I don't have to tell you this; you just heard the man.	ამის ახსნა მე არც მჭირდება. თქვენ ახალხანს მოუსმინეთ მას.


Excellent insights into human psychology, wise advice on every page.	მშვენიერი წვდომა ადამიანის ფსიქოლოგიაზე, ბრძნული რჩევები ყველა გვარდზე.


Moreover, he invites us to look under the hood.	მეტიც, ის გვთავაზობს ჩავიხედოთ შიდა სამზარეულოში.


I really appreciated that.	მე მართლა დიდად ვაფასებ ამას.


For instance, he has an appendix where he explains his choice of translations of different Bible verses.	მაგალითად, მას აქვს დანართი სადაც ის ხსნის საკუთარ არჩევანს ბიბლიის ლექსების სხვადასხვა თარგმანებისა.


The book is clear, vivid, accessible, beautifully formatted.	წიგნი გასაგებია, თვალსაჩინოა, ხელმისაწვდომია, ლამაზად ფორმატირებულია.


Just enough repetition.	ზომიერი გამეორებებით.


That's really important.	ეს მართლაც მნიშვნელოვანია.


Every time you read it or say it, you make another copy in your brain.	ყოველ ჯერზე მისი წაკითხვის ან მოყოლისას, თქვენ აკეთებთ კიდევ ერთ ასლს თქვენს ტვინში


(Laughter) With me, everybody -- (Audience and Dan Dennett) Every time you read it or say it, you make another copy in your brain.	(სიცილი) ყველა ამყევით: ყოველ ჯერზე მისი წაკითხვის ან მოყოლისას, თქვენ აკეთებთ კიდევ ერთ ასლს თქვენს ტვინში მადლობა


And now we come to my problem.	და ახლა ჩვენ მივედით ჩემ პრობლემამდე,


Because I'm absolutely sincere in my appreciation of all that I said about this book.	რადგან მე აბსოლუტურად გულწრფელი ვარ ჩემს დადებით შეფასებებში, რომელიც ამ წიგნზე გამოვთქვი.


But I wish it were better.	სამწუხაროა, რომ ის უკეთესი არ არის.


I have some problems with the book.	მე მაქვს რაღაც პრობლემები ამ წიგნთან.


And it would just be insincere of me not to address those problems.	და იქნებოდა უსინდისობა ჩემი მხრიდან არ მომეყოლა ამ პრობლემებზე.


I wish he could do this with a revision, a Mark 2 version of his book.	სამწუხაროა, რომ მან არ გამოუშვა ამ წიგნის გადასინჯვა, როგორც ვერსია ნომერი 2 მისი წიგნისა.


"The truth will set you free."	"ჭეშმარიტება გათავისუფლებთ"


That's what it says in the Bible, and it's something that I want to live by, too.	ეს არის რაც ბიბლიაში წერია და ეს არის რითიც მეც მინდა ვიცხოვრო


My problem is, some of the bits in it I don't think are true.	ჩემი პრობლემა იმაშია, რომ ზოგიერთი რამ ამ წიგნში არ მგონია ჭეშმარიტება.


Now some of this is a difference of opinion.	რაღაცეები აქედან არის უბრალო აზრთა სხვადასხვაობა,


And that's not my main complaint, that's worth mentioning.	და ეს არ არის ჩემი ძირითადი პრეტენზია


Here's a passage -- it's very much what he said, anyway: "If there was no God we would all be accidents, the result of astronomical random chance in the Universe.	უნდა აღინიშნოს. აი ნაწყვეტი, ზუსტად ის რაც ზოგადად თქვა. "ღმერთი რომ არ იყოს, ჩვენ ვიქნებოდით შემთხვევითობა, კოსმიური შემთხვევითობის შედეგი სამყაროში.


You could stop reading this book because life would have no purpose or meaning or significance.	თქვენ შეგეძლოთ შეგეწყვიტათ ამ წიგნის კითხვა, რადგან ცხოვრებას არ ექნებოდა მიზანი, მნიშვნელობა ან აზრი.


There would be no right or wrong and no hope beyond your brief years on Earth."	არ იარსებებდა სწორი და არასწორი და იმედი მოკლე სიცოცხლის მერე"


Now, I just do not believe that.	არა, მე უბრალოდ არ მჯერა ამის.


By the way, I find -- Homer Groening's film presented a beautiful alternative to that very claim.	სხვათაშორის, მე ვთვლი რომ ჰომერ გრონინგის ფილმში წარმოდგენილია კარგი ალტერნატივა ზუსტად ამ მტკიცებისა. დიახ, არსებობს მნიშვნელობა და მიზეზი სწორი და არაწორი საქციელისთვის.


We don't need a belief in God to be good or to have meaning in us.	ჩვენ არ გვჭირდება ღვთის რწმენა, რომ ვიყოთ კარგები და გვესმოდეს საკუთარი არსი.


But that, as I said, is just a difference of opinion.	მაგრამ ეს მხოლოდ აზრთა სხვადასხვაობაა.


That's not what I'm really worried about.	ეს არ არის ის რაც მართლა მაწუხებს.


How about this: "God designed this planet's environment just so we could live in it."	აბა ეს ნახეთ: "ღმერთმა შექმნა გარემო ამ პლანეტაზე, რომ ჩვენ მასზე გვეცხოვრა"


I'm afraid that a lot of people take that sentiment to mean that we don't have to do the sorts of things that Al Gore is trying so hard to get us to do.	ვშიშობ, ბევრს ეს აზრი იმ გაგებით ესმის, რომ თითქოს ჩვენ არ უნდა ვაკეთოთ ის რასაც ელ გორი, ასე დაჟინებით ცდილობს გაგვაკეთებინოს.


I am not happy with that sentiment at all.	მე საერთოდ არ მომწონს მსგავსი აზრები.


And then I find this: "All the evidence available in the biological sciences supports the core proposition that the cosmos is a specially designed whole with life and mankind as its fundamental goal and purpose, a whole in which all facets of reality have their meaning and explanation in this central fact."	და შემდეგ ეს ვნახე: "ბილოგიურ მეცნიერებაში არსებული ყველა მტკიცებულება, მიუთითებს ცენტრალურ არსზე, რომ კოსმოსი არის სპეციალურად შექმნილი მთლიანობა, რომლის ძირითადი მიზანი და აზრი სიცოცხლე და ადამაინია, ამ მთლიანობაში ყოველი ასპექტის მნიშვნელობა და ახსნა ამ ცენტრალური არსით ხდება" ჰმ, ეს მაიკლ დენტონია, ის კრეაციონისტია


Well, that's Michael Denton. He's a creationist.	და ამ დროს ვიფიქრე "ერთი წუთით"


And here, I think, "Wait a minute." I read this again.	კიდევ ერთხელ გადავიკითხე.


I read it three or four times and I think, "Is he really endorsing Intelligent Design?	წავიკითხე კიდევ სამჯერ, ოთხჯერ და ვიფიქრე: "მართლაც გონივრულ დიზაინს ამტკიცებს?


Is he endorsing creationism here?"	ამტკიცებს თუ არა ის აქ კრეაციონიზმს?"


And you can't tell.	და მიხვდი რომ შეუძლებალია აქ ამის დადგენა.


So I'm sort of thinking, "Well, I don't know, I don't know if I want to get upset with this yet."	ამიტომ ვიფიქრე: "არ ვიცი, არ ვიცი, ღირს თუ არა ჯერ-ჯერობით ამაზე ავღელდე"


But then I read on, and I read this: "First, Noah had never seen rain, because prior to the Flood, God irrigated the earth from the ground up."	მაგრამ განვაგრძე კითხვა და წავიკითხე: "პირველ რიგში, ნოეს არ უნახავს წვიმა რადგან დიდ წყალდიდობამდე ღმერთმა წყალი მიწიდან ამოიყვანა"


I wish that sentence weren't in there, because I think it is false.	სამწუხაროა რომ წიგნში ეს წინადადებაა, იმიტომ რომ მგონია ის მცდარია.


And I think that thinking this way about the history of the planet, after we've just been hearing about the history of the planet over millions of years, discourages people from scientific understanding.	და მგონია რომ მსგავსი აზრები ჩვენი პლანეტის ისტორიაზე, მას შემდეგ რაც ჩვენ ახლახანს მოვისმინეთ მის ისტორიაზე მილიონი წლების განმავლობაში, ხელს უშლის ადამიანების მიერ მეცნიერების აღქმას.


Now, Rick Warren uses scientific terms and scientific factoids and information in a very interesting way.	რიკ უორენი იყენებს სამეცნიერო ტერმინებსა და ფაქტორებს და ინფორმაციას საინეტრესო ხერხით


Here's one: "God deliberately shaped and formed you to serve him in a way that makes your ministry unique.	აი მაგალითი: "ღმერთმა შეგნებულად შეგქმნათ ასე რომ მას ემსახუროთ ეს თქვენს მსახურებას უნიკალურს ხდის. მან სიფრთხილით შეაზავა დნმ-ის კოქტეილი, რომელმაც შეგქმნათ თქვენ."


I think that's false.	მე ვფიქრობ ეს სიცრუეა.


Now, maybe we want to treat it as metaphorical.	შეიძლება ჩვენ ეს მეტაფორად მივიღოთ.


Here's another one: "For instance, your brain can store 100 trillion facts.	აი კიდევ ერთი: "მაგალითად თქვენი ტვინი იტევს 100 ტრილიონ ფაქტს.


Your mind can handle 15,000 decisions a second."	თქვენს ტვინს შეუძლია 15 000 გადაწყვეტილების დამუშავება წამში"


Well, it would be interesting to find the interpretation where I would accept that.	საინტერესო იქნებოდა ამის ჩემთვის მისაღები ინტერპრეტაციის მოსმენა. შეიძლება არსებობდეს ამის სიმართლედ მიღების ფორმა.


There might be some way of treating that as true.	"ანთროპოლოგებმა აღნიშნეს, რომ თაყვანისცემა არის უნივერსალური მოთხოვნილება


"Anthropologists have noted that worship is a universal urge, hardwired by God into the very fiber of our being -- an inbuilt need to connect with God."	რომელიც ღმერთმა ჩააქსოვა ჩვენ ყოფაში, როგორც თანდაყოლილი სურვილი ღმერთთან შეერთებისა."


Well, the sense of which I agree with him, except I think it has an evolutionary explanation.	რაღაც გაგებით ვეთანხმები, იმ განსხვავებით რომ ჩემი აზრით ამას ევოლუციური ახსნა აქვს. და რაც მე ძალიან შემაშფოთებლად მიმაჩნია ამ წიგნში


And what I find deeply troubling in this book is that he seems to be arguing that if you want to be moral, if you want to have meaning in your life, you have to be an Intelligent Designer, you have to deny the theory of evolution by natural selection.	არის ის, რომ როგორც ჩანს ის ცდილობს ამტკიცოს რომ მორალურობისთვის და იმისთვის რომ იპოვოთ ცხოვრების აზრი, თქვენ უნდა გჯეროდეთ გონიერი შემქმნელისა და უნდა უარყოთ ევოლუციის თეორია ბუნებრივი გადარჩევის გზით.


And I think, on the contrary, that it is very important to solving the world's problems that we take evolutionary biology seriously.	მე კი პირიქით მგონია, რომ მსოფლიო პრობლემების გადაჭრისთვის მნიშვნელოვანია ევოლუციურ ბიოლოგიას სერიოზულად მივუდგეთ.


Whose truth are we going to listen to?	ვის უნდა დავუჯეროთ?


Well, this is from "The Purpose Driven Life": "The Bible must become the authoritative standard for my life: the compass I rely on for direction, the counsel I listen to for making wise decisions, and the benchmark I use for evaluating everything."	ეს "მიზანდასახული ცხოვრებიდან" არის: "ბიბლია უნდა გახდეს ჩემი ცხოვრების ავტორიტეტული სტანდარტი. კომპასი რომელსაც ვენდობი მიმართულებისთვის, რჩევა რომელსაც ვუსმენ დასკვნების გამოტანისა და შკალისთვის, რომლითაც ყველაფრს შევაფასებ." კარგით, შესაძლებელია, მაგრამ აქედან რა გამომდინარეობს?


And here's one that does concern me.	აი რაც მართლა მაღელვებს.


Remember I quoted him before with this line: "Surrendered people obey God's word, even if it doesn't make sense."	გახსოვთ მე წაგიკითხეთ მისი ეს ნაწყვეტი: "დანებებული ადამიანები ემორჩილებიან ღვთის სიტყვებს,


And that's a problem.	მაშინაც როცა ისინი უაზროა" ამაშია პრობლემა.


(Sighs) "Don't ever argue with the Devil.	"არც კი იდავოთ ეშმაკთან.


He's better at arguing than you are, having had thousands of years to practice."	ის უფრო არგუმენტირებულია ვიდრე თქვენ, ათასწლიანი პრაქტიკის შემდეგ."


Now, Rick Warren didn't invent this clever move.	რიკ უორენს არ გამოუგონებია ეს ჭკვიანური სვლა.


It's an old move.	ეს ძველი ფანდია.


It's a very clever adaptation of religions.	ეს რელიგიის ძალიან ჭკვიანური ადაპტაციაა.


It's a wild card for disarming any reasonable criticism.	ეს არის შაბლონი ნებისმიერი საფუძვლიანი კრიტიკის განიარაღებისთვის.


"You don't like my interpretation?	"არ მოგწონთ ჩემი ინტერპრეტაცია?


You've got a reasonable objection to it?	გაქვთ საფუძვლიანი პრეტენზიები მასთან?


Don't listen, don't listen!	ნუ უსმენთ, ნუ უსმენთ!


That's the Devil speaking."	მისი პირით ეშმაკი გესაუბრებათ."


This discourages the sort of reasoning citizenship it seems to me that we want to have.	ეს ხელს უშლის ისეთი ტიპის აზრიან მოქალაქეობას როგორიც მგონია რომ გვინდა გვქონდეს.


I've got one more problem, then I'm through.	კიდევ ერთ პრობლემას აღვწერ და დავასრულებ.


And I'd really like to get a response if Rick is able to do it.	და მე მართლაც მინდა მოვისმინო პასუხები, თუ რიკი შეძლებს ამას,


"In the Great Commission, Jesus said, 'Go to all people of all nations and make them my disciples.	"იესომ დაგვიბარა: "მაშ, წადით, დაიმოწაფეთ ყველა ხალხი და ნათელი ეცით მათ მამის და ძის და სული წმიდის სახელით;


Baptize them in the name of the Father, the Son and the Holy Spirit, and teach them to do everything I've told you.'" The Bible says Jesus is the only one who can save the world.	ასწავლეთ მათ დაიცვან ყველაფერი, რაც გამცნეთ" ბიბლია გვეუბნება რომ იესო არის ერთადერთი ვისაც მსოფლიოს გადარჩენა შეუძლია.


We've seen many wonderful maps of the world in the last day or so.	ჩვენ, მსოფლიოს ბევრი შესანიშნავი რუქა ვნახეთ ბოლო დღეებში.


Here's one, not as beautiful as the others; it simply shows the religions of the world.	აი ერთ-ერთი არც ისეთი ლამაზი როგორც სხვები. ის უბრალოდ მსოფლიოს რელიგიებს ასახავს.


Here's one that shows the sort of current breakdown of the different religions.	და აქ ჩანს ამჟამინდელი დანაწევრება რელიგიებს შორის. ახლა, გვინდა მართლაც ჩვენ განვიძრახოთ ყველა სხვა რელიგიის გაქრობა,


Do we really want to commit ourselves to engulfing all the other religions, when their holy books are telling them, "Don't listen to the other side, that's just Satan talking!"?	როცა მათი წმინდა წიგნები მათ ეუბნება: "არ უსმინოთ მეორე მხარეს, მათი პირით სატანა საუბრებს!"


