ნობელის პრემიას იმაში, რომ ვიღაცას შევაძლებინე მოჩვენებითი კიდურის ამოძრავება.


(Laughter) (Applause) It's a completely useless ability, if you think about it.	(სიცილი) (აპლოდისმენტები) ეს სრულიად გამოუყენებელი უნარია, თუ დაუფიქრდებით.


(Laughter) But then I started realizing, maybe other kinds of paralysis that you see in neurology, like stroke, focal dystonias -- there may be a learned component to this, which you can overcome with the simple device of using a mirror.	(სიცილი) მაგრამ შემდეგ მივხვდი, შესაძლოა სხვა სახის დამბლებში, რომლებსაც ნევროლოგიაში ვაწყდებით, როგორიცაა ინსულტი, ფოკალური დისტონია -- შესაძლოა აქაც იყოს ნასწავლი კომპონენტი რომელსაც მოაშორებთ უბრალო სარკიანი მოწყობილობის დახმარებით.


So, I said, "Look, Derek" -- well, first of all, the guy can't just go around carrying a mirror to alleviate his pain -- I said, "Look, Derek, take it home and practice with it for a week or two.	მაშ ასე, მე ვთქვი, "მომისმინე, დერეკ -- უპირველეს ყოვლისა, ადამიანი ვერ ივლის ყველგან სარკით, ტკივილის შესამსუბუქებლად -- მე ვუთხარი, "მისმინე, დერეკ, წაიღე ეს ყუთი სახლში და ივარჯიშე ერთი -ორი კვირა.


Maybe, after a period of practice, you can dispense with the mirror, unlearn the paralysis, and start moving your paralyzed arm, and then, relieve yourself of pain."	შესაძლოა, პრაქტიკის შედეგად, შენ განთავისუფლდე სარკისაგან, დაავიწყო ტვინს პარალიჩი დაიწყო პარალიზებული ხელის მოძრაობა და შემდეგ განთავისუფლდე ტკივილისგან."


So he said OK, and he took it home.	ის დამთანხმდა და წაიღო ყუთი სახლში.


I said, "Look, it's, after all, two dollars. Take it home."	მე ვუთხარი, "ბოლოს და ბოლოს ეს ორი დოლარი ღირს.


So, he took it home, and after two weeks, he phones me, and he said, "Doctor, you're not going to believe this."	წაიღე სახლში." მან ყუთი სახლში წაიღო და ორ კვირაში მირეკავს და მეუბნება, "ექიმო, თქვენ ვერ დაიჯერებთ."


I said, "What?"	მე ვკითხე, "რას?"


He said, "It's gone."	მან მიპასუხა, "ის გაქრა."


I said, "What's gone?"	"რა გაქრა?"


I thought maybe the mirror box was gone.	მე ვიფიქრე, სარკისებრი ყუთი ხომ არ გაქრა.


(Laughter) He said, "No, no, no, you know this phantom I've had for the last 10 years?	(სიცილი) მან მიპასუხა, "არა, არა, არა, ხომ გახსოვთ ეს ფანტომი, რომელიც 10 წელი მქონდა?


It's disappeared."	ის გაქრა."


And I said -- I got worried, I said, my God, I mean I've changed this guy's body image, what about human subjects, ethics and all of that?	და მე ვუპასუხე -- მე ვღელავდი, ვიფიქრე, ღმერთო ჩემო, მე ამ ადამიანის სხეულის სურათი შევცვალე, რა ვუყოთ ადამიანურ ფაქტორს, ეთიკას და მსგავს რაღაცეებს?


And I said, "Derek, does this bother you?"	და მე მას ვკითხე, "დერეკ, შენ ეს გაწუხებს?"


He said, "No, last three days, I've not had a phantom arm and therefore no phantom elbow pain, no clenching, no phantom forearm pain, all those pains are gone away.	მან მიპასუხა "არა, უკანასკნელი სამი დღის განმავლობაში არ მქონია მოჩვენებით ხელი და შესაბამისად, არც მოჩვენებითი იდაყვის ტკივილი, ან კრუნჩხვა, არავითარი მოჩვენებითი მაჯის ტკივილი, ყველა ეს ტკივილი გაქრა.


But the problem is I still have my phantom fingers dangling from the shoulder, and your box doesn't reach."	მაგრამ ერთადერთი პრობლემაა ისაა, რომ მე კვლავინდებურად მაქვს მოჩვენებითი თითები, მხრიდან გამომავალი და თქვენი ყუთი იქამდე ვერ წვდება."


(Laughter) "So, can you change the design and put it on my forehead, so I can, you know, do this and eliminate my phantom fingers?"	(სიცილი) "შეგიძლიათ გადააკეთოთ ყუთი და მოათავსოთ ის ჩემს შუბლზე რომ მე შევძლო იგივეს გამეორება და ჩემი მოჩვენებითი თითების გაქრობა?"


He thought I was some kind of magician.	მას მე ვიღაც ჯადოქარი ვეგონე.


Now, why does this happen?	მაშ, რატომ ხდება ეს?


It's because the brain is faced with tremendous sensory conflict.	იმიტომ, რომ ტვინი დგება უზარმაზარი სენსორული კონფლიქტის წინაშე.


It's getting messages from vision saying the phantom is back.	ის ღებულობს სიგნალებს მხედველობისგან, რომ ფანტომი დაბრუნდა.


On the other hand, there's no proprioception, muscle signals saying that there is no arm, right?	მეორეს მხრივ, არ არის არანაირი შესაბამისი შეგრძნება, კუნთები აგზავნიან სიგნალს, რომ ხელი ადგილზე არ არის.


And your motor command saying there is an arm, and, because of this conflict, the brain says, to hell with it, there is no phantom, there is no arm, right?	თქვენი მოტორული ფუნქცია იძახის, რომ ხელი ადგილზეა, და ამ კონფლიქტის შემყურე ტვინი იძახის, ჯანდაბას, არ არის ფანტონი, არ არის ხელი.


It goes into a sort of denial -- it gates the signals.	ის მიმართავს ერთგვარ უარყოფას -- უგულვებელყოფს სიგნალებს.


And when the arm disappears, the bonus is, the pain disappears because you can't have disembodied pain floating out there, in space.	და როდესაც ხელი ქრება, ბონუსად მას ტკივილიც მიყვება, რადგან არ შეიძლება გქონდეთ ტკივილი სადღაც ჰაერში, კიდურის გარეშე.


So, that's the bonus.	ასე რომ, ეს ბონუსია.


Now, this technique has been tried on dozens of patients by other groups in Helsinki, so it may prove to be valuable as a treatment for phantom pain, and indeed, people have tried it for stroke rehabilitation.	ეს ტექნოლოგია უკვე გამოცდილ იქნა ათეულობით პაციენტზე სხვა ჯგუფების მიერ ჰელსინკში, ასე რომ, შესაძლოა იგი სასარგებლო აღმოჩნდეს მოჩვენებითი ტკივილების გასაქრობად, და მართლაც, ზოგიერთი ამას იყენებს ინსულტისგან რეაბილიტაციისთვის.


Stroke you normally think of as damage to the fibers, nothing you can do about it.	ინსულტი, ჩვეულებრივ თქვენ ფიქრობთ მასზე, როგორც ბოჭკოს დაზიანებაზე, რასაც ვერაფერს მოუხერხებთ.


But, it turns out some component of stroke paralysis is also learned paralysis, and maybe that component can be overcome using mirrors.	მაგრამ აღმოჩნდა, რომ ინსულტის დამბლის ზოგიერთი კომპონენტი არის ნასწავლი დამბლა და, შესაძლოა, მოვახერხოთ ამ კომპონენტების მოშორება სარკის გამოყენებით.


This has also gone through clinical trials, helping lots and lots of patients.	ამ მიდგომამაც გაიარა კლინიკური გამოცდები და დაეხმარა მრავალ, მრავალ პაციენტს.


OK, let me switch gears now to the third part of my talk, which is about another curious phenomenon called synesthesia.	კარგი, ახლა ნება მიბოძეთ გადავერთო ჩემი მოხსენების მესამე ნაწილზე, რომელიც შეეხება კიდევ ერთ საინტერესო ფენომენს სახელად სინესთეზია.


This was discovered by Francis Galton in the nineteenth century.	ის აღმოჩენილი იქნა ფრანსის გალტონის (Francis Galton) მიერ, მე-19 საუკუნეში.


He was a cousin of Charles Darwin.	ის იყო ჩარლზ დარვინის ნათესავი.


He pointed out that certain people in the population, who are otherwise completely normal, had the following peculiarity: every time they see a number, it's colored.	მან შეამჩნია, რომ ზოგიერთ ადამიანს, რომელიც სხვა მხრივ სრულიად ნორმალურია, სჭირს ერთი უცნაურობა -- ყოველთვის, როდესაც ისინი ხედავენ ციფრს, ის არის ფერადი.


Five is blue, seven is yellow, eight is chartreuse, nine is indigo, OK?	ხუთი არის ლურჯი, შვიდი არის ყვითელი, რვა არის მომწვანო-ყვითელი, ცხრა არის ინდიგო, ხომ გასაგებია?


Bear in mind, these people are completely normal in other respects.	იქონიეთ მხედველობაში, ეს ხალხი სრულიად ნორმალურები არიან სხვა მხრივ.


Or C sharp -- sometimes, tones evoke color.	ან დო-დიეზი. ზოგჯერ ნოტა იწვევს ფერს.


C sharp is blue, F sharp is green, another tone might be yellow, right?	დო-დიეზი არის ლურჯი, ფა-დიეზი მწვანეა, სხვა ნოტა შეიძლება იყოს ყვითელი, ხომ გასაგებია?


Why does this happen?	რატომ ხდება ეს?


This is called synesthesia. Galton called it synesthesia, a mingling of the senses.	ამას ეწოდება სინესთეზია -- გალტონმა მას სინესთეზია უწოდა, შეგრძნებათა შერევა.


In us, all the senses are distinct.	ჩვენს შიგნით, ყველა შეგრძნება არის განცალკევებული.


These people muddle up their senses.	ეს ხალხი ერთმანეთში რევს თავის შეგრძნებებს.


One of the two aspects of this problem are very intriguing.	ამ პრობლემის ორი ასპექტიდან ერთ-ერთი ძალზე დამაინტრიგებელია.


Synesthesia runs in families, so Galton said this is a hereditary basis, a genetic basis.	სინესთეზია გვხვდება ოჯახების შიგნით, და გალტონმაც განაცხადა, რომ ამას აქვს შთამომავლობითი, გენეტიკური საფუძველი.


Secondly, synesthesia is about -- and this is what gets me to my point about the main theme of this lecture, which is about creativity -- synesthesia is eight times more common among artists, poets, novelists and other creative people than in the general population.	მეორე ასპექტი, სინესთეზია შეეხება -- და აქ ვუახლოვდები ჩემს აზრს, ამ ლექციის მთავარ თემას, რომელიც ეხება შემოქმედებას -- სინესთეზია რვაჯერ უფრო ხშირად გვხვდება მხატვრებს, პოეტებს, მწერლებს და სხვა შემოქმედებით ადამიანებს შორის, ვიდრე ჩვეულებრივ მოსახლეობაში.


Why would that be?	რატომ უნდა იყოს ეს ასე?


I'm going to answer that question.	მე ვუპახუხებ ამ შეკითხვას.


It's never been answered before.	აქამდე ამას პასუხი არ ქონია.


OK, what is synesthesia? What causes it?	მაშ, რა არის სინესთეზია?


Well, there are many theories.	რა იწვევს მას? არსებობს მრავალი თეორია.


One theory is they're just crazy.	ერთ-ერთი თეორიის მიხედვით, ისინი უბრალოდ გიჟები არიან.


Now, that's not really a scientific theory, so we can forget about it.	ეს არც თუ ისე მეცნიერული თეორიაა, ასე რომ დავივიწყოთ მის შესახებ.


Another theory is they are acid junkies and potheads, right?	სხვა თეორიის მიხედვით, ისინი მარიხუანის მწეველები და ნარკომანები არიან.


Now, there may be some truth to this, because it's much more common here in the Bay Area than in San Diego.	ამაში შეიძლება ერიოს სიმართლის მარცვალი რადგან ეს ბევრად ხშირად გვხვდება აქ, ყურეს რაიონში, ვიდრე სან დიეგოში.


(Laughter) OK. Now, the third theory is that -- well, let's ask ourselves what's really going on in synesthesia. All right?	(სიცილი) მესამე თეორია შემდეგია -- მოდით ვკითხოთ ჩვენს თავს, სინამდვილეში რა ხდება სინესთეზიის დროს?


So, we found that the color area and the number area are right next to each other in the brain, in the fusiform gyrus.	კარგით? და აღმოვაჩინეთ, რომ ფერის არე და რიცხვების არე ტვინში გვერდი-გვერდ არიან, ღერძისებრ ნაოჭში.


So we said, there's some accidental cross wiring between color and numbers in the brain.	და ჩვენ ვთქვით, ადგილი აქვს რაიმე შემთხვევით გადახლართვას ფერებსა და რიცხვებს შორის ტვინის შიგნით.


So, every time you see a number, you see a corresponding color, and that's why you get synesthesia.	და ყოველთვის, როდესაც ხედავთ ციფრს, ხედავთ მის შესაბამის ფერს და ამიტომ ღებულობთ სინესთეზიას.


Now remember -- why does this happen?	ახლა კი გაიხსენეთ -- რატომ ხდება ეს?


Why would there be crossed wires in some people?	რატომ ემართება ზოგიერთს ასეთი გადახლართვა?


Remember I said it runs in families?	გახსოვთ რომ გითხარით, რომ ეს ოჯახების შიგნით გვხვდება?


That gives you the clue.	ეს მინიშნებას გაძლევთ.


And that is, there is an abnormal gene, a mutation in the gene that causes this abnormal cross wiring.	რაც არის ის, რომ არსებობს ანომალური გენი, მუტაცია გენში, რაც იწვევს ამ ანომალურ გადახლართვას.


In all of us, it turns out we are born with everything wired to everything else.	აღმოჩნდა, რომ ყოველ ჩვენთაგანში ყველაფერი გადაბმულია ერთმანეთში, დაბადებიდან.


So, every brain region is wired to every other region, and these are trimmed down to create the characteristic modular architecture of the adult brain.	ტვინის ყოველი არე გადაბმულია ყოველ დანარჩენ არესთან და ეს გადაბმები იკვეცება, რათა შექმნან ზრდასრული ტვინისათვის დამახასიათებელი მოდულარული არქიტექტურა.


So, if there's a gene causing this trimming and if that gene mutates, then you get deficient trimming between adjacent brain areas.	და თუ არსებობს გენი, რომელიც იწვევს ამ შეკვეცას და ეს გენი განიცდის მუტაციას, თქვენ ღებულობთ არასრულ შეკვეცას ტვინის მეზობელ არეებს შორის


And if it's between number and color, you get number-color synesthesia.	და თუ ეს ხდება ციფრებსა და ფერებს შორის, თქვენ ღებულობთ ციფრულ-ფერად სინესთეზიას.


If it's between tone and color, you get tone-color synesthesia.	თუ ეს ხდება ნოტებსა და ფერებს შორის, ღებულობთ ტონალურ-ფერად სინესთეზიას.


So far, so good.	ჯერ-ჯერობით ყველაფერი ნათელია.


Now, what if this gene is expressed everywhere in the brain, so everything is cross-connected?	ახლა, რა იქნება, თუ ეს გენი გამოხატულებას პოულობს ყველგან, ტვინის შიგნით და ყველაფერი გადაბმულია?


Well, think about what artists, novelists and poets have in common, the ability to engage in metaphorical thinking, linking seemingly unrelated ideas, such as, "It is the east, and Juliet is the Sun."	დაფიქრდით, რა საერთო აქვთ ყველა მხატვარს, მწერალს, პოეტს -- მეტაფორული აზროვნების უნარი, რომელიც, ერთმანეთთან აკავშირებს ერთი შეხედვით განსხვავებულ იდეებს, როგორიცაა, "ეს აღმოსავლეთია და ჯულიეტა მასში მზეა."


