And the interview was 40 pages long.	სრული ინტერვიუ 40 გვერდიანია,


But this little excerpt is a very good summary of what he was saying during the interview.	მაგრამ ეს პატარა ნაწყვეტი არის მისი ნაამბობის ძალიან კარგი რეზიუმე.


And it describes how he feels when composing is going well.	იგი აღწერს გრძნობას, რომელიც მას ეუფლება მუსიკის წერისას.


And he says by describing it as an ecstatic state.	ამბობს, რომ ეს რაღაც ექსტაზის მსგავსია.


Now, "ecstasy" in Greek meant simply to stand to the side of something.	„ექსტაზი“- ბერძნილი სიტყვაა და ნიშნავს „რაღაცის ძლიერ განცდას, რომელიც ყოველგვარ საზღვრებს სცილდება“.


And then it became essentially an analogy for a mental state where you feel that you are not doing your ordinary everyday routines.	შემდეგ „ექსტაზს“ აღწერდნენ ფსიქიკურ მდგომარეობად, როდესაც ადამიანი გრძნობს, რომ გამოვიდა ყოველდღიური რუტინის ჩარჩოებიდან.


So ecstasy is essentially a stepping into an alternative reality.	ამგვარად, „ექსტაზი“, თავისი არსით არის გასასვლელი კარი ამქვეყნიური რეალობიდან.


And it's interesting, if you think about it, how, when we think about the civilizations that we look up to as having been pinnacles of human achievement -- whether it's China, Greece, the Hindu civilization, or the Mayas, or Egyptians -- what we know about them is really about their ecstasies, not about their everyday life.	ეს საინტერესოა თუ ჩვენ დავფიქრდებით ცივილიზაციებზე, რომლებმაც განვითარების ყველაზე მაღალ დონეს მიაღწიეს - როგორიცაა ჩინეთის, საბერძნეთის, ინდოეთის, ან მაიას ან ეგვიპტის ცივილიზაციები - ყველაფერი, რაც მათ შესახებ ვიცით, შეიქმნა ექსტაზის მდგომარეობაში, იმდროინდელი ადამიანების ყოველდღიური ცხოვრება ჩვენთვის უცნობია.


We know the temples they built, where people could come to experience a different reality.	ვიცით მათ მიერ აგებული ტაძრები, სადაც ხალხი მიდიოდა იმისთვის, რომ გამოსულიყო ჩვეული რეალობიდან.


We know about the circuses, the arenas, the theaters.	ვიცით მათი ცირკი, სპორტული არენები, თეატრები.


These are the remains of civilizations and they are the places that people went to experience life in a more concentrated, more ordered form.	ეს არის მაშინდელი ცივილიზაციების ნარჩენები, ადგილები სადაც ხალხი მიდიოდა რათა თავისი ცხოვრება გაეხადათ უფრო დატვირთული და მოწესრიგებული.


Now, this man doesn't need to go to a place like this, which is also -- this place, this arena, which is built like a Greek amphitheatre, is a place for ecstasy also.	მაგრამ ამ კომპოზიტორს არ სჭირდება, მოვიდეს მაგალითად აქ, ჩვენთან, ვინაიდან ეს ადგილიც აგებულია ბერძნული ამფითეატრის მსგავსად და წარმოადგენს ექსტაზის განცდის ადგილს.


We are participating in a reality that is different from that of the everyday life that we're used to.	აქ ჩვენ ვიმყოფებით რეალობაში, რომელიც გამოირჩევა ჩვენი ყოველდღიური ცხოვრებისაგან.


But this man doesn't need to go there.	მაგრამ ამ ადამიანს არ სჭირდება მსგავს ადგილებში სიარული.


He needs just a piece of paper where he can put down little marks, and as he does that, he can imagine sounds that had not existed before in that particular combination.	მას სჭირდება ქაღალდის მხოლოდ რამდენიმე ფურცელი, სადაც შეძლებს ნოტების ჩაწერას და ამ მომენტში მას წარმოსახვაში აქვს ხმები, რომლებიც აქამდე არ არსებობდა ასეთი თანმიმდევრობით.


So once he gets to that point of beginning to create, like Jennifer did in her improvisation, a new reality -- that is, a moment of ecstasy -- he enters that different reality.	როგორც კი ის იწყებს ახალი რეალობის შექმნას, როგორც ამას აკეთებდა ჯენიფერი თავის იმპროვიზაციებში, დგება ექსტაზის განცდის მომენტი, იგი „შედის“ ამქვეყნიურისგან განსხვავებულ რეალობაში.


Now he says also that this is so intense an experience that it feels almost as if he didn't exist.	მისი თქმით, ეს განცდა იმდენად ღრმაა, ეჩვენება, რომ თვითონ არ არსებობს.


And that sounds like a kind of a romantic exaggeration.	მისი სიტყვები თითქოს რომანტიკული გაზვიადებასავით ჟღერს,


But actually, our nervous system is incapable of processing more than about 110 bits of information per second.	მაგრამ რაოდენ გასაკვირიც არ უნდა იყოს, ჩვენს ნერვიულ სისტემას არ შეუძლია გადაამუშაოს 110 ბიტზე მეტი ინფორმაცია წამში.


And in order to hear me and understand what I'm saying, you need to process about 60 bits per second.	მე რომ მომისმინოთ და თან გაიგოთ ჩემი საუბრის შინაარსი, თქვენ უნდა გადაამუშაოთ 60 ბიტი ინფორმაცია წამში.


That's why you can't hear more than two people.	აი, რატომ არ შეგვიძლია ერთდროულად ორზე მეტი ადამიანის საუბრის გაგება.


You can't understand more than two people talking to you.	თქვენ არ შეგიძლიათ გაიგოთ საუბრის შინაარსი, როდესაც ორზე მეტი ადამიანი გესაუბრებათ ერთდროულად.


Well, when you are really involved in this completely engaging process of creating something new, as this man is, he doesn't have enough attention left over to monitor how his body feels, or his problems at home.	მაგრამ, თუ ადამიანი დატვირთულია რაღაც ახლის შექმნით, ისევე როგორც ეს კომპოზიტორი, მას არ ყოფნის ყურადღება, რათა შეიგრძნოს თავისი სხეულის არსებობა, ან იფიქროს ყოფით პრობლემებზე,


He can't feel even that he's hungry or tired.	მან შეიძლება ვერც შიმშილი და დაღლა იგრძნოს.


His body disappears, his identity disappears from his consciousness, because he doesn't have enough attention, like none of us do, to really do well something that requires a lot of concentration, and at the same time to feel that he exists.	მისი სხეული „ქრება“, ის ვერ აცნობიერებს საკუთარ „მე“-ს. და ეს ყველაფერი ხდება, იმიტომ რომ მას, ისევე როგორც თითოეულ ჩვენგანს, არ ყოფნის რესურსი, რათა ნამდვილად აკეთოს საქმე, რომელიც მისგან ყურადღების ძალიან დიდ კონცენტრაციას მოითხოვს და ამავე დროს გააცნობიეროს საკუთარი თავის არსებობა,


So existence is temporarily suspended.	ამიტომ მისი ცხოვრება თითქოს დროებით ჩერდება.


And he says that his hand seems to be moving by itself.	ის ასევე ამბობს, რომ მისი ხელი თითქოს თავისით მოძრაობს.


Now, I could look at my hand for two weeks, and I wouldn't feel any awe or wonder, because I can't compose. (Laughter) So what it's telling you here is that obviously this automatic, spontaneous process that he's describing can only happen to someone who is very well trained and who has developed technique.	მე შემიძლია ჩემს ხელს 2 კვირის განმავლობაში ვუყურო, მაგრამ მე ვერ ვიგრძნობ, რომ ჩემი ხელი თავისით მოძრაობს, ან რაიმე საოცრება ხდება, იმიტომ რომ მე არ შემიძლია მუსიკის შექმნა. (სიცილი) ამავე ინტერვიუს სხვა ნაწილში კომპოზიტორი ამბობს, რომ მის მიერ აღწერილი ავტომატური და სპონტანური პროცესი შეიძლება დაემართოს იმ ადამიანს, რომელიც ითვლება თავისი საქმის პროფესიონალად და ათვისებული აქვს ყველა ტექნიკური მეთოდი.


And it has become a kind of a truism in the study of creativity that you can't be creating anything with less than 10 years of technical-knowledge immersion in a particular field.	ეს ფაქტი უკვე საზოგადოდ აღიარებული ჭეშმარიტებაა კრეატიულობასთან დაკავშირებით - შეუძლებელია შექმნა რაღაც ახალი, როგორც მინიმუმ, 10 წლიანი სამუშაო გამოცდილებისა და შესაბამისი ტექნიკური მეთოდების სრულყოფილი ცოდნის გარეშე მოცემულ სფეროში.