It seems to me that that's a very problematic ship to get on for the future.	მეჩვენება, რომ ეს ძალიან პრობლემატური გემია, იმისთვის რომ მასზე მომავლისკენ ვიაროთ.


I found this sign as I was driving to Maine recently, in front of a church: "Good without God becomes zero."	ეს აბრა მეინში(აშშ-ს შტატი) მიმავალ გზაზე ვიპოვე ეკლესიის წინ: "სიკეთე ღმერთის გარეშე ნულია"


Sort of cute.	თითქოს საზრიანია. ძალიან ჭკვიანი,


A very clever little meme.	პატარა მიმია(კულტურით გადაცემული აზრი)


I don't believe it and I think this idea, popular as it is -- not in this guise, but in general -- is itself one of the main problems that we face.	მე არ მჯერა მისი და ვფიქრობ რომ ეს აზრი, არა ამ სახით არამედ ზოგადად, თავისთავად არის ერთ-ერთი ძირითადი პრობლემა რომელსაც ჩვენ ვაწყდებით.


If you are like me, you know many wonderful, committed, engaged atheists, agnostics, who are being very good without God.	თუ თქვენ ისეთივე ხართ როგორც მე, ალბათ იცნობთ ბევრ შესანიშნავ, ერთგულ, საქმიან ათეისტს, აგნოსტიკოსს, რომელიც ღმერთის გარეშე უაღრესად კეთილშობილია.


And you also know many religious people who hide behind their sanctity instead of doing good works.	და თქვენ იცნობთ ბევრ რელიგიურ ადამიანს, რომელიც სიკეთის კეთების ნაცვლად, საკუთარი სიწმინდის უკან იმალება. მე ვისურვებდი, რომ ეს მიმი გაგვენადგურებინოს.


I wish this meme would go extinct.	მე ვისურვებდი, რომ ეს მიმი გადაშენდეს.


Thanks very much for your attention.	დიდი მადლობა ყურადღებისთვის.


(Applause)	(აპლოდისმენტები)


So I work in marketing, which I love, but my first passion was physics, a passion brought to me by a wonderful school teacher, when I had a little less gray hair.	მარკეტინგში ვმუშაობ და ძალიან მიყვარს ის, თუმცა ჩემი პირველი გატაცება ფიზიკა იყო, რომელიც სკოლის მასწავლებელმა გამაცნო, როდესაც ნაკლები ჭაღარა მქონდა.


So he taught me that physics is cool because it teaches us so much about the world around us.	მან მასწავლა, რომ ფიზიკა მაგარი რამეა, რადგან ბევრს გვასწავლის ჩვენი სამყაროს შესახებ.


And I'm going to spend the next few minutes trying to convince you that physics can teach us something about marketing.	ახლა კი, მე ვაპირებ დაგარწმუნოთ, რომ მას მარკეტინგშიც შეუძლია ჩაგვახედოს.


So quick show of hands -- who studied some marketing in university?	აბა სწრაფად აწიეთ ხელები... ვინ სწავლობდა მარკეტინგს უნივერსიტეტში?


Who studied some physics in university?	და ვინ სწავლობდა უნივერსიტეტში ფიზიკას?


Pretty good. And at school?	მშვენიერია... და სკოლაში?


Okay, lots of you.	უმეტესობა თქვენგანი.


So, hopefully this will bring back some happy, or possibly some slightly disturbing memories.	ამიტომ, იმედი მაქვს რომ ჩემი გამოსვლა, ბედნიერ, ან ცუდ მოგონებებს აღგიძრავთ.


So, physics and marketing.	მოკლედ, ფიზიკა და მარკეტინგი.


We'll start with something very simple -- Newton's Law: "The force equals mass times acceleration."	დავიწყოთ მარტივით. ნიუტონის კანონი: "ძალა ტოლია მასისა და აჩქარების ნამრავლისა."


This is something that perhaps Turkish Airlines should have studied a bit more carefully before they ran this campaign.	ეს, ალბათ, Turkish Airlines - ში უფრო ღრმად უნდა შეესწავლათ, სანამ თავიანთ კამპანიას ჩაუშვებდნენ.


(Laughter) But if we rearrange this formula quickly, we can get to acceleration equals force over mass, which means that for a larger particle -- a larger mass -- it requires more force to change its direction.	(სიცილი) თუკი ფორმულას მარტივად გადავანაცვლებთ, "აჩქარება ტოლია ძალის განაყოფისა მასაზე." რაც ნიშნავს, დიდი ნაწილაკისათვის... დიდი მასა... მოითხოვს მეტ ძალას მიმართულების შესაცვლელად.


It's the same with brands: the more massive a brand, the more baggage it has, the more force is needed to change its positioning.	იგივეა ბრენდების შემთხვევაშიც: რაც უფრო მასიურია ბრენდი, მეტი ძალისხმევაა საჭირო, მისი პოზიციონირების შესაცვლელად.


And that's one of the reasons why Arthur Andersen chose to launch Accenture rather than try to persuade the world that Andersen's could stand for something other than accountancy.	და ეს ერთ-ერთი მიზეზია იმისა, თუ რატომ არჩია ანდერსენმა Accenture - ის დაფუძნება, მთელი მსოფლიოს დარწმუნებას იმაში, რომ ანდერსენებს ბუღალტერიის გარდა სხვა საქმის კეთებაც შეუძლიათ.


It explains why Hoover found it very difficult to persuade the world that it was more than vacuum cleaners, and why companies like Unilever and P&G keep brands separate, like Ariel and Pringles and Dove rather than having one giant parent brand.	ეს ხსნის, თუ რატომ გაუჭირდა ასე ძალიან Hoover - ს დაერწმუნებინა მსოფლიო, რომ უფრო მეტია ვიდრე მტვერსასრუტი და რატომაა რომ ისეთი კომპანიები, როგორც Unilever-ი და P&G აცალკევებენ ისეთ ბრენდებს, როგორიცაა მაგალითად, Ariel-ი, Pringles-ი და Dove-ი, გიგანტურ დედა ბრენდის ქვეშ გაერთიანების ნაცვლად.


So the physics is that the bigger the mass of an object the more force is needed to change its direction.	გამოდის, ფიზიკა გვეუბნება, რომ რაც უფრო დიდია საგნის მასა, მით მეტი ძალაა საჭირო მისი მიმართულების შესაცვლელად.


The marketing is, the bigger a brand, the more difficult it is to reposition it.	ხოლო მარკეტინგი - რაც უფრო დიდია ბრენდი, მით უფრო ძნელია მისი რეპოზიციონირება.


So think about a portfolio of brands or maybe new brands for new ventures.	ასე რომ, იფიქრეთ ბრენდების პორტფოლიოზე, ან ახალ ბრენდებზე ახალი წამოწყებებისათვის.


Now, who remembers Heisenberg's uncertainty principle?	გახსოვთ ჰეიზენბერგის განუზღვრელობა?


Getting a little more technical now.	ახლა ცოტა უფრო ტექნიკური ვიქნები.


So this says that it's impossible, by definition, to measure exactly the state -- i.e., the position -- and the momentum of a particle, because the act of measuring it, by definition, changes it.	ის ამბობს, რომ შეუძლებელია, თეორიულადაც კი, ზუსტად გაზომოთ მდგომარეობა... ანუ, პოზიცია... და იმპულსი ნაწილაკისა, რადგან მისი გაზომვის აქტი, ცვლის მას.


So to explain that -- if you've got an elementary particle and you shine a light on it, then the photon of light has momentum, which knocks the particle, so you don't know where it was before you looked at it.	ანუ რომ განვმარტოთ: თუკი ელემენტარულ ნაწილაკს სინათლეს მივანათებთ, სინათლის ფოტონს ექნება იმპულსი, რომელიც დაეჯახება ნაწილაკს, ამიტომ ვერ გავიგებთ სად იყო ის, სანამ მასზე დაკვირვებას დავიწყებდით.


By measuring it, the act of measurement changes it.	ვიწყებთ რა გაზომვას, გაზომვის აქტი ცვლის მას.


The act of observation changes it.	მასზე დაკვირვების აქტი ცვლის მას.


It's the same in marketing.	იგივეა მარკეტინგშიც.


So with the act of observing consumers, changes their behavior.	მომხმარებელზე დაკვირვება ცვლის მის ქცევას.


Think about the group of moms who are talking about their wonderful children in a focus group, and almost none of them buy lots of junk food.	დაფიქრდით იმ დედებზე, რომლებიც საუბრობენ თავიანთ საოცარ შვილებზე ფოკუს ჯგუფში. არავინ აღიარებს, რომ მიმართავს სწრაფი კვების ობიექტებს


And yet, McDonald's sells hundreds of millions of burgers every year.	McDonald's კი ყოველ წელს, ასობით მილიონ ბურგერს ჰყიდის.


Think about the people who are on accompanied shops in supermarkets, who stuff their trolleys full of fresh green vegetables and fruit, but don't shop like that any other day.	დაფიქრდით იმ ადამიანებზე, რომლებისაც თუკი სუპერმარკეტში გავყვებით, საკუთარ ურიკებს ავსებენ ახალი ბოსტნეულითა და ხილით, მაგრამ სხვა დღეებში ასე არ იქცევიან.


And if you think about the number of people who claim in surveys to regularly look for porn on the Web, it's very few.	და თუკი დავფიქრდებით იმ ადამიანთა რიცხვზე, რომლებიც კითხვარებში აღიარებენ, რომ რეგულარულად უყურებენ პორნოს ინტერნეტში. ასეთი ძალიან ცოტა იქნება.


Yet, at Google, we know it's the number-one searched for category.	თუმცა, Google -ში, ვიცით: ეს ყველზე ძებნადი თემაა.


So luckily, the science -- no, sorry -- the marketing is getting easier.	საბედნიეროდ, მეცნიერებაში... უკაცრავად... მარკეტინგში საქმე მარტივდება.


Luckily, with now better point-of-sale tracking, more digital media consumption, you can measure more what consumers actually do, rather than what they say they do.	გაყიდვების წერტილის უკეთეს მონიტორინგთან, ციფრული მედიის მეტ მოხმარებასთან ერთად, შეგვიძლია გავზომოთ რას აკეთებს რეალურად მომხმარებელი და არა რას ამბობს რომ აკეთებს.


So the physics is you can never accurately and exactly measure a particle, because the observation changes it.	ასე რომ ფიზიკაში მაქსიმალური სიზუსტით ვერასოდეს გავზომავთ ნაწილაკს, რადგან მასზე დაკვირვება ცვლის მას.


The marketing is -- the message for marketing is -- that try to measure what consumers actually do, rather than what they say they'll do or anticipate they'll do.	აი მარკეტინგი კი... მარკეტინგი გვეუბნება, რომ შევეცადოთ გავზომოთ, თუ რას აკეთებს რეალურად მომხმარებელი და არა ის, რასაც ამბობს, ან ფიქრობს რომ გააკეთებს.


So next, the scientific method -- an axiom of physics, of all science -- says you cannot prove a hypothesis through observation, you can only disprove it.	განვაგრძოთ მეცნიერული მეთოდი... ფიზიკის აქსიომაა, რომ შეუძლებელია დაამტკიცოთ ჰიპოთეზა დაკვირვების საშუალებით, არამედ შეიძლება მხოლოდ უარყოთ ის.


What this means is you can gather more and more data around a hypothesis or a positioning, and it will strengthen it, but it will not conclusively prove it.	ეს ნიშნავს, ბევრი მონაცემიც რომ მოაგროვოთ ჰიპოთეზის, ან პოზიციონირების შესახებ, ეს გააძლიერებს მას, მაგრამ საბოლოოდ არ დაამტკიცებს


And only one contrary data point can blow your theory out of the water.	და მხოლოდ ერთ საწინააღმდეგო მონაცემს შეუძლია მთელი ჩვენი თეორია წყალს გაატანოს.


So if we take an example -- Ptolemy had dozens of data points to support his theory that the planets would rotate around the Earth.	მაგალითს რომ მივმართოთ: პტოლემეუსს ბევრი მონაცემი ჰქონდა თეორიის მხარდასაჭერად, რომ პლანეტები დედამიწის გარშემო ბრუნავენ.


It only took one robust observation from Copernicus to blow that idea out of the water.	თუმცა კოპერნიკის ერთი კარგი დაკვირვება და მისი იდეა წყალმა წაიღო.


And there are parallels for marketing -- you can invest for a long time in a brand, but a single contrary observation of that positioning will destroy consumers' belief.	გავავლოთ პარალელი მარკეტინგთან: დიდი ხნის მანძილზე რომ ვაკეთოთ ინვესტირება ბრენდში, მაგრამ ამ პოზიციონირებაზე ერთ ნეგატიურ დაკვირვებას შეუძლია გაანადგუროს მომხმარებლის რწმენა.


Take BP -- they spent millions of pounds over many years building up its credentials as an environmentally friendly brand, but then one little accident.	ავიღოთ BP.. წლების მანძილზე მილიონობით ფუნტი დახარჯეს ეკო მეგობრული ბრენდის შენებაში, მაგრამ შემდეგ ერთი პატარა ინციდენტი მოხდა.


Think about Toyota.	გავიხსენოთ Toyota.


It was, for a long time, revered as the most reliable of cars, and then they had the big recall incident.	ძალიან დიდი ხნის მანძილზე, ის აღიქმებოდა ყველაზე საიმედო მანქანად, მაგრამ შემდეგ იყო დიდი უკან გაწვევის ინციდენტი


And Tiger Woods, for a long time, the perfect brand ambassador.	და Tiger Woods-ი, დიდი ხნის მანძილზე, ის საუკეთესო ბრენდის ელჩი იყო.


Well, you know the story.	ყველამ ვიცით ეს ისტორია.


(Laughter) So the physics is that you cannot prove a hypothesis, but it's easy to disprove it -- any hypothesis is shaky.	(სიცილი) გამოდის ფიზიკა გვეუბნება, რომ ვერ დაამტკიცებთ ჰიპოთეზას, მაგრამ მარტივად შეძლებთ მის უარყოფას. ნებისმერი ჰიპოთეზა სუსტია.


And the marketing is that not matter how much you've invested in your brand, one bad week can undermine decades of good work.	მარკეტინგი კი ამბობს, არ აქვს მნიშვნელობა რამდენი ჩადეთ თქვენს ბრედში, ერთ ცუდ კვირას შეუძლია გადახაზოს წლების ნამუშევარი.


So be really careful to try and avoid the screw-ups that can undermine your brand.	ასე რომ, შეეცადეთ აირიდოთ შეცდომები, რომელთაც შეუძლიათ ძირი გამოუთხარონ ბრენდს.


And lastly, to the slightly obscure world of entropy -- the second law of thermodynamics.	და ბოლოს, ენტროპიის სამყაროსაც შევეხოთ თერმოდინამიკის მეორე კანონი.


This says that entropy, which is a measure of the disorder of a system, will always increase.	ის გვეუბნება რომ ენტროპია, რომელიც სისტემის უწესრიგობის საზომია, ყოველთვის მატულობს.


The same is true of marketing.	იგივე ხდება მარკეტინგშიც.


If we go back 20 years, the one message pretty much controlled by one marketing manager could pretty much define a brand.	თუკი 20 წლით უკან დავბრუნდებით, მესიჯს რომელსაც ერთი მარკეტინგის მენეჯერი აკონტროლებდა, შეეძლო განესაზღვრა ბრენდი.


But where we are today, things have changed.	მაგრამ ჩვენს დროში ყველაფერი შეიცვალა.


You can get a strong brand image or a message and put it out there like the Conservative Party did earlier this year with their election poster.	შესაძლებელია გქონდეთ ძლიერი ბრენდის იმიჯი, ან გზავნილი და გამოიყენოთ ისე, როგორც კონსერვატიულმა პარტიამ ცოტა ხნის წინ, საარჩევნო პოსტერებზე.


But then you lose control of it.	თუმცა შემდეგ დაკარგოთ კონტროლი მასზე.


