If you actually look at a great business, you'll nearly always see all of these three things coming into play.	თუ შევხედავთ წარმატებულ ბიზნესებს, თითქმის ყოველთვის დავინახავთ ამ სამ ელემენტს.


Really successful businesses -- Google is a great, great technological success, but it's also based on a very good psychological insight: people believe something that only does one thing is better at that thing than something that does that thing and something else.	მართლა ძალიან წარმატებული ბიზნესები: გუგლი, რომელიც არის ძალიან, ძალიან დიდი ტექნოლოგიური წარმატება, ასევე არის დამყარებული ძალიან კარგ ფსიქოლოგიურ მოდელზე: ადამიანებს სწამთ რომ თუ რაღაც სპეციალიზდება მხოლოდ ერთ პროდუქტზე/სერვისზე ის უკეთესად აკეთებს მას, ვიდრე ის რომელიც აკეთებს იგივეს და კიდევ პლიუს რაღაც სხვასაც.


It's an innate thing called "goal dilution."	ეს არის რასაც უწოდებენ მიზნის დანაწევრებას.


Ayelet Fishbach has written a paper about this.	აილეტ ფიშბახმა ამაზე შრომა დაწერა.


Everybody else at the time of Google, more or less, was trying to be a portal.	გუგლის პერიოდში, ასე თუ ისე სხვა პორტალებიც, ცდილობდნენ იგივეს. ეს არის ძებნის ფუნქცია,


Yes, there's a search function, but you also have weather, sports scores, bits of news.	ასევე არის ამინდი, სპორტული სიახლეები, ცოტა ახალი ამბები, გუგლი მიხვდა, რომ თუ ხარ მხოლოდ კარგი საძიებო სისტემა


Google understood that if you're just a search engine, people assume you're a very, very good search engine.	ადამიანები ფიქრობენ რომ ხარ საუკეთესო.


All of you know this, actually, from when you go in to buy a television, and in the shabbier end of the row of flat-screen TVs, you can see, are these rather despised things called "combined TV and DVD players."	თქვენ ეს ყველაფერი იცით როდესაც თქვენ მიდიხართ ტელევიზორის საყიდლად და იქვე კუთხეში, პლაზმური ტელევიზორების გაყოლებაზე ხედავთ კომბინირებულ ტელევიზორს DVD პლეიერთან ერთად,


And we have no knowledge whatsoever of the quality of those things, but we look at a combined TV and DVD player and we go, "Uck.	თქვენ წარმოდგენა არ გაქვთ ამ პროდუქტის ხარისხის შესახებ, მაგრამ შევხედავთ და ვამბობთ: "ააჰ, არა


It's probably a bit of a crap telly and a bit rubbish as a DVD player."	ალბათ არც ტელევიზორი ვარგა და პლეიერიც ვერ ქაჩავს."


So we walk out of the shops with one of each.	და გამოდიხართ მაღაზიიდან ერთ-ერთით.


Google is as much a psychological success as it is a technological one.	გუგლი არის როგორც ფსიქოლოგიური, ასევე ტექნოლოგიური წარმატების მაგალითი


I propose that we can use psychology to solve problems that we didn't even realize were problems at all.	მე ვამტკიცებ რომ ფსიქოლოგიას შეუძლია ისეთი პრობლემების გადაჭრა, რომელსაც ზოგჯერ არც აღვიქვამთ პრობლემად.


This is my suggestion for getting people to finish their course of antibiotics.	ჩემი რჩევა რომ აიძულო ადამიანებს გაიარონ გამოწერილი ანტიბიოტიკის სრული კურსი


Don't give them 24 white pills; give them 18 white pills and six blue ones and tell them to take the white pills first, and then take the blue ones.	არის რომ არ მივცეთ მათ 24 ცალი თეთრი აბი, არამედ მივცეთ 18 თეთრი და 6 ლურჯი აბი და ვუთხრათ რომ ჯერ დალიონ თეთრები, ხოლო მხოლოდ შემდეგ ლურჯები. ამას ქვია "ნაწილებად დაყოფა".


The likelihood that people will get to the end is much greater when there is a milestone somewhere in the middle.	ალბათობა იმისა რომ ადამიანები ბოლოში გავლენ გაცილებით მაღალია თუ შუაში არის კრიტიკული წერტილები.


One of the great mistakes, I think, of economics is it fails to understand that what something is -- whether it's retirement, unemployment, cost -- is a function, not only of its amount, but also its meaning.	ჩემი აზრით ეკონომიკის ერთ-ერთი დიდი შეცდომა არის ის რომ არ ესმის რომ ყველაფერი ჩვენს გარშემო, ეს იქნება პენსიაზე გასვლა, უმუშევრობა, დანახარჯები, არის ფუნქცია რომელიც დამოკიდებულია არა მხოლოდ რაოდენობაზე არამედ თავად არსზე.


This is a toll crossing in Britain.	ბრიტანეთში არის ფასიანი გადასასვლელი ხიდი


Quite often queues happen at the tolls.	და საკმაოდ ხშირად მასზე არის რიგები.


Sometimes you get very, very severe queues.	ხანდახან უზარმაზარი რიგებია.


You could apply the same principle, actually, to the security lanes in airports.	აქ შეიძლება იგივე პრინციპის გამოყენება, როგორც დაცვის ხაზი აეროპორტში,


What would happen if you could actually pay twice as much money to cross the bridge, but go through a lane that's an express lane?	რა მოხდება რომ გადაიხადო ორჯერ მეტი რომ ურიგოდ გადახვიდე ხიდზე და გაიარო ცალკე გამოყოფილ ექსპრეს გასასვლელში?


It's not an unreasonable thing to do; it's an economically efficient thing to do.	ეს იქნებოდა ჭკვიანური და ასევე ეკონომიკურად მომგებიანი.


Time means more to some people than others.	ზოგიერთისთვის დრო უფრო ძვირად ფასობს ვიდრე სხვისთვის.


If you're waiting trying to get to a job interview, you'd patently pay a couple of pounds more to go through the fast lane.	თუ მიდიხარ მაგალითად სამსახურის გასაუბრებაზე, სიამოვნებით გადაიხდი დამატებით ორ ფუნტს რომ ჩქარ გასასვლელში გაიარო.


If you're on the way to visit your mother-in-law, you'd probably prefer -- (Laughter) you'd probably prefer to stay on the left.	მაგრამ თუ მიდიხარ მაგალითად სიდედრთან ალბათ არჩევ რომ რიგში ჩადგე.


The only problem is if you introduce this economically efficient solution, people hate it ...	პრობლემა იმაშია რომ როდესაც შენ შემოიტან ამ ეკონომიკურად მომგებიან გამოსავალს ხალხს ძალიან არ მოეწონება.


because they think you're deliberately creating delays at the bridge in order to maximize your revenue, and, "Why on earth should I pay to subsidize your incompetence?"	რადგან იფიქრებს რომ გამიზნულად იქმნება ხიდზე საცობები მოგების მაქსიმიზაციისთვის. "რატომ უნდა გადავიხადო ზედმეტი თქვენს არაკომპეტენტურობაში?"


On the other hand, change the frame slightly and create charitable yield management, so the extra money you get goes not to the bridge company, it goes to charity ...	მეორეს მხრივ, თუ ოდნავ შევცვლით კუთხეს და დავამატებთ ქველმოქმედების ელემენტს და დამატებითი შემოსავალი მოხმარდება არა ხიდის კომპანიას არამედ ქველმოქმედებას,


and the mental willingness to pay completely changes.	ფსიქოლოგიური მზაობა ზედმეტის გადახდის სრულიად შეიცვლება.


You have a relatively economically efficient solution, but one that actually meets with public approval and even a small degree of affection, rather than being seen as bastardy.	გამოიძებნა შედარებით ეფექტური გამოსავალი, რომელიც პასუხობს საზოგადოებრივ სტანდარტებს, რომელიც მცირე ზეგავლენასაც კი ახდენს და არ გრძნობენ თავს გაძარცვულად.


So where economists make the fundamental mistake is they think that money is money.	ეკონომისტები უშვებენ ფუნდამენტურ შეცდომას, როდესაც ფქრობენ რომ ფული მხოლოდ ფულია.


Actually, my pain experienced in paying five pounds is not just proportionate to the amount, but where I think that money is going.	სინამდვილეში ჩემი 5 ფუნტის დანახარჯი არ არის პროპორციული ამ თანხის არამედ იმაზე ფიქრით თუ სად მიდის ეს თანხა რეალურად


And I think understanding that could revolutionize tax policy.	და ვფიქრობ ამის გაცნობიერება რევოლუციას მოახდენს როგორც საგადასახადო პოლიტიკაში


It could revolutionize the public services.	ასევე საჯარო მომსახურების სფეროში.


It could actually change things quite significantly.	ამან შეიძლება მართლაც მნიშვნელოვნად შეცვალოს ყველაფერი.


[Ludwig Von Mises is my hero.] Here's a guy you all need to study.	არის ადამიანი, რომელიც უნდა წაიკითხოთ. ის არის ავსტრიის სკოლის ეკონომისტი,


He's an Austrian School economist who was first active in the first half of the 20th century in Vienna.	რომელიც პირველად გამოჩნდა მე-20 საუკუნის პირველ ნახევარში, ვენაში.


What was interesting about the Austrian School is they actually grew up alongside Freud.	ავსტრიული სკოლა საინტერესოა იმით რომ ის ფაქტობრივად ჩამოყალიბდა ფროიდის მოღვაწეობის პერიოდში


And so they're predominantly interested in psychology.	და ამიტომ ფაქტობრივად სრულიად გათვალისწინებულია ფსიქოლოგიური ფაქტორი.


They believed that there was a discipline called praxeology, which is a prior discipline to the study of economics.	მათ ჯეროდათ რომ არსებობდა ასეთი მიმდინარეობა "პრაქსიოლოგია", რომელიც არის ეკონომიკის შესავალი საგანი (პრერეკვიზიტი საგანი).


Praxeology is the study of human choice, action and decision-making.	პრაქსიოლოგია არის მიმდინარეობა, რომელიც შეისწავლის ადამიანის არჩევანს, ქმედებას და გადაწყვეტილების მიღებას


I think they're right.	მე ვფიქრობ რომ ისინი მართალი იყვნენ. ვფიქრობ საშიშროება, რომელიც დღევანდელ მსოფლიოს ემუქრება


I think the danger we have in today's world is we have the study of economics considers itself to be a prior discipline to the study of human psychology.	გვაქვს სწავლება - ეკონომიკა, რომელსაც მიიჩნევენ გაცილებით მნიშვნელოვან დისციპლინად ვიდრე ადამიანის ფსიქოლოგიას სწავლებას.


But as Charlie Munger says, "If economics isn't behavioral, I don't know what the hell is."	როგორც ჩარლი მანგერი ამბობდა "თუ ეკონომიკა არ არის ქცევით განპირობებული მაშინ მე არ ვიცი რა ჯანდაბაა ეს."


Von Mises, interestingly, believes economics is just a subset of psychology.	საინტერესოა, რომ ფონ მიზესი მიიჩნევდა ეკონომიკას ფსიქოლოგიის ნაწილად.


I think he just refers to economics as "the study of human praxeology under conditions of scarcity."	მე ვფიქრობ ის ეკონომიკას მიაკუთვნებდა ადამიანის პრაქსეოლოგიას შეზღუდულ პირობებში.


But Von Mises, among many other things, I think uses an analogy which is probably the best justification and explanation for the value of marketing, the value of perceived value and the fact that we should treat it as being absolutely equivalent to any other kind of value.	მაგრამ მიზესი, ბევრ სხვასთან ერთად იყენებდა ანალოგს, რომელიც ვფიქრობ ყველაზე კარგი დასაბუთება და ახსნაა მარკეტინგის და აღქმის ღირებულების, როგორც ფასეულობის. ჩვენ ისინი საჭიროა მივიღოთ, როგორც თანაბარი სხვა ფასეულობებთან შედარებით.


We tend to, all of us, even those of us who work in marketing, think of value in two ways: the real value, which is when you make something in a factory or provide a service, and then there's a dubious value, which you create by changing the way people look at things.	ჩვენ მიდრეკილები ვართ -- ისინიც კი, ვინც მარკეტინგში მუშაობენ -- ღირებულება ორ განზომილებაში წარმოვიდგინოთ. ერთი არის რეალური ღირებულება, აკეთებ რამეს ქარხანაში ან სერვის აწვდი, და მეორე ოდნავ უცნაური ან საეჭვო ღირებულება, როცა ქმნი ღირებულებას ხალხის შეხედულების შეცვლით. ვონ მიზესი უარყოფდა ამ შეხედულებას.


Von Mises completely rejected this distinction.	ის შემდეგ ანალოგიას იყენებდა,


And he used this following analogy: he referred to strange economists called the French physiocrats, who believed that the only true value was what you extracted from the land.	აღებულს ფრანგი ფსიქიოკრატებისაგან, რომელთაც სჯეროდათ, რომ რეალური ღირებულება მხოლოდ მიწიდან მიიღება.


So if you're a shepherd or a quarryman or a farmer, you created true value.	თუ მწყემსი ხარ, ან ფერმერი, ან მაღაროში მუშაობ, მხოლოდ მაშინ ქმნი რეალურ ღირებულებას.


If however, you bought some wool from the shepherd and charged a premium for converting it into a hat, you weren't actually creating value, you were exploiting the shepherd.	თუ მატყლი იყიდე მწყემსისაგან გარდაქმენი ქუდად და ამიტომ უფრო ძვირად ყიდი საქონელს, შენ არ შეგიქმნია ღირებულება, უბრალოდ, მწყემს ექსპლუატაცია გაუკეთე.


Now, Von Mises said that modern economists make exactly the same mistake with regard to advertising and marketing.	ახლა ვონ მიზესი ფიქრობს რომ თანამედროვე ეკონომისტები უშვებენ იგივე შეცდომას რეკლამასთან და მარკეტინგთან მიმართებაში.


He says if you run a restaurant, there is no healthy distinction to be made between the value you create by cooking the food and the value you create by sweeping the floor.	ის ამბობს, რომ თუ შენ გაქვს რესტორანი არ განსხვავდება ფასეულობა რასაც ქმნი ქმნი საკვების მომზადების დროს და იატაკის მოწმენდის დროს. პირველი ქმნის პირდაპირ პროდუქტს,


One of them creates, perhaps, the primary product -- the thing we think we're paying for -- the other one creates a context within which we can enjoy and appreciate that product.	რაშიც ჩვენ ვიხდით ფულს ხოლო მეორე ქმნის კონტექსტს, გარემოს ჩვენს ვიღებთ სიამოვნებას ნაყიდი პროდუქტით


And the idea that one of them should have priority over the other is fundamentally wrong.	და ის რომ ერთ მათგანს უნდა ქონდეს უპირატესობა მეორესთან შედარებით საფუძველშივე მცდარია.


Try this quick thought experiment: imagine a restaurant that serves Michelin-starred food, but where the restaurant smells of sewage and there's human feces on the floor.	ვცადოთ პატარა ექსპერიმენტი. წარმოიდგინეთ რომ რესტორანს აქვს მიშლენის ვარსკვლავიანი მენიუ, (მიშლენის მეგზური ყოველწლიური რესტორნების გიდების სერია) მაგრამ ამავე დროს რესტორანში არის კანალიზაციის სუნი და იატაკზე ფეკალიებია.


(Laughter) The best thing you can do there to create value is not actually to improve the food still further, it's to get rid of the smell and clean up the floor.	საუკეთესო რამ რაც შეგიძლია გააკეთო არის არა ის რომ საკვები გააუმჯობესო კიდევ უფრო მეტად არამედ მოწმინდო იატაკი და მოსპო სუნი.


And it's vital we understand this.	ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ ეს გვესმოდეს.