Whether it's mathematics or music, it takes that long to be able to begin to change something in a way that it's better than what was there before.	მათემატიკა იქნება ეს თუ მუსიკა, საჭიროა გავიდეს იმდენი დრო, რომ ადმიანმა შეძლოს რაღაცის შეცვლა ყველაზე უფრო სრულყოფილი გზით, რაც მანამდე არსებობდა.


Now, when that happens, he says the music just flows out.	აი, როდესაც ადამიანი გამოცდის ექსტაზის შეგრძნებას, ინტერვიუში ამბობს, რომ „მუსიკა თავისით მოედინება ქაღალდზე“.


And because all of these people I started interviewing -- this was an interview which is over 30 years old -- so many of the people described this as a spontaneous flow that I called this type of experience the "flow experience."	იმ ადამიანების უმეტესობამ, რომლებიც გამოვკითხე, ეს იყო 30 წლის წინანდელი ინტერვიუ, ეს განცდა აღწერა როგორც „უნებლიე დინება“. ამიტომ ასეთი სახის მდგომარეობას ვუწოდე „დინების მდგომარეობა“.


And it happens in different realms.	ეს მდგომარეობა შეიძლება განიცადოს ნებისმიერ სფეროში მოღვაწე ადამიანმა.


For instance, a poet describes it in this form.	მაგალითად, პოეტი აღწერს მას ამგვარად -


This is by a student of mine who interviewed some of the leading writers and poets in the United States.	ეს არის ჩემი სტუდენტის მიერ აღებული ინტერვიუ, რომელმაც გამოკითხა აშშ-ის რამდენიმე ცნობილი მწერალი და პოეტი.


And it describes the same effortless, spontaneous feeling that you get when you enter into this ecstatic state.	ეს პოეტიც აღწერს იგივე თავისდაუნებურობის და სპონტანურობის განცდას, რასაც განიცდის ექსტაზში მყოფი ადამიანი.


This poet describes it as opening a door that floats in the sky -- a very similar description to what Albert Einstein gave as to how he imagined the forces of relativity, when he was struggling with trying to understand how it worked.	პოეტი აღწერს მას როგორც ღია კარს, რომელსაც გაყავხარ ცაში. ეს შედარება ძალიან ჰგავს ალბერტ აინშტაინის მიერ აღწერილ განცდას, რომელიც ეუფლებოდა მას, როდესაც მთელი ძალისხმევით ცდილობდა გაეგო თუ როგორ მუშაობენ ფარდობითობის თეორიის ძალების პრინციპები.


But it happens in other activities.	ამ მდგომარეობას განიცდიან არა მხოლოდ შემოქმედებითი პროფესიის ადამიანები.


For instance, this is another student of mine, Susan Jackson from Australia, who did work with some of the leading athletes in the world.	მაგალითად, ეს არის კიდევ ერთი ჩემი სტუდენტის - ავსტრალიელი სიუზან ჯექსონის მიერ აღებული ინტერვიუ, რომელმაც გამოკითხა მსოფლიოში ცნობილი რამდენიმე სპორტსმენი.


And you see here in this description of an Olympic skater, the same essential description of the phenomenology of the inner state of the person.	სიტყვები, რომელსაც ეხლა ხედავთ, ეკუთვნის ოლიმპიურ ჩემპიონს ფიგურულ სრიალში. თავისი არსით, ზუსტად იგივენაირად აღწერს ადამიანის შინაგანი მდგომარეობის ამ ფენომენს -


You don't think; it goes automatically, if you merge yourself with the music, and so forth.	- შენ არ ფიქრობ, ყველაფერი თავისით ხდება, უბრალოდ შეერწყმები მუსიკას... და ა.შ.


It happens also, actually, in the most recent book I wrote, called "Good Business," where I interviewed some of the CEOs who had been nominated by their peers as being both very successful and very ethical, very socially responsible.	იგივე ხდება ბიზნესშიც, რის შესახებაც დავწერე ბოლო წიგნი სახელწოდებით „წარმატებული ბიზნესი“, სადაც გამოვკითხე რამდენიმე გენერალური დირექტორი, რომელთაც თავისი კოლეგები ახასიათებდნენ, როგორც ძალიან წარმატებულ, მოწესრიგებულ და პასუხისმგებლიან ადამიანს.


You see that these people define success as something that helps others and at the same time makes you feel happy as you are working at it.	თქვენ ხედავთ, რომ ეს ხალხი განმარტავს წარმატებას, როგორც რაღაცას, რაც ეხმარება სხვებს და ამავე დროს იწვევს ბედნიერების გრძნობას იმ ადამიანებში, ვინც მუშაობს ამ წარმატებაზე.


And like all of these successful and responsible CEOs say, you can't have just one of these things be successful if you want a meaningful and successful job.	და როგორც ყველა ეს წარმატებული და პასუხისმგებლიანი დირექტორი განმარტავს, თქვენ გჭირდებათ ორივე ეს კომპონენტი, რათა თქვენი ბიზნესი იქცეს აზრიან და წარმატებულ საქმიანობად.


Anita Roddick is another one of these CEOs we interviewed.	ჩვენს მიერ გამოკითხულ წარმატებულ დირექტორთაგან ერთ-ერთი იყო ანიტა როდდიკი.


She is the founder of Body Shop, the natural cosmetics king.	ის არის კოსმეტიკური ფირმა „BODY SHOP“-ის დამფუძნებელი და ითვლება ბუნებრივი კოსმეტიკის დედოფლად.


It's kind of a passion that comes from doing the best and having flow while you're working.	„წარმატება - ეს არის ერთგვარი გატაცება, რომელიც შენთან მოდის მაშინ, როდესაც შენ აკეთებ შენი შესაძლებლობების მაქსიმუმს და მუშაობის დროს ხარ „დინებაში“.


This is an interesting little quote from Masaru Ibuka, who was at that time starting out Sony without any money, without a product -- they didn't have a product, they didn't have anything, but they had an idea.	ეს არის საინტერესო ციტატა მასარუ იბუკას ინტერვიუდან, რომელიც იმ პერიოდში აფუძნებდა კორპორაციას „SONY“, ყოველგვარი თანხებისა და პროდუქციის გარეშე - მათ ჯერ კიდევ არ ჰქონდათ პროდუქცია, მათ არაფერი არ ჰქონდათ, მაგრამ მათ ჰქონდათ იდეა.


And the idea he had was to establish a place of work where engineers can feel the joy of technological innovation, be aware of their mission to society and work to their heart's content.	ეს იდეა მდგომარეობდა იმაში, რომ შეექმნათ ისეთი ორგანიზაცია, სადაც ინჟინრებს გაცნობიერებული ექნებოდათ თავიანთი სამუშაოს საზოგადოებრივი მნიშვნელობა, სიამოვნებას მიიღებენ ტექნიკური სიახლეების შექმნის პროცესში და თავს იგრძნობდნენ ბედნიერად.


I couldn't improve on this as a good example of how flow enters the workplace.	ეს იდეალური მაგალითია იმისა, თუ როგორ აღწევს „დინება“ ორგანიზაციაში.


Now, when we do studies -- we have, with other colleagues around the world, done over 8,000 interviews of people -- from Dominican monks, to blind nuns, to Himalayan climbers, to Navajo shepherds -- who enjoy their work.	კვლევის პროცესში, მე და ჩემმა კოლეგებმა მსოფლიო მასშტაბით, გამოვკითხეთ 8 000 - მდე ადამიანი – ბერ-მონაზვნებიდან და ბრმა მონაზვნებიდან დაწყებული, ჰიმალაის დამპყრობი მთამსვლელებითა და მწყემსებით დამთავრებული, რომლებსაც აერთიანებდათ თავიანთი საქმის სიყვარული.


And regardless of the culture, regardless of education or whatever, there are these seven conditions that seem to be there when a person is in flow.	და მიუხედავად იმისა, თუ რომელი კულტურის წარმომადგენელია, რა განათლება აქვს ან სხვა რომელიმე ნიშნით განირჩევა ადამიანი, ნებისმიერ შემთხვევაში არსებობს 7 კომპონენტი, რომელიც ახასიათებს ადამიანს, როდესაც ის იმყოფება „დინების“ მდგომარეობაში.