Well, you don't say, Juliet is the sun, does that mean she's a glowing ball of fire?	თქვენ ხომ არ თვლით, რომ ჯულიეტა მზეა -- იმ გაგებით, რომ ის მანათობელი ცეცხლოვანი ბურთია?


I mean, schizophrenics do that, but it's a different story, right?	ანუ, შიზოფრენიკები ასე ფიქრობენ, მაგრამ ეს სხვა ისტორიაა, არა?


Normal people say, she's warm like the sun, she's radiant like the sun, she's nurturing like the sun.	ნორმალური ადამიანები იტყვიან, რომ ის მზესავით თბილია, მზესავით განსხივოსნებულია, მზესავით მზრუნველია.


Instantly, you've found the links.	თქვენ მყისიერად მოძებნეთ კავშირები.


Now, if you assume that this greater cross wiring and concepts are also in different parts of the brain, then it's going to create a greater propensity towards metaphorical thinking and creativity in people with synesthesia.	და თუ თქვენ ახლა იგულისხმებთ, რომ ეს უფრო დიდი გადახლართვები და კონცეფციები ტვინის სხვა არეებშიც გვხვდება, ეს შექმნის უფრო მეტ მიდრეკილებას მეტაფორული აზროვნებისა და შემოქმედებისკენ სინესთეზიის მქონე ადამიანებში.


And, hence, the eight times more common incidence of synesthesia among poets, artists and novelists.	და შედეგად, სინესთეზიის რვაჯერ მეტად გავრცელებულ შემთხვევებს პოეტებს, მხატვრებსა და მწერლებს შორის.


OK, it's a very phrenological view of synesthesia.	ეს სინესთეზიის ძალიან ფრენოლოგიური ხედვაა.


The last demonstration -- can I take one minute?	ბოლო დემონსტრაცია -- შეიძლება კიდევ ერთი წუთი ავიღო?


(Applause) OK. I'm going to show you that you're all synesthetes, but you're in denial about it.	(აპლოდისმენტები) მაშ ასე. მე გაჩვენებთ, რომ თქვენ ყველანი სინესთეთიკები ხართ, მაგრამ არაფერი იცით ამის შესახებ.


Here's what I call Martian alphabet. Just like your alphabet, A is A, B is B, C is C.	აი, ამას მე ვუწოდებ მარსიანულ ანბანს. ის ჩვეულებრივი ანბანივითაა, A არის ა, B არის ბ, C არის ს,


Different shapes for different phonemes, right?	განსხვავებული ფორმა განსხვავებული ფონემისთვის, ხომ გასაგებია?


Here, you've got Martian alphabet.	და აი თქვენ გაქვთ ეს მარსიანული ანბანი.


One of them is Kiki, one of them is Bouba.	ერთ-ერთი მათგანი არის კიკი, ერთ-ერთი - ბუბა.


Which one is Kiki and which one is Bouba?	რომელია კიკი და რომელია ბუბა?


How many of you think that's Kiki and that's Bouba? Raise your hands.	რამდენი თქვენგანი თვლის რომ ეს კიკია და ეს ბუბა?


Well, it's one or two mutants.	აწიეთ ხელები. ჰმ, ერთი თუ ორი მუტანტი გვყოლია.


(Laughter) How many of you think that's Bouba, that's Kiki? Raise your hands.	(სიცილი) რამდენი თქვენგანი თვლის რომ ეს ბუბაა, ეს კი - კიკი?


Ninety-nine percent of you.	აწიეთ ხელები. 99 პროცენტი.


Now, none of you is a Martian. How did you do that?	მაგრამ, არც ერთი თქვენგანი არ არის მარსიდან, როგორ შესძელით ეს?


It's because you're all doing a cross-model synesthetic abstraction, meaning you're saying that that sharp inflection -- ki-ki, in your auditory cortex, the hair cells being excited -- Kiki, mimics the visual inflection, sudden inflection of that jagged shape.	ეს იმიტომ, რომ თქვენ ყველანი ახდენთ ჯვარედინ მოდელირებას - სინესთეზიურ აბსტრაქციას - რაც ნიშნავს, რომ თქვენ იძახით, რომ ეს ბასრი კუთხეები, კიკი, თქვენს სმენით ქერქში თმის უჯრედები აღიგზნება, კიკი, ბაძავენ ვიზუალურ მოხაზულობებს - უცაბედ ტეხილებს - ამ დაკბილულ ფორმაში.


Now, this is very important, because what it's telling you is your brain is engaging in a primitive -- it's just -- it looks like a silly illusion, but these photons in your eye are doing this shape, and hair cells in your ear are exciting the auditory pattern, but the brain is able to extract the common denominator.	ეს ძალზედ მნიშვნელოვანია, რადგან ეს გვეუბნება, რომ თქვენი ტვინი მისდევს პრიმიტივს -- ეს უბრალოდ სულელურ ილუზიას გავს, მაგრამ ფოტონები თქვენს თვალში ხაზავენ ამ ფორმას და თმის უჯრედები თქვენს ყურში აღაგზნებენ სმენით მიმდევრობებს, და აქედან ტვინს გამოაქვს საერთო გამყოფი.


It's a primitive form of abstraction, and we now know this happens in the fusiform gyrus of the brain, because when that's damaged, these people lose the ability to engage in Bouba Kiki, but they also lose the ability to engage in metaphor.	ეს აბსტრაქციის პრიმიტიული ფორმაა და ჩვენ ვიცით, რომ ამას ადგილი აქვს ტვინის ღერძისებრ ნაოჭში, რადგან მაშინ, როდესაც ის დაზიანებულია, ეს ხალხი კარგავს შესაძლებლობას შეასრულოს ბუბა-კიკის ამოცანა. და ამასთან ერთად კარგავენ მეტაფორების აღქმის შესაძლებლობას.


If you ask this guy, what -- "all that glitters is not gold," what does that mean?"	თუ თქვენ კითხავთ ასეთ ადამიანს, რას ნიშნავს გამოთქმა "ყველაფერი, რაც ბზინავს, ოქრო არაა?"


The patient says, "Well, if it's metallic and shiny, it doesn't mean it's gold.	პაციენტი გიპასუხებთ, "თუ ეს მეტალისაა და ბზინავს, არ ნიშნავს რომ ეს ოქროა.


You have to measure its specific gravity, OK?"	საჭიროა, ასევე გაიზომოს მისი ხვედრითი წონა.


So, they completely miss the metaphorical meaning.	ანუ ისინი სრულიად ვერ ამჩნევენ მეტაფორულ მნიშვნელობას.


So, this area is about eight times the size in higher -- especially in humans -- as in lower primates.	და ეს არე დაახლოებით რვაჯერ დიდია უმაღლეს -- განსაკუთრებით კი ადამიანებში, ვიდრე უმდაბლეს პრიმატებში.


Something very interesting is going on here in the angular gyrus, because it's the crossroads between hearing, vision and touch, and it became enormous in humans. And something very interesting is going on.	რაღაც ძალზე საინტერესო ხდება აქ, კუთხოვან ნაოჭში, რადგან ეს გზაჯვარედინია სმენას, მხედველობას და შეხებას შორის და ის უზარმაზარი გახდა ადამიანებში -- და ხდება რაღაც ძალზე საინტერესო.


And I think it's a basis of many uniquely human abilities like abstraction, metaphor and creativity.	და ვფიქრობ, ეს საფუძველია მრავალი ექსკლუზიურად ადამიანური შესაძლებლობის -- როგორიცაა აბსტრაქცია, მეტაფორა და შემოქმედება.


All of these questions that philosophers have been studying for millennia, we scientists can begin to explore by doing brain imaging, and by studying patients and asking the right questions.	ყველა ის საკითხი, რომლებსაც ფილოსოფოსები ათასწლეულების მანძილზე სწავლობდნენ, ჩვენ, მეცნიერებს, შეგვიძლია შევისწავლოთ, ტვინის სურათების მეშვეობით, და ასევე პაციენტების შესწავლითა და სწორი კითხვების დასმით.


Thank you.	გმადლობთ.


(Applause) Sorry about that.	(აპლოდისმენტები) მომიტევეთ.


(Laughter)	(სიცილი)


I have a question: Who here remembers when they first realized they were going to die?	მე მაქვს შეკითხვა ამ დარბაზში მყოფთაგან ვინმეს თუ ახსოვს როდესაც მან გაანალიზა, რომ კვდებოდა?


I do. I was a young boy, and my grandfather had just died, and I remember a few days later lying in bed at night trying to make sense of what had happened.	მე მახსოვს.. მე ვიყავი პატრა ბიჭი, ბაბუჩემი ახალი გარდაცვლილი იყო და ღამით ლოგინში ვიწექი ,ვცდილობდი გამეგო თუ რა მოხდა.


What did it mean that he was dead?	რას ნიშნავდა ის, რომ იგი გარდაიცვალა?


Where had he gone?	სად წავიდა?


It was like a hole in reality had opened up and swallowed him.	ეს გავდა ხვრელს, რომელიც გაჩნდა რეალობაში და იგი გადაყლაპა,


But then the really shocking question occurred to me: If he could die, could it happen to me too?	მაგრამ შემდეგ მართლაც, რომ შოკისმომგვრელი შეკითხვა გამიჩნდა: თუ ის მოკვდა, შესაძლებელია რომ იგივე მეც დამემართოს?


Could that hole in reality open up and swallow me?	შეუძლია ამ ხვრელს, რომ მეც გადამყლაპოს?


Would it open up beneath my bed and swallow me as I slept?	გაიხსნება ის ჩემი ლოგინის ქვეშ და გადამყლაპავს როდესაც მძინავს?


Well, at some point, all children become aware of death.	ასე თუ ისე , რაღაც მომენტში, ყველა ბავშვს ეშინია სიკვდილის.


It can happen in different ways, of course, and usually comes in stages.	რა თქმა უნდა, ეს შეიძლება მოხდეს სხვადასხვა გზით და სინამდვილეში მიდის ეტაპობრივად.


Our idea of death develops as we grow older.	ჩვენი იდეები სიკვდილზე იცვლება, როდესაც ვიზრდებით


And if you reach back into the dark corners of your memory, you might remember something like what I felt when my grandfather died and when I realized it could happen to me too, that sense that behind all of this the void is waiting.	და თუ თქვენ გაჩხრიკავთ შავ კუთხეებს თქვენი მეხსიერებისა თქვენ შესაძლოა გაგახსენდეთ რაღაც იმდაგვარი რაც მე ვიგრძენი, როდესაც ბაბუაჩემი გარდაიცვალა და გავაანალიზე, რომ ეს შესაძლოა მეც დამმართნოდა, ეს გვაგრძნობინებს, რომ ყველაფერ ამის უკან სიცარიელე იცდის..


And this development in childhood reflects the development of our species.	და ეს გამოვლინება ბავშვობაში ისახება ჩვენი ტიპის გამოვლინებაში.


Just as there was a point in your development as a child when your sense of self and of time became sophisticated enough for you to realize you were mortal, so at some point in the evolution of our species, some early human's sense of self and of time became sophisticated enough for them to become the first human to realize, "I'm going to die."	ხოლო სწორედ მაშინ როდესაც იყო მომენტი თქვენს გამოვლინებაში როგორც ბავშვისაში, როდესაც თქვენი შეგრძნება საკუთარი თავისა და დროის გახდა საკმაოდ დამახინჯებული, რამეთუ თქვენ გაანალიზეთ რომ იყავით მომაკვდავი, ასე რომ ჩვენი ტიპის ევოლუციის რაღაც მომენტში, ზოგიერთი ადრეული ადამიანური გრძნობები საკუთარი თავისა და დროის გახდა საკმაოდ დამახინჯებული რათა განგვეანალიზებინა და გვეთქვა : "მე მოვკვდები"


This is, if you like, our curse.	ეს არის, ასე ვთქვათ , ჩვენი წყევლა.


It's the price we pay for being so damn clever.	ეს არის ის ფასი რასაც ვიხდით, რომ ვიყოთ ძალიან ჭკვიანები.


We have to live in the knowledge that the worst thing that can possibly happen one day surely will, the end of all our projects, our hopes, our dreams, of our individual world.	ჩვენ უნდა ვიცხოვროთ ცოდნაში ეს არის ყველაზე ცუდი რამ რაც შეიძლება მოხდეს, ერთ დღეს რათქმაუნდა მოხდება კიდეც, დასასრული ყველა ჩვენი პროექტის, იმედების, ჩვენი ინდივიდუალური სამყაროს ოცნებების.


We each live in the shadow of a personal apocalypse.	თითოეული ჩვენგანი ცხოვრობს პერსონალური აპოკალიფსის ჩრდილში.


And that's frightening. It's terrifying.	ეს არის შემაძრწუნებელი და შემაშინებელი.


And so we look for a way out.	ასე რომ ჩვენ ვეძებთ გზებს , რომ გავნთავისუფლდეთ .


And in my case, as I was about five years old, this meant asking my mum.	ხოლო ჩემ შემთხვევაში, როდესაც მე ვიყავი 5 წლის ეს იგივე იყო, რაც მეკითხა დედაჩემისთვის სიკვდილის შესახებ.


Now when I first started asking what happens when we die, the grown-ups around me at the time answered with a typical English mix of awkwardness and half-hearted Christianity, and the phrase I heard most often was that granddad was now "up there looking down on us," and if I should die too, which wouldn't happen of course, then I too would go up there, which made death sound a lot like an existential elevator.	პირველად, როდესაც დავიწყე გამოკითხვა, თუ რა მოხდება როდესაც მოვკვდები, უფროსებმა ჩემს გარშემო მიპასუხეს ტიპიური ინგლისური უხერხულობით და ნახევრად ქრისტიანული მოტივებით, და ის ფრაზა , რომელიც ხსნიდა ბაბუაჩემის ადგილსამყოფელს , ხშირ შემთხვევაში იყო: "ის არის ზევით, ცაში და იქიდან გვიყურებს ჩვენ," და თუ მე მოვკვდებოდი აგრეთვე , რაც რა თქმა უნდა, მათი თქმით არ მოხდებოდა, მეც იქ (ზემოთ წავიდოდი), რამაც სიკვდილი ჩემთვის მიამგვანა რაღაც უფრო ეგსისტენციალურ ლიფტს.


Now this didn't sound very plausible.	ახლა უკვე ჩემი სიკვდილი აღარ იყო მოსალონდელი.


I used to watch a children's news program at the time, and this was the era of space exploration.	ამ დროისთვის მე ვუყურებდი საბავშვო ახალი ამბების გადაცემას, სადაც გადმოსცემდნენ, რომ ეს იყო კოსმოსური აღმოჩენების ერა.


There were always rockets going up into the sky, up into space, going up there.	ამ გადაცემაში ყოველთვის აჩვენებდნენ რაკეტებს ცაში, ზევით კოსმოსში მიმავალს დედამიწიდან,


But none of the astronauts when they came back ever mentioned having met my granddad or any other dead people.	მაგრამ არცერთი ასტრონავტი რომელიც ბრუნდებოდა ექსპედიციიდან, არ აღნიშნავდა , რომ სადმე ბაბუაჩემი ენახა ან სულაც სხვა გარდაცვლილი ადამიანი.


But I was scared, and the idea of taking the existential elevator to see my granddad sounded a lot better than being swallowed by the void while I slept.	მე შევშინდი.. იდეა, რომ მენახა ბაბუაჩემი ეგზისტენციალური ლიფტით უფრო კარგად ჟღერდა ვიდრე ჩავეთრიე ორმოს, როდესაც მეძინა,


And so I believed it anyway, even though it didn't make much sense.	სწორედ ამიტომ დავიჯერე ეს მიუხედავად იმისა რომ კარგად ვერ აღვიქვი ის.


And this thought process that I went through as a child, and have been through many times since, including as a grown-up, is a product of what psychologists call a bias.	ეს პროცესი, რომელიც განვიცადე როდესაც ვიყავი ბავშვი და მას შემდეგაც ბევრჯერ თუნდაც მოზარდ ასაკში არის პროდუქტი იმისა რასაც ფსიქოლოგები ეძახიან მრუდს.