If that seems like a sort of strange, abstruse thing -- in the UK, the post office had a 98 percent success rate at delivering first-class mail the next day.	თუ გეჩვენებათ რომ ეს ძალიან უცნაური და გაუგებარია, მაგალითად ბრიტანეთში საფოსტო მომსახურების მეორე დღესვე ადგილზე მიტანის სერვისს აქვს 98%.


They decided this wasn't good enough, and they wanted to get it up to 99.	მათ გადაწყვიტეს რომ ეს არ იყო საკმარისი და მოინდომეს რომ მაჩვენებელი აეწიათ 99%მდე. ამის მცდელობამ ფაქტობრივად გაანადგურა ორგანიზაცია.


The effort to do that almost broke the organization.	ამ დროს რომ გეკითხა ადამიანებისთვის


If, at the same time, you'd gone and asked people, "What percentage of first-class mail arrives the next day?"	თუ რამდენი პროცენტით სრულდება ადგილზე მიტანა,


the average answer, or the modal answer, would have been "50 to 60 percent."	პასუხი საშუალოდ იყო "50-60 პროცენტი."


Now, if your perception is much worse than your reality, what on earth are you doing trying to change the reality?	ასე რომ თუ თქვენი აღქმა გაცილებით უარესია ვიდრე რეალობა, მაშინ რას აკეთებ ამ დედამიწაზე, რეალობის შეცვლას ცდილობ?


That's like trying to improve the food in a restaurant that stinks.	ეს იგივეა რომ გააუმჯობესო რესტორანში საკვები, იმ დროს როცა ის უბრალოდ ყარს.


What you need to do is, first of all, tell people that 98 percent of first-class mail gets there the next day.	პირველი რაც უნდა გააკეთო არის არის ის რომ უთხრა ადამიანებს რომ ფოსტის პირველი კლასის გზავნილების ადგილზე მიტანა სრულდება 98 პროცენით.


That's pretty good.	ეს საკმაოდ კარგია. მე ვიტყოდი რომ ბრიტანეთში უკეთესი საზომი იქნებოდა


I would argue, in Britain, there's a much better frame of reference, which is to tell people that more first-class mail arrives the next day in the UK than in Germany, because generally, in Britain, if you want to make us happy about something, just tell us we do it better than the Germans.	ეთქვათ ადამიანებისთვის რომ ჩვენთან ადგილზე მიტანის სერვისის პროცენტი გაცილებით მაღალია ვიდრე გერმანიაში. რადგან როგორც წესი თუ გინდა ასიამოვნო ბრიტანელებს, უნდა გვითხრა რომ რაღაცას გერმანელებზე უკეთ ვაკეთებთ. (სიცილი)


(Laughter) (Applause) Choose your frame of reference and the perceived value, and therefore, the actual value is completely transformed.	(აპლოდისმენტები) აირჩიეთ თქვენი ხედვის კუთხე და რეალური ღირებულება შეიცვლება


It has to be said of the Germans that the Germans and the French are doing a brilliant job of creating a united Europe.	უნდა უთხრათ გერმანელებს რომ ისინი და ფრანგები ასრულებენ ფასდაუდებელ საქმეს ევროპის გაერთიანებისთვის.


The only thing they didn't expect is they're uniting Europe through a shared mild hatred of the French and Germans.	ერთადერთი რაც არ იციან რომ ამას საერთო მცირე სიძულვილით აკეთებენ.


But I'm British; that's the way we like it.	მაგრამ მე ბრიტანელი ვარ და ეს მოგვწონს.


(Laughter) What you'll also notice is that, in any case, our perception is leaky.	ასევე უნდა აღინიშნოს რომ ყველა შემთხვევაში ჩვენი პერსეფციები (აღქმა) ამოწურვადია. ჩვენ ვერ ვასახელებთ განსხვავებას საკვების ხარისხს


We can't tell the difference between the quality of the food and the environment in which we consume it.	და იმ გარემოს შორის სადაც მას მოვიხმართ


All of you will have seen this phenomenon if you have your car washed or valeted.	ყველას გეცნობათ ფენომენი, როდესაც გარეცხილი მანქანა


When you drive away, your car feels as if it drives better.	თითქოს უკეთ დადის.


(Laughter) And the reason for this -- unless my car valet mysteriously is changing the oil and performing work which I'm not paying him for and I'm unaware of -- is because perception is, in any case, leaky.	ამის მიზეზი თუ მრეცხავს სასწაულებრივად არ გამოუცვლია ზეთი მანქანაში, და გაუკეთა მანქანას ის რაშიც არ გადაგიხდია, იმიტომ რომ ჩვენი პერსეფციები ამოწურვადია;


Analgesics that are branded are more effective at reducing pain than analgesics that are not branded.	ცნობილი ბრენდის ანალგეტიკები უფრო ეფექტურად ამცირებენ ტკივილს, ვიდრე უცნობი ბრენდების.


I don't just mean through reported pain reduction -- actual measured pain reduction.	მე მხოლოდ სტატისკიტას არ ვგულისხმობ, როცა ვსაუბრობ ტკივილის შემცირების მაჩვენებელზე, არამედ, რეალურად გაზომვად, ციფრებზე.


And so perception actually is leaky in any case.	ასე რომ პერსეფციები ნებისმიერ შემთხვევაში ამოწურვადია.


So if you do something that's perceptually bad in one respect, you can damage the other.	თუ გააკეთებთ რაიმეს რაც ცუდია ერთის მხრივ შეიძლება დააზიანო მეორე.


Thank you very much.	დიდი მადლობა.


(Applause)	(აპლოდისმენტები)


I have the answer to a question that we've all asked.	პასუხი მაქვს კითხვაზე, რომელიც ყველას გაგვჩენია


The question is, Why is it that the letter X represents the unknown?	კითხვა მდგომარეობს შემდეგში: რატომ წარმოადგენს ასო x უცნობს?


Now I know we learned that in math class, but now it's everywhere in the culture -- The X prize, the X-Files, Project X, TEDx.	ვიც,ი რომ ეს მათემატიკის გაკვეთილზე ვისწავლეთ, მაგრამ ახლა ის ყველგანაა კულტურაში. X პრიზი, X ფაილები პროექტი X, TEDx


Where'd that come from?	საიდან მოდის ეს?


About six years ago I decided that I would learn Arabic, which turns out to be a supremely logical language.	დაახლოებით ექვსი წლის წინ გადავწყვიტე რომ არაბული მესწავლა, რომელიც უაღრესად ლოგიკური ენა აღმოჩნდა.


To write a word or a phrase or a sentence in Arabic is like crafting an equation, because every part is extremely precise and carries a lot of information.	სიტყვის, ფრაზის, ან წინადადების დაწერა, განტოლების შედგენას წააგავს, რადგან თითოეული ნაწილი განსაკუთრებით ზუსტია და ბევრ ინფორმაციას ატარებს.


That's one of the reasons so much of what we've come to think of as Western science and mathematics and engineering was really worked out in the first few centuries of the Common Era by the Persians and the Arabs and the Turks.	ეს ერთ-ერთი მიზეზია იმისა, თუ რატომ ვფიქრობთ, რომ დასავლური მეცნიერება, მათემატიკა და ინჟინერია წარმოიშვა ახალი წელთაღრიცხვით პირველ საუკუნეებში სპარსელების, არაბებისა და თურქების მიერ.


This includes the little system in Arabic called al-jebra.	ამაში შედის პატარა სისტემა არაბულად, რომელსაც ალ-ჯაბრა ჰქვია.


And al-jebr roughly translates to "the system for reconciling disparate parts."	ალ-ჯაბრა უხეშად ითარგმნება, როგორც: "არათავსებადი ნაწილების შეთავსების სისტემა"


Al-jebr finally came into English as algebra.	ალ-ჯაბრა ინგლისურში ალგებრად დამკვიდრდა.


One example among many.	ეს ერთ-ერთი მაგალითია ბევრს შორის.


The Arabic texts containing this mathematical wisdom finally made their way to Europe -- which is to say Spain -- in the 11th and 12th centuries.	არაბული ტექსტებმა, რომლებიც ამ მათემატიკურ სიბრძნეს შეიცავდნენ, საბოლოოდ ევროპაში მოაღწიეს. კერძოდ კი ესპანეთში XI და XII საუკუნეებში.


And when they arrived there was tremendous interest in translating this wisdom into a European language.	და როდესაც ჩააღწიეს ამ სიბრძნის ევროპულ ენებზე თარგმნამ დიდი ინტერესი გამოიწვია.


But there were problems.	მაგრამ პრობლემებს წააწყდნენ.


One problem is there are some sounds in Arabic that just don't make it through a European voice box without lots of practice.	ერთი პრობლემა არის ის, რომ არაბულში ზოგი ბგერა ევროპული ხმოვანი იოგებისთვის ვარჯიშის გარეშე ძნელად წარმოსათქმელი იყო.


Trust me on that one.	ამაზე მენდეთ.


Also, those very sounds tend not to be represented by the characters that are available in European languages.	ასევე, ზუსტად ეს ბგერები ევროპულ ენებში არსებული სიმბოლოებით ვერ გამოისახება.


Here's one of the culprits.	ამაში ერთ-ერთი დამნაშავე


This is the letter sheen, and it makes the sound we think of as SH -- "sh."	ასო "შიინია" და ის გამოითქმის როგორც "SH" ("შ")


It's also the very first letter of the word shayun, which means "something" just like the the English word "something" -- some undefined, unknown thing.	ის ასევე სიტყვა "შალან"-ის პირველი ასოა, რაც "რაღაცას" ნიშნავს. როგორც ინგლისურში სიტყვა "რაღაც". რაღაც ამოუცნობი, უცნობი რამ.


Now in Arabic, we can make this definite by adding the definite article "al."	არაბულში კი, ის შეგვიძლია განვსაზღროთ "ალ" განსაზღვრული არტიკლის დამატებით.


So this is al-shayun -- the unknown thing.	ასე რომ, ეს არის "ალ-შალანი", რაღაც უცნობი რამ.


And this is a word that appears throughout early mathematics, such as this 10th-century derivation of roots.	და ეს სიტყვა გვხვდება ყველგან ადრეულ მათემატკაში, როგორც მაგალითად X საუკუნის დამტკიცებების გამოყვანაში.


The problem for the Medieval Spanish scholars who were tasked with translating this material is that the letter sheen and the word shayun can't be rendered into Spanish because Spanish doesn't have that SH, that "sh" sound.	შუასაუკუნოვანი ესპანელი მეცნიერებისთვის, რომლებსაც ამ მასალის თარგმნა ევალებოდათ, პრობლემას წარმოადენდა ასო "შიინი" და სიტყვა "შალანი", რომლებიც ესპანურში ვერ გადაჰყავდათ, რადგან ესპანურს არ აქვს ეს "შ", "შ" ჟღერადობა.


So by convention, they created a rule in which they borrowed the CK sound, "ck" sound, from the classical Greek in the form of the letter Kai.	ამიტიმ, შეთანხმდნენ და შექმნეს წესი, რომლის თანახმად, მათ ისესხეს CK ბგერა, "ქ" ჟღერადობის ბგერა კლასიკური ბერძნულიდან, ასო "ϗ"-ს ("კაი") სახით.


Later when this material was translated into a common European language, which is to say Latin, they simply replaced the Greek Kai with the Latin X.	მოგვიანებით, როცა ეს მასალა ითარგმნა საერთო ევროპულ ენაზე, კერძოდ კი ლათინურად, მათ უბრალოდ ჩაანაცვლეს ბერძნული "ϗ" ლათინური x-ით


And once that happened, once this material was in Latin, it formed the basis for mathematics textbooks for almost 600 years.	და როდესაც ეს მოხდა, როდესაც ეს მასალა ლათინურად იყო, ის ჩამოყალიბდა მათემატიკის სახელმძღვანელოების საფუძვლად დაახლოებით 600 წლის განმავლობაში.


But now we have the answer to our question.	თუმცა, ახლანდელი პასუხი ჩვენს კითხვაზე.


Why is it that X is the unknown?	რატომ არის x უცნობი?


X is the unknown because you can't say "sh" in Spanish.	x უცნობია, რადგან "შ-ს" წარმოთქმა ესპანურში შეუძლებელია.


(Laughter) And I thought that was worth sharing.	(სიცილი) ვფიქრობ ეს ღირდა გაზიარებად.


(Applause)	(აპლოდისმენტები)


Allison Hunt: My three minutes hasn't started yet, has it?	ელისონ ჰანტი: ჩემი სამი წუთი ჯერ არ დაწყებულა, ჰო?


Chris Anderson: No, you can't start the three minutes.	კრის ანდერსონი: არა, ჯერ ნუ ჩართავთ მრიცხველს.


Reset the three minutes, that's just not fair.	თავიდან დაიწყეთ დროის ათვლა, ეს უსამართლობაა.


AH: Oh my God, it's harsh up here.	ელისონი: ღმერთო, რა სიმკაცრეა თქვენთან.


I mean I'm nervous enough as it is.	ძალიან ვნერვიულობ.


But I am not as nervous as I was five weeks ago.	თუმცა ისე აღარ ვნერვიულობ, როგორც 5 კვირის წინ.


Five weeks ago I had total hip replacement surgery.	5 კვირის წინ მთლიანი მენჯ-ბარძაყის სახსარი უნდა შეეცვალათ ჩემთვის.


Do you know that surgery?	გსმენიათ ამ ოპერაციაზე?


Electric saw, power drill, totally disgusting unless you're David Bolinsky, in which case it's all truth and beauty.	ელექტრო-ხერხი, ბურღი, ნამდვილად ამაზრზენია თუკი, ცხადია, დევიდ ბოლინსკი არ ხართ, რის შემთხვევაშიც ეს სილამაზეა.


Sure David, if it's not your hip, it's truth and beauty.	რა თქმა უნდა, დევიდ, თუკი შენ არ გიცვლიან თეძოს, ეს სილამაზედ მოგეჩვენება.


Anyway, I did have a really big epiphany around the situation, so Chris invited me to tell you about it.	მოკლედ, ამ სიტუაციის გარშემო საინტერესო შთაგონება მეწვია, ამიტომ კრისმა გამოცდილების გასაზიარებლად დამპატიჟა .


But first you need to know two things about me.	თუმცა, მანამდე ორი რამ უნდა იცოდეთ ჩემს შესახებ.


Just two things.	მხოლოდ ორი რამ.


I'm Canadian, and I'm the youngest of seven kids.	მე კანადელი ვარ და ამასთან, უმცროსი 7 შვილს შორის.


Now, in Canada, we have that great healthcare system.	ჩვენ, კანადაში, შესანიშნავი ჯანდაცვის სისტემა გვაქვს.


That means we get our new hips for free.	რაც ნიშნავს რომ ახალ თეძოებს უფასოდ ვიღებთ.


And being the youngest of seven, I have never been at the front of the line for anything. OK?	ხოლო იმის გამო რომ უმცროსი ვარ 7 შვილს შორის, წინა რიგებში არასოდეს ვყოფილვარ, გესმით?


So my hip had been hurting me for years.	თეძო წლების მანძილზე მტკიოდა.


I finally went to the doctor, which was free.	როგორც იქნა, მივედი ექიმთან, რაც უფასო იყო.


And she referred me to an orthopedic surgeon, also free.	მან ორთოპედ-ქირურგთან გამიშვა, ასევე უფასოდ.


Finally got to see him after 10 months of waiting -- almost a year.	მასთან მიღებაზე 10 თვის შემდეგ მოვხდი - 1 წელი ველოდი.


That is what free gets you.	აი როდის არის უფასო ყველი სათაგურში.