With the kind of digital comment creation and distribution tools that are available now to every consumer, it's impossible to control where it goes.	ციფრული მედიის შექმნასთან ერთად, რომელთან წვდომა ყველა მომხმარებელს აქვს, შეუძლებელია განსაზღვროთ სად წავა ის.


Your brand starts being dispersed, (Laughter) it gets more chaotic.	თქვენი ბრენდი იწყებს გაბნევას, (სიცილი) უფრო ქაოტური ხდება.


(Laughter) It's out of your control.	(სიცილი) თქვენს კონტროლს არ ექვემდებარება.


(Laughter) I actually saw him speak -- he did a good job.	(სიცილი) მომისმენია მისი გამოსვლები.


But while this may be unsettling for marketers, it's actually a good thing.	კარგად მუშაობს მართალია თავის ტკივილია მარკეტერებისათვის, მაგრამ, სინამდვილეში, ეს კარგი რამეა.


This distribution of brand energy gets your brand closer to the people, more in with the people.	ბრენდის ენერგიის განაწილება, თქვენს ბრენდს აახლოვებს ხალხთან. ის უფრო მეტად არის ხალხთან.


It makes this distribution of energy a democratizing force, which is ultimately good for your brand.	ენერგიის განაწილება, დემოკრატიის ძალად იქცევა, რაც საბოლოოდ კარგია თქვენი ბრენდისთვის.


So, the lesson from physics is that entropy will always increase; it's a fundamental law.	ფიზიკა გვეუბნება, რომ ენტროპია მუდამ იზრდება; ეს ფუნდამენტური კანონია.


The message for marketing is that your brand is more dispersed.	მარკეტინგი კი გვეუბნება, რომ ბრენდი


You can't fight it, so embrace it and find a way to work with it.	უფრო მეტადაა გაბნეული. ამას უნდა შევეგუოთ. ასე რომ, მოიფიქრეთ როგორ იმუშავებთ მასთან.


So to close, my teacher, Mr. Vutter, told me that physics is cool, and hopefully, I've convinced you that physics can teach all of us, even in the world of marketing, something special.	დასასრულს, მასწავლებელმა, მისტერ ვატერმა მითხრა, რომ ფიზიკა მაგარი რამეა. იმედია შევძელი თქვენი დარწმუნება რომ ფიზიკას ძალუძს ასწავლოს ყველას, მარკეტერებსაც კი, რაღაც განსაკუთრებული.


Thank you.	გმადლობთ.


(Applause)	(აპლოდისმენტები)


Martin Luther King did not say, "I have a nightmare," when he inspired the civil rights movements.	მართინ ლუთერ კინგს არ უთქვამს, "მე ვხედავ კოშმარს" როდესაც ის იბრძოდა ადამინთა უფლებებისთვის.


He said, "I have a dream."	მან თქვა , " მე ვოცნებობ"


And I have a dream.	და მეც ვოცნებობ.


I have a dream that we can stop thinking that the future will be a nightmare, and this is going to be a challenge, because, if you think of every major blockbusting film of recent times, nearly all of its visions for humanity are apocalyptic.	მე ვოცნებობ რომ შეწყდეს ფიქრი იმის შესახებ, რომ მომავალი არის კოშმარული, და ეს არის გამოწვევა ვინაიდან, თუ დაფიქრდებით, ახალი დროის ნებისმიერი ბლოკბასტერი, კაცობრიობისთვის არის აპოკალიფტური.


I think this film is one of the hardest watches of modern times, "The Road."	მე ვფიქრობ თანამედროვე ფილმებს შორის "გზა" ყველაზე რთული საყურებელია


It's a beautiful piece of filmmaking, but everything is desolate, everything is dead.	ის არის შესანიშნავი კინომატოგრაფიული ნიმუში, მაგრამ იქ ყველაფერი გაუდაბურებულია ყველაფერი მკვდარია.


And just a father and son trying to survive, walking along the road.	მხოლოდ მამა და შვილი ცდილობს რომ გადარჩეს და მიჰყვებიან გზას.


And I think the environmental movement of which I am a part of has been complicit in creating this vision of the future.	ვფიქრობ გარემოსდაცვითი მოძრაობა, რომლის ნაწილიც თავად ვარ ხელს უწყობს მომავლის ასეთი ხედვის ჩამოყალიბებას.


For too long, we have peddled a nightmarish vision of what's going to happen.	დიდი ხნის განმავლობაში, ჩვენ ვპედალირებდით კოშმარულ ვერსიაზე, რომელიც უნდა მოხდეს.


We have focused on the worst-case scenario.	ჩვენ ვფოკუსირებდით ყველაზე უარეს სცენარზე.


We have focused on the problems.	ჩვენ ყურადღებას ვამახვილებდით პრობლემებზე


And we have not thought enough about the solutions.	და საკმარისად არ ვფიქრობდით გამოსავალზე.


We've used fear, if you like, to grab people's attention.	ჩვენ ვიყენებდით შიშს, იმისთვის, რომ ადამიანების ყურადღება მიგვექცია.


And any psychologist will tell you that fear in the organism is linked to flight mechanism.	ნებისმიერი ფსიქოლოგი გეტყვით, რომ შიში ორგანიზმში დაკავშირებულია საბრძოლო მექანიზმთან.


It's part of the fight and flight mechanism, that when an animal is frightened -- think of a deer.	ის არის ბრძოლის და გაქცევის მექანიზმის ნაწილი, როდესაც ცხოველი შეშინებულია--- ვთქვათ ირემი.


A deer freezes very, very still, poised to run away.	ირემი შეშდება, ცოტა ხანი ყუჩდება და გარბის.


And I think that's what we're doing when we're asking people to engage with our agenda around environmental degradation and climate change.	ვფიქრობ, რომ სწორედ ეს მდგომარეობაა, როდესაც ადამიანებს ვაიძულებთ შემოუერთდნენ ჩვენს საქმიანეობას გარემოს დაცვისა და კლიმატის ცვლილებების წინააღმდეგ.


People are freezing and running away because we're using fear.	ადამიანები "შეშდებიან" და გარბიან ჩვენგან, ვინაიდან ჩვენ ვიყენებთ შიშს.


And I think the environmental movement has to grow up and start to think about what progress is.	ვფიქრობ გარემოსდაცვითი მოძრაობა უნდა გაიზარდოს და დავიწყოთ ფიქრი რა არის პროგრესი.


What would it be like to be improving the human lot?	რა უნდა გაკეთდეს იმისთვის, რომ ადამიანები გაუმჯობესდნენ?


And one of the problems that we face, I think, is that the only people that have cornered the market in terms of progress is a financial definition of what progress is, an economic definition of what progress is -- that somehow, if we get the right numbers to go up, we're going to be better off, whether that's on the stock market, whether that's with GDP and economic growth, that somehow life is going to get better.	ერთ-ერთი პრობლემად გვესახება, ვფიქრობ, ის ადამიანები ვინც ფლობენ ბაზარს პროგრესის პირობებში და მიაღწიეს წარმატებას ფინანსური კუთხით. ეკონომიკური მნიშვნელობით პროგრესი მდგომარეობს იმაში,--- რომ თუ როგორღაც, გამოვიდა და მივაღწიეთ დასახულ დონეს, და ჩვენც ვართ უფრო თვითმყოფადი, საფონდო ბირჟაზე და მშპ აჩვენებს ეკონომიკურ ზრდას ჩვენი ცხოვრება შეიცვლება უკეთესობისკენ.


This is somehow appealing to human greed instead of fear -- that more is better.	ასეთი განმარტებით ჩვენ ადამიანებში ვიწვევთ სიხარბეს შიშს მაგივრად--- მეტი ნიშნავს უკეთესს.


Come on. In the Western world, we have enough.	კარგით რაა. დასავლეთის სამყაროს , ყველაფერი გვაქვს.


Maybe some parts of the world don't, but we have enough.	შესაძლოა რაღაც ნაწილს არ აქვს, მაგრამ ჩვენ გვაქვს ყველაფერი.


And we've know for a long time that this is not a good measure of the welfare of nations.	ჩვენ უკვე კარგა ხანია ვიცით, რომ ეს არ არის ეტალონი ერების კეთილდღეობის.


In fact, the architect of our national accounting system, Simon Kuznets, in the 1930s, said that, "A nation's welfare can scarcely be inferred from their national income."	ფაქტია, რომ ჩვენი საანგარიშო სისტემის არქიტექტორმა საიმონ კუზნეცმა 1930-იან წლებში, თქვა, რომ : " ერის კეთილდღეობა მანდამაინც არ არის დაკავშირებული ეროვნულ შემოსავალთან."


But we've created a national accounting system which is firmly based on production and producing stuff.	მაგრამ ჩვენ შევქმენით ისეთი საანგარიშო სისტემა, რომელიც დაფუძნებულია პროდუქციაზე და პროდუქციის მწარმოებელზე.


And indeed, this is probably historical, and it had its time.	შესაძლოა ეს დაკავშირებული იყო ისტორიულ პერიოდთან და გაამართლა კიდეც


In the second World War, we needed to produce a lot of stuff.	მეორე მსოფლიო ომის დროს როდესაც გვჭირდებოდა გვეწარმოებინა რაც შიძლება მეტი.


And indeed, we were so successful at producing certain types of stuff that we destroyed a lot of Europe, and we had to rebuild it afterwards.	ჩვენ ისეთი წარმატებული მწარმოებლები ვიყავით, რომ გავანადგურეთ ევროპის უმეტესი ნაწილი და მოგვიხდა მისი თავიდან აღდგენა.


And so our national accounting system became fixated on what we can produce.	ასე რომ ჩვენი ნაციონალური საანგარიშო სისიტემა არის მაჩვენებელი იმისა თუ რას ვაწარმოებთ.


But as early as 1968, this visionary man, Robert Kennedy, at the start of his ill-fated presidential campaign, gave the most eloquent deconstruction of gross national product that ever has been.	ადრეულ 1968 წელს, ამ შესანიშნავმა ადამიანმა რობერტ კენედიმ, თავისი წარუმატებელი საპრეზიდენტო კამპანიის დაწყების წინ მოგვცა საკმაოდ მახვილგონივრული განმარტება ეროვნული პროდუქრის ზრდის რაც კი აქამდე ყოფილა.


And he finished his talk with the phrase, that, "The gross national product measures everything except that which makes life worthwhile."	მან თავისი სიტყვა დაასრულა შემდეგი ფრაზით, "ეროვნული პროდუქტის ზრდა შეიცავს ყველაფერს გარდა იმისა, რაც ქმნის ცხოვრებას ღირსეულს."


How crazy is that? That our measure of progress, our dominant measure of progress in society, is measuring everything except that which makes life worthwhile?	რა უცნაურია არა? პროგრესის შეფასება, საზოგადოებრივი პროგრესის გაზომვა ხდება, პრაქტიკულად ყველაფრით გარდა იმისა რაც ცხოვრებას ხდის ღირსეულს?


I believe, if Kennedy was alive today, he would be asking statisticians such as myself to go out and find out what makes life worthwhile.	მჯერა კენედი დღეს რომ ცოცხალი ყოფილიყო ის თხოვდა სტატისტიკოსებს და მეც მათ შორის, რომ გავსულიყავით და მოგვეძებნა რა ქმნიდა ცხოვრებას ბედნიერს.


He'd be asking us to redesign our national accounting system to be based upon such important things as social justice, sustainability and people's well-being.	ის მოითხოვდა რომ შეცვლილიყო ჩვენი საანგარიშო სისტემა და დაფუძნებულიყო ისეთ მნიშვნელოვან საკითხებზე როგორიცაა სოციალური სამართლიანობა, სტაბილურობა და ადამიანთა კეთილდღეობა.


And actually, social scientists have already gone out and asked these questions around the world.	ფაქტობრივად სოციალური მეცნიერები უკვე სვავენ ამ შეკითხვებს მსოფლიოს მასშტაბით.


This is from a global survey.	ეს არის გლობალური გამოკვლევა.


It's asking people, what do they want.	ეკითხებიან ადამიანებს, თუ რა სურთ


And unsurprisingly, people all around the world say that what they want is happiness, for themselves, for their families, their children, their communities.	და არ არის გასაკვირი, რომ ადამიანები მსოფლიოს მასშტაბით ამბობენ, რომ მათ უნდათ ბედნიერება საკუთარი თავისთვის, ოჯახებისთვის, თავიანთი ბავშვებისთვის, თავიანთი საზოგადოებისთვის.


Okay, they think money is slightly important.	ისინი ფიქრობენ, რომ ფული ნაკლებ მნიშვნელოვანია.


It's there, but it's not nearly as important as happiness, and it's not nearly as important as love.	ისინი ფიქრობენ, რომ ბედნიერებისთვის ფული ნაკლებად მნიშვნელოვანია და არც ისე აუცილებელი როგორც სიყვარული.


We all need to love and be loved in life.	ჩვენ ყველას გვინდა, რომ გვიყვარდეს და უყვარდეთ მთელი ცხოვრება.


It's not nearly as important as health.	ის არ არის ისე მნიშვნელოვანი როგორც ჯანმრთელობა.


We want to be healthy and live a full life.	ჩვენ გვინდა, რომ ვიყოთ ჯანმრთელნი მთელი ცხოვრების მანძილზე.


These seem to be natural human aspirations.	ჩანს, რომ ეს არის ადამიანური სურვილები.


Why are statisticians not measuring these?	რატომ არ ითვალისწინებენ სტატისტიკოსები ამ ყოველივეს?


Why are we not thinking of the progress of nations in these terms, instead of just how much stuff we have?	რატომ არ ვფიქრობთ ერების პროგრესზე ამ საკითხების ჩართვით, გარდა იმისა, თუ რა რაოდენობის პროდუქცია გვაქვს?


And really, this is what I've done with my adult life -- is think about how do we measure happiness, how do we measure well-being, how can we do that within environmental limits.	სწორედ ეს არის ის, რასაც მთელი ზრდასრული ცხოვრება ვაკეთებ, ფიქრი იმაზე თუ როგორ მივაღწიოთ ბედნიერებას, როგორ ვიცხოვროთ კეთილდღეობაში, როგორ გაკეთდეს ეს ყოვილე გარემოსდაცვითი შეზღუდვებით.


And we created, at the organization that I work for, the New Economics Foundation, something we call the Happy Planet Index, because we think people should be happy and the planet should be happy.	ჩვენ შევქმენით, იმ ორგანიზაციაში სადაც მე ვმუშაობ, ახალი ეკონომიკურო ფონდი, მას ჩვენ ვეძახით ბედნიერი პლანეტის ინდექსს, ვინაიდან ვფიქრობთ, რომ ადამიანს შეუძლია იყოს ბედნიერი და ამავდროულად პლანეტაც.


Why don't we create a measure of progress that shows that?	რატომ არ ვქმნით პროგრესის ისეთ საზომს, რომელიც ამ ყოველივეს გვიჩვენებს?


And what we do, is we say that the ultimate outcome of a nation is how successful is it at creating happy and healthy lives for its citizens.	და რას ვაკეთებთ ჩვენ, ჩვენ ვამბობთ, რომ უკანასკნელი გამოსავალი ერებისთვის არის ის, თუ რამდენად წარმატებულნი არიან, ბედნერი და ჯანსაღი ცხოვრების შექმნაში.


That should be the goal of every nation on the planet.	ეს უნდა იყოს მიზანი ყველა ერის მიზანი ამ პლანეტაზე.


But we have to remember that there's a fundamental input to that, and that is how many of the planet's resources we use.	მაგრამ უნდა გვახსოვდეს, რომ არის ერთი ფუნდამენტალური საკითხი, რა ოდენობით ვიყენებთ ჩვენ პლანეტის რესურსებს.


We all have one planet. We all have to share it.	ჩვენ ყველას გვაქვს ერთი პლანეტა.


It is the ultimate scarce resource, the one planet that we share.	არის საკმაოდ შეზღუდული რესურსები ერთ პლანეტაზე რომელიც უნდა გავინაწილოთ.