Now a bias is a way in which we systematically get things wrong, ways in which we miscalculate, misjudge, distort reality, or see what we want to see, and the bias I'm talking about works like this: Confront someone with the fact that they are going to die and they will believe just about any story that tells them it isn't true and they can, instead, live forever, even if it means taking the existential elevator.	ეს დაღმავლობა არის შედეგი იმისი, რომ ჩვენ სისტემატიურად არასწორად გვესმის საგნები, გზები რომლებსაც ჩვენ ვერ ვთვლით, ვერ ვსჯით ამახინჯებს რეალობას ან გვიჩვენებს იმას რისი დანახვაც გვინდა და ეს მრუდები რომლებზედაც მე ვსაუბრობ დაახლოებით ასე მუშაობს: შეეწინააღმდეგეთ ვინმეს იმ ფაქტის შესახებ, რომ იგი მოკვდება და ისინი დაიჯერებენ ნებისმიერ ამბავს რაც ეტყვის მათ რომ ეს სიმართლე არ არის და ამის ნაცვლად მათ შეუძლიათ იცხოვრონ სამუდამოთ, თუნდაც ეს იყოს ეგზისტენციალური ლიფტის ამბავი.


Now we can see this as the biggest bias of all.	ახლა ჩვენ შეგვიძლია ვნახოთ, რომ ეს ყველაზე დიდი დაღმართია.


It has been demonstrated in over 400 empirical studies.	მისი დემონსტრაცია მოხდა 400 ემპირიული სწავლებისას.


Now these studies are ingenious, but they're simple.	ახლა ეს სწავლება "არაგენიოსურია", მაგრამ მარტივია.


They work like this.	ისინი დაახლოებით ასე მუშაობს


You take two groups of people who are similar in all relevant respects, and you remind one group that they're going to die but not the other, then you compare their behavior.	თქვენ იყვანთ ადამიანების 2 ჯგუფს, რომლებიც ერთნაირები არიან ყველა შესაბამისი შეფასებით და თქვენ შთააგონებთ, ახსენებთ პირველ ჯგუფს, რომ ისინი მოკვდებიან მაგრამ არა მეორე ჯგუფს, შემდეგ თქვენ ადარებთ მათ ქცევებს.


So you're observing how it biases behavior when people become aware of their mortality.	ახლა თქვენ ნათლად აკვირდებით როგორ შეუძლია დაღმა დაეშვას ქმედება, ქცევა როდესაც ადამიანები შეშფოთებულნი არიან მათი მოკვდავობით.


And every time, you get the same result: People who are made aware of their mortality are more willing to believe stories that tell them they can escape death and live forever.	ყოველ ჯერზე , თქვენ იღებთ მსგავს შედეგს: ადამიანები რომლებიც შეშინებულნი არიან მათივე მოკვდაობით უფრო სჯერათ ამბების, რომლებიც ეტყვით მათ ,რომ შეუძლიათ გაექცნენ სიკვდილს და იცხოვრონ სამუდამოდ.


So here's an example: One recent study took two groups of agnostics, that is people who are undecided in their religious beliefs.	აი მაგალითიც : ერთ - ერთმა ახლანდელმა სწავლებამ შეარჩია აგნოსტიკოსების 2 ჯგუფი ესენი არიან ადამიანები , რომლებსაც არ გადაუწყვეტიათ, დარწმუნებულნი არ არიან თავიანთ რელიგიურ რწმენაში.


Now, one group was asked to think about being dead.	ახლა , 1 ჯგუფის წევრებს სთხოვეს , ეფიქრათ, რომ გარდაიცვალნენ.


The other group was asked to think about being lonely.	მეორე ჯგუფის წევრებს კი მარტოობაზე ფიქრი სთხოვეს.


They were then asked again about their religious beliefs.	ამის შემდეგ მათ ისევ შეეკითხნენ რწმენის შესახებ.


Those who had been asked to think about being dead were afterwards twice as likely to express faith in God and Jesus.	მათ ვისაც თხოვეს, ეფიქრათ იმაზე , რომ მოკვდნენ ორჯერ მეტი რწმენა გამოავლინეს ღვთის მიმართ და ქრისტეს მიმართ ვიდრე მანამდე.


Twice as likely.	2 ჯერ უფრო...


Even though the before they were all equally agnostic.	მიუხედავად იმისა, რომ ისინი მანამდე ერთნაირად აგნოსტიკურები იყვნენ.


But put the fear of death in them, and they run to Jesus.	მიეცით მას შიში სიკვდილისა და ისინი მაშინვე ქრისტესკენ გაიქცნენ.


Now, this shows that reminding people of death biases them to believe, regardless of the evidence, and it works not just for religion, but for any kind of belief system that promises immortality in some form, whether it's becoming famous or having children or even nationalism, which promises you can live on as part of a greater whole.	ეს გვიჩვენებს , რომ ადამიანებს თუ გავახსენებთ სიკვდილის შესახებ დაღმა დაუშვებს მათ რათა დაიჯერონ უყურადღებო სიაშკარავე და ეს მუშაობს არა მარტო რელიგიაზე, არამედ ნებისმიერ რწმენის სისტემაზე რაც პირდება მას უკვდავებას, რაღაცა ფორმით მაგალითად , რომ გახდება ცნობილი ან ეყოლება შვილი ან ნაციონალიზმი რაც პირდება მას რომ შეუძლია იცხოვროს როგორც ნაწილმა ყველა დიდებულის.


This is a bias that has shaped the course of human history.	ეს არის დაღმართი , რომელმაც ფორმა მისცა ადამიანის ისტორიის მსვლელობას.


Now, the theory behind this bias in the over 400 studies is called terror management theory, and the idea is simple. It's just this.	ახლა , ეს თეორია ამ დაღმართების უკან, გამოყენებული 400 სწავლებაში, მოიხსენიება როგორც "შიშის დაგეგმარების თეორია" და იდეა ძალიან უბრალოა. ეს უბრალოდ არის ეს ( შიშის დაგემარება).


We develop our worldviews, that is, the stories we tell ourselves about the world and our place in it, in order to help us manage the terror of death.	ჩვენ შევიმუშავებთ ჩვენს მსოფლმხედველობას ეს არის ამბები, რასაც ჩვენ საკუთარ თავს ვუყვებით მსოფლიოსა და ჩვენი ადგილის შესახებ მასში იმისათვის, რომ დაგვეხმაროს დავგეგმოთ სიკვდილის შიში.


And these immortality stories have thousands of different manifestations, but I believe that behind the apparent diversity there are actually just four basic forms that these immortality stories can take.	ამ უკვდავების ამბებს გააჩნია ათასობით განსხვავებული მანიფესტიციები, მაგრამ მე მჯერა , რომ აშკარა მრავალფეროვნების უკან არის სინამდვილეში 4 მთავარი ფორმა, რომელებმაც შეიძლება ეს უკვდავების ამბები დაიტიოს.


And we can see them repeating themselves throughout history, just with slight variations to reflect the vocabulary of the day.	ამის შემდეგ ჩვენ ვიხილავთ თუ როგორ იმეორებენ ისინი ერთმანეთს მთელი ისტორიის მანძილზე, მხოლოდ მცირე ვარიაციებით რომ ასახოს დღის ლექსიკონი.


Now I'm going to briefly introduce these four basic forms of immortality story, and I want to try to give you some sense of the way in which they're retold by each culture or generation using the vocabulary of their day.	ახლა მე ვაპირებ მოკლედ გაგაცნოთ ეს ოთხი ძირითადი ფორმა უკვდავების ამბებისა და მე მინდა შევეცადო რომ აღგაქმევინოთ ის გზები, რომლითაც ისინი იქნა ხელახლა მოყოლილი თითოეული კულტურის ან თაობის მიერ მათი დღეების ლექსიკონით.


Now, the first story is the simplest.	ასე, პირველი ამბავი ძალიან მარტივია.


We want to avoid death, and the dream of doing that in this body in this world forever is the first and simplest kind of immortality story, and it might at first sound implausible, but actually, almost every culture in human history has had some myth or legend of an elixir of life or a fountain of youth or something that promises to keep us going forever.	ჩვენ გვინდა , რომ ავერიდოთ სიკვდილს და ამის კეთება ამ სხეულში ამ სამყაროში სამუდამოდ არის პირველი უმარტივესი სახე უკვდავობის ამბისა და ეს შესაძლოა პირველად არადამაჯერებლად ჟღერდეს, მაგრამ სინამდვილეში, თითქმის ყველა კულტურას ადამიანთა ისტორიაში ქონია რაიმე მითი ან ლეგენდა უკვდავების ელექსირზე ან ახალგაზრდობის ფანტანზე ან თუნდაც რაღაცაზე რაც გვპირდება ჩვენ რომ ვიცოცხლებთ სამუდამოდ.


Ancient Egypt had such myths, ancient Babylon, ancient India.	ძველ ეგვიპტელებს ქონდათ ასეთი მითი, ძველ ბაბილონელებსაც და ძველ ინდოელებს.


Throughout European history, we find them in the work of the alchemists, and of course we still believe this today, only we tell this story using the vocabulary of science.	მთელი ევროპული ისტორიის მანძილზე, ჩვენ გვხვდება ისინი ალქიმიკოსების ნაშრომებში და რა თქმა უნდა ჩვენ დღემდე გვჯერა უკვდავების ამბებისა, მაგრამ ჩვენ ვყვებით ამ ამბებს სამეცნიერო ენით


So 100 years ago, hormones had just been discovered, and people hoped that hormone treatments were going to cure aging and disease, and now instead we set our hopes on stem cells, genetic engineering, and nanotechnology.	ასე 100 წლის წინათ, ჰორმონები ახალი აღმოჩენილი იყო და ხალხს იმედი ქონდა, რომ ჰორმონებთან დამოკიდებულება ხელს შეუწყობდა ბევრი დაავადების განკურნვას და ახლა ჩვენ ასეთივე იმედებს ვამყარებთ უჯრედების წარმოშობაზე, გენურ ინჟინერიაზე და ნანოტექნოლოგიებზე,


But the idea that science can cure death is just one more chapter in the story of the magical elixir, a story that is as old as civilization.	მაგრამ ის იდეა, რომ მეცნიერებს ძალუძთ სიკვდილის განკურნება არის კიდევ ერთი თავი ამ ამბისა, მაგიურ ელექსირზე, ამბავი , რომელიც ცივილიზაციის ასაკისაა.


But betting everything on the idea of finding the elixir and staying alive forever is a risky strategy.	თუმცა სანიძლაოს ჩამოვდივარ, რომ იდეა ელექსირის პოვნისა და უკვდავებისა არის რისკიანი სტრატეგია.


When we look back through history at all those who have sought an elixir in the past, the one thing they now have in common is that they're all dead.	ჩვენ თუ ისტორიას გადავხედავთ ყველას ვისაც უფიქრია ელექსირზე წარსულში, ერთადერთი საერთო რაც მათ ახლა აქვთ არის ის რომ ყველა მათგანი გარდაიცვალა.


So we need a backup plan, and exactly this kind of plan B is what the second kind of immortality story offers, and that's resurrection.	ასე, რომ ჩვენ გვჭირდება სათადარიგო გეგმა და ზუსტად ასეთი გეგმა "ბ" არის ის რას მეორე სახის უკვდავების ამბავი გვთავაზობს და ეს არის მკვდრეთით აღდგენა.


And it stays with the idea that I am this body, I am this physical organism.	და ის რჩება იმ იდეასთან ერთად, რომ მე ვარ ეს სხეული, მე ვარ ეს ფიზიკური ორგანიზმი.


It accepts that I'm going to have to die but says, despite that, I can rise up and I can live again.	ის უშვებს, რომ მე მოვკვდები მაგრამ ამბობს , იქიდან გამომდინარე, რომ მე შემიძლია აღვდგე და კვლავ ვიცოცხლო.


In other words, I can do what Jesus did.	სხვა სამყაროში, მე შემიძლია გავაკეთო ის რაც ქრისტემ გააკეთა.


Jesus died, he was three days in the [tomb], and then he rose up and lived again.	ქრისტე გარდაიცვალა, ის 3 დღის განმავლობაში გამოქვაბულში იყო შემდეგ იგი აღდგა და კვლავ ცოცხლობდა


And the idea that we can all be resurrected to live again is orthodox believe, not just for Christians but also Jews and Muslims.	და იდეა , რომ ჩვენ აღვდგებით და კვლავ ვიცოცხლებთ არის ორთოდოქსული რწმენა და არა მხოლოდ ქრისტიანული, მაგრამ ასევე ებრაელების და მუსლიმების.


But our desire to believe this story is so deeply embedded that we are reinventing it again for the scientific age, for example, with the idea of cryonics.	თუმცა ჩვენი სურვილი, დავიჯეროთ ეს ისტორია არის ძალიან ღრმად გამაგებული იმით, რომ ჩვენ თავიდან აღმოვაჩენთ მას მეცნიერულ ხანაში, მაგალითად, "cryonics" იდეით.


That's the idea that when you die, you can have yourself frozen, and then, at some point when technology has advanced enough, you can be thawed out and repaired and revived and so resurrected.	ეს არის იდეა იმის შესახებ , რომ როდესაც შენ მოკვდები შენ შეგიძლია შენი სხეული გააყინინო და როდესაც, რაღაც დონეზე ტექნოლოგიას ექნება საჭირო მეთოდები შენ დაგადნობენ და "შეგაკეთებენ" და ფაქტობრივად აღდგები.


And so some people believe an omnipotent god will resurrect them to live again, and other people believe an omnipotent scientist will do it.	ზოგ ადამიანს ჯერა, რომ ყოვლისშემძლე ღმერთი აღადგენს მათ, რათა ისევ იცოცხლონ და ზოგს კი ჯერათ, რომ ყოვლისშემძლე მეცნიერები გააკეთებენ ამას.


But for others, the whole idea of resurrection, of climbing out of the grave, it's just too much like a bad zombie movie.	თუმცა სხვებისთვის, მთლიანი იდეა აღდგენისა არის საფლავიდან ამოძვრომა, ეს ძალიან გავს ცუდ "ზომბი" კინოს.


They find the body too messy, too unreliable to guarantee eternal life, and so they set their hopes on the third, more spiritual immortality story, the idea that we can leave our body behind and live on as a soul.	ისინი აღმოაჩენენ სხეულს ძალიან უსუფთაოს , არასასიამოვნოს სამუდამო სიცოცხლისათვის და ასე , რომ ისინი თავიანთ იმედებს ამყარებენ მესამეზე, მეტად სულიერ უკვდავების ამბავზე, იდეაზე , რომლის მიხედვითაც ჩვენ შეგვიძლია დავტოვოთ ჩვენი სხეული და ვიცხოვროთ როგორც მოჩვენება - სულმა.


Now, the majority of people on Earth believe they have a soul, and the idea is central to many religions.	ახლა, უმრავლეს ადამიანებს დედამიწაზე სჯერათ, რომ მათ აქვთ სული და ეს იდეა არის მთავარი ბევრ რელიგიაშიც.


But even though, in its current form, in its traditional form, the idea of the soul is still hugely popular, nonetheless we are again reinventing it for the digital age, for example with the idea that you can leave your body behind by uploading your mind, your essence, the real you, onto a computer, and so live on as an avatar in the ether.	ასევე , ეს არის მიმდინარე ფორმა, ტრადიციული ფორმა, ეს იდეა კვლავ უდავოდ პოპულარულია მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ ხელახლა აღმოვაჩენთ მას ახალ საუკუნეში. მაგალითად იმ იდეით, რომ თქვენ შეგიძლიათ დატოვოთ თქვენი სხეული თქვენი გონების, გრძნობების, თქვენი ნამდვილი თავის, კომპიუტერში! და იცხოვროთ როგორც ჰაეროვანმა გამოსახულებამ, სიმბოლომ.


But of course there are skeptics who say if we look at the evidence of science, particularly neuroscience, it suggests that your mind, your essence, the real you, is very much dependent on a particular part of your body, that is, your brain.	ასევე , რა თქმა უნდა , არიან სკეპტიკოსები , რომლებიც ამბობენ, რომ თუ ჩვენ გადავხედავთ მეცნიერულ მიღწევებს, კერძოდ ნეირომეცნიერებაში, გვიჩვენებს, რომ შენი გონება შენი გრძნობები, ნამდვილი "შენ", პირდაპირ დამოკიდებულებაშია შენი სხეულის კონკრეტულ ნაწილთან, ეს გახლავთ თქვენი ტვინი.