I met the surgeon, and he took some free X-rays, and I got a good look at them. And you know, even I could tell my hip was bad, and I actually work in marketing.	შევხვდი ქირურგს და მან უფასო რენტგენი გადამიღო, რომელსაც მეც კარგად დავაკვირდი. და იცით, მეც კი შემეძლო მეთქვა რომ თეძო ცუდად გამოიყურებოდა და სხვათაშორის, მე მარკეტინგში ვმუშაობ.


So he said, "Allison, we've got to get you on the table.	ექიმმა მითხრა, "ელისონ, საოპერაციო მაგიდაზე მოგიწევს დაწოლა.


I'm going to replace your hip -- it's about an 18-month wait."	მენჯ-ბარძაყის სახსარი უნდა შეგიცვალოთ - -დაახლოებით, 18 თვის შემდეგ"


18 more months.	კიდევ 18 თვე.


I'd already waited 10 months, and I had to wait 18 more months.	უკვე 10 თვე ვიცადე და კიდევ 18 თვე უნდა მეთმინა.


You know, it's such a long wait that I actually started to even think about it in terms of TEDs.	იცით, ეს ისეთი დიდი დროა რომ TED - ის თვალსაზრისითაც კი დავიწყე ფიქრი.


I wouldn't have my new hip for this TED.	არ მექნებოდა ახალი თეძო ამ TED -სათვის.


I wouldn't have my new hip for TEDGlobal in Africa.	არ მექნებოდა ახალი თეძო TEDGlobal -სათვის აფრიკაში.


I would not have my new hip for TED2008.	არ მექნებოდა ახალი თეძო TED2008 -სათვის.


I would still be on my bad hip. That was so disappointing.	კვლავაც მტკივან მენჯბარძაყის სახსარზე ვიდგებოდი.


So, I left his office and I was walking through the hospital, and that's when I had my epiphany.	ეს კი ძალიან მწყვეტდა გულს. მოკლედ, დავტოვე ექიმის კაბინეტი და დავბოდიალობდი საავადმყოფოს დერეფნებში და სწორედ მაშინ მეწვია შთაგონება.


This youngest of seven had to get herself to the front of the line.	ეს უმცროსი შვიდ და-ძმას შორის რიგის დასაწყისში უნდა მოხვდეს.


Oh yeah.	აი ასე.


Can I tell you how un-Canadian that is?	შეიძლება გითხრათ როგორი არა-კანადური საქციელია ეს?


We do not think that way.	ჩვენ ასე არ ვფიქრობთ.


We don't talk about it. It's not even a consideration.	ამაზე არ ვსაუბრობთ. უბრალოდ, არც კი განიხილება.


In fact, when we're traveling abroad, it's how we identify fellow Canadians.	როდესაც საზღვარგარეთ ვმოგზაურობთ, სწორედ ასე ვცნობთ თანამემამულე კანადელებს.


"After you." "Oh, no, no. After you."	"თქვენს შემდეგ." "ო, არა. მხოლოდ, თქვენს შემდეგ."


Hey, are you from Canada? "Oh, me too! Hi!"	"უი, თქვენ კანადიდან ხართ?" "იცით, მეც!, გამარჯობა!"


"Great! Excellent!"	"დიდებულია! შესანიშნავია!"


So no, suddenly I wasn't averse to butting any geezer off the list.	მოულოდნელად, არ ვიყავი წინააღმდეგი გამეწია რიგიდან ვინმე მოხუცი.


Some 70-year-old who wanted his new hip so he could be back golfing, or gardening.	ვინმე 70 წლის ბაბუა, რომელსაც ახალი სახსარი სჭირდებოდა, რათა გოლფსა და მებაღეობას დაბრუნებოდა.


No, no. Front of the line.	არა, რიგში პირველი მე უნდა ვიყო.


So by now I was walking the lobby, and of course, that hurt, because of my hip, and I kind of needed a sign.	როდესაც უკვე ფოიეში ვიყავი და რა თქმა უნდა, თეძო ძალიან მტკიოდა, მჭირდებოდა ნიშანი ზემოდან.


And I saw a sign.	და მე დავინახე ის.


In the window of the hospital's tiny gift shop there was a sign that said, "Volunteers Needed." Hmm.	საავადმყოფოს საჩუქრების მაღაზიის ფანჯარაზე იყო აბრა წარწერით, " გვესაჭიროება მოხალისეები."


Well, they signed me up immediately.	ჰმმ. სამსახურში ეგრევე ამიყვანეს.


No reference checks. None of the usual background stuff, no.	არანარირი რეკომენდაციები. არანაირი გამოცდილება, არაფერი.


They were desperate for volunteers because the average age of the volunteer at the hospital gift shop was 75.	მოხალისეები ჰაერივით ესაჭიროებოდათ, რადგან მოხალისეთა საშულო ასაკი საავადმყოფოს საჩუქრების მაღაზიაში იყო 75 წელი.


Yeah. They needed some young blood.	ჰო. ახალგზარდა მოხალისეებს იყვნენ მოწყურებულნი.


So, next thing you know, I had my bright blue volunteer vest, I had my photo ID, and I was fully trained by my 89-year-old boss.	მოკლედ, მიხვდებოდით, რომ მომცეს ნათელი ლურჯი მოხალისის ჟილეტი. მქონდა ჩემი ბეიჯი ფოტოთი და 89 წლის უფროსმა ჩამიტარა ტრეინინგი.


I worked alone.	მარტო ვმუშაობდი.


Every Friday morning I was at the gift shop.	ყოველ პარასკევ დილით საჩუქრების მაღაზიაში ვიყავი.


While ringing in hospital staff's Tic Tacs, I'd casually ask, "What do you do?"	როდესაც საავადმყოფოს თანამშრომლები ჩემგან Tic Tac -ს ყიდულობდნენ ჩვეულებრივ ვეკითხებოდი, " რას საქმიანობ?"


Then I'd tell them, "Well, I'm getting my hip replaced -- in 18 months.	შემდეგ ვუყვებოდი, "იცი, 18 თვეში მენჯბარძაყის სახსრის ოპერაცია უნდა გამიკეთონ ."


It's gonna be so great when the pain stops. Ow!"	ისეთი შვებით ამოვისუნთქავ ტკივილი რომ გაჩერდება, ოი!"


All the staff got to know the plucky, young volunteer.	ასე გაიცნო პერსონალმა მამაცი ახალგაზრდა მოხალისე.


My next surgeon's appointment was, coincidentally, right after a shift at the gift shop.	ისე დაემთხვა, რომ ჩემი შემდეგი ვიზიტი ქირურგთან ზუსტად მაღაზიაში მორიგეობის შემდეგ იყო.


So, naturally, I had my vest and my identification.	ამიტომ, ბუნებრივია, ჩემი ბეიჯი და ჟილეტი თან მქონდა.


I draped them casually over the chair in the doctor's office.	მე ისინი ექიმის კაბინეტში, სავარძელზე გადავკიდე.


And you know, when he walked in, I could just tell that he saw them.	და იცით, როდესაც ის შემოვიდა, ზუსტად ვიცი, რომ კარგად დაინახა.


Moments later, I had a surgery date just weeks away, and a big fat prescription for Percocet.	რამდენიმე წუთში, უკვე მქონდა ზუსტი ოპერაციის თარიღი რამდენიმე კვირის შემდეგ და მსხვილი დანიშნულება პერკოცეტზე (ტკივილგამაყუჩებელი).


Now, word on the street was that it was actually my volunteering that got me to the front of the line.	დღეს ჭორაობენ რომ სწორედ ჩემმა მოხალისეობამ წამწია წინ რიგში.


And, you know, I'm not even ashamed of that.	და იცით, მე ამის არც კი მრცხვენია.


Two reasons.	ორი მიზეზის გამო.


First of all, I am going to take such good care of this new hip.	ჯერ ერთი, ჩემს ახალ თეძოს ძალიან კარგად მოვუვლი.


But also I intend to stick with the volunteering, which actually leads me to the biggest epiphany of them all.	და მეორეც, ვაპირებ რომ განვაგრძო მოხალისეობა, რასაც ჩემს მთავარ შთაგონებამდე მივყავარ.


Even when a Canadian cheats the system, they do it in a way that benefits society.	მაშინაც კი როდესაც კანადელი სისტემას ატყუებს, ამას ისე აკეთებს რომ საზოგადოებას სარგებელი მოუტანოს.


The phenomenon you saw here for a brief moment is called quantum levitation and quantum locking.	ფენომენი, რომელსაც თქვენ ახლა აკვირდებოდით, არის კვანტური ლევიტაცია და კვანტური საკეტი.


And the object that was levitating here is called a superconductor.	ობიექტი, რომელიც აქ ლევიტირებდა, არის ზეგამტარი.


Superconductivity is a quantum state of matter, and it occurs only below a certain critical temperature.	ზეგამტარობა - მატერიის კვანტური მდგომარეობა (მატერიის მეხუთე მდგომარეობა), რომელიც ვლინდება მხოლოდ გარკვეული კრიტიკული ტემპერატურის ქვევით.


Now, it's quite an old phenomenon; it was discovered 100 years ago.	სხვათაშორის, ეს საკმაოდ ცნობილი ფენომენია; ის პირველად 100 წლის წინ აღმოაჩინეს


However, only recently, due to several technological advancements, we are now able to demonstrate to you quantum levitation and quantum locking.	მაგრამ მხოლოდ ახლახან, მაღალი ტექნოლოგიების განვითარების შედეგად, ჩვენ შეგვიძლია გაჩვენოთ თქვენ კვანტური ლევიტაციისა და კვანტური საკეტის ეფექტი.


So, a superconductor is defined by two properties.	ამგვარად, ზეგამტარი განისაზღვრება ორი თვისებით:


The first is zero electrical resistance, and the second is the expulsion of a magnetic field from the interior of the superconductor.	პირველი: ნულოვანი წინაღობა ელექტრულ ველში, მეორე: მაგნიტური ველის გამოდევნა (მაგნიტური ველი ვერ შედის მასში)


That sounds complicated, right?	რთულად ჟღერს, მართლა?


But what is electrical resistance?	მაგრამ რა არის ელექტრული წინაღობა?


So, electricity is the flow of electrons inside a material.	ელექტრული დენი - ეს არის ელექტრონების ნაკადი მატერიალის შიგნით.


And these electrons, while flowing, they collide with the atoms, and in these collisions they lose a certain amount of energy.	ეს ელექტრონები, სანამ მოძრაობენ, ეჯახებიან ატომებს და ამ დაჯახებების დროს იკარგება ენერგიის გარკვეული რაოდენობა.


And they dissipate this energy in the form of heat, and you know that effect.	ელექტრონები ამ ენერგიას სითბოს სახით ავრცელებენ და თქვენ ყველამ იცით ეს ეფექტი.


However, inside a superconductor there are no collisions, so there is no energy dissipation.	მიუხედავად ამისა, ზეგამტარის შიგნით ასეთი შეჯახებები არ არის, ამიტომაც ენერგია არ იკარგება.


It's quite remarkable. Think about it.	ეს შესანიშნავია, უბრალოდ დაფიქრდით ამაზე.


In classical physics, there is always some friction, some energy loss.	კლასიკურ ფიზიკაში ყოველთვის არის ხახუნი, ანუ ენერგიის დანაკარგი.


But not here, because it is a quantum effect.	მაგრამ არა ჩვენს შემთხვევაში, კვანტური ეფექტისას.


But that's not all, because superconductors don't like magnetic fields.	და ეს ყველაფერი არ არის: ზეგამტარებს არ უყვართ მაგნიტური ველი.


So a superconductor will try to expel magnetic field from the inside, and it has the means to do that by circulating currents.	აქედან გამომდინარე, ზეგამტარი შეეცდება გამოდევნოს მისგან მაგნიტური ველი, ამას ის ელექტრული დენის ცირკულაციით გააკეთებს.


Now, the combination of both effects -- the expulsion of magnetic fields and zero electrical resistance -- is exactly a superconductor.	და აი, ვღებულობთ ორი ეფექტის შერწყმას: შეუღწევადობა მაგნიტური ველისათვის და ნულოვანი წინაღობა ელექტრულ ველში - აი, რა არის ზეგამტარი.


But the picture isn't always perfect, as we all know, and sometimes strands of magnetic field remain inside the superconductor.	ჩვენ ასევე ვიცით, რომ იდეალური არაფერი გამოდის, ზოგჯერ მაგნიტური ველის ხაზები ზეგამტარში რჩება.


Now, under proper conditions, which we have here, these strands of magnetic field can be trapped inside the superconductor.	და შესაბამისი პირობების შემთხვევაში, რომელიც ჩვენ აქ გვაქვს, მაგნიტური ველის ეს ხაზები შეიძლება ზეგამტარის შიგნით ჩაიკეტოს.


And these strands of magnetic field inside the superconductor, they come in discrete quantities.	მაგნიტური ველის ეს "ძაფები" ზეგამტარის შიგნით დისკრეტულია (ულუფებია)


Why? Because it is a quantum phenomenon. It's quantum physics.	რატომ? იმიტომ რომ ეს არის კვანტური ფენომენი, კვანტური ფიზიკა.


And it turns out that they behave like quantum particles.	და გამოდის, რომ მაგნიტური ველის ეს ხაზები იქცევიან, როგორც კვანტური ნაწილაკები.


In this movie here, you can see how they flow one by one discretely.	კლიპში ჩანს თუ როგორ მოძრაობენ ისინი ერთმანეთის მიყოლებით დისკრეტულად (ულუფებად)


This is strands of magnetic field. These are not particles, but they behave like particles.	ეს არის მაგნიტური ველის ხაზები. ეს არ არის ნაწილაკები, მაგრამ ისინი ნაწილაკებივით იქცევიან.


So, this is why we call this effect quantum levitation and quantum locking.	ზუსტად ამიტომაც ვუწოდებთ ჩვენ ამ ეფექტს კვანტური ლევიტაციასა და კვანტურ საკეტს.


But what happens to the superconductor when we put it inside a magnetic field?	რა მოსდით ზეგამტარებს, როცა ჩვენ მათ მაგნიტურ ველში ვათავსებთ?


Well, first there are strands of magnetic field left inside, but now the superconductor doesn't like them moving around, because their movements dissipate energy, which breaks the superconductivity state.	პირველ რიგში, მაგნიტური ველის ძალწირები შიგნით "ზიან", და ზეგამტარს არ უნდა რომ ისინი იქ მოძრაობდნენ, იმიტომ, რომ ასეთ მოძრაობას ენერგიის დაკარგვა მოყვება, რაც ზეგამტარობის მდგომარეობას არღვევს.


So what it actually does, it locks these strands, which are called fluxons, and it locks these fluxons in place.	და ზეგამტარი ბლოკავს ამ ძალწირებს, რომლებსაც ფლუქსონებს ვუწოდებთ, ანუ ამწყვდევს ფლუქსონებს ადგილზე.


And by doing that, what it actually does is locking itself in place.	ამავდროულად ის საკუთარ თავსაც აფიქსირებს მუდმივ მდგომარეობაში.


Why? Because any movement of the superconductor will change their place, will change their configuration.	რატომ? იმიტომ რომ ზეგამტარის ნებისმიერი მოძრაობა შეცვლის ხაზის მდებარეობას და კონფიგურაციას.


So we get quantum locking. And let me show you how this works.	ასე ჩვენ ვღებულობთ კვანტურ საკეტს. მოდით გაჩვენებთ თუ როგორ მუშაობს ეს.


I have here a superconductor, which I wrapped up so it'd stay cold long enough.	აი მე მაქვს ზეგამტარი, რომელიც მე აზოტში შევინახე, რომ არ გამთბარიყო.


And when I place it on top of a regular magnet, it just stays locked in midair.	როცა მე მას ჩვეულებრივი მაგნიტის ზევით ვათავსებ, ის თითქოს ეკიდება ჰაერში.