And economics is very interested in scarcity.	ეკონიმისტები საკმაოდ დაინტერესებულნი არიან შეზღუდულობით.


When it has a scarce resource that it wants to turn into a desirable outcome, it thinks in terms of efficiency.	როდესაც რესურსები შეზღუდულია და გვინდა რომ ის გადავაქციოთ კარგ რეზულტატად, საფიქრელია ეს ეფექტურობის კუთხით.


It thinks in terms of how much bang do we get for our buck.	ვაფასებთ რამდენად დავკმაყოფილდებით ფინანსებით.


And this is a measure of how much well-being we get for our planetary resource use.	ეს არის საზომი თუ კეთილდღეობისთვის რამდენ რესურსს ვიყენებთ ჩვენ.


It is an efficiency measure.	ეს არის ეფექტური.


And probably the easiest way to show you that, is to show you this graph.	ამის ჩვენების მარტივი გზა ჩანს გრაფიკზე.


Running horizontally along the graph, is "ecological footprint," which is a measure of how much resources we use and how much pressure we put on the planet.	ჰორიზონტალური ხაზი გრაფიკზე გვიჩვენებს, ეკოლოგიურ ნაბიჯებს, რომელიც აჩვენებს რა რაოდენობის რესურსებს ვიყენებთ და როგორ ვზემოქმედებთ პლანეტაზე.


More is bad.	უფრო მეტი ცუდის მაჩვენებელია.


Running vertically upwards, is a measure called "happy life years."	ვერტიკალური ხაზი ასახავს "ბედნიერად ცხოვრების წლებს"


It's about the well-being of nations.	ის გვიჩვენებს ერების კეთილდღეობას,


It's like a happiness adjusted life-expectancy.	რამდენად არის ბედნიერება ცხოვრების ხანგრძლივობის განმსაზღვრელი.


It's like quality and quantity of life in nations.	ის ასახავს ერების ცხოვრების ხარისხის და ხანგრძლივობას.


And the yellow dot there you see, is the global average.	ყვითელი წერთილები რომელსაც ხედავთ არის გლობალური საშუალო მაჩვენებელი.


Now, there's a huge array of nations around that global average.	დღესდღეობით უამრავი ერია საშუალო მაჩვენებლის გარშემო.


To the top right of the graph, are countries which are doing reasonably well and producing well-being, but they're using a lot of planet to get there.	მარჯევნა მაღლა მხარეს არის ქვეყნები რომლებიც საქმიანობენ გონივრულად და აქვთ კეთილდღეობა, მაგრამ ისინი იყენებენ პლანეტის ბევრ რესურსს.


They are the U.S.A., other Western countries going across in those triangles and a few Gulf states in there actually.	ესენია აშშ, დასავლეთის სხვა ქვეყნები და ასევე ამ სამკუთხედებში შედის ყურის რამდენიმე ქვეყანა.


Conversely, at the bottom left of the graph, are countries that are not producing much well-being -- typically, sub-Saharan Africa.	ამის საპირისპიროდ გრაფიკის მარცხენა მაღლა ნაწილში არის ქვეყნები, რომლებშიც არ არის კეთილდღეობა--- ტიპიურად ეს არის საჰარის უდაბნოს ქვეყნები აფრიკაში.


In Hobbesian terms, life is short and brutish there.	ჰობსის თანახმად, იქ სიცოცხლის ხანგრძლივობა მოკლეა და არის უწყლობა.


The average life expectancy in many of these countries is only 40 years.	საშუალო სიცოცხლის ხანგრძლივობა ასეთ ქვეყნებში 40 წელს აღწევს.


Malaria, HIV/AIDS are killing a lot of people in these regions of the world.	მალარია. HIV/შიდსი კლავს ადამიანებს მსოფლიოს ამ რეგიონში.


But now for the good news!	მაგრამ არის კარგი ამბებიც!


There are some countries up there, yellow triangles, that are doing better than global average, that are heading up towards the top left of the graph.	არის ზოგიერთი ქვეყანა, ყვითელ სამკითხედებში, რომლებსაც აქვთ საშუალოზე უკეთესი გლობალური მაჩვენებელი. ისინი გრაფიკის მარცხენა მაღლა ნაწილში არიან.


This is an aspirational graph.	ეს არის სასურველი გრაფა.


We want to be top left, where good lives don't cost the earth.	ჩვენ გვინდა ვიყოთ მარცხენა მაღლა ნაწილში სადაც კარგად ცხოვრება არ ვნებს დედამიწას.


They're Latin American.	ეს არის ლათინური ამერიკა.


The country on its own up at the top is a place I haven't been to.	ქვეყნები სადაც საკუთრივ მე არ ვყოფილვარ.


Maybe some of you have.	შესაძლოა თქვენ ხართ ნამყოფი.


Costa Rica.	კოსტა რიკა.


Costa Rica -- average life expectancy is 78-and-a-half years.	კოსტა რიკა--- სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა 78,5 წელია.


That is longer than in the USA.	ეს უფრო მეტია ვიდრე აშშ-ის მაჩვენებელი.


They are, according to the latest Gallup world poll, the happiest nation on the planet -- than anybody; more than Switzerland and Denmark.	ესეა გელაპის ბოლო კვლევით მსოფლიოს მასშტაბით, რომელიც ეხებოდა ბედნიერ ერებს პლანეტაზე--- ისინი უსწრებენ შვეიცარიასაც და დანიასაც.


They are the happiest place.	ეს არის ყველაზე ბედნიერი ადგილი.


They are doing that on a quarter of the resources that are used typically in [the] Western world -- a quarter of the resources.	მათ აქვთ რესურსის მეოთხედი, რომელიც დასავლეთში აქტიურად გამოიყენება.--- რესურსების მეოთხედი.


What's going on there?	რასთან გვაქვს საქმე?


What's happening in Costa Rica?	რა ხდება კოსტა რიკაში?


We can look at some of the data.	შეგვიძლია ჩავხედოთ რამდენიმე მონაცემს.


99 percent of their electricity comes from renewable resources.	ელექტროენერგიის 99% იწარმოება განახლებადი ენერგიით,


Their government is one of the first to commit to be carbon neutral by 2021.	მათი მთავრობა იყო ერთ-ერთი პირველი ვინც შუერთდა 2021 წლისთვის ნახშირბადის შემცირების ხელშეკრულებას.


They abolished the army in 1949 -- 1949.	გააუქმეს არმია 1949 წელს--- 1949.


And they invested in social programs -- health and education.	და ინვესტიციებს ახორციელებენ სოციალურ პროგრამებში-- ჯანდაცვასა და განათლებაში.


They have one of the highest literacy rates in Latin America and in the world.	წიგნიერების უმაღლესი მაჩვენებელია ლათინურ ამერიკაში მსოფლოს მასშტაბით.


And they have that Latin vibe, don't they.	მათ აქვთ ლათინური გამწევი(ზამბარა), არ არის ასე.


They have the social connectedness.	მათ აქვთ სოციალური ურთიერთდაკავშირებულობა


(Laughter) The challenge is, that possibly -- and the thing we might have to think about -- is that the future might not be North American, might not be Western European.	(სიცილი) საკითხავი ის არის რომ-- და რომელზედაც უნდა ვიფიქროთ-- რომ მომავალი, არ იქნება ჩრდილოეთ ამერიკის, არ იქნება დასავლეთ ევროპის.


It might be Latin American.	ის იქნება ლათინური ამერიკის


And the challenge, really, is to pull the global average up here.	რეალური გამოწვევა კი არის ის, რომ საშუალო მაჩვენებელი აქ ამოვწიოთ.


That's what we need to do.	ეს არის ის რაც გვჭირდება.


And if we're going to do that, we need to pull countries from the bottom, and we need to pull countries from the right of the graph.	თუ ვაპირებთ ამის შესრულებას, ჩვენ ქვეყნები ძირიდან, მარჯვენა მხარიდან უნდა ამოვწიოთ.


And then we're starting to create a happy planet.	და ამის შემდეგ დავიწყოთ ბედნიერი პლანეტის შექმნა.


That's one way of looking at it.	ეს ერთი გზა არის ამის საჩვენებლად.


Another way of looking at it is looking at time trends.	შემდეგი გზა არის ის რომ ეს დავინახოთ შევხედოთ ტენდენციებს.


We don't have good data going back for every country in the world, but for some of the richest countries, the OECD group, we do.	რომ გადავხედოთ მსოფლიოს წარსულს ჩვენ არ გვაქვს კარგი მაჩვენებელი, მაგრამ ზოგიერთ მდიდარ ქვეყანას, რომელიც OECD ჯგუფის წევრია აქვს.


And this is the trend in well-being over that time, a small increase, but this is the trend in ecological footprint.	ეს კარგად ცხოვრების ტენდენციაა ამ პერიოდისთვის, ოდნავი ზრდა, მაგრამ ეს არ არის ეკოლოგიური მიმართულებით.


And so in strict happy-planet methodology, we've become less efficient at turning our ultimate scarce resource into the outcome we want to.	ანუ განსაზღვრული ბედნიერი პლანეტის მეთოოლოგიით, ჩვენ ვხდებით ნაკლებად ეფექტური იმით, რომ გამოვიყენოთ შეზღუდული რესურსიები და მივიღოთ ის სარგებელი რომელიც გვინდა.


And the point really is, is that I think, probably everybody in this room would like society to get to 2050 without an apocalyptic something happening.	მნიშვნელოვანი საკითხია ის რომ, ვფიქრობ, ამ დარბაზში ყველას უნდა რომ საზოგადოება 2050 წელს შეხვდეს აპოკალიფტური მოლოდინების გარეშე.


It's actually not very long away.	ის არ არის შორეული,


It's half a human lifetime away.	ის არის ადამიანის ნახევარი ცხოვრება.


A child entering school today will be my age in 2050.	ბავშვი რომელიც დღეს სკოლაში შედის 2050 წელს ჩემი ასაკის იქნება.


This is not the very distant future.	ეს არ არის ძალიან შორეული მომავალი.


This is what the U.K. government target on carbon and greenhouse emissions looks like.	სწორედ ეს არის დიდი ბრიტანეთის მთავრობის მიზანი, რომ შეამციროს ნახშირბადის ემისია და გაზარდოს მწვანე ზოლი.


And I put it to you, that is not business as usual.	დამერწმუნეთ რომ ეს არ არის ჩვეულებრივი ბიზნესი.


That is changing our business.	ის ცვლის ჩვენს საქმიანობას,


That is changing the way we create our organizations, we do our government policy and we live our lives.	ის ცვლის ორგანიზაციის შექმნის ხედვას, მთავრობის პოლიტიკას და ცხოვრების წესს.


And the point is, we need to carry on increasing well-being.	და მიზანი ის არის ის, რომ ჩვენ შევინარჩუნოთ და გავზარდოთ ცხოვრების დონე.


No one can go to the polls and say that quality of life is going to reduce.	არავინ არ უნდა იყოს ისეთი, რომელიც იტყვის რომ ცხოვრების ხარისხი დაეცა.


None of us, I think, want human progress to stop.	ვფიქრობ არც ერთ ჩვენგანს არ უნდა, რომ ადამიანის პროგრესი შეჩერდეს.


I think we want it to carry on.	ჩვენ გვინდა რომ წავიდეთ წინ.


I think we want the lot of humanity to keep on increasing.	ვფიქრობ ამისთვის საჭიროა დიდი ძალისხმევა.


And I think this is where climate change skeptics and deniers come in.	ეს ის საკითხია რაზეც ჩასაფერბულნი არიან კლიმატის ცვლილებების სკეფტიკოსები.


I think this is what they want. They want quality of life to keep increasing.	ვფიქრობ ეს ის არის რაც მათ უნდათ. მათ უნდათ, რომ ცხოვრების ხარისხმა ზრდა განაგრძოს.


They want to hold on to what they've got.	მათ უნდათ, რომ შენარჩუნდეს ყველაფერი რაც შექმნეს.


And if we're going to engage them, I think that's what we've got to do.	ჩვენ ვაპირებთ მათ დარწმუნებას, ვფიქრობ ეს უნდა გავაკეთოთ.


And that means we have to really increase efficiency even more.	ეს კი ნიშნავს, რომ რეალურად გვექნება უფრო მეტი ზრდა.


Now that's all very easy to draw graphs and things like that, but the point is we need to turn those curves.	ახლა ყველასთვის ადვილია დახატოს გრაფიკები და მსგავსი რემეები, მაგრამ ჩვენი მიზანია რომ მრუდი შეიცვალოს.


And this is where I think we can take a leaf out of systems theory, systems engineers, where they create feedback loops, put the right information at the right point of time.	ეს არის ის რითაც შეგვიძლია შევცვალოთ ჩვენი სისტემის თეორია, სისტემის მექანიზმი, რითაც შევქმნით უკუსარგებლიან მარყუჟს, მიაწოდე სწორი ინფორმაცია სწორ დროს.


Human beings are very motivated by the "now."	ადამიანები ძალიან მოტივირებულები არიან დღეს


You put a smart meter in your home, and you see how much electricity you're using right now, how much it's costing you, your kids go around and turn the lights off pretty quickly.	თქვენ დგამთ ენერგოსაზომს სახლში და ხედავთ თუ რა ოდენობის ელექტროენერგიას ხარჯავთ და რა გიჯდებათ ის, თქვენი ბავშვები გაიქცევიან და გამორთავენ სინათლეს სწრაფად.


What would that look like for society?	რა მნიშვენოლობა აქვს ამას საზოგადოებისთვის?


Why is it, on the radio news every evening, I hear the FTSE 100, the Dow Jones, the dollar pound ratio -- I don't even know which way the dollar pound ratio should go to be good news.	რა საჭიროა, რომ რადიოში ყოველ საღამოს ვუსმენთ ინფორმაციას FTSE 100-ის, Dow Jones-ის, დოლარის ფუნტ სტერლინგთან მიმართებას--- ხშირად არც კი ვიცი დოლარის ფუნტ სტერლინგთან რა შეფარდებაა ჩემთვის უკეთესი.


And why do I hear that?	რატომ ვისმენთ ამას?


Why don't I hear how much energy Britain used yesterday, or American used yesterday?	რატომ არ გვესმის რა ოდენობის ენერგია მოიხმარა ბრიტანეთმა ან ამერიკამ გუშინ?


Did we meet our three percent annual target on reducing carbon emissions?	შევამცირეთ 3 პროცენტით ნახშირბადის ემისია?


That's how you create a collective goal.	ესე იქმნება კოლექტიური მიზანი.


You put it out there into the media and start thinking about it.	ჩვენ ვავრცელებთ ამას მედიით და ვიწყებთ ამაზე ფიქრს.


And we need positive feedback loops for increasing well-being At a government level, they might create national accounts of well-being.	ჩვენ გვჭირდება პოზიტიური ეფექტი კეთილდღეობის გაზრდისთვის. მთავრობამ უნდა შექმნას კეთილდღეობის ეროვნული მაჩვენებელი,


At a business level, you might look at the well-being of your employees, which we know is really linked to creativity, which is linked to innovation, and we're going to need a lot of innovation to deal with those environmental issues.	ბიზნესმა დაქირავებულის კეთილდღეობის ანგარიში, რომელიც დაკავშირებულია კრეატიულობასთან, დაკავშირებულია ინოვაციასთან, ჩვენ გვჭირდება ბევრი ახალი ინოვაცია იმისთვის, რომ გავუმკლავდეთ არსებულ გამოწვევებს.


At a personal level, we need these nudges too.	პერსონალური თვალსაზრისით ჩვენ გვჭირდება ბიძგიც.


Maybe we don't quite need the data, but we need reminders.	შესაძლოა მონაცემებზე უფრო მეტად ჩვენ გვჭირდეება დღეების აღნიშვნა.