And such skeptics can find comfort in the fourth kind of immortality story, and that is legacy, the idea that you can live on through the echo you leave in the world, like the great Greek warrior Achilles, who sacrificed his life fighting at Troy so that he might win immortal fame.	ასეთ სკეპტიკოსებს შეუძლიათ თავი კარგად იგრძნონ მეოთხე სახის უკვდავ ისტორიაში და ეს გახლავთ მემკვიდრეობა ის იდეა, რომ თქვენ შეგიძლიათ განაგრძნოთ ცხოვრება იმ ექოთ, რომელსაც დატოვებთ სამყაროში, როგორც დიდებულმა ბერძენმა მებრძოლმა აქილევსმა, რომელმაც თავის სიცოცხლე ტროასთან ბრძოლას შესწირა ამისთვის მან კი სამუდამო დიდება მოიპოვა.


And the pursuit of fame is as widespread and popular now as it ever was, and in our digital age, it's even easier to achieve.	ასეთი დევნა დიდებისა არის ფართოდ გავრცელებული და პოპულარული ახლა ვიდრე ოდესმე და ჩვენს ციფრულ ხანაში უფრო ადვილია, რომ მიაღწიო.


You don't need to be a great warrior like Achilles or a great king or hero.	თვენ არ გჭირდებათ იყოთ ისეთი დიდებული მეომარი, როგორც აქილევსი ან დიდებული მეფე ან გმირი.


All you need is an Internet connection and a funny cat. (Laughter) But some people prefer to leave a more tangible, biological legacy -- children, for example.	ყველაფერი რაც გჭირდება არის ინტერნეტ-კავშირი და სასაცილო კატა ( სიცილი), მაგრამ ზოგიერთი ადამიანი ამჯობინებს დატოვოს უფრო საგრძნობი, ბიოლოგიური მემკვიდრეობა - მაგალითად ბავშვი.


Or they like, they hope, to live on as part of some greater whole, a nation or a family or a tribe, their gene pool.	მათ მოსწონთ, ისინი იმედოვნებენ, რომ იცოცხლონ როგორც რაიმე დიდებული ერთიანობის ნაწილმა, ნაციის ან ოჯახის ან თუნდაც ნათესაობის, მათი გენეტიკური ერთიანობის.


But again, there are skeptics who doubt whether legacy really is immortality.	თუმცა ისევ ჩნდებიან სკეპტიკოსები, რომელებიც დაობენ მემკვიდრეობის უკვდავობაზე.


Woody Allen, for example, who said, "I don't want to live on in the hearts of my countrymen.	ვუდი ალენი, მაგალითისთვის, რომელმაც თქვა " მე არ მინდა რომ ვიცოცხლო ჩემი თანამემამულეების გულებში.


I want to live on in my apartment."	მე მინდა ვიცხოვრო აპარტამენტში"


So those are the four basic kinds of immortality stories, and I've tried to give just some sense of how they're retold by each generation with just slight variations to fit the fashions of the day.	ასე რომ გვაქვს ძირითადი 4 სახის ისტორია უკვდავობაზე და მე შევეცადე, რომ უბრალოდ ცოტა გაგებაში მომეყვანეთ თუ როგორ მეორდება ისინი თითოეულ თაობაში, მხოლოდ და მხოლოდ მცირე განსხვავებებით რათა მოერგოს დღევანდელ გეგმას.


And the fact that they recur in this way, in such a similar form but in such different belief systems, suggests, I think, that we should be skeptical of the truth of any particular version of these stories.	და ის ფაქტი, რომ ისინი მეორდებიან ამ გზით, არის ნაცნობი ფორმა, მაგრამ განსხვავებულ რწმენით სისტემებში. მე ვფიქრობ ჩვენ უნდა ვიყოთ სკეპტიკურები ნებისმიერი ასეთი ამბის ვერსიის მიმართ.


The fact that some people believe an omnipotent god will resurrect them to live again and others believe an omnipotent scientist will do it suggests that neither are really believing this on the strength of the evidence.	ის ფაქტი, რომ ზოგი ადამიანს სჯერა, რომ ყოვლისშემძლე ღმერთი მკვდრეთით აღადგენს მათ და ზოგს კი სჯერა, რომ ყოვლისშემძლე მეცნიერები გააკეთებენ ამას ფაქტია, რომ არცერთს არ სჯერათ ამის რეალურად სიცხადის ძალით.


Rather, we believe these stories because we are biased to believe them, and we are biased to believe them because we are so afraid of death.	ჩვენ გვჯერა ამ ამბების, რადგან ჩვენ იძულებულები ვართ დავიჯეროთ და დაღმა მივემართებით, რადგან ჩვენ ძალიან გვეშინია სიკვდილის.


So the question is, are we doomed to lead the one life we have in a way that is shaped by fear and denial, or can we overcome this bias?	ასე რომ შეკითხვა შემდეგში მდგომარეობს, ვართ ჩვენ განწირულები, რომ გვქონდეს ერთი სიცოცხლე, რომელიც ფორმირებულია შიშით და ძრწოლით, თუ კვლავ შეგვიძლია დავძლიოთ ეს დაღმასვლა?


Well the Greek philosopher Epicurus thought we could.	ბერძენ ფილისოფოსი ეპიკურუსი თვლიდა, რომ ჩვენ შეგვიძლია.


He argued that the fear of death is natural, but it is not rational.	ის ამტკიცებდა, რომ სიკვდილის შიში ბუნებრივია, მაგრამ არა ჭკვიანური.


"Death," he said, "is nothing to us, because when we are here, death is not, and when death is here, we are gone."	"სიკვდილი" , თქვან მან , "არაფერია ჩვენთვის, რადგან როდესაც ჩვენ აქ ვართ, სიკვდილი არარის და როცა სიკვდილია აქ, ჩვენ აღარ ვართ".


Now this is often quoted, but it's difficult to really grasp, to really internalize, because exactly this idea of being gone is so difficult to imagine.	ეს ბევრჯერ იყო ციტირებული, მაგრამ რთულია რეალურად შეითვისო, გაითავისო, რადგან ზუსტად ეს იდეა - არ ყოფნისა ძალიან რთულია წარმოსადგენად.


So 2,000 years later, another philosopher, Ludwig Wittgenstein, put it like this: "Death is not an event in life: We do not live to experience death.	ასე, 2000 წლის წინ, სხვა ფილოსოფოსმა, ლუდვიგ წიტგენშტეინმა, ასე ჩამოაყალიბა ის: " სიკვდილი არარის შემთხვევა სიცოხლეში: ჩვენ არე ვცხოვრობთ, რომ გამოვცადოთ სიკვდილი,"


And so," he added, "in this sense, life has no end."	მან დასძინა, " ამ გაგებით, სიცოცხლეს არ გააჩნი დასასრული."


So it was natural for me as a child to fear being swallowed by the void, but it wasn't rational, because being swallowed by the void is not something that any of us will ever live to experience.	ასე , რომ ჩემთვის როდესაც მე ბავშვი ვიყავი ბუნებრივი იყო, რომ მეშინოდა, ხვრელს ჩავეთრიე, მაგრამ ეს არ იყო ჭკვიანური, რადგან ხვრელმა რომ ჩაგითრიოს, არ არის ისეთი შემთხვევა, რომელსაც ნებისმიერი ჩვენგანი ოდესმე გამოცდის ცხოვრებაში ან თავს დაატყდება.


Now, overcoming this bias is not easy because the fear of death is so deeply embedded in us, yet when we see that the fear itself is not rational, and when we bring out into the open the ways in which it can unconsciously bias us, then we can at least start to try to minimize the influence it has on our lives.	ამ შიშების დაძლევა არ არის ადვილი შიში სიკვდილისა ძალიან ღრმად სუფევს ჩვენში, მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ ვხედავთ, რომ ეს შიში ჭკვიანური არ გახლავთ. ჩვენ, როდესაც გავალთ ნათელ წერტილზე, იმ გზებზე, რომლებიც ჩვენ შეუგნებლად გვთრგუნავენ და გვაშინებენ, შემდგომ ჩვენ შეგვეძლება დავიწყოთ ცდა, რომ შევამციროთ ის გავლენა, რომელიც ამ შიშებს აქვთ ჩვენს ცხოვრებაზე.


Now, I find it helps to see life as being like a book: Just as a book is bounded by its covers, by beginning and end, so our lives are bounded by birth and death, and even though a book is limited by beginning and end, it can encompass distant landscapes, exotic figures, fantastic adventures.	მე აღმოვაჩინე, რომ რეალურად გშველით თუ შეხედავთ თქვენს ცხოვრებას როგორც წიგნს ისევე როგორც წიგნია შემოსაზღვრული ყდით, დასაწყისით და დასასრულით, ჩვენი ცხოვრებაც ასეა შემოსაზღვრული დაბადებით და სიკვდილით და მიუხედავად იმისა რომ წიგნი ლიმიტირებულია დასაწყისით და დასასრულით, მას შეუძლია გარს შემოირტყას შორეული პეიზაჟები, ეგზოტიკური ფიგურები, ფანტასტიური თავგადასავლები.


And even though a book is limited by beginning and end, the characters within it know no horizons.	მიუხედავად იმისა, რომ წიგნი ლიმიტირებულია დასაწყისით და დასასრულით მასში მყოფმა პერსონაჟებმა ჰორიზონტი არ იციან.


They only know the moments that make up their story, even when the book is closed.	მათ მხოლოდ იციან მომენტები, რომლებიც ქმნაინ მათ ისტორიას, მაშინაც კი თუ წიგნი დახურულია.


And so the characters of a book are not afraid of reaching the last page.	ასე, რომ წიგნის პერსონაჟებს არ ეშინიათ მიაღწიონ ბოლო გვერდს.


Long John Silver is not afraid of you finishing your copy of "Treasure Island."	ლონგ ჯონ სილვერს არ ეშინია თქვენი, თუ დაასრულებთ მისი "განძთა კუნძულის" წაკითხვას , რადგან


And so it should be with us.	ის მუდამ ჩვენთან რჩება, ჩვენში..


Imagine the book of your life, its covers, its beginning and end, and your birth and your death.	წარმოიდგინეთ თქვენი ცხოვრების წიგნი ის დაფარულია ყდით, დასაწყისით და დასასრულით , თქვენი დაბადებით და სიკვდილით.


You can only know the moments in between, the moments that make up your life.	თქვენ საჭიროა მხოლოდ იცოდეთ მომენტები მათ შორის, ის მომენტები, რომლებმაც შექმნეს თქვენი ცხოვრება.


It makes no sense for you to fear what is outside of those covers, whether before your birth or after your death.	არანაირი აზრი არ აქვს, რომ გეშინოდეთ იმისა რაც ამ ყდის გარეთ არის, თქვენს დაბადებამდე ან თქვენი გარდაცვალების შემდეგ.


And you needn't worry how long the book is, or whether it's a comic strip or an epic.	ასევე არ გჭირდებათ იდარდოთ რამხელა იქნება ეს წიგნი, იქნება ის კომიკური თუ ეპიკური.


The only thing that matters is that you make it a good story.	ერთადერთი რამ რაც მნიშვნელოვანია არის ის რომ თქვენ აქციოთ ის კარგ ამბად.


Thank you.	გმადლობთ.


(Applause)	(ტაში)


It's the fifth time I stand on this shore, the Cuban shore, looking out at that distant horizon, believing, again, that I'm going to make it all the way across that vast, dangerous wilderness of an ocean.	მეხუთეჯერ ვდგავარ ამ სანაპიროზე, კუბის სანაპიროზე, ვუყურებ იმ შორეულ ჰორიზონტს, ისევ მჯერა, რომ გადავცურავ ბოლომდე უკიდეგანო ოკეანის საშიშ უდაბნოს.


Not only have I tried four times, but the greatest swimmers in the world have been trying since 1950, and it's still never been done.	არა მხოლოდ მე მიცდია ოთხჯერ, არამედ მსოფლიოს უდიდეს მოცურავეებს 1950 წლის შემდეგ და მაინც, ჯერ არასდროს ეს არ მომხდარა.


The team is proud of our four attempts.	გუნდი ამაყია ჩვენი ოთხი ცდით.


It's an expedition of some 30 people.	ეს 30-იოდე კაციანი ექსპედიციაა.


Bonnie is my best friend and head handler, who somehow summons will, that last drop of will within me, when I think it's gone, after many, many hours and days out there.	ბონი, ჩემი საუკეთესო მეგობარი და გუნდის უფროსია, რომელიც როგორღაც იხმობს ნებისყოფას, ჩემი ნების უკანასკნელ წვეთს, როდესაც ისიც დაკარგული მგონია, იქ ყოფნის უამრავი საათის და დღის შემდეგ.


The shark experts are the best in the world -- large predators below.	ზვიგენის ექსპერტები საუკეთესოები არიან მსოფლიოში. უზარმაზარი მტაცებლები წყლის ქვეშ.


The box jellyfish, the deadliest venom in all of the ocean, is in these waters, and I have come close to dying from them on a previous attempt.	კუბომედუზები მომაკვდინებელი შხამით, მთელი ოკეანიდან, სწორედ ამ წყლებში ბინადრობენ. და წინა მცდელობისას, ძლივს გადავურჩი მათ.


The conditions themselves, besides the sheer distance of over 100 miles in the open ocean -- the currents and whirling eddies and the Gulf Stream itself, the most unpredictable of all of the planet Earth.	თვითონ პირობები, გარდა 160 კმ-ზე მეტი სუფთა მანძილისა ღია ოკეანეში, დინებები, გრიგალები და თავად გოლფსტრიმი - ყველაზე არაპროგნოზირებადი მთელ დედამიწაზე.


And by the way -- it's amusing to me that journalists and people, before these attempts, often ask me, "Well, are you going to go with any boats or any people or anything?"	და სხვათა შორის, ვხალისობ, როცა ჟურნალისტები და სხვები, ამ მცდელობებამდე, ხშირად მეკითხებიან: "ნავით აპირებთ გაცუროთ, სხვებთან ერთად, ან რამე დამხმარე საშუალებით?"


(Laughter) And I'm thinking, what are they imagining?	(სიცილი) ამ დროს ვფიქრობ, როგორ წარმოუდგენიათ?


That I'll just sort of do some celestial navigation -- (Laughter) And carry a bowie knife in my mouth, and I'll hunt fish and skin them alive and eat them, and maybe drag a desalinization plant behind me for fresh water.	რომ მე რაღაც ასტრონავიგაციას გამოვიყენებ? (სიცილი) პირით მონადირის დანას ვატარებ, ვინადირებ თევზზე, ცოცხლად გავატყავებ და შევჭამ და იქნებ წყლის გამტკნარების სადგურიც მოვიკიდო სასმელი წყლისთვის


(Laughter) Yes, I have a team.	(სიცილი) დიახ, მე მყავს გუნდი.


(Laughter) And the team is expert, and the team is courageous, and brimming with innovation and scientific discovery, as is true of any major expedition on the planet.	(სიცილი) და ეს ექსპერტების გუნდია, მამაცი გუნდია, სავსე ინოვაციებით და მეცნიერული აღმოჩენებით, როგორც პლანეტის სხვა ნებისმიერი სერიოზული ექსპედიციის შემთხვევაში.


And we've been on a journey.	ჩვენ ვართ მოგზაურობაში.


And the debate has raged, hasn't it, since the Greeks, of isn't it what it's all about?	როგორც იცით, კამათი იმაზე, რომ მთავარი სწორედ ეს არის, ძველი ბერძნებიდან მოყოლებული მიმდინარეობს.


Isn't life about the journey, not really the destination?	ცხოვრება ხომ მოგზაურობაა და არა დანიშნულების ადგილი?


And here we've been on this journey, and the truth is, it's been thrilling.	აი, ჩვენ ვართ ამ მოგზაურობაში და ეს მართლა ამაღელვებელია.