(Applause) Now, this is not just levitation. It's not just repulsion.	(აპლოდისმენტები) ეს არა მხოლოდ ლევიტაციასს. ეს არა უბრალოდ განზიდვაა.


I can rearrange the fluxons, and it will be locked in this new configuration.	მე შემიძლია ფლუქსონების პოზიციის შეცვლა და ის ისევ "ჩაიკეტება" ახალ მდგომარეობაში.


Like this, or move it slightly to the right or to the left.	აი ასე, ან ცოტა მარჯვნივ, ან მარცხნივ...


So, this is quantum locking -- actually locking -- three-dimensional locking of the superconductor.	კვანტური საკეტი ეს არის ზეგამტარის ფიქსირება სამ განზომილებიან სივრცეში.


Of course, I can turn it upside down, and it will remain locked.	რა თქმა უნდა მე შემიძლია ის გადმოვაბრუნო, და ის დაფიქსირებული დარჩება.


Now, now that we understand that this so-called levitation is actually locking, Yeah, we understand that.	მხოლოდ ახლა გვესმის ჩვნ, რომ ეგრეთ წოდებული ლევიტაცია.... სინამდვილეში არის საკეტი.


You won't be surprised to hear that if I take this circular magnet, in which the magnetic field is the same all around, the superconductor will be able to freely rotate around the axis of the magnet.	თქვენ არ გაგიკვირდეთ, როცა გაიგებთ, რომ თუ მე ავიღებ ამ წრიულ მაგნიტს, სადაც მაგნიტური ველი ერთნაირია მთელს წრეზე, ეს საშუალებას მისცემს ზეგამტარს თავისუფლად იბრუნოს მაგნიტის ღერძის გარშემო.


Why? Because as long as it rotates, the locking is maintained.	რატომ? იმიტომ, რომ სანამ ის ბრუნავს, საკეტი უცვლელი რჩება.


You see? I can adjust and I can rotate the superconductor.	ხედავთ? მე შემიძლია მისი მდებარეობის შეცვლა და თავიდან დატრიალება.


We have frictionless motion. It is still levitating, but can move freely all around.	ჩვენ გვაქვს მოძრაობა ხახუნის გარეშე. ის ლევიტირებს და თავისუფლად მოძრაობს თავის გარშემო.


So, we have quantum locking and we can levitate it on top of this magnet.	ჩვენ გვაქვს კვანტური საკეტი და ლევიტაცია ამ მაგნიტზე.


But how many fluxons, how many magnetic strands are there in a single disk like this?	რამდენი ფლუქსონია იქ, მაგნიტური ველის რამდენი ხაზია ერთი დისკის შიგნით?


Well, we can calculate it, and it turns out, quite a lot.	შეიძლება დავითვალოთ, და საკმარისად ბევრი გამოვა.


One hundred billion strands of magnetic field inside this three-inch disk.	მაგნიტური ველის ასი ტრილიონი "ძაფი" 7 სანტიმეტრიანი დისკის შიგნით.


But that's not the amazing part yet, because there is something I haven't told you yet.	მაგრამ ეს არ არის ყველაზე საინტერესო, იმიტომ, რომ მე თქვენთვის ყველაფერი არ მიჩვენებია.


And, yeah, the amazing part is that this superconductor that you see here is only half a micron thick. It's extremely thin.	ყველაზე საინტერესო ის არის, რომ ზეგამტარი, რომელსაც თქვენ ხედავთ ახლა, სისქით ნახევარი მიკრონია მხოლოდ.


And this extremely thin layer is able to levitate more than 70,000 times its own weight.	ის ძალიან თხელია. და ეს ძალიან თხელი ფირფიტა უძლებს დატვირთვას, რომელიც 70 ათასჯერ უფრო დიდია საკუთარ მასაზე.


It's a remarkable effect. It's very strong.	ეს საკვირველი ეფექტია. ის ძალიან ძლიერია.


Now, I can extend this circular magnet, and make whatever track I want.	მე შმიძლია წრიული მაგნიტის გადიდება, და მისგან ნებისმიერი კონფიგურაცია შევქმნა.


For example, I can make a large circular rail here.	მაგალითად დიდი წრიული რკინიგზა.


And when I place the superconducting disk on top of this rail, it moves freely.	და როცა ზეგამტარს მოვათავსებ ამ რელსზე, ის თავისუფლად იმოძრავებს.


(Applause) And again, that's not all. I can adjust its position like this, and rotate, and it freely moves in this new position.	(აპლოდისმენტები) და ეს ყველაფერი არ არის. მე შემიძლია მისი მდებარეობის შეცვლა და ისევ გაშვება წრეზე, და ის ისევ დატრიალდება ახალი მდგომარეობით.


And I can even try a new thing; let's try it for the first time.	მე შემიძლია ვცადო ახალი რამ. მოდით ვცადოთ.


I can take this disk and put it here, and while it stays here -- don't move -- I will try to rotate the track, and hopefully, if I did it correctly, it stays suspended.	ეს პირველადაა. მე შემიძლია ავიღო დისკი და ჩამოვკიდო ის, სანამ ის აქ არის ჩამოკიდული -- ნუ მოძრაობ -- შევეცდები რელსის გადაბრუნებას, და იმედი მაქვს, თუ მე სწორად ვიქცევი, დისკი ჩამოკიდული დარჩება.


(Applause) You see, it's quantum locking, not levitation.	(აპლოდისმენტები) ხედავთ, ეს კვანტური საკეტია და არა ლევიტაცია.


Now, while I'll let it circulate for a little more, let me tell you a little bit about superconductors.	მოდით იბრუნოს კიდევ ცოტა ხანი, ხოლო მე მოგიყვებით ზეგამტარების შესახებ.


Now -- (Laughter) -- So we now know that we are able to transfer enormous amount of currents inside superconductors, so we can use them to produce strong magnetic fields, such as needed in MRI machines, particle accelerators and so on.	ასე რომ... (სიცილი) ჩვენ ახლა ვიცით, რომ შეგვიძლია ჩავკეტოთ ძალწირების დიდი რაოდენობა, და ეს საშუალებას გვაძლევს ვაწარმოოთ ძლიერი მოგნიტური ველი, რომელიც საჭიროა მაგნიტურ-რეზონანსული აპარატურისათვის, ნაწილაკების ამაჩქარებლისათვის და ასე შემდეგ.


But we can also store energy using superconductors, because we have no dissipation.	ჩვენ შევძლებთ შევინახოთ ენერგია, ზეგამტარების საშუალებით, იმიტომ რომ არ იქნება ენერგიის დანაკარგი.


And we could also produce power cables, to transfer enormous amounts of current between power stations.	შევძლებთ დავამზადოთ სუპერ მაღალვოლტაჟიანი კაბელები, რომლითაც გადაიცემა ელეტრული დენი.


Imagine you could back up a single power station with a single superconducting cable.	წარმოიდინეთ, რომ დაგჭირდებათ მხოლოდ ერთი ზეგამტარი კაბელი, რომ უზრუნველყოთ მთელი ელექტროსადგური.


But what is the future of quantum levitation and quantum locking?	რა მომავალი აქვს კვანტურ ლევიტაციას და კვანტურ საკეტს?


Well, let me answer this simple question by giving you an example.	ნება მომეცით გიპასუხოთ მაგალითით.


Imagine you would have a disk similar to the one I have here in my hand, three-inch diameter, with a single difference.	წარმოიდგინეთ, რომ არის თითქმის ასეთივე დისკი, როგორც მე მიჭირავს ხელში, 7 სანტიმეტრი დიამეტრში, მაგრამ ერთი განსხვავებით.


The superconducting layer, instead of being half a micron thin, being two millimeters thin, quite thin.	ზეგამტარი ფირფიტის სისქე ნახევარი მიკრონის ნაცვლად იყოს ორი მილიმეტრი, ანუ საკმარისად დიდი.


This two-millimeter-thin superconducting layer could hold 1,000 kilograms, a small car, in my hand.	ეს ორ-მილიმეტრიანი ზეგამტარი ფენა შეძლებს 1000 კილოგრამი დატვირთვის მიღებას ანუ პატარა ავტომობილს, რომლის ხელში დაჭერასაც შევძლებ.


Amazing. Thank you.	გასაოცარია. გმადლობთ.


(Applause)	(აპლოდისმენტები)


The murder happened a little over 21 years ago, January the 18th, 1991, in a small bedroom community of Lynwood, California, just a few miles southeast of Los Angeles.	მკვლელობა მოხდა დაახლოებით 21 წლის წინ, 1991 წლის 18 იანვარს, პატარა გარეუბანში ლინვუდში, კალიფორნიაში, ლოს ანჯელესის სამხრეთ-აღმოსავლეთით რამდენიმე კმ-ის მანძილზე.


A father came out of his house to tell his teenage son and his five friends that it was time for them to stop horsing around on the front lawn and on the sidewalk, to get home, finish their schoolwork, and prepare themselves for bed.	მამა გარეთ, საკუთარი თინეიჯერი ვაჟისთვის და მისი 5 მეგობრისთვის იმის სათქმელად გავიდა, რომ სახლის წინ მდელოზე თამაშის შეწყვეტის დრო იყო. შესულიყვნენ, დაესრულებინათ საშინაო დავალება და მომზადებულიყვნენ დასაძინებლად.


And as the father was administering these instructions, a car drove by, slowly, and just after it passed the father and the teenagers, a hand went out from the front passenger window, and -- "Bam, Bam!" -- killing the father.	როცა მამა მათ ამისკენ მოუწოდებდა, გვერდით ნელა მოძრავმა მანქანამ ჩაიარა, და როგორც კი გასცდა მამას და თინეიჯერებს, წინა სავარძლის ფანჯრიდან ვიღაცამ ხელი გამოყო და - "ბა, ბა!" - მამა მოკლეს.


And the car sped off.	მანქანამ ჩაიქროლა და გაქრა.


The police, investigating officers, were amazingly efficient.	პოლიცია, გამომძიებლები, გასაოცრად ქმედითები იყვნენ.


They considered all the usual culprits, and in less than 24 hours, they had selected their suspect: Francisco Carrillo, a 17-year-old kid who lived about two or three blocks away from where the shooting occurred.	მათ ყველა შესაძლო დამნაშავე შეისწავლეს და 24 საათზე ნაკლებ დროში, შეარჩიეს ეჭვმიტანილი. ფრასცისკო კარილო, 17 წლის ბიჭი, რომელიც 2-3 კვარტლის მოშორებით ცხოვრობდა იმ ადგილიდან, სადაც სროლა მოხდა.


They found photos of him. They prepared a photo array, and the day after the shooting, they showed it to one of the teenagers, and he said, "That's the picture.	იპოვეს მისი ფოტოები, მოამზადეს ამოსაცნობად და სროლიდან მეორე დღეს, აჩვენეს ერთ-ერთ თინეიჯერს. მან თქვა, რომ: "ეს მისი სურათია.


That's the shooter I saw that killed the father."	ეს მსროლელი ვნახე, რომელმაც მამა მოკლა."


That was all a preliminary hearing judge had to listen to, to bind Mr. Carrillo over to stand trial for a first-degree murder.	ეს წინასწარი მოსმენა საკმარისი აღმოჩნდა მოსამართლისთვის, რომ კარილო, პირველი ხარისხის კვლელობაში ბრალდებისთვის გაესამართლებინა.


In the investigation that followed before the actual trial, each of the other five teenagers was shown photographs, the same photo array.	ძირითად მოსმენამდე, გამოძიების ფარგლებში, ხუთი თინეიჯერიდან თითოეულს ამოსაცნობად იგივე ფოტოსერია აჩვენეს.


The picture that we best can determine was probably the one that they were shown in the photo array is in your bottom left hand corner of these mug shots.	სავარაუდოდ, სურათი, რომელიც იმ ფოტოსერიაში აჩვენეს, არის ამ ფოტოების ქვედა მარცხენა კუთხეში.


The reason we're not sure absolutely is because of the nature of evidence preservation in our judicial system, but that's another whole TEDx talk for later. (Laughter) So at the actual trial, all six of the teenagers testified, and indicated the identifications they had made in the photo array.	დარწმუნებულები არ ვართ, რადგან მართლმსაჯულების ჩვენ სისტემაში, მტკიცებულებათა შენახვის წესია ასეთი, თუმცა, ეს სრულებით სხვა TEDx talk-ის თემაა. (სიცილი) ძირითადი სასამართლოს მოსმენაზე, ექვსივე თინეიჯერმა მისცა ჩვენება და დაადასტურა ამოცნობა ფოტოსერიის მიხედვით.


He was convicted. He was sentenced to life imprisonment, and transported to Folsom Prison.	ის ცნეს დამნაშავედ. უვადო პატიმრობა მიუსაჯეს და გადაიყვანეს ფოლსომის ციხეში.


So what's wrong?	მაშ, რაშია პრობლემა?


Straightforward, fair trial, full investigation.	ცხადი, სამართლიანი სასამართლო, სრული გამოძიება.


Oh yes, no gun was ever found.	და ჰო, იარაღი ვერ იპოვეს.


No vehicle was ever identified as being the one in which the shooter had extended his arm, and no person was ever charged with being the driver of the shooter's vehicle.	ვერც იმ მანქანის იდენტიფიცირება მოხდა, საიდანაც მსროლელმა ხელი გადმოყო და მსროლელის მძღოლობისთვისაც ბრალი არავისთვის წაუყენებიათ.


And Mr. Carrillo's alibi?	და ბ-ნი კარილოს ალიბი?


Which of those parents here in the room might not lie concerning the whereabouts of your son or daughter in an investigation of a killing?	ამ ოთახში რომელი მშობელი არ მოიტყუება, მათი შვილების ადგილსამყოფელზე მკვლელობის გამოძიების საქმეში?


Sent to prison, adamantly insisting on his innocence, which he has consistently for 21 years.	ციხეში მყოფი, საკუთარ უდანაშაულობას უწყვეტად ამტკიცებდა, 21 წლის განმავლობაში.


So what's the problem?	მაშ, რაშია პრობლემა?


The problems, actually, for this kind of case come manyfold from decades of scientific research involving human memory.	პრობლემებს ამ სახის საქმეში, ბევრ შემთხვევაში, ადამიანის მეხსიერების სფეროში, ათწლეულების სამეცნიერო კვლევები ადასტურებს.


First of all, we have all the statistical analyses from the Innocence Project work, where we know that we have, what, 250, 280 documented cases now where people have been wrongfully convicted and subsequently exonerated, some from death row, on the basis of later DNA analysis, and you know that over three quarters of all of those cases of exoneration involved only eyewitness identification testimony during the trial that convicted them.	პირველ რიგში, "უდანაშაულობის" პროექტიდან მთელი სტატისტიკური ანალიზი გვაქვს, საიდანაც ვიცით, რომ გვაქვს 250, 280 დოკუმენტურად დადასტურებული საქმე, სადაც ადამიანები უსაფუძვლოდ ცნეს დამნაშავედ და შემდეგ გაამართლეს. ზოგი სასიკვდილო განაჩენის მქონე, დნმ-ის მოგვიანებითი ანალიზის საფუძველზე. ამ გამამართლებელი საქმეების 3/4-ში სასამართლო პროცესზე დამნაშავედ ცნობა, მხოლოდ თვითმხილველი მოწმის მიერ ამოცნობას ეფუძნებოდა.


We know that eyewitness identifications are fallible.	ჩვენ ვიცით, რომ თვითმხილველ მოწმეთა მიერ ამოცნობა შეიძლება მცდარი იყოს.