There's this focus that, once it becomes intense, leads to a sense of ecstasy, a sense of clarity: you know exactly what you want to do from one moment to the other; you get immediate feedback.	ყურადღების მაქსიმალური კონცენტრაცია საქმეზე (1), რასაც მივყავართ ექსტაზის შეგრძნებამდე (2), შინაგანი რწმენის გაძლიერებამდე (3). ეს არის მომენტი, როდესაც ზუსტად იცი თუ რა უნდა გააკეთო დროის ამ მონაკვეთში, და შენ ეს გამოგდის. შენ დაუყოვნებლივ იღებ უკუკავშირს,


You know that what you need to do is possible to do, even though difficult, and sense of time disappears, you forget yourself, you feel part of something larger.	გრძნობ, რომ საქმე რომელსაც აკეთებ რთულია, მაგრამ შესრულებადი (4). შენ გავიწყდება საკუთარი თავი (5), კარგავ დროის შეგრძნებას (6), თავს გრძნობ რაღაც საერთოს, დიდის ნაწილად.


And once the conditions are present, what you are doing becomes worth doing for its own sake.	და როგორც კი ყველა ეს კომპონენტი ერთად შეიკვრება, თქვენი საქმიანობა ხდება ფასეული.


In our studies, we represent the everyday life of people in this simple scheme.	ჩვენს კვლევებში ადამიანის ყოველდღიური ცხოვრება ავსახეთ ამ უბრალო სქემაზე.


And we can measure this very precisely, actually, because we give people electronic pagers that go off 10 times a day, and whenever they go off you say what you're doing, how you feel, where you are, what you're thinking about.	და ჩვენ შევძელით გაგვეზომა „დინების“ შეგრძნება ძალიან ზუსტად, იმიტომ, რომ ჩვენ დავურიგეთ ხალხს პეიჯერები, რომლებიც დღეში 10 სიგნალს იძლეოდნენ. ყოველი სიგნალის შემდეგ, ადამიანებს უნდა შეეტყობინებინათ თუ რას აკეთებდნენ, რას გრძნობდნენ, სად იმყოფებოდნენ, რაზე ფიქრობდნენ იმ მომენტში.


And two things that we measure is the amount of challenge people experience at that moment and the amount of skill that they feel they have at that moment.	ჩვენ გავზომეთ ორი პარამეტრი - ამოცანების სირთულე, რომელსაც ეს ადამიანები ასრულებდნენ სიგნალის მომენტში და ცოდნის დონე, რომელიც მათი შეგრძნებით საჭირო იყო ამ ამოცანების შესასრულებლად.


So for each person we can establish an average, which is the center of the diagram.	ამგვარად, ჩვენ შევძელით მოგვეძებნა ამ ორი პარამეტრის საშუალო სიდიდე, რაც გახდა დიაგრამის ცენტრი.


That would be your mean level of challenge and skill, which will be different from that of anybody else.	ეს არის ამოცანების საშუალო სირთულე და მათ შესასრულებლად საჭირო ცოდნის საშუალო დონე. ასეთი წერტილი ყველა ადამიანისთვის ინდივიდუალურია,


But you have a kind of a set point there, which would be in the middle.	თუმცა ცენტრში იქნება ერთგვარი საკონტროლო წერტილი.


If we know what that set point is, we can predict fairly accurately when you will be in flow, and it will be when your challenges are higher than average and skills are higher than average.	თუ ჩვენ ვიცით დიაგრამაზე, სად იმყოფება ეს წერტილი, შევძლებთ საკმაოდ ზუსტად ვივარაუდოთ თუ როდის აღმოვჩნდებით „დინების“ (Flow) სექტორში. ეს მოხდება მაშინ, როდესაც ამოცანების სირთულე, ისევე როგორც ჩვენი ცოდნის დონე, იქნება საშუალოზე მაღალი.


And you may be doing things very differently from other people, but for everyone that flow channel, that area there, will be when you are doing what you really like to do -- play the piano, be with your best friend, perhaps work, if work is what provides flow for you.	თქვენ შეგიძლიათ შეასრულოთ ამოცანები თქვენი ინდივიდუალური მანერით, მაგრამ „დინების არხი“ ყოველი ადამიანისთვის იქნება სქემის ამ ნაწილში. აქ შეიძლება აღმოჩნდეთ მაშინ, როდესაც აკეთებთ საქმეს, რომელიც ნამდვილად მოგწონთ - უკრავთ ფორტეპიანოს, საუბრობთ საუკეთესო მეგობართან ან მუშაობთ სამსახურში, თუ სამსახურს შეუძლია გაგრძნობინოთ „დინება“.


And then the other areas become less and less positive.	სქემის დანარჩენ სექტორებს მოაქვთ უფრო და უფრო ნაკლები დადებითი ემოციები.


Arousal is still good because you are over-challenged there.	„გამოფხიზლების“ (Arousal) სექტორიც კარგია, რადგან მართალია ამოცანა ძალიან რთულია


Your skills are not quite as high as they should be, but you can move into flow fairly easily by just developing a little more skill.	და ცოტათი არ გვყოფნის დახელოვნების დონე, თუმცა ამ სექტორიდან იოლად შეიძლება მოხვედრა „დინების“ (Flow) სექტორში თუ უბრალოდ განვავითარებთ საჭირო ცოდნასა და უნარებს.


So, arousal is the area where most people learn from, because that's where they're pushed beyond their comfort zone and to enter that -- going back to flow -- then they develop higher skills.	ამრიგად, „გამოფხიზლების“ (Arousal) სექტორში ყოფნა ადამიანს უღვიძებს სწავლის სურვილს, რადგან იგი გამოსულია თავისი კომფორტის ზონიდან და იმისათვის, რომ კვლავ აღმოჩნდეს „დინების“ (Flow) სექტორში, მან უნდა აიმაღლოს ცოდნა.


Control is also a good place to be, because there you feel comfortable, but not very excited.	„კონტროლის“ (Control) სექტორიც კარგია, რადგან, ამოცანები არც ისე რთულია, აქ ყველაფერი ჩვეულ რეჟიმშია,


It's not very challenging any more.	თუმცა არც განსაკუთრებული სიხალისეა.


And if you want to enter flow from control, you have to increase the challenges.	თუ გსურთ „კონტროლის“ სექტორიდან გადაინაცვლოთ „დინების“ სექტორში, უბრალოდ უნდა შეასრულოთ ცოტათი უფრო რთული ამოცანები.


So those two are ideal and complementary areas from which flow is easy to go into.	ამგვარად, ეს ორი სექტორი ითვლება „დინების“ სექტორთან მჭიდროდ დაკავშირებულ სექტორებად და იდეალურად იმისათვის, რომ იოლად „შევიდეთ დინებაში“.


The other combinations of challenge and skill become progressively less optimal.	ამოცანების სირთულისა და ცოდნის დონის დანარჩენი კომბინაცია უფრო და უფრო ნაკლებად ოპტიმალურია.


Relaxation is fine -- you still feel OK.	„მოდუნების“ (Relaxation) სექტორი - მშვენიერია, კარგად ვგრძნობთ თავს.


Boredom begins to be very aversive and apathy becomes very negative: you don't feel that you're doing anything, you don't use your skills, there's no challenge.	„მოწყენილობის“ (Boredom) სექტორში გვიჩნდება ზიზღის გრძნობა ცხოვრების მიმართ. „აპათიის“ (Apathy) სექტორში გვეუფლება ყველაზე ნეგატიური გრძნობა - გვეჩვენება, რომ არაფერს ვაკეთებთ, არ ვიყენებთ ცოდნას, არ გვაქვს რთული და საინტერესო ამოცანები.


Unfortunately, a lot of people's experience is in apathy.	სამწუხაროდ, მოსახლეობის უმეტესობა „აპათიის“ სექტორში იმყოფება.


The largest single contributor to that experience is watching television; the next one is being in the bathroom, sitting.	ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული საქმიანობა, რასაც აპათიამდე მივყავართ, არის ტელევიზორის ყურება. მეორე ადგილზეა აბაზანაში ყოფნა.


Even though sometimes watching television about seven to eight percent of the time is in flow, but that's when you choose a program you really want to watch and you get feedback from it.	თუმცა ტელევიზორის ყურების მომენტშიც, დროის 7-8%-ის განმავლობაში შეიძლება აღმოჩნდეს ადამიანი „დინების“ მდგომარეობაში. ეს ხდება მაშინ, როდესაც გადაცემა ჩვენთვის ძალიან საინტერესოა, და მისგან ვღებულობთ უკუკავშირს.


So the question we are trying to address -- and I'm way over time -- is how to put more and more of everyday life in that flow channel.	ჩემთვის გამოყოფილი დრო იწურება. როგორ ვიცხოვროთ ყოველდღიური ცხოვრების უმეტესი ნაწილი „დინების“ (Flow) სექტორში?