We haven't reached that other shore, and still, our sense of pride and commitment, unwavering commitment.	ჩვენ არ მიგვიღწევია მეორე ნაპირისთვის და მაინც, ჩვენ ვართ ამაყები და თავგანწირულები. შეუდრეკლად თავგანწირულები.


When I turned 60, the dream was still alive from having tried this in my 20s -- dreamed it and imagined it.	როდესაც 60 წლის გავხდი, ოცნება კვლავ ცოცხლობდა, მას შემდეგ, რაც 20 წლის ასაკიდან ვცდილობდი. ვოცნებობდი და წარმოვიდგენდი.


The most famous body of water on the Earth today, I imagine, Cuba to Florida.	ვფიქრობ, ყველაზე ცნობილი წყლის სივრცე დედამიწაზე კუბიდან ფლორიდამდეა.


And it was deep. It was deep in my soul.	ეს ღრმად იჯდა ჩემ სულში.


When I turned 60, it wasn't so much about the athletic accomplishment, it wasn't the ego of "I want to be the first."	როდესაც 60 წლის გავხდი, ეს უკვე იმდენად სპორტული მიღწევის საკითხი აღარ იყო, ეს აღარ იყო ეგო - "მინდა ვიყო პირველი."


That's always there and it's undeniable.	ეს ყოველთვის არსებობს უდავოდ,


But it was deeper.	მაგრამ ეს უფრო ღრმა იყო.


It was "how much life is there left?"	ეს იყო "რამდენი სიცოცხლე დამრჩა?"


Let's face it -- we're all on a one-way street, aren't we?	ვაღიაროთ, ჩვენ ყველა ერთი მიმართულებით ვმოძრაობთ, ასე არ არის?


And what are we going to do?	და რას გავაკეთებთ?


What are we going to do as we go forward, to have no regrets looking back?	რას გავაკეთებთ იმისთვის, რომ უკან მოხედვისას სინანული არ გვქონდეს?


And all this past year in training, I had that Teddy Roosevelt quote to paraphrase it, floating around in my brain.	წინა წლის მომზადების პერიოდში, თედი რუზველტის ციტატა, ტვინში სულ მიტივტივებდა.


It says, "You go ahead.	ფრაზა შემდეგია: "მიდი.


You go ahead and sit back in your comfortable chair and you be the critic, you be the observer, while the brave one gets in the ring and engages and gets bloody and gets dirty and fails over and over and over again, but yet isn't afraid and isn't timid and lives life in a bold way."	მიდი, გადაწექი შენ კომფორტულ სკამში და იყავი კრიტიკოსი, იყავი დამკვირვებელი, მაშინ როცა მამაცი შევა რინგზე და შეებმება, დასისხლიანდება, დაჭუჭყიანდება, წააგებს, კვლავ და კვლავ, მაგრამ მაინც არ შეშინდება, არ მოერიდება და ცხოვრობს გაბედულად."


And so of course I want to make it across.	და რა თქმა უნდა, მინდა გადავცურო.


It is the goal, and I should be so shallow to say that this year, the destination was even sweeter than the journey.	ეს არის მიზანი, თუმცა ზედაპირულობა უნდა გამოვიჩინო და ვთქვა, რომ წელს მიზანი უფრო ტკბილი იყო, ვიდრე მოგზაურობა.


(Laughter) (Applause) But the journey itself was worthwhile taking.	(სიცილი) (აპლოდისმენტები) თუმცა თავად მოგზაურობა ღირებული იყო.


And at this point, by this summer, everybody -- scientists, sports scientists, endurance experts, neurologists, my own team, Bonnie -- said it's impossible.	ამ დროს, ამ ზაფხულს, ყველამ, მეცნიერებმა, სპორტის მეცნიერებმა, ამტანიანობის ექსპერტებმა, ნევროლოგებმა, თავად ჩემმა გუნდმა, ბონიმ... მითხრეს - ეს შეუძლებელია.


It just simply can't be done, and Bonnie said to me, "But if you're going to take the journey, I'm going to see you through to the end of it, so I'll be there."	უბრალოდ ვერ შეძლებ, თუმცა ბონიმ მითხრა: "თუ მაინც აპირებ გაემგზავრო, ბოლომდე გამოგყვები, და იქ ვიქნები."


And now we're there.	და აი, იქ ვართ.


As we're looking out, kind of a surreal moment before the first stroke, standing on the rocks at Marina Hemingway, the Cuban flag is flying above, all my team is out in their boats, hands up in the air, "We're here!	თითქოს სიურეალისტური მომენტია ხელის პირველ მოსმამდე, როცა "მარინა ჰემინგუეიში" ქვებზე ვდგავარ, თავს ზემოთ კუბის დროშა ფრიალებს, ჩემი გუნდი ნავებში ზის, ხელები ჰაერში აქვთ აწეული. "აქ ვართ!


We're here for you!"	შენთან ერთად ვართ!"


Bonnie and I look at each other and say, this year, the mantra is -- and I've been using it in training -- Find a way.	მე და ბონი ვუყურებთ ერთმანეთს და ვამბობთ, ამ წლის ფრაზა, რომელსაც მომზადების დროს ვიყენებდი, არის "იპოვე გზა".


You have a dream and you have obstacles in front of you, as we all do.	გაქვს ოცნება და გაქვს წინააღმდეგობები, როგორც ყველას.


None of us ever get through this life without heartache, without turmoil, and if you believe and you have faith and you can get knocked down and get back up again and you believe in perseverance as a great human quality, you find your way.	ამ ცხოვრებას არავინ გამკლავებია გულის ატკივების გარეშე, შფოთვის გარეშე და თუ გჯერა და გაქვს რწმენა, შეიძლება წაიქცე და ისევ ადგე და თუ გჯერა შეუპოვრობის, როგორც ადამიანის დიდებული თვისების, იპოვი გზას.


And Bonnie grabbed my shoulders, and she said, "Let's find our way to Florida."	ბონიმ მხრებში ხელი ჩამავლო და მითხრა: "მოდი ვიპოვოთ ფლორიდის გზა."


And we started, and for the next 53 hours, it was an intense, unforgettable life experience.	ჩვენ დავიწყეთ და მომდევნო 53 საათი იყო დაძაბული, დაუვიწყარი ცხოვრებისეული გამოცდილება.


The highs were high, the awe -- I'm not a religious person, but I'll tell you, to be in the azure blue of the Gulf Stream as if, as you're breathing, you're looking down miles and miles and miles, to feel the majesty of this blue planet we live on -- it's awe-inspiring.	მღელვარება დიდი იყო, მოკრძალებული შიში, არ ვარ რელიგიური, თუმცა გეტყვით: როცა გოლფსტრიმის ლაჟვარდოვან ლურჯ წყალში ხართ, სუნთქვასთან ერთად, ჩაიხედავ ქვემოთ უამრავი კილომეტრის სიღრმეზე და ჩვენი ლურჯი პლანეტის დიდებულებას გრძნობ. ამ დროს მოკრძალება გეუფლება.


I have a playlist of about 85 songs, and especially in the middle of the night ...	მაქვს 85 სიმღერისგან შემდგარი ფლეილისთი და განსაკუთრებით შუაღამეს...


That night, because we use no lights -- lights attract jellyfish, lights attract sharks, lights attract baitfish that attract sharks, so we go in the pitch black of the night.	ღამით არ ვიყენებთ სინათლეს. რადგან სინათლე იზიდავს მედუზებს, იზიდავს ზვიგენებს, პატარა თევზებს, რომლებიც იზიდავენ ზვიგენებს. ასე რომ, ჩვენ მივცურავთ კუპრივით ბნელ ღამეს.


You've never seen black this black.	ასეთი ბნელი რამ არ გინახავთ.


You can't see the front of your hand, and the people on the boat, Bonnie and my team on the boat -- they just hear the slapping of the arms, and they know where I am, because there's no visual at all.	ცხვირთან თითს ვერ მიიტანდი. ბონის და ჩემს გუნდს ნავზე, მათ მხოლოდ ჩემი ხელის მოსმის ხმა ესმით და ამით ხვდებიან სად ვარ, რადგან არანაირი ვიზუალური აღქმა არ არის.


And I'm out there kind of tripping out on my little playlist.	მე კი მოწყვეტილი ვარ რეალობას, ჩემი პატარა ფლეილისთით.


(Laughter) I've got tight rubber caps, I don't hear a thing.	(სიცილი) მჭიდრო რეზინის ქუდი მახურავს და არაფერი მესმის.


I've got goggles and I'm turning my head 50 times a minute, and I'm singing ...	მიკეთია მოცურავის სათვალე, წუთში 50-ჯერ ვატრიალებ თავს და ვმღერი...


(Singing) Imagine there's no heaven (Laughter) doo doo doo doo doo It's easy if you try doo doo doo doo doo And I can sing that song a thousand times in a row.	(მღერის) წარმოიდგინე, რომ არ არსებობს სამოთხე (სიცილი) (მღერის) (მღერის) ადვილია, თუ ცდი (მღერის) შემიძლია ეს სიმღერა ზედიზედ ათასჯერ ვიმღერო.


(Laughter) Now there's a talent unto itself.	(სიცილი) ნუ ეს თავისთავად ნიჭია.


(Laughter) (Applause) And each time I get done with, (Singing) Oh, you may say I'm a dreamer but I'm not the only one 222.	(სიცილი) (აპლოდისმენტები) და ყოველ ჯერზე როცა ვასრულებ (მღერის) ოჰ, შენ შეიძლება თქვა, რომ მეოცნებე ვარ, მაგრამ არ ვარ ერთადერთი 222-ჯერ.


(Singing) Imagine there's no heaven (Laughter) And when I get through the end of a thousand of John Lennon's "Imagine," I have swum nine hours and 45 minutes ...	(მღერის) წარმოიდგინე, რომ არ არსებობს სამოთხე (სიცილი) და როცა ვასრულებ ჯონ ლენონის მე-1000 "Imagine"-ს ნაცური მაქვს 9 საათი და 45 წუთი ...


exactly.	ზუსტად.


(Laughter) And then there are the crises.	(სიცილი) და შემდეგ არის კრიზისი.


Of course there are.	რა თქმა უნდა, არის.


And the vomiting starts, the seawater -- you're not well.	ღებინება იწყება, ზღვის წყალი... არ ხარ კარგად.


You're wearing a jellyfish mask for the ultimate protection.	ატარებ მედუზას ნიღაბს მაქსიმალური დაცვისთვის.


It's difficult to swim in.	ეს ცურვას აძნელებს.


It's causing abrasions on the inside of the mouth, but the tentacles can't get you.	პირში ნაკაწრებს აჩენს, მაგრამ მედუზის საცეცები შენამდე ვერ აღწევს.


And the hypothermia sets in.	ჰიპოთერმია იწყება.


The water's 85 degrees, and yet you're losing weight and using calories.	წყალი +29°C -ია, მაგრამ წონას მაინც კარგავ და წვავ კალორიებს.


And as you come over toward the side of the boat -- not allowed to touch it, not allowed to get out, but Bonnie and her team hand me nutrition and ask me how I'm doing, am I all right.	როდესაც ნავთან მივცურდები... ამ დროს არ გაქვს უფლება შეეხო, ან ახვიდე... ბონი და მისი გუნდი მაწვდის საკვებს. მეკითხებიან როგორ ვარ, კარგად ვარ თუ არა.


I am seeing the Taj Mahal -- (Laughter) Over here.	მე ამ დროს ვხედავ ტაჯ-მაჰალს (სიცილი) იქვე.


I'm in a very different state -- (Laughter) And I'm thinking, "Wow!	სრულიად სხვა მდგომარეობაში ვარ. (სიცილი) და ვფიქრობ: "ოჰო!


I never thought I'd be running into the Taj Mahal out here.	ვერასოდეს ვიფიქრებდი, თუ ტაჯ-მაჰალს წავაყდებოდი აქ.


It's gorgeous!	საუცხოოა!


I mean, how long did it take them to build that?	ნეტავ რამდენი დრო დასჭირდებათ ამის ასაშენებლად?


It's just ...	უბრალოდ..."


So, uh -- wooo -- you know?	ნუ, ხომ ხვდებით?


(Laughter) We kind of have a cardinal rule that I'm never told how far it is, because we don't know how far it is.	(სიცილი) ჩვენ გვაქვს რაღაც მთავარი წესის მსგავსი: არასდროს მეუბნებიან რამდენად შორსაა მიზანი, რადგან არ ვიცით რამდენად შორსაა ის


What's going to happen to you between this point and that point?	რა მოხდება შენს თავს ამ დისტანციაზე?


What's going to happen to the weather and the currents and, God forbid, you're stung, when you don't think you could be stung in all this armor.	როგორი იქნება ამინდი და დინებები. ღმერთმა დაგიფაროს, რამემ რომ დაგსუსხოს, მაშინაც კი, როცა ამ ჯავშანში უსაფრთხოდ გრძნობ თავს.


Bonnie made a decision coming into that third morning that I was suffering, and I was hanging on by a thread.	მესამე დილით ბონიმ ჩათვალა, რომ ვიტანჯებოდი და ბეწვის ხიდზე ვეკიდე


And she said, "Come here," and I came close to the boat, and she said, "Look, look out there."	და მითხრა: "მოდი აქ", მივცურე ნავთან და მეუბნება: "შეხედე, იქით შეხედე."


And I saw light, because the day is easier than the night, and I thought we were coming into day.	მე დავინახე სინათლე. რადგან დღე უფრო ადვილია, ვიდრე ღამე. ვიფიქრე, რომ თენდებოდა.


I saw a stream of white light along the horizon, and I said, "It's going to be morning soon."	ჰორიზონტის გასწვრივ თეთრი სინათლის ნაკადი დავინახე და ვეუბნები: "მალე გათენდება."


And she said, "No, those are the lights of Key West."	მან კი მიპასუხა: "არა, ეს სინათლეები ქი ვესთის სანაპიროდანაა."


It was 15 more hours, which for most swimmers would be a long time.	დარჩენილი იყო 15 საათი, რასაც მოცურავეთა უმეტესობა დიდ დროდ ჩათვლიდა.


(Laughter) (Applause) You have no idea how many 15-hour training swims I had done.	(სიცილი) (აპლოდისმენტები) ვერც კი წარმოიდგენთ, რამდენი 15 საათიანი ცურვის ვარჯიში მქონია.


So here we go, and I somehow, without a decision, went into no counting of strokes and no singing and no quoting Stephen Hawking on the parameters of the universe.	ასეთი ვითარებაა და მე უნებლიედ ხელის მოსმების თვლა შევწყვიტე, სიმღერაც შევწყვიტე და სამყაროს პარამეტრების შესახებ სტეფან ჰოვკინგის ციტირებაც შევწყვიტე.


I just went into thinking about this dream, and why and how.	ამ ოცნებაზე ფიქრებში წავედი, რატომ და როგორ.


As I said, when I turned 60, it wasn't about that concrete "Can you do it?"	როგორც ვთქვი, როცა 60-ის გავხდი, ეს აღარ იყო კონკრეტულად იმაზე შემეძლო თუ არა ამის გაკეთება.


That's the everyday machinations.	ეს ყოველდღიურ შრომაზეა.


That's the discipline, and it's the preparation, and there's a pride in that.	ეს არის დისციპლინაზე და მომზადებაზე. და სწორედ ამაშია სიამაყის განცდა,


But I decided to think, as I went along, about -- you know, the phrase usually is, "reaching for the stars."	მაგრამ გზად, გადავწყვიტე მეფიქრა... არსებობს ასეთი გამოთქმა, "მიწვდე ვარსკვლავებს".


And in my case, it's reaching for the horizon.	ჩემ შემთხვევაში, ეს იყო ჰორიზონტის მიწვდომა.


And when you reach for the horizon, as I've proven, you may not get there.	და როცა მიაღწევ ჰორიზონტს, როგორც დავამტკიცე, შეიძლება ვერც მიაღწიო,


But what a tremendous build of character and spirit that you lay down; what a foundation you lay down in reaching for those horizons.	მაგრამ რამოდენა ხასიათის და სულიერ სიმტკიცეს დებ. რამოდენა საძირკველს დებ, ამ ჰორიზონტების მისაღწევად.