The other comes from an interesting aspect of human memory that's related to various brain functions but I can sum up for the sake of brevity here in a simple line: The brain abhors a vacuum.	მეორე პრობლემა, ადამიანის მეხსიერების საინტერესო ასპექტიდან გამომდინარეობს და ტვინის სხვადასხვა ფუნქციებს ეხევა. თუმცა, სიმოკლისთვის შემიძლია შევაჯამო მარტივი ნათქვამით: ტვინი ვერ იტანს ვაკუუმს!


Under the best of observation conditions, the absolute best, we only detect, encode and store in our brains bits and pieces of the entire experience in front of us, and they're stored in different parts of the brain.	დაკვირვების საუკეთესო პირობებში, აბსოლუტურად საუკეთესოში, ჩვენ მთლიანი გამოცდილების მხოლოდ ნაჭრებს და ნაწყვეტებს ვავლენთ, ვშიფრავთ და ვიმახსოვრებთ ჩვენ ტვინში. და ისინი ტვინის სხვადასხვა ნაწილში ინახება.


So now, when it's important for us to be able to recall what it was that we experienced, we have an incomplete, we have a partial store, and what happens?	და როდესაც მნიშვნელოვანია გავიხსენოთ, თუ რა გადაგვხდა თავს, ჩვენ არასრული, ნაწილობრივი სურათი გვაქვს და რა ხდება?


Below awareness, with no requirement for any kind of motivated processing, the brain fills in information that was not there, not originally stored, from inference, from speculation, from sources of information that came to you, as the observer, after the observation.	ქვეცნობიერად, ყველანაირი განზრახვის გარეშე ტვინი ცარიელ ადგილებს იმ ინფორმაციით ავსებს, რაც მასში არ იყო. რაც თავდაპირველად ფიქრის, ან მსჯელობის შედეგად არ იქნა შენახული და თქვენთან, როგორც დამკვირვებელთან, არ მოსულა რამე ინფორმაციის წყაროდან.


But it happens without awareness such that you don't, aren't even cognizant of it occurring.	ეს ხდება გააზრების გარეშე. თქვენ ვერც კი აცნობიერებთ, რომ ეს ხდება.


It's called reconstructed memories.	ამას რეკონსტრუქციული მეხსიერება ეწოდება.


It happens to us in all the aspects of our life, all the time.	ეს გვემართება ყოველთვის, ჩვენი სიცოცხლის ყველა ასპექტში.


It was those two considerations, among others -- reconstructed memory, the fact about the eyewitness fallibility -- that was part of the instigation for a group of appeal attorneys led by an amazing lawyer named Ellen Eggers to pool their experience and their talents together and petition a superior court for a retrial for Francisco Carrillo.	ეს იყო ის ორი საკითხი, სხვებთან ერთად... რეკონსტრუქციულმა მეხსიერებამ, თვითმხილველების არასანდოობამ... რამაც ნაწილობრივ წააქეზა გასაჩივრებაში მონაწილე ადვოკატთა ჯგუფი, რომელსაც არაჩვეულებრივი ადვოკატი, ელენ ეგერსი უძღვებოდა, გაეერთიანებინათ მათი გამოცდილება და ნიჭი, და მიემართათ ზემდგომი სასამართლოსთვის ფრანცისკო კარილოს საქმის გადასანჯვის მოთხოვნით.


They retained me, as a forensic neurophysiologist, because I had expertise in eyewitness memory identification, which obviously makes sense for this case, right?	მათ ექსპერტ ნეიროფიზიოლოგად, მე დამიქირავეს, რადგან მე თვითმხილველ მოწმეთა მეხსიერების შესწავლაში მქონდა გამოცდილება, რაც აშრაკად მნიშვნელოვანია ამ საქმეში.


But also because I have expertise and testify about the nature of human night vision.	ამასთან ერთად, მაქვს ადამიანის ღამით ხედვის ბუნების შესწავლის გამოცდილება.


Well, what's that got to do with this?	ეს რაღა შუაშია?


Well, when you read through the case materials in this Carrillo case, one of the things that suddenly strikes you is that the investigating officers said the lighting was good at the crime scene, at the shooting.	როდესაც კარილოს საქმის მასალებს კითხულობთ, ერთი რამ, რაც მაშინვე თვალში გეცემათ ისაა, რომ გამომძიებლებმა თქვეს, დანაშაულის ადგილზე სადაც სროლა მოხდა, განათება კარგი იყოო.


All the teenagers testified during the trial that they could see very well.	სასამართლო სხდომაზე ყველა თინეიჯერმა მისცა ჩვენება, რომ ისინი ძალიან კარგად ხედავდნენ.


But this occurred in mid-January, in the Northern Hemisphere, at 7 p.m. at night.	მაგრამ ეს იანვრის შუაში მოხდა, ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში, საღამოს 7 საათზე.


So when I did the calculations for the lunar data and the solar data at that location on Earth at the time of the incident of the shooting, all right, it was well past the end of civil twilight and there was no moon up that night.	როცა მთვარის და მზის მონაცემების მიხედვით, გამოთვლები ჩავატარე, სროლის განხორციელებისას შესაბამისი მდებარეობის და დროისთვის, აღმოჩნდა, რომ შებინდების დასასრულს კარგა ხანი იყო გადაცილებული და იმ ღამეს მთვარე არ ანათებდა.


So all the light in this area from the sun and the moon is what you see on the screen right here.	ასე რომ, მზის და მთვარის მთელი სინათლე ამ არეალში ისეთი იყო, რასაც ხედავთ ეკრანზე.


The only lighting in that area had to come from artificial sources, and that's where I go out and I do the actual reconstruction of the scene with photometers, with various measures of illumination and various other measures of color perception, along with special cameras and high-speed film, right?	ამ ადგილსთვის ერთადერთი სინათლე ხელოვნური წყაროებიდან უნდა მოსულიყო. აქ გავედი და სცენის რეალური რეკონსტრუქცია გავაკეთე ფოტომეტრებით, განათების სხვადასხვა გაზომვებით და ფერის აღქმის სხვადასხვა გაზომვებით. სპეციალური კამერებით და მაღალი მგრძნოველობის მქონე ფირით.


Take all the measurements and record them, right?	ვიღებ ყველა გამოთვლებს და ვიწერ მათ.


And then take photographs, and this is what the scene looked like at the time of the shooting from the position of the teenagers looking at the car going by and shooting.	შემდეგ ვიღებ ფოტოებს და აი როგორ გამოიყურებოდა სცენა სროლის დროს თინეიჯერების მდებარეობიდან, როდესაც მანქანის ჩავლას და სროლას უყურებდნენ.


This is looking directly across the street from where they were standing.	ეს არის პირდაპირ ქუჩის გადაღმა ყურებისას იმ ადგილიდან, სადაც ისინი იდგნენ.


Remember, the investigating officers' report said the lighting was good.	გაიხსენეთ, გამომძიებლების ანგარიშში ეწერა, რომ განათება იყო კარგი.


The teenagers said they could see very well.	თინეიჯერებმა თქვეს, რომ ძალიან კარგად ხედავდნენ.


This is looking down to the east, where the shooting vehicle sped off, and this is the lighting directly behind the father and the teenagers.	ეს არის აღმოსავლეთით გახედვისას, სადაც მანქანამ აუჩქარა და აი, ეს კი არის სინათლე უშუალოდ მამის და თინეიჯერების უკან.


As you can see, it is at best poor.	როგორც ხედავთ, საუკეთესო ვარიანტში ეს ცუდი განათებაა.


No one's going to call this well-lit, good lighting, and in fact, as nice as these pictures are, and the reason we take them is I knew I was going to have to testify in court, and a picture is worth more than a thousand words when you're trying to communicate numbers, abstract concepts like lux, the international measurement of illumination, the Ishihara color perception test values.	არავინ უწოდებს ამას კარგად განათებულს, კარგ სინათლეს. ხედავთ, რომ კარგი სურათებია. ისინი იმიტომ გადავიღეთ, რომ ვიცოდი სასამართლოში მიმიწევდა ჩვენების მიცემა და სურათი უფრო ღირებულია, ვიდრე ათასი სიტყვა, როცა ციფრების ახსნას ცდილობთ, ისეთი აბსტრატული კონცეფციების, როგორიცაა: ლუქსი, განათების საერთაშორისო ერთეული, იშიჰარას ფერების აღქმის სატესტო მნიშვნელობები.


When you present those to people who are not well-versed in those aspects of science and that, they become salamanders in the noonday sun. It's like talking about the tangent of the visual angle, all right?	როდესაც მათ, ამ სფეროში ნაკლებად გათვითცნობიერებულ ადამიანებს წარუდგენთ, ისინი შუადღის მზეში მყოფი სალამანდრებივით უსიცოცხლოები ხდებიან. ეს ხედვის კუთხის ტანგენსზე საუბარს ჰგავს.


Their eyes just glaze over, all right?	მათ უბრალოდ თვალები უშეშდებათ.


A good forensic expert also has to be a good educator, a good communicator, and that's part of the reason why we take the pictures, to show not only where the light sources are, and what we call the spill, the distribution, but also so that it's easier for the trier of fact to understand the circumstances.	კარგი სასამართლო ექსპერტი, ასევე კარგი პედაგოგიც უნდა იყოს, კარგი გადმომცემი და ნაწილობრივ ამიტომაც გდავიღეთ სურათები, რომ ვაჩვენოთ არა მხოლოდ სად არის სინათლის წყაროები და როგორაა განაწილებული, რასაც განფენას ვეძახით, არამედ ასევე იმისთვის, რომ მსაჯული ადვილად ჩაწვდეს გარემოებებს.


So these are some of the pictures that, in fact, I used when I testified, but more importantly were, to me as a scientist, are those readings, the photometer readings, which I can then convert into actual predictions of the visual capability of the human eye under those circumstances, and from my readings that I recorded at the scene under the same solar and lunar conditions at the same time, so on and so forth, right, I could predict that there would be no reliable color perception, which is crucial for face recognition, and that there would be only scotopic vision, which means there would be very little resolution, what we call boundary or edge detection, and that furthermore, because the eyes would have been totally dilated under this light, the depth of field, the distance at which you can focus and see details, would have been less than 18 inches away.	ეს იმ სურათების ნაწილია, რომლებიც ჩვენების მიცემისას გამოვიყენე. თუმცა, ჩემთვის, როგორც მეცნიერისთვის, უფრო მნიშვნელოვანი ფოტომეტრის ის მონაცემები იყო, რომლებიც რეალურ პროგნოზებში შემიძლია გადავიყვანო, თუ რა ვიზუალური შესაძლებლობები გააჩნია ადამიანის თვალს, იმ პირობებში, და იმ მონაცემებიდან, რომლებიც შემთხვევის ადგილზე ჩავიწერე, იგივე მზის და მთვარის პირობებში, იგივე დროს და ა.შ. შემიძლია იმის პროგნოზირება, რომ იქ ვერ იქნებოდა ფერების საიმედო აღქმა, რაც აუცილებლია სახის შესაცნობად და რომ იქ შეიძლება მხოლოდ ღამის მხედველობა ყოფილიყო, რაც ძალიან მცირე გარჩევადობას გულისხმობს, ეს არის, რასაც მხოლოდ კონტურების და ზღვრების გარჩევას ვეძახით. უფრო მეტიც, რადგან თვალების გუგები სრულად გაფართოებული იქნებოდა ამ სინათლეში და სიმკვეთრის ამ სიღრმეში, მანძილი, რომელზეც ფოკუსირებას და დეტალების გარჩევას შეძლებდით, ნახევარ მეტრზე ნაკლები უნდა ყოფილიყო.


I testified to that to the court, and while the judge was very attentive, it had been a very, very long hearing for this petition for a retrial, and as a result, I noticed out of the corner of my eye that I thought that maybe the judge was going to need a little more of a nudge than just more numbers.	მე ეს ჩვენება მივეცი სასამართლოს და მართალია, მოსამართლე ძალიან ყურადღებით მისმენდა, მაგარმ ეს საქმის გადასინჯვის მოთხოვნაზე პროცესი, ძალიან, ძალიან გრძელი გამოდგა და შევამჩნიე, რომ შეიძლება მოსამართლეს ცოტა მეტი ბიძგი სჭირდებოდა, ვიდრე მხოლოდ ციფრები.


And here I became a bit audacious, and I turned and I asked the judge, I said, "Your Honor, I think you should go out and look at the scene yourself."	ამ დროს ცოტა გავკადნიერდი, მივბრუნდი და ვკითხე მოსამართლეს: "თქვენო ღირსებავ, ვფიქრობ უნდა მიხვიდეთ და თავად ნახოთ დანაშაულის ადგილი."


Now I may have used a tone which was more like a dare than a request — (Laughter) — but nonetheless, it's to this man's credit and his courage that he said, "Yes, I will."	შესაძლოა უფრო გამოწვევის ტონი გამოვიყენე, ვიდრე თხოვნის, (სიცილი) თუმცა, ამის მიუხედაცად, ამ კაცის და მისი გამბედაობის სასახელოდ უნდა ითქვას, რომ მან მიპასუხა: "კი, ვნახავ."


A shocker in American jurisprudence.	შოკი ამერიკულ იურისპრუდენციაში.


So in fact, we found the same identical conditions, we reconstructed the entire thing again, he came out with an entire brigade of sheriff's officers to protect him in this community, all right? (Laughter) We had him stand actually slightly in the street, so closer to the suspect vehicle, the shooter vehicle, than the actual teenagers were, so he stood a few feet from the curb toward the middle of the street.	ამდენად, ჩვენ იდენტური პირობები შევქმენით და დანაშაულის მთელი სცენა ხელახლა აღვადგინეთ. ის შერიფების მთელი ბრიგადით მოვიდა, რომლებიც ამ დასახლებაში, მას დასაცავად ახლდნენ? (სიცილი) ჩვენ ის ცოტა ქუჩისკენ დავაყენეთ, ამდენად მსროლელის მანქანასთან იმაზე უფრო ახლოს, ვიდრე თინეიჯერები იყვნენ რეალურად. მაშ, ის ტროტუარიდან ნახევარიოდე მეტრში იდგა, სახით გზის შუა ნაწილისკენ.


We had a car that came by, same identical car as described by the teenagers, right?	ჩვენ ჩამოვატარეთ მანქანა, თინეიჯერების მიერ აღწერილის იდენტური მანქანა.


It had a driver and a passenger, and after the car had passed the judge by, the passenger extended his hand, pointed it back to the judge as the car continued on, just as the teenagers had described it, right?	მანქანაში იყვნენ მძღოლი და მგზავრი. როდესაც მანქანამ მოსამართლეს ჩაუარა, მგზავრმა გამოწია ხელი, უკან მოსამართლეს ისე დაუმიზნა, რომ მანქანა სვლას აგრძელებდა, ზუსტად ისე, როგორც თინეიჯერებმა აღწერეს.


Now, he didn't use a real gun in his hand, so he had a black object in his hand that was similar to the gun that was described.	მგზავრს არ ეჭირა რეალური იარაღი, მას ეჭირა აღწერილი იარაღის მსგავსი. შავი ფერის საგანი.


He pointed by, and this is what the judge saw.	მგზავრმა დაუმიზნა და ეს დაინახა მოსამართლემ.


This is the car 30 feet away from the judge.	ეს მანქანა მოსმართლისგან 9 მეტრის მანძილზეა.


There's an arm sticking out of the passenger side and pointed back at you.	მგზავრს ხელი აქვს გამოყოფილი და უკან გიმიზნებთ.


That's 30 feet away.	ეს 9 მეტრის დაშორებითაა.


Some of the teenagers said that in fact the car was 15 feet away when it shot.	ზოგმა თინეიჯერმა ისიც კი თქვა, რომ მანქანა გასროლისას 4.5 მეტრის მანძილზე იყო.


Okay. There's 15 feet.	მაშ, ეს არის 4.5 მეტრი.


At this point, I became a little concerned.	ამ ეტაპზე ცოტა არ იყოს ავღელდი.