And that is the kind of challenge that we're trying to understand.	ეს არის ის საინტერესო ამოცანა, რომლის ამოხსნასაც ვცდილობთ ჩვენ.


And some of you obviously know how to do that spontaneously without any advice, but unfortunately a lot of people don't.	შესაძლოა რომელიმე თქვენგანმა თქვენდაუნებურად უკვე იპოვეთ პასუხი, ყოველგვარი რჩევის გარეშე, მაგრამ სამწუხაროდ, ბევრი ადამიანისთვის არ არის ეს ცნობილი.


And that's what our mandate is, in a way, to do.	ჩვენ გავაგრძელებთ კვლევას, რათა დავეხმაროთ მათ პასუხის პოვნაში.


Thank you.	მე დავამთავრე. გმადლობთ.


(Applause)	(აპლოდისმენტები)


18 minutes is an absolutely brutal time limit, so I'm going to dive straight in, right at the point where I get this thing to work.	18 წუთი ძალიან მკაცრი დროითი შეზღუდვაა, ამიტომ პირდაპირ დავიწყებ მაშინვე, როგორც კი ამას ავამუშავებ.


Here we go. I'm going to talk about five different things.	მე ვისაუბრებ ხუთ სხვადასხვა რამეზე.


I'm going to talk about why defeating aging is desirable.	ვისაუბრებ იმაზე, თუ რატომ არის სასურველი სიბერის დამარცხება.


I'm going to talk about why we have to get our shit together, and actually talk about this a bit more than we do.	მე ვისაუბრებ იმაზე თუ რატომ უნდა მოვიკრიბოთ ძალები და მოვუხშიროთ ამ საკითხზე საუბარს.


I'm going to talk about feasibility as well, of course.	აუცილებლად ვისაუბრებ ამ მიზნის მიღწევადობაზე.


I'm going to talk about why we are so fatalistic about doing anything about aging.	ვისაუბრებ იმაზე, თუ რატომ ვართ ასე ფატალისტურად განწყობილნი, როდესაც საქმე ეხება დაბერებას.


And then I'm going spend perhaps the second half of the talk talking about, you know, how we might actually be able to prove that fatalism is wrong, namely, by actually doing something about it.	ჩემი გამოსვლის მეორე ნაწილს ალბათ იმის დამტკიცებას დავუთმობ, რომ ფატალიზმი მცდარია კერძოდ, მის წინააღმდეგ რეალური მოქმედებით.


I'm going to do that in two steps.	ამის გაკეთებას, ორ ნაწილად ვაპირებ.


The first one I'm going to talk about is how to get from a relatively modest amount of life extension -- which I'm going to define as 30 years, applied to people who are already in middle-age when you start -- to a point which can genuinely be called defeating aging.	პირველი რაზეც ვისაუბრებ არის, თუ როგორ გადავიდეთ სიცოცხლის შედარებით მცირე გახანგრძლივებიდან, რაც პირობითად 30 წლით განვსაზღვრე, იმ ხალხის მიმართ, ვინც მკურნალობის დაწყებისას საშუალო ასაკის არის, იმ ეტაპამდე, რომელსაც შეგვიძლია ნამვდილად ვუწოდოთ სიბერის დამარცხება.


Namely, essentially an elimination of the relationship between how old you are and how likely you are to die in the next year -- or indeed, to get sick in the first place.	კერძოდ, ასაკსა და სიკვდილის ალბათობას შორის დამოკიდებულების არსებით გაწყვეტაზე. ან ასაკის, ავადმყოფობასთან კავშირის გაწყვეტაზე.


And of course, the last thing I'm going to talk about is how to reach that intermediate step, that point of maybe 30 years life extension.	და რა თქმა უნდა, იმით დავასრულებ თუ როგორ მივაღწიოთ ამ გარდამავალ პერიოდს, 30 წლით სიცოცხლის გახანგრძლივების წერტილს.


So I'm going to start with why we should.	მოკლედ, დავიწყებ კითხვით, თუ რატომ.


Now, I want to ask a question.	მინდა გკითხოთ.


Hands up: anyone in the audience who is in favor of malaria?	ხელი აწიეთ ყველამ, ვინც მალარიის მომხრეა.


That was easy. OK.	ეს ადვილი იყო, კარგი.


OK. Hands up: anyone in the audience who's not sure whether malaria is a good thing or a bad thing?	მაშინ ხელი აწიოს იმან, ვინც არაა დარწმუნებული მალარია ნამდვილად ცუდია თუ კარგი.


OK. So we all think malaria is a bad thing.	კარგი, ჩვენ ყველა ვფიქრობთ, რომ მალარია ცუდია.


That's very good news, because I thought that was what the answer would be.	ეს კარგი, ამბავია! ვიცოდი, რომ ასეც იქნებოდა.


Now the thing is, I would like to put it to you that the main reason why we think that malaria is a bad thing is because of a characteristic of malaria that it shares with aging.	მინდა გითხრათ, რომ მთავარი მიზეზი იმისა, რომ მალარია ცუდი გვგონია. არის ის თვისება, რომელიც მალარიას საერთო აქვს სიბერესთან


And here is that characteristic.	და აი ეს მახასიათებელი: ["რატომ განვკურნოთ სიბერე?


The only real difference is that aging kills considerably more people than malaria does.	ის კლავს!" ერთადერთი რეალური განსხვავება ისაა, რომ სიბერე მალარიაზე ბევრად მეტს კლავს.


Now, I like in an audience, in Britain especially, to talk about the comparison with foxhunting, which is something that was banned after a long struggle, by the government not very many months ago.	გამოსვლებში, განსაკუთრებით ბრიტანეთში, მიყვარს მელიებზე ნადირობის მაგალითის მოტანა, რომელიც დიდი ბრძოლის შემდეგ აიკრძალა მთავრობის მიერ, არც თუ ისე დიდი ხნის წინ.


I mean, I know I'm with a sympathetic audience here, but, as we know, a lot of people are not entirely persuaded by this logic.	ვიცი რომ აუდიტორიაში მყოფებიც მეთანხმებიან, მაგრამ როგორც ვიცით, ყველა არ ეთანხმება ამ ლოგიკას


And this is actually a rather good comparison, it seems to me.	და მგონი ეს კარგი შედარებაა.


You know, a lot of people said, "Well, you know, city boys have no business telling us rural types what to do with our time.	ბევრი ამბობდა: "იცი, ქალაქელების საქმე არ არის, როგორ გავატარებთ დროს სოფლის მოსახლეობა.


It's a traditional part of the way of life, and we should be allowed to carry on doing it.	ეს ტრადიციული ცხოვრების წესია და აუცილებლად უნდა გვქონდეს ამის უფლება.


It's ecologically sound; it stops the population explosion of foxes."	ეკოლოგიურად საჭიროა; ხელს უშლის მელიების პოლპულაციის უკონტროლო ზრდას".


But ultimately, the government prevailed in the end, because the majority of the British public, and certainly the majority of members of Parliament, came to the conclusion that it was really something that should not be tolerated in a civilized society.	საბოლოოდ მთავრობამ გაიმარჯვა, რადგან ბრიტანელების უმრავლესობა მთავრობის უმრავლესობასთან ერთად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ მელიებზე ნადირობა არ უნდა იყოს დაშვებული ცივილიზებულ საზოგადოებაში.


And I think that human aging shares all of these characteristics in spades.	ჩემი აზრით, სიბერესაც ზუსტად იგივე თვისბები აქვს.


What part of this do people not understand?	მაინც რა არ ესმის ხალხს?


It's not just about life, of course -- (Laughter) -- it's about healthy life, you know -- getting frail and miserable and dependent is no fun, whether or not dying may be fun.	აქ მხოლოდ სიცოცხლეზე არ არის, (სიცილი) არამედ ჯანმრთელ სიცოცხლეზე. იყო დაუძლურებული, დაბეჩავებული და სხვაზე დამოკიდებული ცუდია, მიუხედავად იმისა ცუდია თუ არა სიკვდილი.


So really, this is how I would like to describe it.	ამიტომ, ამას ასე ავხსნიდი:


It's a global trance.	ეს გლობალური ტრანსია.


These are the sorts of unbelievable excuses that people give for aging.	წარმოუდგენელი არგუმენტებია სიბერის გასამართლებლად. [საშინლად მოსაწყენი იქნება] [პენსია როგორ ვიხადოთ]


And, I mean, OK, I'm not actually saying that these excuses are completely valueless.	[მშიერ აფრიკელებს რა ეშველებათ] [დიქტატორებიც არ მოკვდებიან] არ ვამბობ, რომ ისინი მთლად უაზროა.