And now, the shore is coming.	და აი, სანაპირო მოდის.


And there's just a little part of me that's sad.	და მხოლოდ ჩემი პატარა ნაწილი არის მოწყენილი.


The epic journey is going to be over.	ეპიკური მოგზაურობა სრულდება.


So many people come up to me now and say, "What's next?"	რამდენი ადამიანი მოვა ეხლა და მკითხავს: "შემდეგ რას აპირებთ?"


(Laughter) "We love that!"	(სიცილი) "მოგვეწონა."


(Laughter) "That little tracker on the computer?	(სიცილი) "ეს პატარა მაჩვენებელი კომპიუტერზე?


When are you going to do the next one?	როდის გექნებათ შემდეგი ცდა?


We can't wait to follow the next one."	მოუთმენლად ველოდებით შემდეგს."


Well, they were just there for 53 hours, and I was there for years.	ისინი მხოლოდ 53 საათი იყვნენ იქ, მე კი - წლები.


And so there won't be another epic journey in the ocean.	ასე რომ, არ იქნება სხვა ეპიკური მოგზაურობა ოკეანეში,


But the point is, and the point was, that every day of our lives is epic.	მაგრამ იდეა იყო და არის, რომ ჩვენი ცხოვრების ყოველი დღე ეპიკურია.


And I'll tell you, when I walked up onto that beach, staggered up onto that beach ...	და გეტყვით, რომ როცა ავედი იმ პლაჟზე, ავბარბაცდი იმ პლაჟზე...


I had so many times, in a very puffed-up ego way, rehearsed what I would say ...	ქედმაღლური ეგოთი იმდენჯერ გავიარე რეპეტიცია, თუ რას ვიტყოდი


(Laughter) on the beach.	(სიცილი) პლიაჟზე.


When Bonnie thought the back of my throat was swelling up, she brought the medical team over to our boat to say, "She's really beginning to have trouble breathing; another 12, 24 hours in the saltwater ..." -- the whole thing -- I just thought, in my hallucinatory moment, that I heard the word "tracheotomy."	ბონიმ იფიქრა, რომ ყელი მისივდებოდა და სამედიცინო ჯგუფი მოიყვანა ჩვენ ნავთან და უთხრა: "მას სუნთქვის გაძნელება ეწყება; კიდევ 12, 24 საათი მარიალიან წყალში ... " ჩემს ჰალუცინაციურ მომენტში ვიფიქრე, რომ სიტყვა "ტრაქეოტომია" მომესმა


(Laughter) Bonnie said to the doctor, "I'm not worried about her not breathing.	(სიცილი) ბონიმ ექიმს უთხრა: "მე არ ვდარდობ იმაზე, რომ ვერ ისუნთქებს,


If she can't talk when she gets to the shore, she's going to be pissed off."	მაგრამ აი, თუ ვერ ილაპარაკა, როცა ნაპირზე ავა, მაშინ კი ძალიან გამწარდება."


(Laughter) But the truth is, all those orations that I had practiced, just to get myself through some training swims as motivation -- it wasn't like that.	(სიცილი) თუმცა სიმართლე ისაა, რომ მთელი ეს ნარეპეტიციები გამოსვლები, რომლებიც მოტივაციას მაძლევდა მომზადების დროს, სულ სხვანაირი აღმოჩნდა.


It was a very real moment, with that crowd, with my team.	ის მომენტი ძალიან რეალური იყო, უამრავი ადამიანით, ჩემი გუნდით.


We did it. I didn't do it. We did it.	ეს ჩვენ გავაკეთეთ. მე არა, ჩვენ გავაკეთეთ.


And we'll never forget it. It'll always be part of us.	არასდროს დავივიწყებთ. ყოველთვის ჩვენი ნაწილი იქნება.


The three things I did sort of blurt out when we got there, was first: Never, ever give up.	სამი რამ, რაც წამოვროშე, როცა ჩვენ იქ მივედით - პირველი: "არასოდეს, არასდროს დანებდე."


I live it.	ამ ფრაზით ვცხოვრობ.


What's the phrase from today from Socrates?	როგორ იყო სოკრატეს ის ფრაზა დღეს?


Audience: To be is to do.	აუდიტორია: ყოფნა არის ქმნა.


Diana Nyad: To be is to do.	ყოფნა არის ქმნა.


So I don't stand up and say, "Don't ever give up."	მე არ ვდგები და უბრალოდ არ ვამბობ: "არასოდეს დანებდე."


I didn't give up.	მე არ დავნებდი.


There was action behind these words.	ჩემი სიტყვების უკან ქმედება დგას.


The second is: You can chase your dreams at any age; you're never too old.	მეორე: ოცნებებს ნებისმიერ ასაკში შეგიძლია მისდიო; არასოდეს ხარ ზედმეტად ასაკოვანი.


Sixty-four; a thing no one, at any age, any gender, could ever do has done it.	64 წლისამ გააკეთა ის, რაც არავის, არცერთ ასაკში, არცერთი სქესისას არ გაუკეთებია.


And there's no doubt in my mind that I am at the prime of my life today.	ეჭვი არ მეპარება, რომ ჩემი ცხოვრების გაფურჩქვნის ხანაში ვარ.


(Applause) Yeah.	(აპლოდისმენტები) დიახ.


(Applause) Thank you.	(აპლოდისმენტები) მადლობა.


And the third thing I said on that beach was, it looks like the most solitary endeavor in the world, and in many ways, of course, it is.	და მესამე, რაც ვთქვი იმ პლიაჟზე, ეს ყველაზე ინდივიდუალურ ძალისხმევად გამოიყურება, და დიდწილად, რა თქმა უნდა, ასეც არის.


And in other ways, and the most important ways, it's a team.	თუმცა, რაღაც დოზით და ყველაზე მნიშვნელოვანი დოზით, ის გუნდურია.


And if you think I'm a badass, you want to meet Bonnie.	თუ გგონიათ, რომ მე მაგარი ვარ, ბონის უნდა შეხვდეთ.


(Laughter) Bonnie, where are you?	(სიცილი) ბონი, სად ხარ?


Where are you?	სად ხარ?


There's Bonnie Stoll.	აი, ბონი სტოლი.


(Applause) My buddy.	(აპლოდისმენტები) ჩემი მეგობარი.


(Applause) The Henry David Thoreau quote goes, "When you achieve your dreams, it's not so much what you get as who you have become in achieving them."	(აპლოდისმენტები) ჰენრი დევიდ თოროს ციტატაა: "როდესაც ოცნებებს ისრულებ, იმდენად მნიშვნელოვანი არ არის ის, რასაც იღებ, რამდენადაც ის, თუ ვინ გახდი ამ პროცესში."


And yeah, I stand before you now.	დიახ, მე თქვენ წინაშე ვდგავარ.


In the three months since that swim ended, I've sat down with Oprah, and I've been in President Obama's Oval Office; I've been invited to speak in front of esteemed groups such as yourselves; I've signed a wonderful major book contract.	ცურვის დასრულებიდან სამი თვის შემდეგ, ვიყავი სტუმრად ოპრასთან, ვიყავი პრეზიდენტ ობამას ოვალურ კაბინეტში, მიწვეული ვიყავი სასაუბროდ ისეთ საპატიო ხალხთან, როგორიც თქვენ ხართ. ხელი მოვაწერე დიდებულ კონტრაქტს წიგნის გამოცემაზე.


All of that's great, and I don't denigrate it.	ყველაფერი ეს დიდებულია და მე არ ვაკნინებ მას.


I'm proud of it all, but the truth is, I'm walking around tall because I am that bold, fearless person, and I will be, every day, until it's time for these days to be done.	ყველაფრით ვამაყობ, მაგრამ სიმართლე ისაა, რომ მე გამართული დავდივარ, რადგან მე ის თამამი, უშიშარი ადამიანი ვარ და ვიქნები ყოველდღე, სანამ ჩემი ეს დღეები არ დასრულდება.


Thank you very much and enjoy the conference.	დიდი მადლობა. ისიამოვნეთ კონფერენციით.


Thank you. Thank you!	მადლობა. მადლობა!


(Applause) Thank you. Thank you. Thank you. Thank you! Thank you.	(აპლოდისმენტები) მადლობა. მადლობა. მადლობა. მადლობა.


(Applause) Find a way!	მადლობა. (აპლოდისმენტები) იპოვეთ გზა!


(Applause)	(აპლოდისმენტები)


Joe Kowan: I have stage fright.	მე მაქვს სცენის შიში.


I've always had stage fright, and not just a little bit, it's a big bit.	მე ყოველთვის მქონდა სცენის შიში, და არა უმნიშვნელო არამედ მეტად მნიშვნელოვანი


And it didn't even matter until I was 27.	და ეს შიში 27 წლამდე მტანჯავდა


That's when I started writing songs, and even then I only played them for myself.	როდესაც სიმღერების წერა დავიწყე მაშინაც მხოლოდ საკუთარი თავისთვის ვმღეროდი.


Just knowing my roommates were in the same house made me uncomfortable.	როდესაც ვიცოდი, რომ ხალხი იყო სახლში ეს ფაქტი დისკომფორტს მიქმნიდა.


But after a couple of years, just writing songs wasn't enough.	რამდენიმე წლის შემდეგ მხოლოდ სიმღერების წერა არ იყო საკმარისი.


I had all these stories and ideas, and I wanted to share them with people, but physiologically, I couldn't do it.	მე მქონდა ისტორიები და იდეები და მინდოდა მათი ხალხისთვის გაზიარება, მაგრამ ეს ფიზიკურად არ შემეძლო.


I had this irrational fear.	მე ეს შიში მტანჯავდა.


But the more I wrote, and the more I practiced, the more I wanted to perform.	მაგრამ რაც უფრო მეტს ვწერდი და მეტს ვმუშაობდი უფრო მეტად მინდოდა სცენაზე გამოსვლა.


So on the week of my 30th birthday, I decided I was going to go to this local open mic, and put this fear behind me.	ჩემი 30 წლის დაბადების დღის კვირაში მე გადავწყვიტე, რომ გამოვსულიყავი ადგილობრივების წინაშე მიკროფონით ხელში, და ეს შიში გადამელახა.


Well, when I got there, it was packed.	როცა იქ მივედი სულ სავსე იყო


There were like 20 people there.	იქ დაახოებით 20 კაცი იყო.


(Laughter) And they all looked angry.	(სიცილი) და ისინი ყველანი გაბრაზებულები ჩანდნენ.


But I took a deep breath, and I signed up to play, and I felt pretty good.	მე ღრმად ჩავისუნთქე და დავაპირე სიმღერა და თავი ძალიან კარგად ვიგრძენი.


Pretty good, until about 10 minutes before my turn, when my whole body rebelled, and this wave of anxiety just washed over me.	მართლაც ძალიან კარგად, სანამ გამოსვლამდე 10 წუთი არ დარჩა ამ დროს მთელი ჩემი სხეული აჯანყდა და მძინვარების ტალღამ გადამიარა


Now, when you experience fear, your sympathetic nervous system kicks in.	როდესაც შენ შიში გეუფლება ამ დროს მთელი სიმპათიკური ნერვული სისტება ერთვება.


So you have a rush of adrenaline, your heart rate increases, your breathing gets faster.	შენ გაქ ადრენალინის მოზღვავება, შენი გულის ცემა ჩქარდება, შენ იწყებ სწრაფად სუნთქვას.


Next your non-essential systems start to shut down, like digestion. (Laughter) So your mouth gets dry, and blood is routed away from your extremities, so your fingers don't work anymore.	შემდეგ შენი უმნიშვნელო სისტემებიც იწყებენ გამორთვას, მაგალითად მომნელებითი სისტება. (სიცილი) შენი პირი შრება და სისხლი შენ კიდურებს ტოვებს. შენი თითები წყვეტენ მუშაობას.


Your pupils dilate, your muscles contract, your Spidey sense tingles, basically your whole body is trigger-happy. (Laughter) That condition is not conducive to performing folk music.	შენი გუგა ფართოვდება, კუნთები იკუმშება, რაგაც ყურში იწყებს ხმაურს. საერთოდ მთელი შენი სხეული ეიფორიაშია ეს მდომარეობა ხელს არ გიწყობს, რომ იმღერო ხალხური სიმღერა.


(Laughter) I mean, your nervous system is an idiot.	(სიცილი) მე ვგულისხმობ,რომ შენი ნერვული სისტემა იდიოტია.


Really? Two hundred thousand years of human evolution, and it still can't tell the difference between a saber tooth tiger and 20 folksingers on a Tuesday night open mic?	მართლა? ორასი ათასი წელი კაცობრიობის ევოლუციიდან და ჯერაც ვერ იძლევა განსხვავებას ხმაკბილა ვეფხვსა და სამშაბათ საღამოს მოსულ ხალხური სიმღერების მოყვარულ 20 მსმენელს შორის ?


(Laughter) I have never been more terrified -- until now.	(სიცილი) მე არასდროს ვყოფილვარ ასეთი შეშინებული––ამ მომენტამდე.


(Laughter and cheers) So then it was my turn, and somehow, I get myself onto the stage, I start my song, I open my mouth to sing the first line, and this completely horrible vibrato -- you know, when your voice wavers -- comes streaming out.	(სიცილი და ტაში) და როდესაც ჩემი რიგი დადგა, რაღაცნაირად მოვახერხე სცენაზე ასვლა და დავიწყე ჩემი სიმღერა, მე გავაღე პირი და ვიმღერე პირველი სტრიქონი, და ეს საშინელი ვიბრაცია–– და შენი ხმის იოგები როგორც ყვირილი ისე გამოდის გარეთ


And this is not the good kind of vibrato, like an opera singer has, this is my whole body just convulsing with fear.	და ეს არ არის კარგი ტიპის ვიბრაცია,ისეთი როგორიც ოპერის მომღერალს აქვს, ეს მთელი ჩემი სხეულია, რომელიც შიშისგან თრთოდა.


I mean, it's a nightmare.	ეს ღამის კოშმარია.


I'm embarrassed, the audience is clearly uncomfortable, they're focused on my discomfort.	ეს სასირხვილოა, აუდიტორია თავს არაკომფორტულად გრძნობს, ისინი ყურადღებას ამახვილებენ ჩემს დისკომფორტზე.


It was so bad.	და ეს ძალიან ცუდია.


But that was my first real experience as a solo singer-songwriter.	და ეს იყო ჩემი პირველი გამოცდილება როგორც მომღერლის და როგორც კომპოზიტორის.


And something good did happen -- I had the tiniest little glimpse of that audience connection that I was hoping for.	და რაღაც კარგი მაინც მოხდა–მე ვიგრძენი პატარა იმედის ნაპერწკალი რომელიც აუდიტორიიდან მოდიოდა და რასაც ვიმედოვნებდი.


And I wanted more. But I knew I had to get past this nervousness.	მაგრამ მე მინდოდა უფრო მეტი და ამიტომაც უნდა გადამელახა ეს ნერვიულობა.


That night I promised myself: I would go back every week until I wasn't nervous anymore.	და იმ ღამეს მე დავპირდი ჩემს თავს: მე დავბრუნდები ყოველ კვირას იქამდე სანამ ნერვიულობა არ გამივლის.


And I did. I went back every single week, and sure enough, week after week, it didn't get any better. The same thing happened every week. (Laughter) I couldn't shake it.	და მე ეს გავაკეთე.მე დავდიოდი იქ ყოველ კვირას მაგრამ კვირიდან კვირამდე, უკეთესობა არ შეინიშნებოდა.ყოველ კვირას ერთი და იგივე ხდებოდა (სიცილი) მე ეს ვერ დავამარცხე.


And that's when I had an epiphany.	და ეს იყო როდესაც განვიცადე ეპიფანია.


And I remember it really well, because I don't have a lot of epiphanies. (Laughter) All I had to do was write a song that exploits my nervousness.	და მე ეს კარგად მახსოვს იმიტომ ,რომ ბევრჯერ არ მიგრძვნია ეპიფანია. (სიცილი) ყველაფერი რაც უნდა გამეკეთებინა ის იყო რომ უნდა დამეწერა სიმღერა რომელიც გამოხატავდა ჩემს ნერვიულობას.