In the U.K., we have a strong public health message on five fruit and vegetables a day and how much exercise we should do -- never my best thing.	ბრიტანეთში გვაქვს ჯანმრთელობისთვის ძლიერი სახალხო დღესასწაული ხუთი ხილის და ბოსტნეულის დღე რამდენი ვარჯიშია საჭირო---- ამაში არასდროს ვყოფილვარ მაგარი.


What are these for happiness?	რა არის საჭირო ბედნიერებისთვის?


What are the five things that you should do every day to be happier?	რა არის ეს ხუთი მაჩვენებელი რომელიც უნდა შევასრულოთ რომ ვიყოთ ბედნიერნი?


We did a project for the Government Office of Science a couple of years ago, a big program called the Foresight program -- lots and lots of people -- involved lots of experts -- everything evidence based -- a huge tome.	რამდენიმე წლის წინ, ჩვენ სამთავრობო სამეცნიერო ოფისისითვის შევქმენით პროექტი, ეს იყო დიდი პროექტი რომელსაც ერქვა ფორსაიტის პროგრამა--- უამრავი ადამიანი--უამრავი ექპერტი იყო ჩართული---- ყველაფერმა კი მოგვცა ტონობით ნაშრომი,


But a piece of work we did was on: what five positive actions can you do to improve well-being in your life?	მაგრამ სამუშაო ეხებოდა საკითხს: თუ რა ხუთი მოქმედება უნდა ჩავიდინოთ რომ გავიუმჯობესოთ ცხოვრება?


And the point of these is they are, not quite, the secrets of happiness, but they are things that I think happiness will flow out the side from.	რა არის მათი მნიშვნელობა, რა არის ბედნიერების საიდუმლო, არის საკითხები, რომელიც ვფიქრობ მოქმედებს ბედნიერებაზე.


And the first of these is to connect, is that your social relationships are the most important cornerstones of your life.	პირველი ეს არის ურთიერთობა, ეს არის სოციალური ურთიერთობა, რომელიც არის ცხოვრების მნიშვნელოვანი ნაწილი.


Do you invest the time with your loved ones that you could do, and energy?	უთმობთ ადამიანებს, რომლებიც გიყვართ დროს და ენერგიას, ეს შეგიძლიათ გააკეთოთ?


Keep building them.	შეინარჩუნეთ ისინი.


The second one is be active.	მეორე არის აქტიურობა


The fastest way out of a bad mood: step outside, go for a walk, turn the radio on and dance.	ეს არის ცუდი ხასიათიდან გამოსვლის უსწრაფესი გზა გადით გარეთ, ისეირნეთ, ჩართეთ რადიო და იცეკვეთ.


Being active is great for our positive mood.	აქტიურობა არის კარგი დადებითი განწყობისთვის.


The third one is take notice.	მესამე, იყავი ყურადღებიანი.


How aware are you of things going on around the world, the seasons changing, people around you?	როგორ მოქმედებს თქვენზე მოვლენები, რომელიც მსოფლიოში ხდება, სეზონის ცვლილება, ადამიანები თქვენს გარშემო?


Do you notice what's bubbling up for you and trying to emerge?	ყურადღებას აქცევთ რა მოქმედებს თქვენზე და ცდილობთ მოძებნოთ გამოსავალი?


Based on a lot of evidence for mindfulness, cognitive behavioral therapy, [very] strong for our well being.	მრავალი მოქმედება დაფუძნებულია მზრუნველობაზე, კოგნიტური ქცევითი თერაპია ძლიერ მოქმედებს ჩვენს კეთილდღეობაზე.


The fourth is keep learning and keep is important -- learning throughout the whole life course.	მეოთხე არის ცოდნის მიღება და მისი შენარჩუნება არის ძალიან მნიშვნელოვანი------ ისწავლეთ მთელი ცხოვრების განმავლობაში.


Older people who keep learning and are curious, they have much better health outcomes than those who start to close down.	ასაკიანი ხალხი რომლებიც სწავლობენ და არიან ცნობისმოყვარენი, აქვთ უკეთესი ჯანმრთელობა, ვიდრე იმათ ვინც თავი დაანება ამას.


But it doesn't have to be formal learning; it's not knowledge based.	მაგრამ არ არის აუცილებელი მას ქონდეს ფორმალური ხასიათი.


It's more curiosity.	ეს უფრო ცნობისმოყვარეობის დაკმაყოფილებაა.


It can be learning to cook a new dish, picking up an instrument you forgot as a child.	შესაძლოა ისწავლო ახალი კერძის მომზადება, გაიხსენოთ ინსტრუმენტზე დაკვრა, რომელზეც ბავშობაში უკრავდით.


Keep learning.	ისწავლეთ.


And the final one is that most anti-economic of activities, but give.	და ბოლო ეს არის ანტი-ეკონომიკური აქტივობა, გაეცი,


Our generosity, our altruism, our compassion, are all hardwired to the reward mechanism in our brain.	ჩვენი სულგრძელობა, ჩვენი ალტრუიზმი, ჩვენი თანაგრძნობა, არის მჭიდროდ დაკავშირებული ტვინის დაჯილდოვების მექანიზმთან.


We feel good if we give.	ჩვენ კარგად ვგრძნობთ თავს თუ გავცემთ.


You can do an experiment where you give two groups of people a hundred dollars in the morning.	შეგიძლიათ ჩაატაროთ ექპერიმენტი, მიეცით ადამიანების ორ ჯგუფს 100-100 დოლარი დილით.


You tell one of them to spend it on themselves and one on other people.	ერთ ნაწილს უთხარით, რომ თავისთვის დახარჯონ დანარჩენს, სხვა ხალხისთვის


You measure their happiness at the end of the day, those that have gone and spent on other people are much happier that those that spent it on themselves.	შეამოწმეთ მათი ბედნიერება დღის ბოლოს, ისინი ვინც წავიდნენ და დახარჯეს თანხა სხვა ადამიანებზე უფრო ბედნიერები არიან, ვიდრე ისინი ვინც საკუთარ თავს დაახარჯეს.


And these five ways, which we put onto these handy postcards, I would say, don't have to cost the earth.	ეს ხუთი გზა, რომლებიც ჩავდეთ ამ ბართებში, მინდა ვთქვა, რომ ზიანს არ აყენებენ დედამიწას,


They don't have any carbon content.	არ შეიცავენ ნახშიროჟანგს,


They don't need a lot of material goods to be satisfied.	არ არის საჭირო ბევრი მატერიალური ნივთი რომ დავკმაყოფილდეთ.


And so I think it's really quite feasible that happiness does not cost the earth.	ასე რომ წარმოიდგინეთ ეს რეალურია, რომ ჩვენმა ბედნიერებამ დედამიწას არ ავნოს.


Now, Martin Luther King, on the eve of his death, gave an incredible speech.	მართინ ლუთერ კინგს, სიკვდილის დღეს, ქონდა შესანიშნავი გამოსვლა.


He said, "I know there are challenges ahead, there may be trouble ahead, but I fear no one. I don't care.	მან თქვა: " მე ვიცი რომ ჩვენ წინაშე არის გამოწვევები, შესაძლოა სირთულეებიც, მაგრამ მე არ მეშინია. მე არ ვფიქრობ ამაზე.


I have been to the mountain top, and I have seen the Promised Land."	მე ვიყავი მთის წვერზე, და ვნახე აღთქმული მიწა"


Now, he was a preacher, but I believe the environmental movement and, in fact, the business community, government, needs to go to the top of the mountain top, and it needs to look out, and it needs to see the Promised Land, or the land of promise, and it needs to have a vision of a world that we all want.	ის იყო ორატორი, მაგრამ მე მჯერა რომ გარემოსდაცვითი მოძრაობა, ასევე ფაქტია , ბიზნეს საზოგადოებაც, მთავრობაც, უნდა ავიდეს მთის წვერზე, გადმოიხედოს და დაინახოს აღთქმული მიწა, ან შეპირებული მიწა, და საჭიროა ქონდეთ ხედვა იმ მსოფლიოსი, რომელიც ჩვენ ყველას გვინდა.


And not only that, we need to create a Great Transition to get there, and we need to pave that great transition with good things.	და არა მხოლოდ ეს, ჩვენ გვჭირდება განვახორციელოთ დიდი გადასვალა რომ მივაღწიოთ იქ, ჩვენ გჭირდება გავაკეთოთ ეს გადასვლა კარგი ქმედებებით.


Human beings want to be happy.	ადამიანებს უნდათ, რომ იყვნენ ბედნიერნი.


Pave them with the five ways.	მივაღწიოთ ეს ამ ხუთი გზით.


And we need to have signposts gathering people together and pointing them -- something like the Happy Planet Index.	ასევე გვჭირდება მიზანმიმართული ადამიანები ერთად, რომლებიც მიუთითებენ------- ბედნიერი პლანეტის ინდექზე.


And then I believe that we can all create a world we all want, where happiness does not cost the earth.	და მე მჯერა რომ შევქმნით ისეთ სამყაროს რომელიც ჩვენ ყველას გვინდა, სადაც ჩვენი ბედნიერება ძვირად არ დაუჯდება დედამიწას.


(Applause)	(აპლოდისმენტები)


Everyone, please think of your biggest personal goal.	ყველას, გთხოვთ იფიქროთ თქვენს უდიდეს ცხოვრებისეულ მიზანზე.


For real -- you can take a second. You've got to feel this to learn it.	მოდით ისარგებლეთ წამით. იცით ეს თვითონ უნდა გამოსცადოთ რათა ისწავლოთ.


Take a few seconds and think of your personal biggest goal, okay?	უკვე მოიფიქრეთ თქვენი უდიდესი მიზანი?


Imagine deciding right now that you're going to do it.	წარმოიდგინეთ, რომ მას წყვეტთ აი ამ წუთას და აღწევთ მას.


Imagine telling someone that you meet today what you're going to do.	წარმოიდგინეთ, რომ თქვენ ამის შესახებ უთხარით დღეს გაცნობილ ადამიანს.


Imagine their congratulations, and their high image of you.	წაროიდგინეთ მათი მილოცვები და თქვენი მაღალი იმიჯი.


Doesn't it feel good to say it out loud?	კარგი გრძნობაა არაა როდესაც ხმამაღლა ამბობთ?


Don't you feel one step closer already, like it's already becoming part of your identity?	თავს ერთი ნაბიჯით ახლოს მაინც არ გრძნობთ? ის თითქოს უკვე თქვენი ნაწილი გახდა არა?


Well, bad news: you should have kept your mouth shut, because that good feeling now will make you less likely to do it.	ცუდი ამბავი ის არის, რომ ენისთვის კბილი უნდა დაგეჭირათ, რადგან სწორედ ეს გძნობა ნაკლებად მიგაღწევინებთ მას.


The repeated psychology tests have proven that telling someone your goal makes it less likely to happen.	განმეორებითმა ფსიქოლოგიურმა კვლევებმა დაადასტურეს, რომ თქვენი მიზნების გამხელა სხვისთვის, მას ნაკლებად მისაღწევს ხდის.


Any time you have a goal, there are some steps that need to be done, some work that needs to be done in order to achieve it.	ყოველთვის, როდესაც გიჩნდებათ მიზანი, გარკვეული ნაბიჯები უნდა გადადგათ, იმუშაოთ, რათა მიაღწიოთ მას.


Ideally you would not be satisfied until you'd actually done the work.	თქვენ ვერ დაკმაყოფილდებით, სანამ მას არ მიაღწევთ.


But when you tell someone your goal and they acknowledge it, psychologists have found that it's called a "social reality."	მაგრამ როდესაც მას სხვას ეუბნებით და ისინი ამას აცნობიერებენ, ფსიქოლოგები ამას უწოდებენ 'სოციალურ რეალობას'.


The mind is kind of tricked into feeling that it's already done.	გონებაც თითქოს ტყუვდება შეგრძნებით, რომ უკვე ყველაფერი გაკეთებულია.


And then because you've felt that satisfaction, you're less motivated to do the actual hard work necessary.	და მას შემდეგ, რაც იგრძენით კმაყოფილება ნაკლებად მოტივირებული ხართ იმ მძიმე შრომისთვის, რაც აუცილებელია.


(Laughter) So this goes against conventional wisdom that we should tell our friends our goals, right?	(სიცილი) ეს კი საყოველთაოდ მიღებული სიბრძნის წინააღმდეგია - რომ ჩვენს მეგობრებს უნდა გავუზიაროთ მიზნები, ასეა?


So they hold us to it.	რათა მათ მიზნის მისაღწევად წაგვაქეზონ.


So, let's look at the proof.	მოდით ამ მტკიცებულებას შევხედოთ.


1926: Kurt Lewin, founder of social psychology, called this "substitution."	1926, კურტ ლევინმა, სოციალური ფსიქოლოგიის დამფუძნებელმა, ამას უწოდა '' საბსტიტუცია" (ჩანაცვლება).


1933: Wera Mahler found when it was acknowledged by others, it felt real in the mind.	1933, ვერა მაჰლერმა აღმოაჩინა, რომ სხვების მიერ მისი გაცნობიერებით, ის განიცდებოდა, როგორც ნამდვილი.


1982, Peter Gollwitzer wrote a whole book about this, and in 2009, he did some new tests that were published.	1982, პიტერ გოლვითზერმა დაწერა მთელი წიგნი ამაზე და 2009–ში ჩაატარა გამოკვლევები, რომლებიც გამოქვეყნდა.


It goes like this: 163 people across four separate tests.	რომელიც ასე გამოიყურება: 163 მა ადამიანმა ჩაიტარა ოთხი განსხვავებული ტესტი


Everyone wrote down their personal goal.	ყველამ ჩამოწერა თავისი პირადი მიზანი


Then half of them announced their commitment to this goal to the room, and half didn't.	ნახევარმა გამოაცხადა თავისი დამოკიდებულება ამ მიზნის მიმართ ნახევარმა არა


Then everyone was given 45 minutes of work that would directly lead them towards their goal, but they were told that they could stop at any time.	და ყველას მიეცა 45 წუთიანი სამუშაო, რომელიც პირდაპირ მიაღწევინებდა მათ მიზანს. მაგრამ მათ უთხრეს, რომ ნებისმიერ დროს შეეძლოთ შეეყწვიტათ.


Now, those who kept their mouths shut worked the entire 45 minutes on average, and when asked afterward, said that they felt that they had a long way to go still to achieve their goal.	მათ, ვისაც არაფერი უთქვამთ, საშუალოდ 45 წუთი იმუშავეს და როდესაც ბოლოს ჰკითხეს, მათ უპასუხეს, რომ გრძნობდნენ, მიზნამდე კიდევ ბევრი იყო დარჩენილი.


But those who had announced it quit after only 33 minutes, on average, and when asked afterward, said that they felt much closer to achieving their goal.	ხოლო ისინი, ვინც გამოაცხადა მიზნების შესახებ, 33 წუთის შემდეგ დანებდნენ. როდესაც ბოლოს ჰკითხეს, მათ უპასუხეს, რომ უკვე ახლოს იყვნენ მიზანთან.


So if this is true, what can we do?	და თუ ეს მართალია, რა შეგვიძლია გავაკეთოთ?


Well, you could resist the temptation to announce your goal.	თქვენ შეგიძლიათ შეეწინააღმდეგოთ თქვენი მიზნების საქვეყნოდ გამოცხადების ცდუნებას.


You can delay the gratification that the social acknowledgment brings, and you can understand that your mind mistakes the talking for the doing.	თქვენ შეგიძლიათ გადადოთ ის ჯილდო, რომელიც სოციალურ აღიარებას მოაქვს. თქვენ შეგიძლიათ გააცნობიეროთ, რომ თქვენი გონება თქმასა და კეთებას ერთმანეთში ურევს.