There are some good points to be made here, things that we ought to be thinking about, forward planning so that nothing goes too -- well, so that we minimize the turbulence when we actually figure out how to fix aging.	არის რამდენიმე საინტერესო აზრი, რაც უნდა გავითვალისწინოთ მომავლისთვის. რყევების მინიმიზება რომ გავაკეთოთ, როცა მართლა განვკურნავთ სიბერეს.


But these are completely crazy, when you actually remember your sense of proportion.	მაგრამ ესენი სრული სიგიჟეა, თუ მოვლენების მასშტაბებზე დაფიქრდებით.


You know, these are arguments; these are things that would be legitimate to be concerned about.	ეს არგუმენტები. ესენი ისეთებია, რომლებზეც დაფიქრება ღირს,


But the question is, are they so dangerous -- these risks of doing something about aging -- that they outweigh the downside of doing the opposite, namely, leaving aging as it is?	მაგრამ მთავარი კითხვაა მართლა ასეთი დიდია, სიბერის დამარცხებასთან დაკავშირებული რისკი რომ საპირისპიროს კეთებას გადაწონის, კერძოდ, სიბერის დატოვებას ისე როგორც არის?


Are these so bad that they outweigh condemning 100,000 people a day to an unnecessarily early death?	ასეთი დიდი რისკია, რომ ამისთვის ყოველ დღიურად 100 000 ადამიანის გაწირვა ღირს?


You know, if you haven't got an argument that's that strong, then just don't waste my time, is what I say.	თუ ამისთვის ძლიერი არგუმენტი არ გაქვთ, მაშინ დროს ნუ დამაკარგვინებთ.


(Laughter) Now, there is one argument that some people do think really is that strong, and here it is.	(სიცილი) არის ერთი არგუმენტი, რომელიც ხალხს საკმარისად ძლიერად მიაჩნია:


People worry about overpopulation; they say, "Well, if we fix aging, no one's going to die to speak of, or at least the death toll is going to be much lower, only from crossing St. Giles carelessly.	ხალხი ჭარბ პოპულაციაზე წუხს. ''სიბერეს თუ გავკურნავთ, ან აღარავინ მოკვდება, ან მათი რიცხვი მკვეთრად დაეცემა, მხოლოდ გზაზე უყურადღებოდ გადასვლისას.


And therefore, we're not going to be able to have many kids, and kids are really important to most people."	შესაბამისად, ბევრ ბავშვს ვერ ვიყოლიებთ, არადა შვილები მნიშვნელოვანია უმეტესობისათვის.''


And that's true.	და ეს მართალია. ბევრი ამ არგუმენტს უარყოფს და ასე პასუხობს:


And you know, a lot of people try to fudge this question, and give answers like this.	[პლანეტას უფრო ეფექტურად გამოვიყენებთ] [კოსმოსში გადავსახლდებით] [ბავშვები მაინც თავის ტკივილია]


I don't agree with those answers. I think they basically don't work.	მე არ ვეთანხმები ამ პასუხებს.


I think it's true, that we will face a dilemma in this respect.	ისინი არ მუშაობს. ვფიქრობ ჩვენ მართლაც დავდგებით მსგავსი დილემის წინაშე


We will have to decide whether to have a low birth rate, or a high death rate.	მოგვიწევს არჩევანის გაკეთება დაბალ შობადობასა და მაღალ სიკვდილიანობას შორის.


A high death rate will, of course, arise from simply rejecting these therapies, in favor of carrying on having a lot of kids.	სიკვდილიანობა რასაკვირველია გაიზდრება, თუ სიბერის საწინააღმდეგო თერაპიას ბევრი ბავშვის ყოლის სასარგებლოდ უარყოფთ.


And, I say that that's fine -- the future of humanity is entitled to make that choice.	ვიტყოდი, რომ ეს ნორმალურია, ადამიანებს უნდა ჰქონდეთ ამ არჩევანის საშუალება.


What's not fine is for us to make that choice on behalf of the future.	ნორმალური არ არის, ეს არჩევანი მომავალი ადამიანების ნაცვლად ვაკეთოთ.


If we vacillate, hesitate, and do not actually develop these therapies, then we are condemning a whole cohort of people -- who would have been young enough and healthy enough to benefit from those therapies, but will not be, because we haven't developed them as quickly as we could -- we'll be denying those people an indefinite life span, and I consider that that is immoral.	თუ ჩვენ ვიყოყმანებთ, უკან დავიხევთ და არ განვავითარებთ მკურნალობის ამ საშუალებებს, მაშინ ჩვენ ვწირავთ ხალხის დიდ ნაწილს, რომელიც ამ თერაპიისგან სარგებლის მისაღებად საკმარისად ახალგაზრდა და ჯანმრთელი იქნებოდა, მაგრამ ვერ მიიღებს, რადგან ის საკმარისად სწრაფად არ განვავითარეთ ამ ადამიანებს უსასრულოდ ცხოვრების საშუალებას ვართმევთ


That's my answer to the overpopulation question.	და ეს ამორალურად მიმაჩნია. ეს არის ჩემი პასუხი ჭარბ მოსახლეობაზე.


Right. So the next thing is, now why should we get a little bit more active on this?	კარგი, შემდეგ.. რატომ უნდა გავაქტიურდეთ უფრო მეტად?


And the fundamental answer is that the pro-aging trance is not as dumb as it looks.	პასუხი შემდეგია: სიბერის მომხრეთა შეხედულებები, არც ისეთი სულელურია როგორც ჩანს


It's actually a sensible way of coping with the inevitability of aging.	პირიქით, ეს გარდაუვალ სიბერესთან გამკლავების გარკვეული გზაა.


Aging is ghastly, but it's inevitable, so, you know, we've got to find some way to put it out of our minds, and it's rational to do anything that we might want to do, to do that.	სიბერე შემზარავია, მაგრამ გარდაუვალი, ამიტომ უნდა ვიპოვოთ ამის თავიდან ამოგდების რამე გზა და რაციონალურია ყველაფერი გავაკეთოთ ამისთვის.


Like, for example, making up these ridiculous reasons why aging is actually a good thing after all.	აი, მაგალითად, ამ სასაცილო მიზეზების გამოგონება, თუ რატომ არის სიბერე საბოლოო ჯამში კარგი.


But of course, that only works when we have both of these components.	მაგრამ, ამას აზრი აქვს მხოლოდ როცა სიბერე მართლაც გარდაუვალია.


And as soon as the inevitability bit becomes a little bit unclear -- and we might be in range of doing something about aging -- this becomes part of the problem.	თუმცა, როგორც კი გარდაუვალობის ფაქტორი ცხადი აღარაა და უკვე შესაძლებელია სიბერეს რაღაც მოვუხერხოთ ეს მიდგომა პრობლემის ნაწილი ხდება.


This pro-aging trance is what stops us from agitating about these things.	ეს დაბერების მხარდამჭერი ტრანსი ხელს გვიშლის მოქმედებაში


And that's why we have to really talk about this a lot -- evangelize, I will go so far as to say, quite a lot -- in order to get people's attention, and make people realize that they are in a trance in this regard.	და ამიტომ ბევრი უნდა ვილაპრაკოთ ამაზე. ასე ვთქვათ, ვიქადაგოთ ამის შესახებ, რათა მივიქციოთ ხალხის ყურადღება და მათ გააანალიზონ, რომ ტრანსულ მდგომარეობაში არიან ამ მხრივ.


So that's all I'm going to say about that.	სულ ეს არის რაც ამაზე მინდოდა მეთქვა.


I'm now going to talk about feasibility.	ახლა ვილაპარაკოთ განხორციელებადობაზე.


And the fundamental reason, I think, why we feel that aging is inevitable is summed up in a definition of aging that I'm giving here.	ჩემი აზრით, მთავარი მიზეზი, თუ რატომ გვგონია დაბერება გარდაუვალი, გადმოცემულია დაბერების ჩემეულ განმარტებაში.


A very simple definition.	ის ძალიან მარტივია.


Aging is a side effect of being alive in the first place, which is to say, metabolism.	დაბერება არის ცოცხლად ყოფნის გვერდითი მოვლენა, ანუ მეტაბოლიზმი.


This is not a completely tautological statement; it's a reasonable statement.	ეს მთლად ტავტოლოგია არაა, აზრიანი ნათქვამია.