That only seems authentic when I have stage fright, and the more nervous I was, the better the song would be. Easy.	ეს მხოლოდ მაშინ ჩანს გასაოცარი,როდესაც მაქვს სცენის შიში და რაც უფრო მეტად ვინერვიულებდი უკეთესი სიმღერა გამოვიდოდა.


So I started writing a song about having stage fright.	ასე მარტივად. და მე დავიწყე სიმღერის წერა სცენის შიშის შესახებ


First, fessing up to the problem, the physical manifestations, how I would feel, how the listener might feel.	პირველ რიგში,გავიაზრე პრობლემა. ის ფიზიკური შემოტევები,რომელსაც ვიგრზნობდი, ის თუ რას გრძნობდა მსმენელი.


And then accounting for things like my shaky voice, and I knew I would be singing about a half-octave higher than normal, because I was nervous.	და შემდეგ გავითვალისწინე ისეთი რამ ,როგორიცაა ჩემი არამყარი ხმა, და მე ვიცოდი რომ ვმღეროდი ჩვეულებრივზე ნახევარი ოქტავით მაღლა იმიტომ რომ მე ვნერვიულობდი


By having a song that explained what was happening to me, while it was happening, that gave the audience permission to think about it.	და როდესაც მქონდა სიმღერა რომელიც აღწერდა იმას თუ რა ხდებოდა ჩემს თავს როდესაც ეს ხდებოდა, ეს მისცემდა აუდიტორიას საშუალებას ეფიქრა ამის შესახებ.


They didn't have to feel bad for me because I was nervous, they could experience that with me, and we were all one big happy, nervous, uncomfortable family. (Laughter) By thinking about my audience, by embracing and exploiting my problem, I was able to take something that was blocking my progress, and turn it into something that was essential for my success.	მათ არ უნდა ეგრძნოთ თავი ცუდად ჩემს გამო იმიტომ რომ ვღელავდი ისინი ამას გამოცდიდნენ ჩემთან ერთად, და ჩვენ ვიყავით ერთი დიდი ,ნერვიული, არაკომფორტული ოჯახი. (სიცილი) ვფიქრობდი რა ჩემი მსმენელის შესახებ, ჩემი პრობლემის გამოხატვით მე შევძელი რომ დამეჭირა ის რაც პროგრესის საშუალებას არ მაძლევდა. და გადამექცია იმათ რაც ჩემი წარმატებისთვის იყო მთვარი.


And having the stage fright song let me get past that biggest issue right in the beginning of a performance.	და სცენის შიშზე დაწერილმა სიმღერამ მომცა საშუალება რომ დამემარცხებინა ჩემი დიდი პრობლება ჩემი გამოსვლის დასაწყისშივე.


And then I could move on, and play the rest of my songs with just a little bit more ease.	და მე შევძელი გამეგრძელებინა და მემღერა ჩემი სიმღერის დარჩენილი ნაწილი და ეს მოხდა უფრო თავისუფლად.


And eventually, over time, I didn't have to play the stage fright song at all.	და დროთა განმავლობაში მე აღარ მიწევდა სცენის შიშზე დაწერილი სიმღერის მღერა.


Except for when I was really nervous, like now. (Laughter) Would it be okay if I played the stage fright song for you?	გარდა იმ მომენტისა როცა ძალიან ვნერვიულობ, როგორც ახლა(სიცილი) შეიძლება ახლა ეს სიმღერა თქენს წინაშეც შევასრული?


(Applause) Can I have a sip of water?	(აპლოდისმენტები) შეიძლება ერთი ყლუპი წყალი?


(Music) Thank you.	(მუსიკა) მადლობ.


♫ I'm not joking, you know, ♫ ♫ this stage fright is real. ♫ ♫ And if I'm up here trembling and singing, ♫ ♫ well, you'll know how I feel. ♫ ♫ And the mistake I'd be making, ♫ ♫ the tremolo caused by my whole body shaking. ♫ ♫ As you sit there feeling embarrassed for me, ♫ ♫ well, you don't have to be. ♫ ♫ Well, maybe just a little bit. ♫ (Laughter) ♫ And maybe I'll try to imagine you all without clothes. ♫ ♫ But singing in front of all naked strangers scares me more than anyone knows. ♫ ♫ Not to discuss this at length, ♫ ♫ but my body image was never my strength. ♫ ♫ So frankly, I wish that you all would get dressed, ♫ ♫ I mean, you're not even really naked. ♫ ♫ And I'm the one with the problem. ♫ ♫ And you tell me, don't worry so much, you'll be great. ♫ ♫ But I'm the one living with me ♫ ♫ and I know how I get. ♫ ♫ Your advice is gentle but late. ♫ ♫ If not just a bit patronizing. ♫ ♫ And that sarcastic tone doesn't help me when I sing. ♫ ♫ But we shouldn't talk about these things right now, ♫ ♫ really, I'm up on stage, and you're in the crowd. Hi. ♫ ♫ And I'm not making fun of unnurtured, irrational fear, ♫ ♫ and if I wasn't ready to face this, ♫ ♫ I sure as hell wouldn't be here. ♫ ♫ But if I belt one note out clearly, ♫ ♫ you'll know I'm recovering slowly but surely. ♫ ♫ And maybe next week, I'll set my guitar ringin' ♫ ♫ my voice clear as water, and everyone singin'. ♫ ♫ But probably I'll just get up and start groovin', ♫ ♫ my vocal cords movin', ♫ ♫ at speeds slightly faster than sound. ♫ (Applause)	♫ თქვენ იცით რომ მე არ ვმხუმრობ,♫ ♫ ეს სცენის შიში ნამდვილია. ♫ ♫ და თუ მე აქ ვდგავარ ვკანკალებ და ვმღერი,♫ ♫ თქვენ იცით თავს როგორც ვგრძნობ.♫ ♫ და ის შეცდომა რომელსაც ვუშვებდი,♫ ♫ ჩემი ტრემოლო ჩემი სხეულს აკანკალებდა.♫ ♫ და თქვენ აქ სხედხართ და ჩემს გამო გრცხვენიათ,♫ ♫ მაგრამ თქვენ ამას არ უნდა გრძნობდეთ.♫ ♫ შეიძლება მხოლოდ ცოტათი.♫ (სიცილი) ♫ და შეიძლება მე შევეცადო და თქვენ შიშვლები წარმოგიდგინოთ.♫ ♫ მაგრამ შიშველი ხალხის წინაშე სიმღერა უფრო მაშინებს ვიდრე ვინმე სხვას.♫ ♫ არ განვიხილოთ ეს მეტი,♫ ♫ მაგრამ ჩემი გარეგნობა არასდროს ყოფილა ჩემი სიძლიერე.♫ ♫ გულახდილად რომ ვთქვათ მე მირჩევნია თქვენ ჩაცმულები იყოთ.♫ ♫ მაგრამ სინამდვილეში თქვენ არც ხართ გახდილები.♫ ♫ და მე ვარ ის ვისაც აქვს პრობლემები.♫ ♫ და თქვენ მეტყვით არ იდარდო. ასე ძლიერ,შენი მაგარი იქნები.♫ ♫ მაგრა მე მარტო უნდა შევძლო ეს.♫ ♫ და ვიცი როგორაც.♫ ♫ თქვენი რჩევა მისაღებია მაგრამ გვიანი.♫ ♫ მაგრამ ძალიან მზრუნველი.♫ ♫ და ეს სარკასტული ტონალობა არ მეხმარება როდესაც ვმღერი.♫ ♫ მაგრამ ასეთ რაღაცებზე ახლა ლაპარაკი არ ღირს.♫ ♫ მე ვარ სცენაზე და თქვენ ხართ მაყურებლები.გამარჯობა.♫ ♫ და მე არ დავცინი ამ გამოზრდილ, რაციონალურ შიშს,♫ ♫ და თუ მე მასთას შეხვედრისთვის მზად არ ვიქნებოდი,♫ ♫ დარწმუნებული ვარ რომ მეც აქ არ ვიქნებოდი.♫ ♫ და მე თუ ავიღე ერთი სუფთა ნოტი,♫ ♫ მიხვდებით რომ ნელ–ნელა ვიკურნები .♫ ♫ და შეიძლება შემდეგ კვირას,მე უკვე გიტარასაც დავიჭერ.♫ ♫ და ჩემი ხმა წყალივით სუფთაა და ყველა მღერის.♫ ♫ და შეიძლება მე უბრალოდ ავდგები და დავიწყებ ამ წესით ცხოვრებას,♫ ♫ ჩემი სახმო იოგები მოძრაობს,♫ ♫ უფრო სწრაფად ვიდრე ბგერა .♫ (აპლოდისმენტები)


In many patriarchal societies and tribal societies, fathers are usually known by their sons, but I'm one of the few fathers who is known by his daughter, and I am proud of it.	ბევრ პატრიარქალურ და ტომობრივ საზოგადოებაში, მამები ძირითადად ვაჟებით არიან განთქმულნი, მაგრამ მე იმ უმცირესობას წარმოავდგენ, რომელიც ქალიშვილითაა განთქმული და მე ამაყი ვარ ამით.


(Applause) Malala started her campaign for education and stood for her rights in 2007, and when her efforts were honored in 2011, and she was given the national youth peace prize, and she became a very famous, very popular young girl of her country.	(აპლოდისმენტები) მალალამ განათლების კამპანია და საკუთარი უფლებების დაცვა 2007-ში დაიწყო. როცა მისი ღვაწლი 2011 წელს დაფასდა, მას ნაციონალური ახალგაზრდული მშვიდობის პრიზი გადაეცა, და ის ცნობილი გახდა, ქვეყნის ყველაზე ცნობილი გოგონა.


Before that, she was my daughter, but now I am her father.	მანამდე ის ჩემი ქალიშვილი იყო, მაგრამ ახლა, მე ვარ მისი მამა.


Ladies and gentlemen, if we glance to human history, the story of women is the story of injustice, inequality, violence and exploitation.	ქალბატონებო და ბატონებო, თუ კაცობრიობის ისტორიას თვალს გადავავლებთ ვნახავთ, რომ ქალების ისტორია არის უსამართლობის, უთანასწორობის, ძალადობისა და ექსპლუატაციის ისტორია.


You see, in patriarchal societies, right from the very beginning, when a girl is born, her birth is not celebrated.	იცით, პატრიარქალურ საზოგადოებებში თავიდანვე, გოგონას გაჩენისას მის დაბადებას არ ზეიმობენ.


She is not welcomed, neither by father nor by mother.	გოგონას დაბადებას არ მიესალმება არც მამა და არც დედა.


The neighborhood comes and commiserates with the mother, and nobody congratulates the father.	მეზობლები მოდიან და თანაუგრძნობენ დედას, არავინ ულოცავს მამას.


And a mother is very uncomfortable for having a girl child.	დედა არაკომფორტულად გრძნობს თავს გოგონას დაბადების გამო.


When she gives birth to the first girl child, first daughter, she is sad.	როდესაც დედა პირველ გოგოს აჩენს, ნაღვლიანდება.


When she gives birth to the second daughter, she is shocked, and in the expectation of a son, when she gives birth to a third daughter, she feels guilty like a criminal.	როდესაც მეორე გოგოს აჩენს, შოკირებულია და როცა ვაჟის მოლოდონში, მესამე გოგო იბადება, დედა თავს დამნაშავად გრძნობს, როგორც კრიმინალი.


Not only the mother suffers, but the daughter, the newly born daughter, when she grows old, she suffers too.	მხოლოდ დედა არ იტანჯება, არამედ ახალდაბადებული ქალიშვილიც, რადგან როცა გაიზრდება ისიც ასევე დაიტანჯება.


At the age of five, while she should be going to school, she stays at home and her brothers are admitted in a school.	ხუთი წელი რომ შეუსრულდება და სკოლაში უნდა წავიდეს, ის სახლში რჩება და მისი ძმები კი სკოლაში შედიან.


Until the age of 12, somehow, she has a good life.	12 წლამდე გოგონას, მეტ-ნაკლებად კარგი ცხოვრება აქვს.


She can have fun.	მას შეუძლია იმხიარულოს,


She can play with her friends in the streets, and she can move around in the streets like a butterfly.	ითამაშოს მეგობრებთან ერთად და ისეირნოს ქუჩებში, როგორც პეპელას.


But when she enters her teens, when she becomes 13 years old, she is forbidden to go out of her home without a male escort.	თინეიჯერობის ასაკის მიღწევისთანავე კი, როცა 13-ის ხდება, მას ეკრძალება სახლიდან გასვლა მამაკაცის თანხლების გარეშე.


She is confined under the four walls of her home.	იგი სახლში, ოთხ კედელს შუა გამომწყვდეული რჩება,


She is no more a free individual.	აღარაა თავისუფალი ინდივიდი.


She becomes the so-called honor of her father and of her brothers and of her family, and if she transgresses the code of that so-called honor, she could even be killed.	იგი ხდება საკუთარი მამის, ძმების და ოჯახის ე.წ. ღირსება. თუ ის დაარღვევს ამ ე.წ. ღირსების ეტიკეტს, შეიძლება მოკლან კიდეც.


And it is also interesting that this so-called code of honor, it does not only affect the life of a girl, it also affects the life of the male members of the family.	ნიშანდობლივია, რომ ეს ე.წ. ღირსების კოდექსი, გავლენას ახსენას არა მხოლოდ გოგონას ცხოვრებაზე, არამედ ოჯახის სხვა მამაკაც წევრებზეც.


I know a family of seven sisters and one brother, and that one brother, he has migrated to the Gulf countries, to earn a living for his seven sisters and parents, because he thinks that it will be humiliating if his seven sisters learn a skill and they go out of the home and earn some livelihood.	მე ვიცნობ ოჯახს, რომელშიც შვიდი და და ერთი ძმაა და ეს ძმა, მიგრირებულია სპარსეთის ყურის ქვეყნებში, რომ გამოიმუშაოს საარსებო საშუალება შვიდი დისთვის და მშობლებისთვის, რადგან ის ფიქრობს, რომ დამამცირებელი იქნება, თუ მისი შვიდი და რამეს ისწავლის, სახლიდან გავა და საარსებო საშუალებას გამოიმუშავებს.


So this brother, he sacrifices the joys of his life and the happiness of his sisters at the altar of so-called honor.	ამიტომ ეს ძმა საკუთარ ცხოვრებისეულ სიამოვნებებს დების ბედნიერებას წირავს ამ ე.წ. ღირსების სამსხვერპლოზე.


And there is one more norm of the patriarchal societies that is called obedience.	პატრიარქალურ საზოგადოებებში არსებობს კიდევ ერთი ნორმა და მას ეწოდება - მორჩილება.


A good girl is supposed to be very quiet, very humble and very submissive.	კარგი გოგონა უნდა იყოს ძალიან ჩუმი, თავმდაბალი და ძალიან მორჩილი.


It is the criteria.	ეს კრიტერიუმია.


The role model good girl should be very quiet.	სანიმუშო კარგი გოგონა ჩუმი უნდა იყოს.


She is supposed to be silent and she is supposed to accept the decisions of her father and mother and the decisions of elders, even if she does not like them.	მისგან მოელიან, რომ იქნება მდუმარე და იმ გადაწყვეტილებების მორჩილი, რომელსაც მამა, დედა და მასზე უფროსი ადამიანები მიიღებენ, მაშინაც კი, თუ მას ეს გადაწყვეტილება არ მოსწონს.


If she is married to a man she doesn't like or if she is married to an old man, she has to accept, because she does not want to be dubbed as disobedient.	თუ მას გაათხოვებენ მამაკაცზე, რომელიც არ მოსწონს, ან ასაკით უფროს მამაკაცზე, იგი ვალდებულია დაემორჩილოს, რომ მისი ქმედება არ იქნას აღქმული როგორც ურჩობა.


If she is married very early, she has to accept.	თუ მას ნაადრევად გაათხოვებენ, ვალდებულია დაეთანხმოს.


Otherwise, she will be called disobedient.	სხვა შემთხვევაში მას ურჩს უწოდებენ.


And what happens at the end?	და რა ხდება საბოლოო ჯამში?