But if you do need to talk about something, you can state it in a way that gives you no satisfaction, such as, "I really want to run this marathon, so I need to train five times a week and kick my ass if I don't, okay?"	მაგრამ თუ მაინც გსურთ, რომ ისაუბროთ რამეზე, ისე უნდა ჩამოაყალიბოთ, რომ მან კმაყოფილების გრძნობა არ გამოიწვიოს. მაგალითად: 'მე ძალიან მინდა ვირბინო მარათონზე, ამისთვის კვირაში ხუთჯერ უნდა ვივარჯიშო და თავს დავისჯი თუ ასე არ მოვიქცევი'


So audience, next time you're tempted to tell someone your goal, what will you say?	ასე რომ აუდიტორიავ, შემდეგში, როდესაც ცდუნდებით, გაუმხილოთ თქვენი მიზნები სხვას რას ეტყვით?


(Silence) Exactly! Well done.	(სიჩუმე) სწორია!


(Laughter) (Applause)	ყოჩაღ! (აპლოდისმენტები)


Imagine, if you will -- a gift.	წარმოიდგინეთ საჩუქარი.


I'd like for you to picture it in your mind.	მინდა, რომ დახატოთ იგი გონებაში.


It's not too big -- about the size of a golf ball.	ძალიან დიდი არაა ... სადღაც, გოლფის ბურთის ზომისაა.


So envision what it looks like all wrapped up.	წარმოიდგინეთ, რომ ის შეფუთულია.


But before I show you what's inside, I will tell you, it's going to do incredible things for you.	სანამ გაჩვენებდეთ, თუ რა დევს შიგნით, მინდა გითხრათ, რომ ის თქვენთვის სასწაულებს მოახდენს.


It will bring all of your family together.	მთელს თქვენს ოჯახს ერთად შეკრებს.


You will feel loved and appreciated like never before and reconnect with friends and acquaintances you haven't heard from in years.	ისეთ სიყვარულსა და პატივისცემას იგრძნობთ, როგორც არასდროს და განაახლებთ ურთიერთობას მეგობრებსა და ნაცნობებთან, რომელთა შესახებაც წლების მანძილზე არ გსმენიათ.


Adoration and admiration will overwhelm you.	სიყვარული და აღტაცება შეგიპყრობთ.


It will recalibrate what's most important in your life.	ის მიგახვედრებთ, თუ რა არის ყველაზე მნიშვნელოვანი ცხოვრებაში.


It will redefine your sense of spirituality and faith.	სხვანაირად შეგახედებთ სულიერებასა და რწმენაზე.


You'll have a new understanding and trust in your body.	თქვენს სხეულში ახლებური გაგება და ნდობა დაისადგურებს.


You'll have unsurpassed vitality and energy.	გასაოცარ სიცოცხლისუნარიანობასა და ენერგიას შეიგრძნობთ.


You'll expand your vocabulary, meet new people, and you'll have a healthier lifestyle.	გააფართოვებთ საკუთარ ლექსიკონს, გაიცნობთ ახალ ადამიანებს და უფრო ჯანმრთელი ცხოვრებით იცხოვრებთ.


And get this -- you'll have an eight-week vacation of doing absolutely nothing.	და ამასთან, გექნებათ სრული უსაქმურობის რვა–კვირიანი არდადეგები.


You'll eat countless gourmet meals.	მიირთმევთ უთვალავ საუცხოო კერძს.


Flowers will arrive by the truckload.	ყვავილებს ფურგონებით მოგიტანენ.


People will say to you, "You look great. Have you had any work done?"	ადამიანები გეტყვიან ხოლმე, "დიდებულად გამოიყურები. რამე შეცვალე საკუთარ თავში?"


And you'll have a lifetime supply of good drugs.	გექნებათ სასიცოხლო მარაგი კარგი წამლებისა.


You'll be challenged, inspired, motivated and humbled.	იდგებით გამოწვევის წინაშე, შთაგონებული, მოტივირებული და მოკრძალებული.


Your life will have new meaning.	თქვენი ცხოვრება ახალ მნიშვნელობას შეიძენს.


Peace, health, serenity, happiness, nirvana.	სიმშვიდე, ჯანმრთელობა, უშფოთველობა, ბედნიერება, ნირვანა.


The price?	ფასი?


$55,000, and that's an incredible deal.	55 000 აშშ დოლარი. ეს გასაოცარი გარიგებაა.


By now I know you're dying to know what it is and where you can get one.	ვიცი, რომ ახლა კვდებით ინტერესით თუ რა არის ეს და სად შეიძლება მისი შეძენა.


Does Amazon carry it?	Amazon–ზე იყიდება ის?


Does it have the Apple logo on it?	Apple–ის ლოგო ამოტვიფრულია მასზე?


Is there a waiting list?	რიგში ჩაწერა შეიძლება?


Not likely.	არა მგონია.


This gift came to me about five months ago.	ეს საჩუქარი ჩემთან ხუთი თვის წინ მოვიდა.


It looked more like this when it was all wrapped up -- not quite so pretty.	აი ასე გამოიყურებოდა, სანამ შეფუთული იყო ... არც ისე ლამაზია.


And this, and then this.	შემდეგ ასე. შემდეგ კი, აი ასე.


It was a rare gem -- a brain tumor, hemangioblastoma -- the gift that keeps on giving.	ეს იყო იშვიათი ძვირფასეულობა, ტვინის სიმსივნე, ჰემანგიობლასტომა, საჩუქარი, რომელიც კვლავაც ახდენს სასწაულებს.


And while I'm okay now, I wouldn't wish this gift for you.	და სანამ კარგად ვარ, ამ საჩუქარს არასოდეს გისურვებდით.


I'm not sure you'd want it.	არა მგონია, გინდოდეთ ის.


But I wouldn't change my experience.	თუმცა ჩემს გამოცდილებას არასოდეს შევცვლიდი.


It profoundly altered my life in ways I didn't expect in all the ways I just shared with you.	მან მოულოდენელად, ძირ–ფესვიანად შეცვალა ჩემი ცხოვრება ყველა იმ ასპექტით, რომლებიც ცოტა ხნის წინ გაგიზიარეთ.


So the next time you're faced with something that's unexpected, unwanted and uncertain, consider that it just may be a gift.	ამიტომ, თუკი შემდეგში გადააწყდებით რაღაცა მოულოდნელ, არასასურველ და განუსაზღვრელს, ჩათვალეთ რომ ეს შეიძლება საჩუქარიც კი იყოს.


(Applause)	(აპლოდისმენტები)


My title: "Queerer than we can suppose: the strangeness of science."	სათაური: ”უფრო საოცარი, ვიდრე ძალგვიძს ვივარაუდოთ: მეცნიერების უცნაურობა”


"Queerer than we can suppose" comes from J.B.S. Haldane, the famous biologist, who said, "Now, my own suspicion is that the universe is not only queerer than we suppose, but queerer than we can suppose.	”უფრო საოცარი, ვიდრე ძალგვიძს ვივარაუდოთ" - ეს სიტყვები ჯეი.ბი.ეს ჰოლდეინს ეკუთვნის, სახელგანთქმულ ბიოლოგს, რომელმაც თქვა ”ახლა, მე თავად ვეჭვობ რომ სამყარო არა მხოლოდ უფრო საოცარია, ვიდრე ვვარაუდობთ, არამედ უფრო საოცარი ვიდრე ძალგვიძს, რომ ვივარაუდოთ.


I suspect that there are more things in heaven and earth than are dreamed of, or can be dreamed of, in any philosophy."	ეჭვი მაქვს, რომ ზეცაში და მიწაზე უფრო მეტი რამ არის ვიდრე წარმოვიდგენთ, ან შეგვიძლია წარმოვიდგინოთ ნებისმიერ ფილოსოფიაში.”


Richard Feynman compared the accuracy of quantum theories -- experimental predictions -- to specifying the width of North America to within one hair's breadth of accuracy.	რიჩარდ ფაინმანი კვანტური თეორიის და მისი ექსპერიმენტული წინასწარმეტყველებების სიზუსტეს ჩრდილოეთ ამერიკის სიგანის თმის ღერის სიგანის სიზუსტით განსაზღვრას ადარებდა.


This means that quantum theory has got to be, in some sense, true.	ეს ნიშნავს, რომ კვანტური თეორია რაღაც თვალსაზრისით ჭეშმარიტი უნდა იყოს.


Yet the assumptions that quantum theory needs to make in order to deliver those predictions are so mysterious that even Feynman himself was moved to remark, "If you think you understand quantum theory, you don't understand quantum theory."	თუმცა, დაშვებები, რომელსაც კვანტური თეორია აკეთებს იმისათვის, რომ პროგნოზირება მოახდინოს, იმდენად მისტიურია რომ თავად ფაინმანსაც კი მოუწია ასეთი შენიშვნის გაკეთება, ”თუკი თქვენ გგონიათ, რომ გაიგეთ კვანტური თეორია თქვენ ვერ გაიგეთ კვანტური თეორია.”


It's so queer that physicists resort to one or another paradoxical interpretation of it.	ის იმდენად უცნაურია, რომ ფიზიკოსები მის ხან ერთ, ხან კი მეორე პარადოქსულ ინტერპრეტაციას გვთავაზობენ.


David Deutsch, who's talking here, in "The Fabric of Reality," embraces the many-worlds interpretation of quantum theory, because the worst that you can say about it is that it's preposterously wasteful.	დეივიდ დოიჩი, ნაშრომში ”რეალობის ქსოვილი” (The Fabric of Reality) კვანტური თეორიის "მრავალი სამყაროს" ინტერპრეტაციას ემხრობა. რადგანაც ყველაზე უარესი, რაც მის შესახებ შეიძლება ითქვას, ისაა, რომ ის აბსურდულად გადამეტებულია.


It postulates a vast and rapidly growing number of universes existing in parallel, mutually undetectable, except through the narrow porthole of quantum mechanical experiments.	ის უშვებს სამყაროთა ძალიან დიდ და სწრაფად მზარდი რაოდენობის პარალელურ არსებობას, რომლებიც ერთმანეთს ვერასდროს დაინახავენ თუ არა კვანტურ-მექანიკური ცდების სარკმელში.


And that's Richard Feynman.	ეს რიჩარდ ფაინმანია. ბიოლოგი ლუის ვოლპერტი


The biologist Lewis Wolpert believes that the queerness of modern physics is just an extreme example.	მიიჩნევს, რომ თანამედროვე ფიზიკის უცნაურობა უკიდურესი მაგალითია. მეცნიერება, ტექნოლოგიისგან განსხვავებით


Science, as opposed to technology, does violence to common sense.	საღ აზრს ვნებს.


Every time you drink a glass of water, he points out, the odds are that you will imbibe at least one molecule that passed through the bladder of Oliver Cromwell.	ის ამბობს, რომ ყოველთვის როცა ჭიქა წყალს სვამ, არის ალბათობა, რომ ჩაყლაპო ერთი მაინც ისეთი მოლეკულა რომელმაც ოდესღაც ოლივერ კრომველის შარდის ბუშტში გაიარა (სიცილი).


(Laughter) It's just elementary probability theory.	ეს ელემენტარული ალბათობის თეორიაა.


(Laughter) The number of molecules per glassful is hugely greater than the number of glassfuls, or bladdersful, in the world.	მოლეკულათა რიცხვი სავსე ჭიქაში აუარებლად უფრო მეტია ვიდრე სავსე ჭიქები, ან სავსე შარდის ბუშტები ამ ქვეყანაზე


And of course, there's nothing special about Cromwell or bladders -- you have just breathed in a nitrogen atom that passed through the right lung of the third iguanodon to the left of the tall cycad tree.	და, ცხადია, არც კრომველშია რამე განსაკუთრებული და არც შარდის ბუშტში. თქვენ უბრალოდ აზოტის ის ატომი ჩაისუნთქეთ რომელმაც მესამე იგუანოდონის მარჯვენა ფილტვში გაიარა როცა ის მაღალი საგოს ხის მარცხნივ იდგა.


"Queerer than we can suppose."	"უფრო საოცარი, ვიდრე ძალგვიძს ვივარაუდოთ"


What is it that makes us capable of supposing anything, and does this tell us anything about what we can suppose?	რა არის ის, რაც ჩვენ საერთოდ გვაძლევს ვარაუდის უნარს? და გვეუბნება ეს რამეს, იმაზე თუ რა შეგვიძლია ვივარაუდოთ?


Are there things about the universe that will be forever beyond our grasp, but not beyond the grasp of some superior intelligence?	არის სამყაროში ისეთი რამე, რაც სამუდამოდ ჩვენი წვდომის მიღმა რჩება, მაგრამ, რომელიც, სხვა, უფრო უზენაეს გონს შეუძლია, რომ შეიცნოს?


Are there things about the universe that are, in principle, ungraspable by any mind, however superior?	არის რამე სამყაროში, რაც პრინციპში მიუწვდომელია ნებისმიერი გონისათვის, მიუხედავად მისი უზენაესობისა?


The history of science has been one long series of violent brainstorms, as successive generations have come to terms with increasing levels of queerness in the universe.	მეცნიერების ისტორია მრავალი მტკივნეული მიგნების ხანგრძლივი სერიებისგან შედგება, როცა ყოველი მომდევნო თაობა მეტად შეეგუა სამყაროში არსებული უცნაურობის მზარდ ხარისხს.


We're now so used to the idea that the Earth spins, rather than the Sun moves across the sky, it's hard for us to realize what a shattering mental revolution that must have been.	ახლა ჩვენთვის ჩვეულებრივია, ის რომ დედამიწა ბრუნავს - და არა მზე მის გარშემო. და გვიჭირს წარმოვიდგინოთ თუ რა მძლავრი გადატრიალება იყო ეს ადამიანების გონებაში.


After all, it seems obvious that the Earth is large and motionless, the Sun, small and mobile.	ბოლო-ბოლო, თითქოს ცხადია, რომ დედამიწა დიდი და უძრავია, მზე კი - პატარა და მობილური.


But it's worth recalling Wittgenstein's remark on the subject: "Tell me," he asked a friend, "why do people always say it was natural for man to assume that the Sun went 'round the Earth, rather than that the Earth was rotating?"	გაგახსენებთ ვიტგენშტაინის რემარკას ამ საკითხზე. "მითხარი" მიმართა მან მეგობარს "რატომ ამბობს ხალხი, რომ ბუნებრივი იყო ადამიანებს ეფიქრათ, რომ მზე ბრუნავდა დედამიწის გარშემო და არა პირიქით, რომ დედამიწა თავად ბრუნავდა?"


And his friend replied, "Well, obviously, because it just looks as though the Sun is going round the Earth."	მეგობარმა მიუგო: " ცხადია, იმიტომ, რომ ასე ჩანს თითქოს მზე ბრუნავს დედამიწის ირგვლივ."


Wittgenstein replied, "Well, what would it have looked like if it had looked as though the Earth was rotating?"	ვიტგენშტაინმა კი უპასუხა: "მაშინ, მითხარი, როგორ გამოჩნდებოდა ჩვენთვის, რომ ჩანდეს, თითქოს დედამიწა ბრუნავს მზის ირგვლივ?


(Laughter) Science has taught us, against all intuition, that apparently solid things, like crystals and rocks, are really almost entirely composed of empty space.	(სიცილი) მეცნიერება გვასწავლის, მიუხედავად ჩვენი აღქმისა, რომ ერთი შეხედვით მყარი საგნები, როგორიცაა კრისტალი ან ქვა, ძირითადად ფაქტიურად ცარიელი სივრცისგან შედგებიან.


And the familiar illustration is the nucleus of an atom is a fly in the middle of a sports stadium, and the next atom is in the next sports stadium.	ამის ცნობილი ილუსტრაციაა, რომ ატომის ბირთვი სტადიონის შუაგულში მოთავსებულ ბუზს გავს, და მომიჯნავე ატომი კი ცალკე, მომიჯნავე სტადიონია.


So it would seem the hardest, solidest, densest rock is really almost entirely empty space, broken only by tiny particles so widely spaced they shouldn't count.	ისე ჩანს, თითქოს მაგარი, მყარი, მკვრივი ქვა რეალობაში თითქმის ცარიელი სივრცეა, დაყოფილი იმდენად პატარა ერთმანეთისგან დაშორებული ნაწილაკებით, რომ სათვალავშიც კი არ უნდა ჩავაგდოთ.