Aging is basically a process that happens to inanimate objects like cars, and it also happens to us, despite the fact that we have a lot of clever self-repair mechanisms, because those self-repair mechanisms are not perfect.	დაბერების პროცესს არაცოცხალი საგნებიც გადიან, როგორც მანქანები და ასევე ჩვენც, მიუხედავად ჩევნი ბევრი ჭკვიანი თვითაღმდგენი მექანიზმისა, რადგან ეს მექანიზმები არაა უნაკლო.


So basically, metabolism, which is defined as basically everything that keeps us alive from one day to the next, has side effects.	ანუ, მეტაბოლიზმს, რომელიც განიმარტება, როგორც პრაქტიკულად ყველაფერი, რაც დღიდან დღემდე გვაცოცხლებს, აქვს გვერდითი მოვლენები.


Those side effects accumulate and eventually cause pathology.	ეს გვერდითი მოვლენები გროვდება და საბოლოოდ იწვევს პათოლოგიას.


That's a fine definition. So we can put it this way: we can say that, you know, we have this chain of events.	ეს კარგი განმარტებაა. მოდით ასე ვთქვათ: გვაქვს მოვლენათა ჯაჭვი.


And there are really two games in town, according to most people, with regard to postponing aging.	და უმეტესობის აზრით დაბერების შენელებისთვის არსებობს ორი შესაძლო მიდგომა.


They're what I'm calling here the "gerontology approach" and the "geriatrics approach."	ესაა: ''გერონტოლოგიური მიდგომა'' და ''გერიატრიული მიდგომა''.


The geriatrician will intervene late in the day, when pathology is becoming evident, and the geriatrician will try and hold back the sands of time, and stop the accumulation of side effects from causing the pathology quite so soon.	გერიატრი მოგვიანებით ერთვება, როდესაც პათოლოგია უკვე სახეზეა და შეეცდება შეაკავოს დრო და გვერდითი მოვლენების დაგროვება პათოლოგიის ადრეული განვითარებისგან.


Of course, it's a very short-term-ist strategy; it's a losing battle, because the things that are causing the pathology are becoming more abundant as time goes on.	რასაკვირველია, ეს საკმაოდ მოკლევადიანი სტრატეგიაა; წამგებიანი ბრძოლაა, რადგან პათოლოგიის გამომწვევი მიზეზები, დროთა განმავლობაში გროვდება.


The gerontology approach looks much more promising on the surface, because, you know, prevention is better than cure.	გერონტოლოგიის მიდგომა უფრო იმედისმომცემი ჩანს, რადგან, როგორც იცით, პრევენცია განკურნებაზე უკეთესია.


But unfortunately the thing is that we don't understand metabolism very well.	თუმცა, სამწუხაროდ მეტაბოლიზმი კარგად არ გვესმის.


In fact, we have a pitifully poor understanding of how organisms work -- even cells we're not really too good on yet.	პრინციპში, საკმაოდ სუსტი წარმოდგენა გვაქვს ორგანიზმის ფუნქციონალობაზე, ჯერ უჯრედებსაც კი არ ვიცნობთ საკმარისად.


We've discovered things like, for example, RNA interference only a few years ago, and this is a really fundamental component of how cells work.	ისეთი რაღაცეებიც კი, როგორც რნმ ინტერფერენცია, მხოლოდ რამდენიმე წლის წინ აღმოვაჩინეთ. ეს კი უჯრედის მუშაობის ფუნდამენტური ნაწილია.


Basically, gerontology is a fine approach in the end, but it is not an approach whose time has come when we're talking about intervention.	პრინციპში, გერონტოლოგია კარგი მიდგომაა, საბოოო ჯამში თუმცა, მისი დრო ჯერ არ დამდგარა, თუ დაბერებაში ჩარევაზე ვსაუბრობთ.


So then, what do we do about that?	მაშ, რა უნდა მოვიმოქმედოთ?


I mean, that's a fine logic, that sounds pretty convincing, pretty ironclad, doesn't it?	ანუ, ლოგიკურია, კარგად დასაბუთებულია და საკმაოდ მტკიცედ ჯღერს, არა?


But it isn't.	მაგრამ ასე არ არის.


Before I tell you why it isn't, I'm going to go a little bit into what I'm calling step two.	სანამ გეტყოდეთ რატომ არ არის, გეტყვით რას ვეძახი მეორე ნაბიჯს.


Just suppose, as I said, that we do acquire -- let's say we do it today for the sake of argument -- the ability to confer 30 extra years of healthy life on people who are already in middle age, let's say 55.	წარმოიდგინეთ, რომ დღესვე შეგვიძლია... წარმოვიგინოთ მხოლოდ მაგალითისათვის ... შეგვიძლია 30 წელი ჯანმრთელი სიცოცხლის დამატება იმ ხალხისათვის, ვინც უკვე არის, ვთქვათ 55 წლის.


I'm going to call that "robust human rejuvenation." OK.	ამას პირობითად ''ადამიანის მდგრად გაახალგაზრდავებას'' დავარქმევ.


What would that actually mean for how long people of various ages today -- or equivalently, of various ages at the time that these therapies arrive -- would actually live?	მაშინ როგორ აისახება ეს დღევანდელი სხვადასხვა ასაკის ადამიანებზე ან ამ თერაპიის შემოსვლის დროისთვის სხვადასხვა ასაკის ადამიანებზე, რამდენ ხანს იცოცხლებენ?


In order to answer that question -- you might think it's simple, but it's not simple.	ამას რომ ვუპასუხოთ... შეიძლება ეს მარტივი გეგონოთ, მაგრამ ასე არ არის.


We can't just say, "Well, if they're young enough to benefit from these therapies, then they'll live 30 years longer."	ვერ ვიტყვით: ''თუ ისინი საკმაოდ ახალგაზრდები არიან თერაპიისთვის, მაშინ 30 წლით მეტს იცოცხლებენ."


That's the wrong answer.	ეს მცდარი პასუხია.


And the reason it's the wrong answer is because of progress.	ეს პასუხი მცდარია პროგრესის გამო.


There are two sorts of technological progress really, for this purpose.	არსებობს ორი სახის ტექნოლოგიური პროგრესი, ამ მიმართულებით.


There are fundamental, major breakthroughs, and there are incremental refinements of those breakthroughs.	არსებობს ფუნდამენტური, ძირეული გარღვევა და არსებობს ამ გარღვევის ბიჯებით გაუმჯობესებები.


Now, they differ a great deal in terms of the predictability of time frames.	ისინი დიდად განსხვავდება ერთმანეთისაგან დროის პროგნოზირების მიხედვით.


Fundamental breakthroughs: very hard to predict how long it's going to take to make a fundamental breakthrough.	ფუნდამენტური გარღვევები: ძალიან ძნელია იმის პროგნოზირება თუ რა დრო დასჭირდება ფუნდამენტურ გარღვევას.


It was a very long time ago that we decided that flying would be fun, and it took us until 1903 to actually work out how to do it.	ძალიან დიდი ხნის გადავწყვიტეთ, რომ ფრენა კაი იქნებოდა, მაგრამ 1903 წლამდე პერიოდი დასჭირდა, ამის განხორციელებას.


But after that, things were pretty steady and pretty uniform.	ამის შემდეგ კი განვითარება სტაბილური იყო. [ფრენა მიზნად-პრეისტორია, პირველი-1903, ტრანსატლანტიკური-1927,


I think this is a reasonable sequence of events that happened in the progression of the technology of powered flight.	კომერციული-1949, ზებგერითი-1969] ვფიქრობ, ეს მოვლენათა ლოგიკური ჯაჭვია ფრენის ტექნოლოგიის განვითარებაში.


We can think, really, that each one is sort of beyond the imagination of the inventor of the previous one, if you like.	შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ყოველი ასეთი წინსვლა წინა გამომგონებლისთვის წარმოუდგენელი იყო.


The incremental advances have added up to something which is not incremental anymore.	პატარა ბიჯების დამატებით მიღწეული წინსვლა რომელიც უკვე პატარა ბიჯი აღარაა.


This is the sort of thing you see after a fundamental breakthrough.	ასეთი რამეს ვხედავთ ფუნდამენტური გარღვევისას.


And you see it in all sorts of technologies.	ეს ხდება ყველა ტიპის ტექნოლოგიაში.


Computers: you can look at a more or less parallel time line, happening of course a bit later.	კომპიუტერებში: მეტ-ნაკლებად პარალელურ რეჯიმში ვითარდება, რა თქმა უნდა, ცოტა მოგვიანებით.


You can look at medical care. I mean, hygiene, vaccines, antibiotics -- you know, the same sort of time frame.	შევხედოთ მედიცინას. ჰიგიენა, ვაქცინაცია, ანტიბიოტიკები ასეთივე დროითი მონაკვეთებია.