This judge is someone you'd never want to play poker with.	ეს მოსამართლე ისეთი იყო, როგორთანაც პოკერის თამაშს არ ისურვებდით.


He was totally stoic. I couldn't see a twitch of his eyebrow.	ის აბსოლუტური სტოიკოსი იყო. წარბი არ შეუხრია.


I couldn't see the slightest bend of his head.	თავი არც კი გაუნძრევია.


I had no sense of how he was reacting to this, and after he looked at this reenactment, he turned to me and he says, "Is there anything else you want me to look at?"	წარმოდგენა არ მქონდა, რა რეაქცია ჰქონდა. მას შემდეგ რაც მოვლენის რეკონსტრუიქციას უყურა, მომიბრუნდა და მკითხა: "არის კიდევ რამე, რაც გინდათ, რომ ვნახო?"


I said, "Your honor," and I don't know whether I was emboldened by the scientific measurements that I had in my pocket and my knowledge that they are accurate, or whether it was just sheer stupidity, which is what the defense lawyers thought — (Laughter) — when they heard me say, "Yes, Your Honor, I want you stand right there and I want the car to go around the block again and I want it to come and I want it to stop right in front of you, three to four feet away, and I want the passenger to extend his hand with a black object and point it right at you, and you can look at it as long as you want."	ვუპასუხე: "თქვენო ღირსებავ" და არ ვიცი ჩემმა სამეცნიერო გაანგარიშებებმა გამათამამა, რომელიც თან მქონდა და იმის ცოდნამ, რომ ეს გაანგარიშებები სწორი იყო, ან შეიძლება ეს სრული უგუნურების გამო იყო, რაც დაცვის ადვოკატებმა გაიფიქრეს, (სიცილი) როდესაც ვუპასუხე: "დიახ, თქვენო ღირსებავ, თუ შეიძლება დარჩეთ ადგილზე და მინდა, რომ მანქანამ კვლავ შემოუაროს კვარტალს, მოვიდეს და გაჩერდეს, ზუსტად თქვენს წინ, დაახლოებოთ 1 მეტრის მანძილზე. მინდა, რომ მგზავრმა ხელი გამოწიოს რომლითაც იმ შავ საგანს დაგიმიზნებთ და შეგიძლიათ დააკვირდეთ მას რამდენი ხანიც გნებავთ."


And that's what he saw. (Laughter) You'll notice, which was also in my test report, all the dominant lighting is coming from the north side, which means that the shooter's face would have been photo-occluded. It would have been backlit.	ეს იყო ის, რაც მან დაინახა. (სიცილი) შეამჩნევთ და ეს ჩემ დასკვნაშიც იყო, რომ ძირითადი განათება ჩრდილოეთიდანაა, რაც იმას ნიშავს, რომ მსროლელის სახე არ გამოჩნდებოდა. ის უკნიდან იქნებოდა განათებული.


Furthermore, the roof of the car is causing what we call a shadow cloud inside the car which is making it darker.	უფრო მეტიც, მანქანის სახურავი მანქანის შიგნით გამოიწვევდა იმას, რასაც ჩვენ ვეძახით - ჩრდილის ღრუბელს, რაც მას კიდევ უფრო აბნელებს.


And this is three to four feet away.	ეს ხდება დაახლოებით 1 მეტრის მანძილზე.


Why did I take the risk?	რატომ გავრისკე?


I knew that the depth of field was 18 inches or less.	მე ვიცოდი, რომ სიმკვეთრის სიღრმე ნახევარ მეტრზე ნაკლები იყო.


Three to four feet, it might as well have been a football field away.	1 მეტრის მანძილზე, იგივე წარმატებით გამოჩნდებოდა, როგორც სტადიონს იქით.


This is what he saw.	ეს არის ის, რაც მან დაინახა.


He went back, there was a few more days of evidence that was heard. At the end of it, he made the judgment that he was going to grant the petition for a retrial.	მოსამართლე დაბრუნდა. საქმის მოსმენა რამდენიმე დღე გაგრძელდა ბოლოს, მან მიიღო გადაწყვეტილება, რომ დააკმაყოფილებდა საქმის გადასინჯვის მოთხოვნას.


And furthermore, he released Mr. Carrillo so that he could aid in the preparation of his own defense if the prosecution decided to retry him.	უფრო მეტიც, მან გაათავისუფლა ბ-ნი კარილო, რომ საკუთარი დაცვის მომზადებას დახმარებოდა, თუკი პროკურატურა საქმის ხელახლა აღძვრას გადაწყვეტდა.


Which they decided not to.	რაც მათ გადაწყვიტეს არ გაეკეთებინათ.


He is now a freed man. (Applause) (Applause) This is him embracing his grandmother-in-law.	ახლა ის თავისუფალია. (აპლოდისმენტები) აქ ჩანს როგორ ეხვევა მეუღლის ბებიას.


He -- His girlfriend was pregnant when he went to trial, right? And she had a little baby boy.	მისი შეყვარებული ორსულად იყო, როცა გაასამართლეს. მას ეყოლა ვაჟიშვილი.


He and his son are both attending Cal State, Long Beach right now taking classes. (Applause) And what does this example -- what's important to keep in mind for ourselves?	ახლა, ის და მისი ვაჟი, ორივე, კალიფორნიის შტატის უნივერსიტეტ "ლონგ ბიჩში" სწავლობენ. (აპლოდისმენტები) და რას აჩვენებს ეს მაგალითი? რა არის მნიშვნელოვანი, რომ გვახსოვდეს?


First of all, there's a long history of antipathy between science and the law in American jurisprudence.	პირველ რიგში, მეცნიერებას და სამართალს ამერიკულ იურისპრუდენციაში ანტიპათიის ხანგრძლივი ისტორია აქვთ.


I could regale you with horror stories of ignorance over decades of experience as a forensic expert of just trying to get science into the courtroom.	სასამართლო ექსპერტის ათწლეულობით გამოცდილებიდან, რომელიც ცდილობს სხდომათა დარბაზში მეცნიერება შეიტანოს, შემიძლია უვიცობის საშინელი ისტორიებით გაგიმასპინძლდეთ.


The opposing council always fight it and oppose it.	მეორე მხარე ყოველთვის ეწინააღმდეგება და ებრძვის ამას.


One suggestion is that all of us become much more attuned to the necessity, through policy, through procedures, to get more science in the courtroom, and I think one large step toward that is more requirements, with all due respect to the law schools, of science, technology, engineering, mathematics for anyone going into the law, because they become the judges.	ერთი რჩევაა, რომ ჩვენ ყველამ უფრო მეტად გავიაზროთ საჭიროება, პოლიტიკის გზით, პროცედურების გზით, რომ მეტი მეცნიერება შევიდეს სხდომათა დარბაზში. ვფიქრობ, რომ ამ მიმართულებით ერთი დიდი ნაბიჯი, სამართლის სკოლებისადმი დიდი პატივისცემით, არის მეტი მოთხოვნები, მეცნიერების, ტექნოლოგიების, ინჟინერიის, მათემატიკის მიმართ ყველასთვის, ვინც სამართალზე სწავლობს, რადგან ისინი ხდებიან მოსამართლეები.


Think about how we select our judges in this country.	იფიქრეთ იმაზე, თუ როგორ ვარჩევთ მოსამართლეებს ამ ქვეყანაში.


It's very different than most other cultures. All right?	ეს სხვა კულტურათა უმეტესობისგან ძალიან განსხვავდება.


The other one that I want to suggest, the caution that all of us have to have, I constantly have to remind myself, about just how accurate are the memories that we know are true, that we believe in?	კიდევ ერთი რამ, რაც მინდა გირჩიოთ, არის სიფრთხილე, რაც ყველამ უნდა გამოვიჩინოთ. მე განუწყვეტლივ ვახსენებ საკუთარ თავს, რამდენად ზუსტია მოგონებები, რომლებიც სიმართლე გვგონია, რომლებისაც გვჯერა?


There is decades of research, examples and examples of cases like this, where individuals really, really believe. None of those teenagers who identified him thought that they were picking the wrong person.	არსებობს ათწლეულების კვლევა, ამ საქმის მსგავსი უამრავი მაგალითი, სადაც ადამიანებს ნამდვილად სჯერათ. თინეიჯერებიდან ვინც ის ამოიცნო, არცერთს არ უფიქრია, რომ სხვა ადამიანს დაადო ხელი.


None of them thought they couldn't see the person's face.	არცერთს არ ეგონა, რომ დამნაშავის სახე ვერ დაინახეს.


We all have to be very careful.	ჩვენ ყველა უნდა ვიყოთ ფრთხილად.


All our memories are reconstructed memories.	ჩვენი მეხსიერება რეკონსტრუქციული მეხსიერებაა.


They are the product of what we originally experienced and everything that's happened afterwards.	ეს არის პროდუქტი იმისა, რაც თავდაპირველად განვიცადეთ და ყველაფერი იმისა, რაც შემდგომ მოხდა.


They're dynamic.	მეხსიერება დინამიურია.


They're malleable. They're volatile, and as a result, we all need to remember to be cautious, that the accuracy of our memories is not measured in how vivid they are nor how certain you are that they're correct.	მეხსიერება დამყოლია, ცვალებადია. შედეგად, ყველას უნდა გვახსოვდეს, რომ ფრთხილად ვიყოთ, რადგან ჩვენი მეხსირების სიზუსტე იმით არ იზომება, თუ რამდენად ნათელია ის ან იმით, თუ რამდენად დარწმუნებული ვართ მის სისწორეში.


Thank you. (Applause)	მადლობა. (აპლოდისმენტები)


So I want to start by offering you a free no-tech life hack, and all it requires of you is this: that you change your posture for two minutes.	მინდა იმით დავიწყო, რომ შემოგთავაზოთ ერთი უფასო რჩევა - ცხოვრებისეული ხრიკი ამისათვის კი საჭიროა, რომ თქვენ ორი წუთით შეიცვალოთ პოზა.


But before I give it away, I want to ask you to right now do a little audit of your body and what you're doing with your body.	მაგრამ, სანამ ამ ხრიკს გაგიზიარებთ, მინდა გთხოვოთ, რომ ”დაათვალიეროთ” საკუთარი სხეული და გაიაზროთ, რა მდგომარეობაშია ის ახლა.


So how many of you are sort of making yourselves smaller?	რამდენი თქვენგანი ცდილობს, რომ დაპატარავდეს?


Maybe you're hunching, crossing your legs, maybe wrapping your ankles.	შეიძლება მოხრილი ხართ, ფეხი ფეხზე გაქვთ გადადებული,


Sometimes we hold onto our arms like this.	ან ხელები გაქვთ გადაჯვარედინებული. ხანდახან ხელებს ასე ვიჭერთ,


Sometimes we spread out. (Laughter) I see you.	ხანდახან ვშლით მათ. (ისმის სიცილი) გხედავთ. (ისმის სიცილი)


So I want you to pay attention to what you're doing right now.	მოკლედ, მინდა, რომ დააკვირდეთ იმას, თუ რას აკეთებთ ამ წუთას.


We're going to come back to that in a few minutes, and I'm hoping that if you learn to tweak this a little bit, it could significantly change the way your life unfolds.	ჩვენ ამ საკითხს რამდენიმე წუთში დავუბრუნდებით და მე იმედი მაქვს, რომ ჩემს ხრიკს ოდნავ მაინც თუ აუღებთ ალღოს, შეძლებთ მნიშვნელოვნად შეცვალოთ თქვენი ცხოვრება.


So, we're really fascinated with body language, and we're particularly interested in other people's body language.	ამგვარად, ჩვენ ძალიან გვიტაცებს სხეულის ენა, მით უფრო მეტად გვაინტერესებს სხვა ადამიანების სხეულის ენა.


You know, we're interested in, like, you know — (Laughter) — an awkward interaction, or a smile, or a contemptuous glance, or maybe a very awkward wink, or maybe even something like a handshake.	აი ხომ იცით, ჩვენ გვაინტერესებს როცა (ისმის სიცილი) იგრძნობა უხერხულობა ურთიერთობაში, ან ვამჩნევთ ღიმილს, ან ზიზღნარევ მზერას, ან ძალიან ტლანქად ჩაკრულ თვალს, ან სულაც ხელის ჩამორთმევას.


Narrator: Here they are arriving at Number 10.	საუბრობს მთხრობელი: აი ისინიც გამოჩნდნენ 10 ნომერთან და შეხედეთ


This lucky policeman gets to shake hands with the President of the United States.	პოლიციელს გაუმართლა, მას პრეზიდენტმა ჩამოართვა ხელი. აშშ-ს პრეზიდენტმა!


Here comes the Prime Minister -- No. (Laughter) (Applause) (Laughter) (Applause) Amy Cuddy: So a handshake, or the lack of a handshake, can have us talking for weeks and weeks and weeks.	და აი, ახლა პრემიერ-მინისტრიც - ? მაგრამ არაო! (ისმის სიცილი) (ისმის სიცილი) (ისმის აპლოდისმენტები) საუბრობს ემი ქადი: ანუ ხან, რომ ჩამოართმევენ ხელს და ხან არა. რაც, შესაძლოა კვირების განმავლობაში განიხილებოდეს.


Even the BBC and The New York Times.	მათ შორის BBC-სა და New York Times-ში.


So obviously when we think about nonverbal behavior, or body language -- but we call it nonverbals as social scientists -- it's language, so we think about communication.	ცხადია, როცა ჩვენ სხეულის ენაზე ვსაუბრობთ, რასაც სოციალურ მეცნიერებაში ჩვენ არავერბალურ ქცევას ვუწოდებთ -- რადგანაც ეს ენაა, ბუნებრივია, კომუნიკაციის თემა გვახსენდება.


When we think about communication, we think about interactions.	ხოლო, როცა კომუნიკაციაზე ვსაუბრობთ, იქვე ვგულისხმობთ ურთიერთობებსაც.


So what is your body language communicating to me?	რას მეუბნება მე თქვენი სხეულის ენა?


What's mine communicating to you?	ან პირიქით, როგორ გესმით თქვენ ჩემი სხეულის ენა?


And there's a lot of reason to believe that this is a valid way to look at this.	მრავალი მიზეზის გამო, მართებულია ამ საკითხის ასეთ ჭრილში განხილვა.


So social scientists have spent a lot of time looking at the effects of our body language, or other people's body language, on judgments.	მართლაც, მეცნიერებმა სოციალურ სფეროში ბევრი დრო დახარჯეს, იმისათვის, რომ შეესწავლათ ჩვენი და სხვების სხეულის ენის გავლენა ადამიანების მსჯელობაზე.


And we make sweeping judgments and inferences from body language.	ჩვენ ძალიან სწრაფად გვექმნება წარმოდგენა და აზრი ადამიანზე, მისი სხეულის ენიდან გამომდინარე.


And those judgments can predict really meaningful life outcomes like who we hire or promote, who we ask out on a date.	და ამ წარმოდგენებსა და აზრებს, შესაძლოა რეალური და მნიშვნელოვანი შედეგები მოყვეს. მაგალითად, ადამიანის სამუშაოზე აყვანა, დაწინაურება ან პაემანზე დაპატიჟება.


For example, Nalini Ambady, a researcher at Tufts University, shows that when people watch 30-second soundless clips of real physician-patient interactions, their judgments of the physician's niceness predict whether or not that physician will be sued.	მაგალითად, ნალინი ამბადი, მკვლევარი ტაფტის უნივერსიტეტიდან გვეუბნება, რომ მას შემდეგ, რაც ადამიანები ნახავენ 30 წამიან უხმო ვიდეო-კლიპს რომელიც ექიმისა და პაციენტის ურთიერთობას ასახავს რეალურ სიტუაციაში, ის თუ, რამდენად დადებითი წარმოდგენა შეექმნათ მათ ექიმზე, გამოდგება იმისათვის, რომ ვივარაუდოთ, უჩივლებენ თუ არა მას


So it doesn't have to do so much with whether or not that physician was incompetent, but do we like that person and how they interacted?	აქ საუბარი იმდენად იმაზე კი არ არის, არის თუ არა ეს ექიმი კომპეტენტური, არამედ იმაზე, მოგვწონს თუ არა ეს ადამიანი და ის თუ, როგორ იქცეოდა ის მოცემულ სიტუაციაში.