Why, then, do rocks look and feel solid and hard and impenetrable?	მაშინ, რატომ ჩანს და შეიგრძნობა, რომ ქვა მყარი და შეუღწევადია?


As an evolutionary biologist, I'd say this: our brains have evolved to help us survive within the orders of magnitude, of size and speed which our bodies operate at.	როგორც ევოლუციონისტი ბიოლოგი, მე ასე ვიტყოდი: ჩვენი ტვინი ისე განვითარდა რომ დაგვხვმარებოდა გადავრჩენილიყავით ზომებისა და სიჩქარის იმ სიდიდის რიგებში რომლებშიც ჩვენი სხეულები არსებობენ.


We never evolved to navigate in the world of atoms.	ევოლუციურად ჩვენ არასოდეს განვითარებულვვართ ატომების სამყაროში სამოგზაუროდ.


If we had, our brains probably would perceive rocks as full of empty space.	ასე რომ ყოფილიყო, ჩვენი ტვინები ალბათ ქვებს აღიქვამდნენ როგორც სიცარიელისგან შემდგარ სივრცეებს.


Rocks feel hard and impenetrable to our hands, precisely because objects like rocks and hands cannot penetrate each other.	ქვებს მყარად და შეუღწევადად შევიგრძნობთ სწორედ იმიტომ, რომ ქვებს და ხელებს არ შეუძლიათ ერთმანეთში შეღწევა.


It's therefore useful for our brains to construct notions like "solidity" and "impenetrability," because such notions help us to navigate our bodies through the middle-sized world in which we have to navigate.	ამიტომაც არის ჩვენი ტვინისთვის ისეთი ცნებების შექმნა სასარგებლო, როგორიცაა ”სიმკვრივე” და ”შეუღწევადობა” რადგანაც ასეთ ცნებები გვეხმარება ჩვენი სხეულების საშუალებით ვიმოქმედოთ იმ საშუალო ზომის სამყაროში, რომელში არსებობაც გვიწევს.


Moving to the other end of the scale, our ancestors never had to navigate through the cosmos at speeds close to the speed of light.	შკალის მეორე ბოლოში რომ გადავინაცვლოთ, ჩვენ წინაპრებს არასოდეს სჭირდებოდათ ისეთ სიჩქარით კოსმოსში გადაადგილება რომელიც სინათლის სიჩქარესთან იქნებოდა ახლოს.


If they had, our brains would be much better at understanding Einstein.	რომ დასჭირვებოდათ, ჩვენი ტვინები ბევრად უკეთ გაუგებდნენ აინშტაინს.


I want to give the name "Middle World" to the medium-scaled environment in which we've evolved the ability to take act -- nothing to do with "Middle Earth" -- Middle World.	მე მინდა ”შუა სამყარო” დავარქვა იმ საშუალო ზომების გარემოს, რომელშიც ჩვენ განვვითარდით და შეგვიძლია მოქმედება - ცხადია არაფერი საერთო ამას ”შუამიწეთთან” არ აქვს.


(Laughter) We are evolved denizens of Middle World, and that limits what we are capable of imagining.	(სიცილი) ჩვენ მოვერგეთ შუა სამყაროს და ეს ზღუდავს ჩვენ წარმოსახვას. ჩვენთვის მარტივია


We find it intuitively easy to grasp ideas like, when a rabbit moves at the sort of medium velocity at which rabbits and other Middle World objects move, and hits another Middle World object like a rock, it knocks itself out.	ისეთი აზრის გაგება, როგორიცაა კურდღლის მოძრაობა იმ საშუალო სიჩქარით, რომლითაც კურდღლები და შუა სამყაროს სხვა ობიექტები მოძრაობენ, და შუა სამყაროს სხვა საგანთან, მაგალითად ქვა, შეჯახებისას გონის დაკარგვა.


May I introduce Major General Albert Stubblebine III, commander of military intelligence in 1983.	თქვენი ნებართვით, წარმოგიდგენთ გენერალ-მაიორ ალბერტ სთაბლბაინ III-ს 1983 წელს სამხედრო დაზვერვას ხელმძღანელობდა.


"...[He] stared at his wall in Arlington, Virginia, and decided to do it.	ვირჯინიაში, არლინგტონში, თავისი კაბინეტის კედელს შესჩერებოდა


As frightening as the prospect was, he was going into the next office.	და მიუხედავად საშიში პერსპექტივისა, მეორე კაბინეტში გასვლას აპირებდა.


He stood up and moved out from behind his desk.	ადგა, მაგიდას მოშორდა.


'What is the atom mostly made of?' he thought, 'Space.' He started walking. 'What am I mostly made of? Atoms.' He quickened his pace, almost to a jog now.	რისგან შედგება ატომი ძირითადად? გაიფიქრა. სივრცე. სვლა დაიწყო. მე რისგან შევდგები ძირითადად? ატომებისგან. ფეხს აუჩქარა, თითქმის ძუნძულით წავიდა.


'What is the wall mostly made of?' (Laughter) 'Atoms!' All I have to do is merge the spaces.	კედელი რისგან შედგება ძირითადად? ატომებისგან. ანუ მე მხოლოდ სივრცეები უნდა შევრწყა.


Then, General Stubblebine banged his nose hard on the wall of his office.	და გენერალი სთაბლბაინი ცხვირით საკუთარი კაბინეტის კედელს შეასკდა.


Stubblebine, who commanded 16,000 soldiers, was confounded by his continual failure to walk through the wall.	სთაბლბაინს, რომელიც 16 000 ჯარისკაცს ხელმძღვანელობდა, აგიჟებდა, რომ მისი კედელში გასვლის ყველა მცდელობა ჩაიშალა.


He has no doubt that this ability will one day be a common tool in the military arsenal.	მას ეჭვიც არ ეპარება, რომ ერთ დღესაც, ეს უნარი სამხედრო არსენალის ერთერთი იარაღი იქნება.


Who would screw around with an army that could do that?"	მერე ვინ რას გაუბედავს ასეთ არმიას?


That's from an article in Playboy, which I was reading the other day.	ეს ფლეიბოის სტატიაში წავიკითხე ამას წინათ.


(Laughter) I have every reason to think it's true; I was reading Playboy because I, myself, had an article in it.	(სიცილი) მე ყველა საფუძველი მაქვს, ვიფიქრო, რომ ეს სიმართლეა. რადგანაც მე თავადაც დამიწერია სტატია ფლეიბოისთვის.


(Laughter) Unaided human intuition, schooled in Middle World, finds it hard to believe Galileo when he tells us a heavy object and a light object, air friction aside, would hit the ground at the same instant.	(სიცილი) დახმარების გარეშე, შუა სამყაროში აღზრდილი ადამიანის ინტუიციისათვის რთულია დაუჯეროს გალილეოს, როცა ის ამბობს, რომ მძიმე და მსუბუქი ობიექტიც ერთ დროს ჩამოვარდებოდნენ მიწაზე რომ არა ჰაერის წინააღმდეგობა.


And that's because in Middle World, air friction is always there.	იმიტომ, რომ შუა სამყარო არ არსებობს ჰაერის წინააღმდეგობის გარეშე.


If we'd evolved in a vacuum, we would expect them to hit the ground simultaneously.	ვაკუუმში რომ განვვითარებულიყავით, ვიფიქრებდით, რომ ისინი მიწაზე ერთ მომენტში დაეცემოდნენ.


If we were bacteria, constantly buffeted by thermal movements of molecules, it would be different.	ბაქტერიები რომ ვყოფილიყავით, რომლებსაც მოლეკულათა სითბური მოძრაობები მიმოაქცევს - საქმე სხვანაირად იქნებოდა, მაგრამ ჩვენ,


But we Middle-Worlders are too big to notice Brownian motion.	შუა სამყაროში, მეტად დიდები ვართ იმისთვის, რომ ბრაუნის მოძრაობა შევამჩნიოთ.


In the same way, our lives are dominated by gravity, but are almost oblivious to the force of surface tension.	ზუსტად ასე, ჩვენი ცხოვრება მიზიდულობით გამსჭვალულია, ზედაპირული დაჭიმულობის ძალას კი თითქმის ვერ ვაცნობიერებთ.


A small insect would reverse these priorities.	პატარა მწერისათვის კი პირიქით იქნებოდა.


Steve Grand -- he's the one on the left, Douglas Adams is on the right.	სთივ გრენდი - მარცხნივ რომელიც არის, მარჯვნივ დაგლას ადამსია. სტივ გრენდი თავის წიგნში


Steve Grand, in his book, "Creation: Life and How to Make It," is positively scathing about our preoccupation with matter itself.	”კრეაცია: სიცოცხლე და მისი შექმნა ” კატეგორიულად აკრიტიკებს ჩვენს ჭარბ ინტერესს მატერიის მიმართ.


We have this tendency to think that only solid, material things are really things at all.	ჩვენ გვძალავს, რომ ვიფიქროთ, რომ მხოლოდ მყარი, მატერიალური ნივთები არიან რეალური საგნები. ვაკუუმში ელექტრომაგნიტური


Waves of electromagnetic fluctuation in a vacuum seem unreal.	რხევით გამოწვეული ტალღები არარეალურად გამოიყურება.


Victorians thought the waves had to be waves in some material medium: the ether.	ვიქტორიანულ ეპოქაში ეგონათ, რომ ტალღები მხოლოდ მატერიალური მედიუმში არსებობდნენ: ეთერში. მაგრამ ჩვენთვის მატერია იმიტომ არის ასეთი ”მოსახერხებელი”,


But we find real matter comforting only because we've evolved to survive in Middle World, where matter is a useful fiction.	რომ ჩვენი შუა სამყაროში გავიზარდეთ სადაც მატერია სასარგებლო გამოგონებაა.


A whirlpool, for Steve Grand, is a thing with just as much reality as a rock.	სთივ გრენდისთვის - მორევი, ისეთივე რეალური საგანია, როგორც ქვა.


In a desert plain in Tanzania, in the shadow of the volcano Ol Doinyo Lengai, there's a dune made of volcanic ash.	ტანზანიის უდაბნოში, ოლ დონიო ლენგაის ვულკანის ჩრდილში ვულკანური ფერფლის დიუნია.


The beautiful thing is that it moves bodily.	მშვენიერია, რადგან ის ფიზიკურად გადაადგილდება.


It's what's technically known as a "barchan," and the entire dune walks across the desert in a westerly direction at a speed of about 17 meters per year.	ეს ისაა, რასაც ბარხანს უწოდებენ. ეს დიუნი მთლიანად მოძრაობს უდაბნოში დასავლეთის მიმართულებით წელიწადში 17 მეტრის სიჩქარით.


It retains its crescent shape and moves in the direction of the horns.	ის ინარჩუნებს ნახევარმთვარისებრ ფორმას და წვეტების მიმართულებით გადაადგილდება.


What happens is that the wind blows the sand up the shallow slope on the other side, and then, as each sand grain hits the top of the ridge, it cascades down on the inside of the crescent, and so the whole horn-shaped dune moves.	საქმე იმაშია, რომ ქარი ქვიშას ერთ ფერდზე ზევით ადევნის და შემდეგ, როცა ქვიშა ზედა კიდეს აღწევს, ის ”ნახევარმთვარის” შიდა მხარეს, მეორე ფერდზე ჩამოცურდება და ასე მოძრაობს ეს რქის ფორმის დიუნი - ერთიანად.


Steve Grand points out that you and I are, ourselves, more like a wave than a permanent thing.	სთივ გრენდი აღნიშნავს, რომ მე და თქვენ, თავად უფრო ტალღებივით ვართ, ვიდრე საგნებივით.


He invites us, the reader, to think of an experience from your childhood, something you remember clearly, something you can see, feel, maybe even smell, as if you were really there.	ის მოუხმობს თავის მკითხველს, რომ ”გაიხსენოთ თქვენი ბავშვობის მოგონება - ის რაც ძალიან ნათლად გახსოვთ, რასაც ხედავთ, შეიგრძნობთ, სურნელიც კი გახსოვთ, ისე თითქოს ახლაც იქ იყოთ.


After all, you really were there at the time, weren't you?	ბოლოსდაბოლოს, თქვნ ხომ მართლა იყავით იქ?


How else would you remember it?	აბა, როგორ დაიმახსოვრებდით ყველაფერ ამას?


But here is the bombshell: You weren't there.	მაგრამ საქმეც ამაშია: თქვენ იქ არ ყოფილხართ.


Not a single atom that is in your body today was there when that event took place.	არცერთი ატომი, რომელიც ახლა თქვენ სხეულშია არ ყოფილა იქ როცა ის მოხდა, რაც გახსოვთ.


Matter flows from place to place and momentarily comes together to be you.	მატერია ერთი ადგილიდან მეორეში გადაედინება და ყოველ ერთ მომენტში შედგება იმად, რასაც ”თქვენ” ქვია.


Whatever you are, therefore, you are not the stuff of which you are made.	რაც არ უნდა იყოთ ”თქვენ”, თქვენ არ ხართ ის, რისგანაც თქვენ შედგებით.


If that doesn't make the hair stand up on the back of your neck, read it again until it does, because it is important.	თუ ახლა ყველაფერი ამისგან თმა ყალყზე არ დაგიდგათ, კიდევ წაიკითხეთ, მანამ სანამ ასე არ მოხდება, იმიტომ, რომ ეს მნიშვნელოვანია.”


So "really" isn't a word that we should use with simple confidence.	ამგვარად, სიტყვა "სინამდვილეში” არც ისე მარტივად უნდა ვიხმაროთ ხოლმე.


If a neutrino had a brain, which it evolved in neutrino-sized ancestors, it would say that rocks really do consist of empty space.	ნეიტრინოს ტვინი რომ ქონდეს, რომელიც მის, ნეიტრინოს ზომის წინაპრებში განვითარდა, ის იტყოდა, რომ ქვები მართლაც ცარიელი სივრცისგან შედგებიან.


We have brains that evolved in medium-sized ancestors which couldn't walk through rocks.	ჩვენი ტვინი საშუალო ზომის წინაპრებში განვითარდა, რომლებიც ქვაში ვერ გაივლიდნენ.


"Really," for an animal, is whatever its brain needs it to be in order to assist its survival.	ცხოველისათვის "სინამდვილეში” არის ის, რაც მის ტვინს სჭირდება, რომ იყოს იმისათვის, რომ მას გადარჩენაში დაეხმაროს,


And because different species live in different worlds, there will be a discomforting variety of "reallys."	და იმიტომ, რომ სხვადასხვა სახეობები სხვადასხვა სამყაროებში ცხოვრობენ ”სინამდვილეში” -ც იმდენია, რამდენიც ასეთი სამყარო.


What we see of the real world is not the unvarnished world, but a model of the world, regulated and adjusted by sense data, but constructed so it's useful for dealing with the real world.	რასაც ჩვენ ვხედავთ, ეს არ არის სამყაროს უცვლელი ხატი ის სამყაროს მოდელია, რომელიც შეგრძნებებით განპირობებული და განსაზღვრულია, და ისეა აგებული, რომ სასარგებლოა რეალურ სამყაროსთან ურთერთობისათვის.


The nature of the model depends on the kind of animal we are.	მოდელის ტიპი იმაზეა დამოკიდებული თუ რა ტიპის არსება ვართ ჩვენ.


A flying animal needs a different kind of model from a walking, climbing or swimming animal.	მფრინავ არსებას სხვა ტიპის მოდელი სჭირდება, ვიდრე მოსიარულე, მცოცავ და მცურავ არსებას.


A monkey's brain must have software capable of simulating a three-dimensional world of branches and trunks.	მაიმუნის ტვინს ისეთი პროგრამული სოფტი სჭირდება, რომელიც ხეებისა და ტოტების სამგანზომილებიან სიმულაციას შექმნის.