So I think that actually step two, that I called a step a moment ago, isn't a step at all.	ასე რომ ის მეორე ნაბიჯი, რომელიც ვახსენე, სულაც არაა ნაბიჯი.


That in fact, the people who are young enough to benefit from these first therapies that give this moderate amount of life extension, even though those people are already middle-aged when the therapies arrive, will be at some sort of cusp.	ხალხი, რომელიც საკმარისად ახალგაზრდაა, რომ პირველადი თერაპიით ისარგებლოს, რომელიც სიცოცხლეს საშუალოდ გაუხანგრძლივებს, მიუხედავად იმისა, რომ ეს ხალხი უკვე შუა ხნის იქნება როცა თერაპიები შემოვა, ერთგვარ გარდამტეხ წერტილზე იქნებიან.


They will mostly survive long enough to receive improved treatments that will give them a further 30 or maybe 50 years.	ისინი ალბათ იცოცხლებენ იმდენ ხანს, რომ გაუმჯობესებული მკურნალობა მიიღონ, რომელიც მათ კიდევ მისცემს 30–50 წელს.


In other words, they will be staying ahead of the game.	ანუ, ისინი ერთი ნაბიჯით გადაასწრებენ.


The therapies will be improving faster than the remaining imperfections in the therapies are catching up with us.	თერაპიები უფრო სწრაფად განვითარდება, ვიდრე მათი დარჩენილი ხარვეზები დაგვეწევა.


This is a very important point for me to get across.	ეს ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ გაიგოთ.


Because, you know, most people, when they hear that I predict that a lot of people alive today are going to live to 1,000 or more, they think that I'm saying that we're going to invent therapies in the next few decades that are so thoroughly eliminating aging that those therapies will let us live to 1,000 or more.	რადგან ხალხის უმეტესობა, როდესაც მათ ესმით ჩემი პროგნოზი, რომ დღეს მცხოვრები ბევრი ადამიანი კიდევ 1000 წელს ან მეტს იცოცხლებს ჰგონიათ რომ შემდეგ ათწლეულებში ისეთ თერაპიას გამოვიგონებთ, რომელიც საფუძვლიანად აღმოფხვრის დაბერებას და მოგვცემს საშუალებას ვიცხოვროთ 1000 წელი, ან მეტი.


I'm not saying that at all.	მე ამას სულაც არ ვამბობ.


I'm saying that the rate of improvement of those therapies will be enough.	მე ვამბობ, რომ ამ თერაპიების გაუმჯობესების სისწრაფე იქნება საკმარისი.


They'll never be perfect, but we'll be able to fix the things that 200-year-olds die of, before we have any 200-year-olds.	ისინი არასდროს იქნება უნაკლო, მაგრამ ჩვენ შეგვეძლება აღმოვფხვრათ ის, რისგანაც 200 წლისები კვდებიან, სანამ გვეყოლება 200 წლისები.


And the same for 300 and 400 and so on.	იგივე 300, 400 და ა.შ. წლის ადამიანებზე.


I decided to give this a little name, which is "longevity escape velocity."	გადავწყვიტე ამისათვის დამერქმია ''სიბერისგან დაღწევის სისწრაფე''


(Laughter) Well, it seems to get the point across.	(სიცილი) სურათი, კარგად აღწერს ამ აზრს.


So, these trajectories here are basically how we would expect people to live, in terms of remaining life expectancy, as measured by their health, for given ages that they were at the time that these therapies arrive.	ეს ტრაექტორიები აღწერს თუ როგორ გაატარებს ხალხი, დარჩენილ სიცოცხლეს, მათი ჯანმრთელობის მიხედვით, იმ შესაბამისი ასაკისთვის, როცა თერაპიები შეიქმნა.


If you're already 100, or even if you're 80 -- and an average 80-year-old, we probably can't do a lot for you with these therapies, because you're too close to death's door for the really initial, experimental therapies to be good enough for you.	თუ უკვე ხართ 100 წლის, ან თუნდაც 80-ის ანუ ჩვეულებრივი 80 წლის ადამიანი ალბათ ბევრს ვერაფერს გიშველით ამ თერაპიებით, რადგან თქვენ სიკვდილთან ზედმეტად ახლოს ხართ, იმისათვის რომ საწყისმა ექსპერიმენტულმა თერაპიებმა რამე გარგოთ.


You won't be able to withstand them.	თქვენ ალბათ მათ ვერ გაუძლებთ.


But if you're only 50, then there's a chance that you might be able to pull out of the dive and, you know -- (Laughter) -- eventually get through this and start becoming biologically younger in a meaningful sense, in terms of your youthfulness, both physical and mental, and in terms of your risk of death from age-related causes.	მაგრამ თუ მხოლოდ 50-ის ხართ, მაშინ არის შანსი, რომ ამ ვარდნიდან მოახერხოთ ამოსვლა (სიცილი) საბოლოოდ გაუძლოთ ამ ყველაფერს და დაიწყოთ ბიოლოგიურად გაახალგაზრდავება როგორც ფიზიკური, ასევე ფსიქიკური და სიბერისგან სიკვდილის რისკის დაწევის კუთხით.


And of course, if you're a bit younger than that, then you're never really even going to get near to being fragile enough to die of age-related causes.	და რა თქმა უნდა, თუ კიდევ უფრო ახალგაზრდა ხართ, მაშინ თქვენ არც კი მოგიწევთ იმ დონის სისუსტემდე მიღწევა, რომ სიბერით სიკვდილი დაგემუქროთ.


So this is a genuine conclusion that I come to, that the first 150-year-old -- we don't know how old that person is today, because we don't know how long it's going to take to get these first-generation therapies.	მივედი დასკვნამდე, რომ პირველი 150 წლის ადამიანი, არ ვიცით რამდენი წლის არის დღეს, რადგან არ ვიცით რა დრო დასჭირდება პირველადი მკურნალობების დანერგვას,


But irrespective of that age, I'm claiming that the first person to live to 1,000 -- subject of course, to, you know, global catastrophes -- is actually, probably, only about 10 years younger than the first 150-year-old.	მაგრამ ამ ასაკის მიუხედავად, ვამტკიცებ, რომ პირველი, ვინც 1000 წელს იცოცხლებს, იმის გათვალისწინებით, რომ გლობალური კატასტროფები არ მოხდება, სავარაუდოდ არის მხოლოდ 10 წლით ახალგაზრდა, პირველ 150 წლის ადამიანზე.


And that's quite a thought.	ეს საკმაოდ დამაფიქრებელია.


Alright, so finally I'm going to spend the rest of the talk, my last seven-and-a-half minutes, on step one; namely, how do we actually get to this moderate amount of life extension that will allow us to get to escape velocity?	კარგი, ჩემი საუბრის დარჩენილ ნაწილს, ბოლო შვიდნახევარ წუთს, პირველ ნაბიჯს დავუთმობ; ანუ იმას, თუ როგორ მივაღწიოთ, იმ საშუალო სიცოცხლის გახანგრძლივებას, რომ მოგვეცეს საშუალება, თავის დაღწევის სისწრაფეს მივაღწიოთ.


And in order to do that, I need to talk about mice a little bit.	ამისთვის, ცოტა რამ თაგვებზე უნდა გითხრათ.


I have a corresponding milestone to robust human rejuvenation.	მაქვს მდგრადი გაახალგაზრდავების შესაბამისი ნიშნული,


I'm calling it "robust mouse rejuvenation," not very imaginatively.	''თაგვის მდგრადი გაახალგაზრდავებას" ვეძახი.


And this is what it is.	არც ისე კრეატიულია. რაც არის, არის.


I say we're going to take a long-lived strain of mouse, which basically means mice that live about three years on average.	ავიღოთ დღეგრძელი თაგვების შთამომავლობა ანუ თაგვები, რომლებიც საშუალოდ 3 წელს ცოცხლობენ.


We do exactly nothing to them until they're already two years old.	ჩვენ მათ არაფერს ვუკეთებთ, სანამ არ შეუსრულდებათ 2 წელი.


And then we do a whole bunch of stuff to them, and with those therapies, we get them to live, on average, to their fifth birthday.	შემდეგ ვუტარებთ მთელ რიგ პროცედურებს და ამ მკურნალობით ვაცოცხლებთ საშუალოდ 5 წლამდე.


So, in other words, we add two years -- we treble their remaining lifespan, starting from the point that we started the therapies.	ანუ, ვუმატებთ 2 წელს. ამით ვასამმაგებთ მათი სიცოცხლის ხანგრძლივობას, მკურნალობის დაწყების მომენტიდან.