Even more dramatic, Alex Todorov at Princeton has shown us that judgments of political candidates' faces in just one second predict 70 percent of U.S. Senate and gubernatorial race outcomes, and even, let's go digital, emoticons used well in online negotiations can lead you to claim more value from that negotiation.	კიდევ უფრო შთამბეჭდავია პრინსოტნის უნივერსიტეტიდან ალექს თოდოროვის აღმოჩენა, რომ პოლიტიკური კანდიდატების სახეებზე ერთწამიანი დაკვირვების შედეგად ჩამოყალიბებული აზრი 70 პროცენტით ემთხვევა აშშ-ს სენატორებისა გუბერნატორების არჩევნების შედეგებს. უფრო მეტიც, ახლა ციფრულ სამყაროზე გადავიდეთ, ”ემოტიკონებს”, რომლებიც ონლაინ მოლაპარაკებებში გამოიყენება, შეუძლიათ კიდევ უფრო წარმატებული გახადონ მოლაპარაკება.


If you use them poorly, bad idea. Right?	ანუ გირჩევნიათ ისინი კარგად გამოიყენოთ, არა?


So when we think of nonverbals, we think of how we judge others, how they judge us and what the outcomes are.	როცა ჩვენ არავერბალურ ენას განვიხილავთ, გვაინტერესებს, როგორ განვსჯით სხვებს, ან სხვები, როგორ განგვსჯიან ჩვენ და რა შედეგები მოყვება ამას.


We tend to forget, though, the other audience that's influenced by our nonverbals, and that's ourselves.	თუმცა, ჩვენ ხშირად გვავიწყდება სხვა აუდიტორია, რომელზეც ჩვენი სხეულის ენა ახდენს გავლენას. და ეს აუდიტორია თავად ჩვენ ვართ .


We are also influenced by our nonverbals, our thoughts and our feelings and our physiology.	ჩვენი სხეულის ენა ჩვენზეც ზემოქმედებს. ის გავლენას ახდენს ჩვენს აზრებზე, ჩვენს გრძნობებზე და ჩვენს ფიზიოლოგიაზე.


So what nonverbals am I talking about?	და მაინც, რას ვგულისხმობ ამ სხეულის ენაში?


I'm a social psychologist. I study prejudice, and I teach at a competitive business school, so it was inevitable that I would become interested in power dynamics.	მე სოციალური ფსიქოლოგი ვარ და სტერეოტიპულ განწყობებს (prejudice) შევისწავლი. მაღალრეიტინგულ ბიზნეს-სკოლაში ვასწავლი, ამდენად, ჩემი დაინტერესება ძალაუფლების თემით გარდაუვალი იყო.


I became especially interested in nonverbal expressions of power and dominance.	კერძოდ, მე დავინტერესდი ძალაუფლებისა და დომინანტურობის არავერბალური გამოხატულებებით.


And what are nonverbal expressions of power and dominance?	როგორია ძალაუფლებისა და დომინანტურობის არავერბალური გამოხატულებები?


Well, this is what they are.	აი, როგორია!


So in the animal kingdom, they are about expanding.	ამგვარად, ცხოველთა სამყაროში ის სხეულის გაშლას, განვრცობას გულისხმობს.


So you make yourself big, you stretch out, you take up space, you're basically opening up.	შენ ფართოდ იშლები და იწელები, რომ უფრო დიდი გამოჩნდე, რომ მეტი სივრცე დაიკავო ანუ არსებითად, უფრო მეტად გამოჩნდე .


It's about opening up.	დიახ, უფრო მეტად გამოჩნდე.


And this is true across the animal kingdom.	და ეს მართლაც ასეა ცხოველთა სამყაროში.


It's not just limited to primates.	და ეს მხოლოდ პრიმატებს არ ეხება,


And humans do the same thing. (Laughter) So they do this both when they have power sort of chronically, and also when they're feeling powerful in the moment.	ადამიანებიც ზუსტად ასე იქცევიან. (ისმის სიცილი) ამას ყოველთვის აკეთებენ, მაშინაც, როცა მუდმივად გრძნობენ ძალაუფლებას და მაშინაც, როცა ეს გრძნობა დროებითია.


And this one is especially interesting because it really shows us how universal and old these expressions of power are.	აი ეს, მაგალითად, ძალიან საინტერესოა! ის აჩვენებს თუ რამდენად უნივერსალური და დროში გამოცდილია ძალაუფლების ამგვარი გამოხატულებები.


This expression, which is known as pride, Jessica Tracy has studied.	აი ეს მდგომარეობა, რომელიც სიამაყეს გამოხატავს, ჯესიკა თრეისიმ შეისწავლა.


She shows that people who are born with sight and people who are congenitally blind do this when they win at a physical competition.	მან დაადგინა, რომ ადამიანები, ვისაც არ ჰქონია მხედველობის პრობლემები და ისინიც, ვინც დაბადებით უსინათლონი არიან, ასე აკეთებენ, როცა სპორტულ შეჯიბრებაში იმარჯვებენ.


So when they cross the finish line and they've won, it doesn't matter if they've never seen anyone do it.	როცა ისინი ფინიშის ხაზს გადაკვეთენ და გამარჯვებულნი არიან, არ აქვს მნიშვნელობა, უნახავთ თუ არა სხვა როგორ იქცევა ამ დროს.


They do this.	ისინი ასე აკეთებენ. ხელები ზემოთ არის ატაცებული და ნიკაპიც ოდნავ აწეულია.


What do we do when we feel powerless?	როგორ ვიქცევით, როცა უძლურად ვგრძნობთ თავს?


We do exactly the opposite.	ზუსტად საწინააღმდეგოს ვაკეთებთ.


We close up. We wrap ourselves up.	ვიკუნტებით.


We make ourselves small.	ვიხრებით. ვპატარავდებით. არ გვინდა, ჩვენს გვერდზე მყოფ ადამიანს შევეჯახოთ.


So again, both animals and humans do the same thing.	და ამ შემთხვევაშიც, ცხოველები და ადამიანები ერთმანეთისგან არ განსხვავდებიან.


And this is what happens when you put together high and low power.	და აი რა ხდება, როცა ერთმანეთს ძლევამოსილი და უსუსური


So what we tend to do when it comes to power is that we complement the other's nonverbals.	ადამიანები ხვდებიან. ანუ, ჩვენ, როგორც წესი, მეორე ადამიანის არავერბალური ქცევის საპასუხო ქცევას ვახორციელებთ.


So if someone is being really powerful with us, we tend to make ourselves smaller. We don't mirror them.	თუკი, მეორე ადამიანი ჩვენთან მიმართებაში დიდი ძალაუფლებას ავლენს, ჩვენ ’ვპატარავდებით’. ჩვენ არ ვიმეორებთ სარკისებურად მათ ქცევას.


We do the opposite of them.	ჩვენ საპირისპიროდ ვიქცევით.


So I'm watching this behavior in the classroom, and what do I notice?	აი მე, ვაკვირდები ჩემს სტუდენტებს აუდიტორიაში, და რას ვამჩნევ?


I notice that MBA students really exhibit the full range of power nonverbals.	მე ვამჩნევ, რომ MBA სტუდენტები ავლენენ ძალაუფლების გამომხატველი არავერბალური ქცევის სრულ სპექტრს.


So you have people who are like caricatures of alphas, really coming into the room, they get right into the middle of the room before class even starts, like they really want to occupy space.	გვყავს სტუდენტები, რომლებიც ნამდვილი ”ალფა არსებები” არიან, რომლებიც, მაშინვე ოთახის ცენტრში შემოდიან, ჯერ კიდევ სანამ ლექცია დაიწყება, მათ უკვე უნდათ, რომ სივრცე დაიკავონ.


When they sit down, they're sort of spread out.	სხდებიან ფართოდ გაშლილ პოზაში.


They raise their hands like this.	ხელს ასე სწევენ.


You have other people who are virtually collapsing when they come in. As soon they come in, you see it.	და მეორეს მხრივ, გვყავს სტუდენტები, რომლებიც მართლაც ერთი-ორად პატარავდებიან, როცა ოთხაში შემოდიან. ამას, მათი შემოსვლისთანავე ამჩნევ.


You see it on their faces and their bodies, and they sit in their chair and they make themselves tiny, and they go like this when they raise their hand.	ეს აისახება მათ სახეებსა და სხეულებზე. ისინი სხდებიან თავიანთ ადგილებზე და პატარავდებიან. და ხელს, აი ასე იწევენ.


I notice a couple of things about this.	ამასთან დაკავშირებით, რამდენიმე დაკვირვება მაქვს.


One, you're not going to be surprised.	პირველი, რომელიც მგონი არ გაგაკვირვებთ,


It seems to be related to gender.	სავარაუდოდ უკავშირდება სქესს.


So women are much more likely to do this kind of thing than men.	ქალები, უფრო მეტი ალბათობით გააკეთებენ ამას, ვიდრე კაცები.


Women feel chronically less powerful than men, so this is not surprising.	ქალები ქრონიკულად უფრო ნაკლებ ძალაუფლებას გრძნობენ, ვიდრე კაცები - ამდენად ეს გასაკვირი არ არის.


But the other thing I noticed is that it also seemed to be related to the extent to which the students were participating, and how well they were participating.	მაგრამ მეორე რამ, რაც მე შევამჩნიე, არის ის, რომ ძალაუფლების გამოხატულება, ასევე უკავშირდება ლექციებზე სტუდენტების აქტიურობის სიხშირესაც და ხარისხსაც.


And this is really important in the MBA classroom, because participation counts for half the grade.	MBA-ს ლექციებზე კი ეს ძალიან მნიშვნელოვანია, იმიტომ, რომ აქტიურობის ქულა ჯამური შეფასების ნახევარს შეადგენს.


So business schools have been struggling with this gender grade gap.	ბიზნეს-სკოლები თავს იტეხენ, როგორ გადალახონ ეს სქესთაშორის სხვაობით გამოწვეული ნიშნების პრობლემა.


You get these equally qualified women and men coming in and then you get these differences in grades, and it seems to be partly attributable to participation.	სწავლას, ორივე სქესის, ერთნაირად კარგი სტუდენტები იწყებენ, მაგრამ ბოლოში განსხვავებულ შეფასებებს იღებენ, რისი მიზეზიც, როგორც სჩანს, ნაწილობრივ ლექციაზე აქტიურობაა.


So I started to wonder, you know, okay, so you have these people coming in like this, and they're participating.	მეც დავიწყე ამ საკითხზე ფიქრი, კარგი, ეს ხალხი ასე შემოდის აუდიტორიაში, და


Is it possible that we could get people to fake it and would it lead them to participate more?	ლექციის დროს აქტიურობს. ნეტა, არის შესაძლებელი, რომ ადამიანებმა ითამაშონ? გახდებიან ამის მერე ისინი უფრო აქტიურები?


So my main collaborator Dana Carney, who's at Berkeley, and I really wanted to know, can you fake it till you make it?	დენა ქარნი ჩემი კოლეგაა ბერკლიდან, რომელთან ერთადაც მე ძირითადად ვმუშაობ, მე მართლაც მინდოდა გამეგო, შეიძლება ითამაშო და ბოლოს გამოგივიდეს?


Like, can you do this just for a little while and actually experience a behavioral outcome that makes you seem more powerful?	ანუ, ცოტა ხანი ეს გააკეთო, როგორც თამაში, იმიტაცია და მერე, ერთხელაც, მართლაც გამოგივიდეს ასე მოქცევა და რეალურად იგრძნო ძალაუფლება?


So we know that our nonverbals govern how other people think and feel about us. There's a lot of evidence.	ჩვენ ხომ ვიცით, რომ ჩვენი სხეულის ენა გადამწყვეტ როლს თამაშობს, იმაში თუ რას ფიქრობენ ადამიანები ჩვენზე. ამის ბევრი დასტურია.


But our question really was, do our nonverbals govern how we think and feel about ourselves?	მაგრამ ჩვენ სინამდივლეში გვაინტერესებდა, ახდენს თუ არა ჩვენი სხეულის ენა გავლენას საკუთარი თავის მიმართ ჩვენს განწყობებსა და დამოკიდებულებებზე.


There's some evidence that they do.	გარკვეულწილად, ამის დასტურიც არსებობს.


So, for example, we smile when we feel happy, but also, when we're forced to smile by holding a pen in our teeth like this, it makes us feel happy.	მაგალითად, ჩვენ ვიღიმით, როცა გვიხარია, მაგრამ მაშინაც კი, როცა ჩვენ იძულებით ვიღიმით, იმიტომ, რომ კალამი გვიჭირავს პირით, აი ასე, სიხარულის განცდა გვეუფლება.


So it goes both ways.	ესეიგი, ასეც ხდება და ისეც.


When it comes to power, it also goes both ways.	და რაც შეეხება ძალაუფლებას, აქაც იგივე ვითარებაა.


So when you feel powerful, you're more likely to do this, but it's also possible that when you pretend to be powerful, you are more likely to actually feel powerful.	ანუ, როცა ძალაუფლებას გრძნობ, დიდი ალბათობით, აი ასე გააკეთებ, მაგრამ ასევე შესაძლებელია პირიქით, თავი მოაჩვენო, რომ გრძნობ ძალაუფლებას და მართლაც იგრძნო ძალაუფლება.


So the second question really was, you know, so we know that our minds change our bodies, but is it also true that our bodies change our minds?	ამგვარად, მეორე რამ, რაც ჩვენ გვაინტერესებდა, იყო ჩვენ ვიცით, რომ ჩვენი გონება გავლენას ახდენს ჩვენს სხეულზე, მაგრამ მართალია, რომ ჩვენი სხეულიც ცვლის ჩვენს ტვინს?


And when I say minds, in the case of the powerful, what am I talking about?	და რას ვგულისხმობ, როცა ვსაუბრობ, იმ ადამიანების ტვინებზე, ვინც ძალაუფლებას გრძნობს?


So I'm talking about thoughts and feelings and the sort of physiological things that make up our thoughts and feelings, and in my case, that's hormones. I look at hormones.	მე ვგულისხმობ აზრებს და გრძნობებს, და იმ ფიზიოლოგიურ მოვლენებს, რომლებიც გავლენას ახდენენ ჩვენს აზრებსა და გრძნობებზე, ამ კონკრეტულ შემთხვევაში - ჰორმონებზე. მე ჰორმონებს შევისწავლი.


So what do the minds of the powerful versus the powerless look like?	კარგით, მაინც როგორია ძალაუფლების გრძნობით აღვსილი


So powerful people tend to be, not surprisingly, more assertive and more confident, more optimistic.	ან უძლური ადამიანის ტვინი? როგორც მოსალოდნელი იყო, ძალაუფლების გრძნობის მქონე ადამიანები უფრო გამბედავნი, თავდაჯერებულნი და ოპტიმისტურებიც კი, არიან.


They actually feel they're going to win even at games of chance.	მათ აქვთ გრძნობა, რომ წარმატებას მიაღწევენ, მაშინაც კი, როცა ეს იღბალზეა დამოკიდებული.


They also tend to be able to think more abstractly.	მათ, ასევე, როგორც წესი უფრო გამოსდით აბსტრაქტულად აზროვნება


So there are a lot of differences. They take more risks.	მათ ძალიან ბევრი რამ განასხვავებთ. ისინი უფრო რისკიანები არიან.