A mole's software for constructing models of its world will be customized for underground use.	თხუნელას პროგრამული უზრუნველყოფა მიწისქვეშა სამყაროს მოდელების შექმნისათვის უნდა იყოს.


A water strider's brain doesn't need 3D software at all, since it lives on the surface of the pond, in an Edwin Abbott flatland.	წყლის ობობის ტვინს სულაც არ სჭირდება 3D პროგრამული სოფტი, რადგანაც ტბის ზედაპირზე ცხოვრობს ედვინ ებოტის დაბლობზე.


I've speculated that bats may see color with their ears.	მე გამომითქვამს აზრი, რომ ღამურები ფერებს ყურებით ხედავენ.


The world model that a bat needs in order to navigate through three dimensions catching insects must be pretty similar to the world model that any flying bird -- a day-flying bird like a swallow -- needs to perform the same kind of tasks.	სამყაროს მოდელი, რომელიც ღამურას სჭირდება 3 განზომილებაში სამოძრაოდ და მწერების დასაჭერად საკმაოდ უნდა გავდეს ნებისმიერი მფრინავი ჩიტის მოდელს, რომელიც დღე ფრენს, მაგალითად მერცხალი, რომელსაც მსგავსი ამოცანები აქვს.


The fact that the bat uses echoes in pitch darkness to input the current variables to its model, while the swallow uses light, is incidental.	ის ფაქტი, რომ ღამურა უკუნეთ სიბნელეში, ექოს იყენებს თავის მოდელში მიმდინარე ცვლადების შესატანად, ხოლო მერცხალი სინათლეს, შემთხვევითობაა.


Bats, I've even suggested, use perceived hues, such as red and blue, as labels, internal labels, for some useful aspect of echoes -- perhaps the acoustic texture of surfaces, furry or smooth and so on -- in the same way as swallows or indeed, we, use those perceived hues -- redness and blueness, etc. -- to label long and short wavelengths of light.	მე იმასაც კი ვამბობ, რომ ღამურები, აღქმულ ფერებს, როგორიცაა ლურჯი და წითელი იარლიყებივით იყენებენ, ექოს რიგი სასარგებლო მახასიათებლებისათვის - შეიძლება ეს იყოს ზედაპირის აკუსტიკური ფაქტურა, გლუვი, ბეწვიანი, ა.შ. ისევე, როგორც მერცხლები, ან თუნდაც ჩვენ ვიყენებთ ამ აღქმულ ფერებს - წითელი და ლურჯი ან სხვა იმისათვის, რომ სინათლის გრძელი და მოკლე ტალღები აღვნიშნოთ.


There's nothing inherent about red that makes it long wavelength.	თანდაყოლილი საფუძველი იმისა, რომ წითელი იყოს გრძელი ტალღა - არ არსებობს.


The point is that the nature of the model is governed by how it is to be used, rather than by the sensory modality involved.	არსი იმაშია, რომ მოდელის ტიპი იმით განისაზღვრება თუ რისთვის არის საჭირო ის, და არა იმით, თუ რომელი სენსორული მოდალობა მონაწილეობს მასში.


J.B.S. Haldane himself had something to say about animals whose world is dominated by smell.	თავად ჯეი. ბი. ეს. ჰოლდეინსაც ქონდა მოსაზრება ცხოველებზე, რომლებისთვისაც ყნოსვა მთავარი შეგრძნებაა.


Dogs can distinguish two very similar fatty acids, extremely diluted: caprylic acid and caproic acid.	ძაღლებს შეუძლიათ გაარჩიონ ორი მეტად მსგავსი ცხიმმჟავა: კაპრილის მჟავა და კაპრონის მჟავა.


The only difference, you see, is that one has an extra pair of carbon atoms in the chain.	ერთადერთი სხვაობა კი ისაა, რომ ერთერთის ჯაჭვში ნახშირბადის ატომების ერთი ზედმეტი წყვილია.


Haldane guesses that a dog would probably be able to place the acids in the order of their molecular weights by their smells, just as a man could place a number of piano wires in the order of their lengths by means of their notes.	ჰოლდეინი ვარაუდობს, რომ ძაღლს შეუძლია მჟავები, მათი სუნის მიხედვით, განალაგოს მათი მოლეკულური წონების შესაბამისად, როგორც ადამიანს შეუძლია, პიანინოს სიმები განალაგოს სიგრძის მიხედვით, ნოტების საშუალებით.


Now, there's another fatty acid, capric acid, which is just like the other two, except that it has two more carbon atoms.	კიდევ ერთი მჟავა არსებობს - კაპრინის, რომელიც იმ ორის მსგავსია, უბრალოდ მას ორით მეტი ნახშირბადის ატომი აქვს.


A dog that had never met capric acid would, perhaps, have no more trouble imagining its smell than we would have trouble imagining a trumpet, say, playing one note higher than we've heard a trumpet play before.	ძაღლს, რომელიც კაპრინის მჟავას არ იცნობს, შესაძლოა ისევე არ გაუჭირდეს მისი სუნის წარმოდგენა, როგორც ჩვენ არ გაგვიჭირდებოდა საყვირის ერთით მაღალი ნოტის ჟღერადობის წარმოდგენა ვიდრე მანამდე მოგვისმენია.


Perhaps dogs and rhinos and other smell-oriented animals smell in color.	იქნებ ძაღლები, მარტორქები და სხვა ყნოსვაგანვითარებული ცხოველები ფერებით გრძნობენ სუნს.


And the argument would be exactly the same as for the bats.	არგუმენტი ზუსტად ღამურების მსგავსი იქნებოდა.


Middle World -- the range of sizes and speeds which we have evolved to feel intuitively comfortable with -- is a bit like the narrow range of the electromagnetic spectrum that we see as light of various colors.	შუა სამყარო - ზომებისა და სიჩქარეების სპექტრი რომელიც ჩვენთვის ინტუიტურად კომფორტულია ცოტა ელექტომაგნიტური სპექტრის ვიწრო დიაპაზონს წააგავს, რომელსაც ჩვენ სხვადასხვა ფერის სინათლედ ვხედავთ.


We're blind to all frequencies outside that, unless we use instruments to help us.	მის მიღმა სიხშირეებს ჩვენ ვერ ვხედავთ, რამე ინსტრუმენტები თუ არ დავიხმარეთ.


Middle World is the narrow range of reality which we judge to be normal, as opposed to the queerness of the very small, the very large and the very fast.	შუა სამყარო რეალობის ვიწრო დიაპაზონია რომელსაც ჩვენ ნორმალურს ვუწოდებთ, იმ უცნაური ძალიან მცირე, ძალიან დიდი და ძალიან სწრაფისგან განსხვავებით.


We could make a similar scale of improbabilities; nothing is totally impossible.	შეგვიძლია შეუძლებლობების მსგავსი შკალა ავაგოთ: არაფერია სრულიად შეუძლებელი.


Miracles are just events that are extremely improbable.	სასწაულები მხოლოდ უკიდურესად შეუძლებელი ხდომილებებია.


A marble statue could wave its hand at us; the atoms that make up its crystalline structure are all vibrating back and forth anyway.	მარმარილოს ქანდაკებამ შესაძლოა ხელი დაგვიქნიოს; ატომები, რომლებისგანაც მისი კრისტალური სტრუქტურა შედგება ისედაც ვიბრირებენ წინ და უკან.


Because there are so many of them, and because there's no agreement among them in their preferred direction of movement, the marble, as we see it in Middle World, stays rock steady.	იმიტომ, რომ ისინი ძალიან ბევრია და იმიტომ, რომ მათ შორის შეთანხმება არ არის იმაზე თუ საით იმოძრაონ, მარმარილო, შუა სამყაროში, ჩანს, რომ კლდესავით მყარია.


But the atoms in the hand could all just happen to move the same way at the same time, and again and again.	მაგრამ ატომები შეიძლება ამოძრავდნენ კიდეც ერთი მიმართულებით, ერთ მომენტში, კიდევ და კიდევ.


In this case, the hand would move, and we'd see it waving at us in Middle World.	ამ შემთხვევაში, ხელიც ამოძრავდება და ჩვენც დავინახავთ ამას. თუმცა ალბათობა, რომ ეს მოხდეს ისეთი მცირეა,


The odds against it, of course, are so great that if you set out writing zeros at the time of the origin of the universe, you still would not have written enough zeros to this day.	რომ სამყაროს შექმნიდან მოყოლებული ნულების წერა რომ დაგვეწყო, დღემდე მაინც ვერ დაწერდი საკმარის ნულებს.


Evolution in Middle World has not equipped us to handle very improbable events; we don't live long enough.	ევოლუციამ შუა სამყაროში არ აღგვჭურვა უნარით გავიგოთ შეუძლებელი ხდომილებები; ცოტა ხანი ვცხოვრობთ.


In the vastness of astronomical space and geological time, that which seems impossible in Middle World might turn out to be inevitable.	ის რაც შეუძლებლად გამოიყურება შუა სამყაროში, შეიძლება გარდაუვალი აღმოჩნდეს ასტრონომიული სივრცისა და გეოლოგიური დროის უკიდეგანობაში.


One way to think about that is by counting planets.	ამაზე ფიქრის ერთი ხერხია პლანეტების დათვლა.


We don't know how many planets there are in the universe, but a good estimate is about 10 to the 20, or 100 billion billion.	ჩვენ არ ვიცით რამდენი პლანეტაა სამყაროში, დიდი მიახლოებით ივარაუდება, რომ 10-დან 20-მდე, ან 100 მილიარდ მილიარდი.


And that gives us a nice way to express our estimate of life's improbability.	ეს სიცოცხლის შეუძლებლობის შეფასების გამოხატვის კარგი გზაა.


We could make some sort of landmark points along a spectrum of improbability, which might look like the electromagnetic spectrum we just looked at.	ამ შეუძლებლობების სპექტრში, რომელიც ელექტრომაგნიტურ სპექტრს შეიძლება გავდეს, შემიძლია საკვანძო წერტილებიც აღვნიშნო.


If life has arisen only once on any -- life could originate once per planet, could be extremely common or it could originate once per star or once per galaxy or maybe only once in the entire universe, in which case it would have to be here.	თუკი სიცოცსლე რომელიმე პლანეტაზე მხოლოდ ერთხელ წარმოიშვა - ანუ ვგულისხმობ, სიცოცხლე შესაძლოა ყოველ პლანეტაზე წარმოქმნილიყო, ძალიან ხშირი იქნებოდა, ან ყოველ ვარსკვლავთან დაკავშირებით წარმოქმნილიყო, ან გალაქტიკაში ერთი წარმოქმნილიყო, ან მთელ სამყაროში ერთი ყოფილიყო, ასეთ შემთხვევაში ეს დედამიწაზე იქნებოდა.


And somewhere up there would be the chance that a frog would turn into a prince, and similar magical things like that.	და სადღაც იქ, ზევით შესაძლებელი იქნებოდა გომბეშოს უფლისწულად გადაქცევა და მსგავსი სასწაულები.


If life has arisen on only one planet in the entire universe, that planet has to be our planet, because here we are talking about it.	თუკი სიცოცხლე მხოლოდ ერთ პლანეტაზეა მთელ სამყაროში ეს ჩვენი პლანეტაა. აგერ ვდგავართ და ამაზე ვსაუბრობთ.


And that means that if we want to avail ourselves of it, we're allowed to postulate chemical events in the origin of life which have a probability as low as one in 100 billion billion.	ეს კი ნიშნავს, რომ თუ გვინდა ის გამოვიყენოთ, სიცოცხლის საწყისებში შეგვიძლია ვივარაუდოთ ისეთი ქიმიური ხდომილებები, რომელთა ალბათობა მცირეა, როგორც ერთი 100 მილიარდ მილიარდიდან.


I don't think we shall have to avail ourselves of that, because I suspect that life is quite common in the universe.	თუმცა მე არ ვფიქრობ, რომ ეს დაგვჭირდეს, იმიტომ, რომ მე ეჭვი მაქვს, რომ სიცოცხლე საკმაოდ ხშირია სამყაროში.


And when I say quite common, it could still be so rare that no one island of life ever encounters another, which is a sad thought.	როცა ვამბობ, საკმაოდ ხშირია, ის შეიძლება მაინც ისეთი იშვიათი იყოს, რომ სიცოცხლის არცერთი კუნძული არ შეხვდეს მეორეს. საკმაოდ სევდიანი აზრია.


How shall we interpret "queerer than we can suppose?"	როგორ შეგვიძლია გავიგოთ ”უფრო საოცარი, ვიდრე ძალგვიძს ვივარაუდოთ”?


Queerer than can in principle be supposed, or just queerer than we can suppose, given the limitations of our brain's evolutionary apprenticeship in Middle World?	უფრო უცნაური ვიდრე პრინციპში წარმოდგენადია, ან უბრალოდ უფრო უცნაური ვიდრე ჩვენ შეგვიძლია წარმოვიდგინოთ, შუა სამყაროში ევოლუციის შედეგად ჩვენი ტვინის შეზღუდული შესაძლებლობებით?


Could we, by training and practice, emancipate ourselves from Middle World and achieve some sort of intuitive as well as mathematical understanding of the very small and the very large?	შევძლებდით წვრთნითა და ვარჯიშით შუა სამყაროს შეზღუდვების დაძლევას და ძალიან მცირეს და ძალიან დიდის, რაღაც ინტუიტურ, ასევე მათემატიკურ გაგებას?


I genuinely don't know the answer.	მართლა არ ვიცი. ნეტავი, შევძლებდით, რომ მაგალითად გაგვეგო


I wonder whether we might help ourselves to understand, say, quantum theory, if we brought up children to play computer games beginning in early childhood, which had a make-believe world of balls going through two slits on a screen, a world in which the strange goings-on of quantum mechanics were enlarged by the computer's make-believe, so that they became familiar on the Middle-World scale of the stream.	კვანტური თეორია, ბავშვებს ადრეული ასაკიდანვე, რომ ეთამაშათ ისეთი კომპიუტერული თამაშები, რომელშიც იქნებოდა წარმოსახვითი სამყარო სადაც ბურთები ეკრანზე ორ ნაპრალში იმოძრავებდნენ. სამყარო, სადაც კვანტური მექანიკის უცნაური მოძრაობები კომპიუტერულად გადიდებულად გამოჩნდებოდა, რომ შუა სამყაროს საზომებით გაზომილიყო.


And similarly, a relativistic computer game, in which objects on the screen manifest the Lorentz contraction, and so on, to try to get ourselves -- to get children into the way of thinking about it.	ასევე, ფარდობითი კომპიუტერული თამაშები, რომლებშიც ეკრანზე საგნების ლორენცისეული შემოკლება და ა.შ. გამოისახებოდა რომ ამგვარად ფიქრი დაგვეწყო -- ბავშვებს დაეწყოთ ამაზე ფიქრი.


I want to end by applying the idea of Middle World to our perceptions of each other.	მინდა შუა სამყაროს იდეა გამოვიყენო ჩვენს მიერ ერთმანეთის აღქმაში.


Most scientists today subscribe to a mechanistic view of the mind: we're the way we are because our brains are wired up as they are, our hormones are the way they are.	მეცნიერთა უმეტესობა დღეს გონების მექანისტურ ხედვას იზიარებს: ჩვენ ასეთები იმიტომ ვართ, რომ ჩვენი ტვინი ასეა მოწყობილი; ჩვენი ჰორმონები ასეა მოწყობილი. განსხვავებული ვიქნებოდით, სხვა ხასიათი გვექნებოდა


We'd be different, our characters would be different, if our neuro-anatomy and our physiological chemistry were different.	ჩვენი ნეირო-ანატომია და ფიზიოლოგიური ქიმია განსხვავებული, რომ ყოფილიყო.


But we scientists are inconsistent.	მაგრამ მეცნიერები არათანმიმდევრულნი ვართ.