In the words of a poetess, she is wedded, bedded, and then she gives birth to more sons and daughters.	პოეტი ქალის ენით, რომ ვთქვათ: გოგონას ათხოვებენ, საწოლზე აწვენენ და შემდეგ იგი აჩენს უფრო მეტ ვაჟს და ქალს.


And it is the irony of the situation that this mother, she teaches the same lesson of obedience to her daughter and the same lesson of honor to her sons.	ამ სიტუაციის ირონიულობა იმაშია, რომ ეს დედა მორჩილების ზუსტად იგივე გაკვეთილს უტარებს საკუთარ ქალიშვილს და ღირსების იგივე გაკვეთილს მის ვაჟებს.


And this vicious cycle goes on, goes on.	ეს მანკიერი, უწყვეტი წრე კი გრძელდება.


Ladies and gentlemen, this plight of millions of women could be changed if we think differently, if women and men think differently, if men and women in the tribal and patriarchal societies in the developing countries, if they can break a few norms of family and society, if they can abolish the discriminatory laws of the systems in their states, which go against the basic human rights of the women.	ქალბატონებო და ბატონებო, მილიონობით ქალის მძიმე მდგომარეობა შეიძლება შეიცვალოს სხვანაირად თუ ვიფიქრებთ. თუ ქალები და კაცები სხვანაირად იაზროვნებენ, თუ კაცები და ქალები ტომობრივ და პატრიარქალურ საზოგადოებებში, განვითარებად ქვეყნებში, შეძლებენ დაარღვიონ ოჯახის და საზოგადოების ნორმები. თუ მოახერხებენ გააუქმონ დისკრიმინაციული კანონები თავიანთ ქვეყნებში, რომლებიც მიმართულია ქალების ფუნდამენტური უფლებების წინააღმდეგ.


Dear brothers and sisters, when Malala was born, and for the first time, believe me, I don't like newborn children, to be honest, but when I went and I looked into her eyes, believe me, I got extremely honored.	ძვირფასო დებო და ძმებო, როცა მალალა დაიბადა, თავდაპირველად, მერწმუნეთ, სიმართლე გითხრათ, არ მიყვარს ახალდაბადებული ბავშვები, მაგრამ როდესაც მას თვალებში ჩავხედე, დამიჯერეთ, ძალიან პატივდადებულად ვიგრძენი თავი.


And long before she was born, I thought about her name, and I was fascinated with a heroic legendary freedom fighter in Afghanistan.	მის დაბადებამდე კარგა ხნით ადრე, ვფიქრობდი მის სახელზე. მოხიბლული ვიყავი გმირით, რომელიც თავისუფლებისთვის იბრძოდა ავღანეთში.


Her name was Malalai of Maiwand, and I named my daughter after her.	მისი სახელი იყო მალალაი მაივანდიდან და მის საპატივცემულოდ დავარქვი ჩემს ქალიშვილს ეს სახელი.


A few days after Malala was born, my daughter was born, my cousin came -- and it was a coincidence -- he came to my home and he brought a family tree, a family tree of the Yousafzai family, and when I looked at the family tree, it traced back to 300 years of our ancestors.	მალალას დაბადებიდან რამდენიმე დღეში, ჩემი ქალიშვილი რომ დაიბდა, ჩემი ბიძაშვილი მოვიდა... ეს დამთხვევა იყო... ის ჩემთან სახლში მოვიდა და თან გენეალოგიური ხე მოიტანა, იუსაფზაის გენეალოგიური ხე და როცა მას დავხედე, ის ჩვენი 300 წლის წინანდელ წინაპრებამდე მიდიოდა,


But when I looked, all were men, and I picked my pen, drew a line from my name, and wrote, "Malala."	მაგრამ ყველა კაცი იყო, ამიტომ კალამი ავიღე, ჩემი სახელის გასწვრივ ხაზი გავავლე და "მალალა" დავწერე.


And when she grow old, when she was four and a half years old, I admitted her in my school.	როდესაც იგი გაიზარდა და ოთხ-ნახევარი წლის გახდა, მე იგი ჩემ სკოლაში მივიღე.


You will be asking, then, why should I mention about the admission of a girl in a school?	თქვენ მკითხავთ, რატომ ვახსენე გოგონას სკოლაში მიღება?


Yes, I must mention it.	დიახ, მე უნდა ვახსენო ეს.


It may be taken for granted in Canada, in America, in many developed countries, but in poor countries, in patriarchal societies, in tribal societies, it's a big event for the life of girl.	ეს შეიძლება ჩვეულებრივი რამაა კანადაში, ამერიკაში, ბევრ განვითარებულ ქვეყანაში, მაგრამ ღარიბ ქვეყნებში, პატრიარქალურ და ტომობრივ საზოგადოებებში, ეს მნიშვნელოვანი მოვლენაა გოგოს ცხოვრებაში.


Enrollment in a school means recognition of her identity and her name.	სკოლაში შესვლა, მისი იდენტობის აღიარებას ნიშნავს.


Admission in a school means that she has entered the world of dreams and aspirations where she can explore her potentials for her future life.	სკოლაში მიღება ნიშნავს, რომ ის ოცნებების და მისწრაფებების სამყაროში შევიდა, სადაც მას საკუთარი პოტენციალის შეცნობა შეუძლია მომავლი ცხოვრებისთვის.


I have five sisters, and none of them could go to school, and you will be astonished, two weeks before, when I was filling out the Canadian visa form, and I was filling out the family part of the form, I could not recall the surnames of some of my sisters.	მე ხუთი და მყავს და არც ერთ მათგანს არ უვლია სკოლაში. თქვენ გაოცდებით და ორი კვირის წინ, როცა კანადის სავიზო განაცხადს ვავსებდი და ოჯახის ნაწილი უნდა შემეტანა, ჩემი ზოგიერთი დის გვარი ვერ გავიხსენე.


And the reason was that I have never, never seen the names of my sisters written on any document.	ამის მიზეზი ის იყო, რომ ჩემი დის სახელები არასდროს მინახავს რამე დოკუმენტზე.


That was the reason that I valued my daughter.	ეს იყო იმის მიზეზი, რომ მე დავაფასე ჩემი ქალიშვილი.


What my father could not give to my sisters and to his daughters, I thought I must change it.	რაც მამაჩემმა ვერ მისცა ჩემს დებს და თავის ქალიშვილებს, ვიფიქრე, რომ მე უნდა შევცვალო ეს.


I used to appreciate the intelligence and the brilliance of my daughter.	მე ვაფასებდი ჩემი ქალიშვილის ინტელექტს და მშვენიერებას.


I encouraged her to sit with me when my friends used to come.	მე ვაქეზებდი მას, რომ ჩემ გვერდით მჯდარიყო, როცა ჩემი მეგობრები მსტუმრობდნენ.


I encouraged her to go with me to different meetings.	მე ვაქეზებდი, ჩემთან ერთად წამოსულიყო სხვადასხვა შეხვედრებზე


And all these good values, I tried to inculcate in her personality.	და ყველა ამ კარგი ფასეულობის, ჩანერგვას ვცდილობდი მის პიროვნებაში


And this was not only she, only Malala.	და ეს იყო არა მხოლოდ მალალას შემთხვევაში.


I imparted all these good values to my school, girl students and boy students as well.	მე ვუზიარებდი ყველა ამ კარგ ფასეულობას ჩემი სკოლის მოსწავლე გოგოებს და ბიჭებსაც.


I used education for emancipation.	მე განათლებას ემანსიპაციისთვის ვიყენებდი.


I taught my girls, I taught my girl students, to unlearn the lesson of obedience.	ჩემს გოგოებს ვასწავლიდი, ჩემს მოსწავლე გოგოებს ვასწავლიდი, რომ დაევიწყებინათ მორჩილების გაკვეთილები.


I taught my boy students to unlearn the lesson of so-called pseudo-honor.	მოსწავლე ბიჭებს ვასწავლიდი, რომ დაევიწყებინათ ე.წ. ფსევდო-ღირსების გაკვეთილები.


Dear brothers and sisters, we were striving for more rights for women, and we were struggling to have more, more and more space for the women in society.	ძვირფასო ძმებო და დებო, ჩვენ ვისწრაფვოდით ქალების მეტი უფლებებისთვის და ვიბრძოდით უფრო მეტი და მეტი საზოგადოებრივი სივრცისთვის ქალებისთვის.


But we came across a new phenomenon.	მაგრამ ჩვენ შევეჯახეთ ახალ მოვლენას.


It was lethal to human rights and particularly to women's rights.	ის სასიკვდილო იყო ადამიანის და კერძოდ ქალების უფლებებისთვის.


It was called Talibanization.	მას თალიბანიზაცია ერქვა.


It means a complete negation of women's participation in all political, economical and social activities.	ეს ნიშნავდა უარის თქმას ქალების მონაწილეობაზე ყველა პოლიტიკურ, ეკონომიკურ და საზოგადოებრივ აქტივობებში.


Hundreds of schools were lost.	ასობით სკოლა იქნა აფეთქებული.


Girls were prohibited from going to school.	გოგოებს აეკრძალათ სკოლაში სიარული.


Women were forced to wear veils and they were stopped from going to the markets.	ქალებს თავსაბურავის ტარებას აძალებდნენ და მათ აეკრძალათ მაღაზიებში სიარული.


Musicians were silenced, girls were flogged and singers were killed.	მუსიკოსები დაადუმეს, გოგოებს წკეპლავდნენ და მომღერლებს ხოცავდნენ.


Millions were suffering, but few spoke, and it was the most scary thing when you have all around such people who kill and who flog, and you speak for your rights.	მილიონობით ადამიანი იტანჯებოდა და ცოტა თუ იღებდა ხმას და ეს იყო ყველაზე საშიში რამ, როცა შენს გარშემო ის ხალხია ვინც ხოცავს და წკეპლავს და შენ კი საკუთარ უფლებებზე საუბრობ.


It's really the most scary thing.	ეს ნამდვილად ყველაზე საშიში რამაა.


At the age of 10, Malala stood, and she stood for the right of education.	10 წლის ასაკში მალალა აღუდგა, აღუდგა მათ განათლების უფლების დასაცავად.


She wrote a diary for the BBC blog, she volunteered herself for the New York Times documentaries, and she spoke from every platform she could.	ის დღიურებს წერდა BBC-ის ბლოგისთვის. ის მოხალისედ მონაწილეობდა New York Times-ის დოკუმენტურ ფილმებში. საუბრობდა ყველა შესაძლო ტრიბუნიდან


And her voice was the most powerful voice.	და მისი ხმა ყველაზე მძლავრი იყო.


It spread like a crescendo all around the world.	მისი ხმა გავრცელდა როგორც კრეშენდო მთელ მსოფლიოში


And that was the reason the Taliban could not tolerate her campaign, and on October 9 2012, she was shot in the head at point blank range.	და ეს გახდა იმის მიზეზი, რომ თალიბანმა ვერ აიტანა მისი კამპანია და 2012 წლის 9 ოქტომბერს მას პირდაპირ თავში ესროლეს.


It was a doomsday for my family and for me.	ჩემთვის და ჩემი ოჯახისთვის ეს სამყაროს დასასრული იყო.


The world turned into a big black hole.	მსოფლიო დიდ შავ ხვრელად გადაიქცა.


While my daughter was on the verge of life and death, I whispered into the ears of my wife, "Should I be blamed for what happened to my daughter and your daughter?"	როცა ჩემი ქალიშვილი სიკვდილ-სიცოცხლის ზღვარზე იყო, ჩემს ცოლს ყურში ჩავჩურჩულე: "ჩემი ბრალია ის რაც ჩვენს ქალიშვილს დაემართა?"


And she abruptly told me, "Please don't blame yourself.	და მან მყისიერად მიპასუხა: "გთხოვ საკუთარ თავს ნუ ადანაშაულებ,


You stood for the right cause.	შენ სწორ პრინციპებს იცავდი.


You put your life at stake for the cause of truth, for the cause of peace, and for the cause of education, and your daughter in inspired from you and she joined you.	საკუთარი სიცოცხლე გადადე სიმართლისთვის, მშვიდობისთვის და განათლებისთვის. და ამან შენი ქალიშვილი შთააგონა და ის შენ შემოგიერთდა.


You both were on the right path and God will protect her."	თქვენ ორივე სწორ გზაზე იყავით და მას ღმერთი დაიცავს"


These few words meant a lot to me, and I didn't ask this question again.	ეს რამდენიმე სიტყვა ბევრს ნიშნავდა ჩემთვის. და მეტი ეს კითხვა აღარ დამისვამს.


When Malala was in the hospital, and she was going through the severe pains and she had had severe headaches because her facial nerve was cut down, I used to see a dark shadow spreading on the face of my wife.	როცა მალალა საავადმყოფოში იყო, და საშინელი ტკივილები ტანჯავდა... მას საშინელი თავის ტკივილები ჰქონდა, რადგან მისი სახის ნერვი დაზიანებული იყო, ამ დროს ჩემი ცოლის სახეზე სევდის მუქ ჩრდილს ვხედავდი,


But my daughter never complained.	მაგრამ ჩემს ქალიშვილს არასდროს დაუჩივლია.


She used to tell us, "I'm fine with my crooked smile and with my numbness in my face.	ის გვეტყოდა ხოლმე: "მე არ მაწუხებს ჩემი დაგრეხილი ღიმილი და ის რომ სახეს ვერ ვგრძნობ.


I'll be okay. Please don't worry."	კარგად ვიქნები. გთხოვთ ნუ ნერვიულობთ"


She was a solace for us, and she consoled us.	ის ჩვენი ნუგეში იყო და გვამშვიდებდა.


Dear brothers and sisters, we learned from her how to be resilient in the most difficult times, and I'm glad to share with you that despite being an icon for the rights of children and women, she is like any 16-year old girl.	ძვირფასო ძმებო და დებო, ჩვენ მისგან ვისწავლეთ თუ როგორ ვიყოთ ძლიერები ყველაზე ძნელბედობის ჟამს. და მე მოხარული ვარ გაგიზიაროთ, რომ მიუხედავად იმისა რომ ის ბავშვების და ქალების უფლებებისთვის მებრძოლი სიმბოლოა, ის ნებისმიერი 16 წლის გოგოსავითაა.


She cries when her homework is incomplete.	ის ტირის როცა დავალებას ვერ ასრულებს.


She quarrels with her brothers, and I am very happy for that.	ის ჩხუბობს საკუთარ ძმებთან და ეს ძალიან მახარებს.


People ask me, what special is in my mentorship which has made Malala so bold and so courageous and so vocal and poised?	ხალხი მეკითხება, რა არის განსაკუთრებული ჩემი აღზრდის მეთოდში, რამაც მალალა ასეთი გაბედული და მამაცი, ასეთი შეუპოვარი და მშიდი გახადა.


I tell them, don't ask me what I did.	მე მათ ვპასუხობ, ნუ მკითხავთ რა გავაკეთე.


Ask me what I did not do.	მკითხეთ რა არ გამიკეთებია.


I did not clip her wings, and that's all.	მე მისთვის ფრთები არ შემიჭრია და სულ ესაა.


Thank you very much.	დიდი მადლობა.


(Applause) Thank you. Thank you very much. Thank you. (Applause)	(აპლოდისმენტები) მადლობა. დიდი მადლობა. მადლობა. (აპლოდისმენტები)


Right now there is an aspiring teacher who is working on a 60-page paper based on some age-old education theory developed by some dead education professor wondering to herself what this task that she's engaging in has to do with what she wants to do with her life, which is be an educator, change lives, and spark magic.	სწორედ ახლა არის მასწავლებლობის მაძიებელი, რომელიც განათლების საუკუნოვან თეორიებზე დაფუძნებულ 60 გვერდიან თემაზე მუშაობს, რომელიც შექმნილია ვიღაც გარდაცვლილი პედაგოგიკის პროფესორის მიერ, და მასწავლებლობის მაძიებელი ფიქრობს, რასაც ის ახლა აკეთებს, რით უკავშირდება მის მომავალ ცხოვრებას, რაც არის პედაგოგობა, სხვისი ცხოვრების შეცვლა და მაგიის ნაპერწკლები.