There are a lot of differences between powerful and powerless people.	ძალიან ბევრი განსხვავებაა ძალაუფლების მეტი და ნაკლები გრძნობის მქონე ადამიანებს შორის.


Physiologically, there also are differences on two key hormones: testosterone, which is the dominance hormone, and cortisol, which is the stress hormone.	ეს განსხვავებები ფიზიოლოგიურ დონეზეც ვლინდება, ორი საკვანძო ჰორმონით: ტესტოსტერონი, რომელიც დომინანტურობის ჰორმონია, და კორტიზოლი, რომელიც სტრესის ჰორმონია.


So what we find is that high-power alpha males in primate hierarchies have high testosterone and low cortisol, and powerful and effective leaders also have high testosterone and low cortisol.	ანუ ვლინდება, რომ ძალაუფლების მქონე ალფა მამრებს პრიმატების საზოგადოებრივ იერარქიაში აქვთ ტესტოსტერონის მაღალი და კორტიზოლის დაბალი დონეები. ასეთივე ჰორმონალური სურათი იკვეთება ძლევამოსილ და წარმატებულ ლიდერებში.


So what does that mean? When you think about power, people tended to think only about testosterone, because that was about dominance.	როგორ უნდა გავიგოთ ეს? როცა ძალაუფლებაზე ვსაუბრობთ, ხალხი, ადრე, როგორც წესი, მხოლოდ ტესტოსტერონს მოიაზრებდა, იმიტომ, რომ ის დომინანტურობას უკავშირდება.


But really, power is also about how you react to stress.	მაგრამ სინამდვილეში, ძალაუფლების განცდა, ასევე უკავშირდება იმას, თუ როგორ რეაგირებთ სტრესზე.


So do you want the high-power leader that's dominant, high on testosterone, but really stress reactive?	ანუ, გინდათ ლიდერი, რომელიც დომინანტურია, ტესტოსტერონის მაღალი დონე აქვს, მაგრამ სტრესის მიმართ მგრძნობიარეა?


Probably not, right?	ალბათ არ გინდათ.


You want the person who's powerful and assertive and dominant, but not very stress reactive, the person who's laid back.	თქვენ გინდათ ადამიანი, რომელიც ძლევამოსილია, გამბედავი და დომინანტური, არ არის სტრესის მიმართ მგრძნობიარე, არამედ მშვიდია.


So we know that in primate hierarchies, if an alpha needs to take over, if an individual needs to take over an alpha role sort of suddenly, within a few days, that individual's testosterone has gone up significantly and his cortisol has dropped significantly.	ჩვენ ვიცით, რომ პრიმატებში, თუკი მამრი მოიპოვებს დომინანტურ, ალფა პოზიციას, ასე ვთქვათ, მოულოდნელად, სულ რამდენიმე დღეში მისი ტესტოსტერონის დონე არსებითად იმატებს, ხოლო კორტიზოლის დონე - არსებითად ეცემა.


So we have this evidence, both that the body can shape the mind, at least at the facial level, and also that role changes can shape the mind.	ამგვარად, ჩვენ გვაქვს დასტური იმისა, რომ სხეულს აქვს გავლენა გონებაზე, სულ მცირე, სახის გამომეტყველების დონეზე, და ასევე, დასტური იმისა, რომ როლის შეცვლაც ახდენს გავლენას ტვინზე.


So what happens, okay, you take a role change, what happens if you do that at a really minimal level, like this tiny manipulation, this tiny intervention?	ანუ აი რა ხდება, თქვენ იცვლით როლს, რა ხდება თუკი ეს ცვლილება ძალიან მცირეა, სულ მცირე, მინიმალური ცვლილება.


"For two minutes," you say, "I want you to stand like this, and it's going to make you feel more powerful."	თქვენ ეუბნებით თქვენ თავს, ”ორი წუთის განმავლობაში, მინდა ასე ვიდგე, და ამისგან მე მეტ ძალაუფლებას შევიგრძნობ”


So this is what we did.	აი, რა გავაკეთეთ ჩვენ.


We decided to bring people into the lab and run a little experiment, and these people adopted, for two minutes, either high-power poses or low-power poses, and I'm just going to show you five of the poses, although they took on only two.	გადავწყვიტეთ, ლაბორატორიაში, პატარა ექსპერიმენტზე მოგვეწვია ხალხი, რომელსაც ორი წუთის განმავლობაში, სხვადასხვა, მაღალი ან დაბალი ძალაუფლების გამომხატველი პოზა უნდა მიეღოთ. მე გაჩვენებთ, ხუთ ასეთ პოზას, თუმცა ყოველი ცალკული ადამიანი მხოლოდ ორ პოზას იღებდა.


So here's one.	აი, ერთერთი მათგანი.


A couple more.	კიდევ ორი.


This one has been dubbed the "Wonder Woman" by the media.	ამას ”ქალი საოცრება” შეარქვეს მედიაში.


Here are a couple more.	აი, კიდევ რამდენიმე.


So you can be standing or you can be sitting.	ანუ, ზოგი იჯდა, ზოგი იდგა.


And here are the low-power poses.	ესენი დაბალი ძალაუფლების გამომხატველი პოზებია.


So you're folding up, you're making yourself small.	ადამიანი ძალიან იკუნტება, პატარავდება.


This one is very low-power.	ეს ძალიან უსუსური პოზაა.


When you're touching your neck, you're really protecting yourself.	როცა საკუთარ კისერს ეხები, ცდილობ საკუთარი თავის დაცვას.


So this is what happens.	და აი, რა ხდება. ეს ხალხი შემოდის,


They come in, they spit into a vial, for two minutes, we say, "You need to do this or this."	მათ სხვადასხვა სივრცეებში ვანაწილებთ, და ვეუბნებით, რომ ორი წუთის განმავლობაში ასეთი ან ასეთი პოზა მიიღონ.


They don't look at pictures of the poses.	მათ არანაირ გამოსახულებას არ ვაჩვენებთ, იმიტომ, რომ არ გვინდა,


We don't want to prime them with a concept of power.	რამეზე მივანიშნოთ. ჩვენ გვინდა, რომ მათ თავად იგრძნონ ძალაუფლება,


We want them to be feeling power.	ხომ ასეა? მოკლედ, ორი წუთის განმავლობაში ისინი რაღაც პოზაში არიან.


We then ask them, "How powerful do you feel?" on a series of items, and then we give them an opportunity to gamble, and then we take another saliva sample.	შემდეგ ვეკითხებით მათ, თუ რამდენად აქვთ ძალაუფლების განცდა, გარკვეულ საკითხებთან მიმართებაში. მერე, ვაძლევთ მათ შესაძლებლობას, რომ ჩაერთონ აზარტულ თამაშში და ვიღებთ მათი ნერწყვის ნიმუშს.


That's it. That's the whole experiment.	სულ ეს არის, მთელი ექსპერიმენტი.


So this is what we find.	და აი, რა აღმოვაჩინეთ. რისკიანობას, რაც აზარტულ თამაშებში აუცილებელია, გამოავლენ


Risk tolerance, which is the gambling, we find that when you are in the high-power pose condition, 86 percent of you will gamble.	თუკი მანამდე მაღალი ძალაუფლების გამომხატველ პოზაში იყავი, 86 პროცენტიანი ალბათობით.


When you're in the low-power pose condition, only 60 percent, and that's a whopping significant difference.	თუკი, დაბალი ძალაუფლების გამომხატველ პოზაში იყავი, რისკიანობის გამოვლენის მხოლოდ 60 პროცენტიანი შანსია.


Here's what we find on testosterone.	ეს დიდი სხვაობაა! მონაწილეთა ტესტოსტერონის დონეზე კი, ეს ასე აისახა.


From their baseline when they come in, high-power people experience about a 20-percent increase, and low-power people experience about a 10-percent decrease.	თუ შევადარებთ ექსპერიმენტის დაწყებამდე მიღებულ მონაცემებს მაღალი ძალაუფლების გამომხატველი პოზის მიღების შემთხვევაში, მან 20%-ით მოიმატა, ხოლო დაბალი ძალაუფლების გამომხატველი პოზის მიღების შედეგად - 10%-ით დაიკლო.


So again, two minutes, and you get these changes.	ანუ, სულ ორი წუთი და აი, ასეთ ცვლილებებს ვიღებთ.


Here's what you get on cortisol.	რაც შეეხება კორტიზოლის მონაცემებს. მაღალი ძალაუფლების გამომხატველი პოზის შედეგად


High-power people experience about a 25-percent decrease, and the low-power people experience about a 15-percent increase.	მონაწილეებში მისი დონე 25%-ით იკლებს, ხოლო დაბალი ძალაუფლების გამომხატველი პოზის მიღების შედეგად კი - 15%-ით იზრდება.


So two minutes lead to these hormonal changes that configure your brain to basically be either assertive, confident and comfortable, or really stress-reactive, and feeling sort of shut down.	ორი წუთი იწვევს ასეთ ჰორმონალურ ცვლილებებს, რომლებსაც შეუძლიათ შეცვალონ თქვენი მდგომარეობა, გაგხადონ გაბედული, თავდაჯერებული და კომფორტულად გაგრძნობინონ თავი, ან გაგხადონ სტრესის მიმართ მეტად მგრძნობიარე,


And we've all had the feeling, right?	რაღაცნაირად უძლური. ეს გრძნობა კი ალბათ ყველას განგვიცდია, არა?


So it seems that our nonverbals do govern how we think and feel about ourselves, so it's not just others, but it's also ourselves.	როგორც სჩანს, ჩვენი სხეულის ენა მართლაც ახდენს გავლენას იმაზე, თუ რა აზრი და დამოკიდებულება გვაქვს საკუთარი თავის მიმართ. ესეიგი, ჩვენს თვითშეფასებაზე არა მხოლოდ სხვები, არამედ ჩვენც ვახდენთ გავლენას.


Also, our bodies change our minds.	და ჩვენი სხეულებიც ახდენს გავლენას ჩვენს გონებაზე.


But the next question, of course, is, can power posing for a few minutes really change your life in meaningful ways?	შესაბამისად, შემდეგი შეკითხვა ასეთია: რამდენიმე წუთით რაღაც პოზა, რომ მივიღო, ეს მართლა შეცვლის რამეს ჩემს ცხოვრებაში?


This is in the lab, it's this little task, it's just a couple of minutes.	ის რაც ვნახეთ, ლაბორატორიაში ხდებოდა. პატარა დავალება იყო, სულ ორწუთიანი.


Where can you actually apply this?	მაგრამ, რეალობაში, სად შეიძლება ამის გამოყენება?


Which we cared about, of course.	რაც ცხადია, ჩვენი გვაინტერესებს კიდეც.


And so we think where you want to use this is evaluative situations, like social threat situations.	ჩვენ ვფიქრობთ, რომ ამის გამოყენება, აზრიანად, შესაძლებელია სიტუაციებში, რომლებშიც ხდება შეფასება, განსჯა. მაგალითად სოციალური სიტუაციები, რომელიც საფრთხის შემცველია.


Where are you being evaluated, either by your friends?	სადაც, მაგალითად გაფასებენ, თუნდაც შენი მეგობრები.


For teenagers, it's at the lunchroom table.	აი, თინეიჯერი, რომ წარმოვიდგინოთ ბუფეტში.


For some people it's speaking at a school board meeting.	ან თუნდაც საკუთარი თავი წარმოიდგინეთ, როცა საჯაროდ გამოდიხართ რამე სხდომაზე.


It might be giving a pitch or giving a talk like this or doing a job interview.	ან ცდილობთ კლიენტი დაიყოლიოთ, ან ასე, ჩემსავით გამოსვლა გაქვთ ან გასაუბრება, სამუშაოზე ასაყვნად.


We decided that the one that most people could relate to because most people had been through, was the job interview.	ჩვენც, სწორედ, სამსახურში ასაყვანად გასაუბრების სიტუაცია ავირჩიეთ, რადგან ეს უმრავლესობისათვის კარგად ნაცნობი სიტაუციაა.


So we published these findings, and the media are all over it, and they say, Okay, so this is what you do when you go in for the job interview, right?	გამოვაქვეყნეთ ჩვენი კვლევის შედეგები. მედიაც ძალიან დაინტერესდა და, თურმე, აი ასე უნდა გააკეთო, როცა გასაუბრებაზე გადიხარო.


(Laughter) You know, so we were of course horrified, and said, Oh my God, no, that's not what we meant at all.	(ისმის სიცილი) ჩვენ გული შეგვიწუხდა, ცხადია, და განვაცხადეთ, რომ, ღმერთო ჩემო, ამას სულაც არ ვგულისხმობდით.


For numerous reasons, no, don't do that.	ამისთვის ბევრი მიზეზია, არა, არა და არა, ასე არ მოიქცეთ!


Again, this is not about you talking to other people.	იმიტომ, რომ აქ მთავარი საკითხი, ის კი არ არის, სხვებს როგორ ესაუბრები,


It's you talking to yourself.	არამედ საკუთარ თავს რას ეუბნები.


What do you do before you go into a job interview? You do this.	რას აკეთებ მანამდე, სანამ გასაუბრებაზე შეხვალ?


You're sitting down. You're looking at your iPhone -- or your Android, not trying to leave anyone out.	როგორც წესი - ამას. მართალია? ზიხარ, ჩაჰყურებს შენს აიფონს, ან ანდროიდს, რომ არავინ გამომრჩეს.


You're looking at your notes, you're hunching up, making yourself small, when really what you should be doing maybe is this, like, in the bathroom, right? Do that. Find two minutes.	ან ხომ იცი, უყურებ შენს ჩანაწერებს, ბეჭებში მოხრილი და დაპატარავებული ხარ. მაშინ, როცა სინამდვილეში აი, ამას უნდა აკეთებდე, თუნდაც საპირფარეშოში, რატომაც არა?! გამოყავი ორი წუთი და გააკეთე ეს.


So that's what we want to test. Okay?	აი რისი შემოწმება გვინდა, გასაგებია ხო?


So we bring people into a lab, and they do either high- or low-power poses again, they go through a very stressful job interview.	ისევ შევკრიბეთ ადამიანები ლაბორატორიაში და ისევ ვთხოვეთ მიეღოთ მაღალი ან დაბალი ძალაუფლების გამომხატველი პოზები, რის მერეც მათ ძალიან სტრესული გასაუბრება გაიარეს.


It's five minutes long. They are being recorded.	ეს გასაუბრება, სულ 5 წუთს გრძელდებოდა.


They're being judged also, and the judges are trained to give no nonverbal feedback, so they look like this.	ჩვენ ვიწერდით. ამასთანავე, გვყავდა შემფასებლები, რომლებიც წინასწარ მოვამზადეთ, რომ არ გამოეხატათ არანაირი არავერბალურ რეაქცია. აი, ასეთი სახეებით ისხდნენ. წარმოიდგინეთ,


Imagine this is the person interviewing you.	ეს ადამიანი ზის თქვენს პირისპირ გასაუბრებაზე.


So for five minutes, nothing, and this is worse than being heckled.	მთელი 5 წუთი, ის, აი ასე, უმეტყველო სახით ზის. ამას ჯობია გაგაწყვეტინოს ხოლმე.


People hate this.	ადამიანები ამას ვერ იტანენ.


It's what Marianne LaFrance calls "standing in social quicksand."	ამას მერიან ლეფრანსი "სოციალურ მორევში დგომას" უწოდებს.


So this really spikes your cortisol.	ეს ნამდვილად აგიწევთ კორტიზოლის დონეს.


So this is the job interview we put them through, because we really wanted to see what happened.	მოკლედ, ასეთი გასაუბრება უნდა გაევლოთ, რადგან ჩვენ, მართლაც გვაინტერესებდა რა მოხდებოდა.