The question then is, what would that actually mean for the time frame until we get to the milestone I talked about earlier for humans?	ჩნდება კითხვა, რას ნიშნავს ეს იმ ნიშნულამდე მიღწევის ვადებისთვის, რაც ადამიანებისთვის ადრე ვთქვი?


Which we can now, as I've explained, equivalently call either robust human rejuvenation or longevity escape velocity.	ამ ნიშნულს შესაბამისად შეგვიძლია ვუწოდოთ ''ადამიანის მდგრადი გაახალგაზრდავება'', ან ''სიბერისგან თავის დაღწევის სისწრაფე''.


Secondly, what does it mean for the public's perception of how long it's going to take for us to get to those things, starting from the time we get the mice?	მეორე რიგში, რას ნიშნავს ეს საზოგადოებრივი აღქმისათვის, რამდენი დრო დაგვჭირდება ამის მისაღწევად, თაგვზე ამის მიღწევის მომენტიდან?


And thirdly, the question is, what will it do to actually how much people want it?	და მესამე, როგორ იმოქმედებს ეს იმაზე, თუ რამდენად მოუნდება ეს ხალხს?


And it seems to me that the first question is entirely a biology question, and it's extremely hard to answer.	ჩემი აზრით, პირველი კითხვა წმინდად ბიოლოგიურია და საპასუხოდ ძალიან რთული.


One has to be very speculative, and many of my colleagues would say that we should not do this speculation, that we should simply keep our counsel until we know more.	დიდ სპეკულირებას მოითხოვს, და ბევრი ჩემი კოლეგა იტყვის, რომ არ უნდა ვისპეკულიროთ და აზრები ჩვენთვის შევინახოთ, სანამ მეტი გვეცოდინება.


I say that's nonsense.	ვიტყოდი ეს უაზრობაა.


I say we absolutely are irresponsible if we stay silent on this.	ვიტყოდი, რომ ხმის ამოუღებლობა, აბსოლუტური უპასუხისმგებლობაა.


We need to give our best guess as to the time frame, in order to give people a sense of proportion so that they can assess their priorities.	მიახლოებითი პროგნოზი უნდა ვთქვათ ვადებზე, რათა ხალხს მასშტაბებზე წარმოდგენა შევუქმნათ, რომ განსზახღვრონ საკუთარი პრიორიტეტები.


So, I say that we have a 50/50 chance of reaching this RHR milestone, robust human rejuvenation, within 15 years from the point that we get to robust mouse rejuvenation.	ვიტოდი რომ 50/50-ზე გვაქვს შანსი, რომ ადამიანის მდგრადი გაახალგაზრდავების ნიშნულს თაგვის მდგრადი გაახალგზარდავების ნიშნულის მიღწევიდან სადღაც 15 წელიწადში მივაღწიოთ.


15 years from the robust mouse.	15 წელი მდგრადი თაგვიდან.


The public's perception will probably be somewhat better than that.	ხალხი ამას ალბათ უფრო ოპტიმისტურად აღიქვამს.


The public tends to underestimate how difficult scientific things are.	ხალხი მეცნიერების სირთულეს ვერ აფასებს ხოლმე.


So they'll probably think it's five years away.	ამიტომ ალბათ იფიქრობენ, რომ 5 წელში იქნება.


They'll be wrong, but that actually won't matter too much.	ისინი შეცდებიან, მაგრამ ამას არ აქვს დიდი მნიშვნელობა.


And finally, of course, I think it's fair to say that a large part of the reason why the public is so ambivalent about aging now is the global trance I spoke about earlier, the coping strategy.	და საბოლოოდ, ჩემი აზრით, უნდა აღინიშნოს, რომ ხალხის აზრის არაერთმნიშვნელოვნება დაბერებაზე, უმეტესად იმ გამკლავების გლობალური ტრანსის ბრალია, რაც ადრე ვახსენე.


That will be history at this point, because it will no longer be possible to believe that aging is inevitable in humans, since it's been postponed so very effectively in mice.	ეს იმ დროისათვის ისტორიის ნაწილი იქნება, რადგან ამ დროს დაბერების გარდაუვლობა აღარ იქნება დაუჯერებელი, თაგვებში ეფექტიანი შედეგების გამო.


So we're likely to end up with a very strong change in people's attitudes, and of course that has enormous implications.	ასე რომ, დიდი ალბათობით ხალხი მკვეთრად შეიცვლის დამოკიდებულებას და რა თქმა უნდა საოცარი შედეგები ექნება.


So in order to tell you now how we're going to get these mice, I'm going to add a little bit to my description of aging.	იმისთვის რომ აგიხსნათ, თუ როგორ მივხედავთ თაგვებს, ცოტას განვავრცობ დაბერების აღწერას.


I'm going to use this word "damage" to denote these intermediate things that are caused by metabolism and that eventually cause pathology.	მეტაბოლიზმით გამოწვეული ცვლილებების აღსანიშნავად, რომელიც საბოლოოდ იწვევს პათოლოგიას. გამოვიყენებ სიტყვას ''დაზიანება''.


Because the critical thing about this is that even though the damage only eventually causes pathology, the damage itself is caused ongoing-ly throughout life, starting before we're born.	აქ ერთი საყურადღებო მომენტია: მიუხედავად იმისა რომ ეს დაზიანება, მხოლოდ საბოლოოდ იწვევს პათოლოგიას თავად დაზიანება იწყება ჩვენს დაბადებამდე და მთელი სიცოცხლის განმავლობაში ხდება.


But it is not part of metabolism itself.	თუმცა ეს არ არის თავად მეტაბლიზმის ნაწილი


And this turns out to be useful.	და ეს გამოსადეგი აღმოჩნდა,


Because we can re-draw our original diagram this way.	რადგან შეგვიძლია გადავხატოთ საწყისი დიაგრამა შემდეგნაირად:


We can say that, fundamentally, the difference between gerontology and geriatrics is that gerontology tries to inhibit the rate at which metabolism lays down this damage.	შეიძლება ვთქვათ, რომ ძირეული განსხვავება გერონტოლოგიას და გერიატრიას შორის არის რომ გერონტოლოგია ცდილობს შეამციროს სისწრაფე, რომლითაც მეტაბოლიზმი აზიანებს


And I'm going to explain exactly what damage is in concrete biological terms in a moment.	ორიოდე წუთში ზუსტად ავხსნი რა დაზიანებაა, კონკრეტული ბიოლოგიური ტერმინებით.


And geriatricians try to hold back the sands of time by stopping the damage converting into pathology.	გერიატრები კი ცდილობენ შეანელონ დრო ამ ზიანის პათოლოგიად გარდაქმნის შეჩერებით.


And the reason it's a losing battle is because the damage is continuing to accumulate.	ეს წამგებიანი ბრძოლაა იმიტომ, რომ ზიანი მაინც განაგრძობს დაგროვებას.


So there's a third approach, if we look at it this way.	არსებობს მესამე მიდგომაც,


We can call it the "engineering approach," and I claim that the engineering approach is within range.	რომელსაც შეგვიძლია "საინჟინრო მიდგომა" ვუწოდოთ და ვამტკიცებ, რომ საინჟინრო მიდგომა მიღწევადია.


The engineering approach does not intervene in any processes.	საინჟინრო მიდგომა არ ერევა არც ერთ პროცესში.


It does not intervene in this process or this one.	ის არ ერევა ამ პროცესში, ან ამ პროცესში


And that's good because it means that it's not a losing battle, and it's something that we are within range of being able to do, because it doesn't involve improving on evolution.	და ეს კარგია, რადგან ეს ნიშნავს, რომ ეს არაა წამგებიანი ბრძოლა და ამის გაკეთება შესაძლებელია, რადგან ის არ მოითხოვს ევოლუციურ გაუმჯობესებას.


The engineering approach simply says, "Let's go and periodically repair all of these various types of damage -- not necessarily repair them completely, but repair them quite a lot, so that we keep the level of damage down below the threshold that must exist, that causes it to be pathogenic."	საინჟინრო მიდგომა უბრალოდ ამბობს: "მოდი, პერიოდულად შევაკეთოთ, სხვადასხვა ტიპის დაზიანებები არ არის აუცილებელი სრულად შევაკეთოთ, მაგრამ შევაკეთოთ იმდენად, რომ შეგვეძლოს დაზიანებების იმ ზღვრულ დონეზე შენარჩუნება, რომელიც არ იწვევს პათოლოგიებს"


We know that this threshold exists, because we don't get age-related diseases until we're in middle age, even though the damage has been accumulating since before we were born.	ვიცით, რომ ზღვარი არსებობს, რადგან საშუალო ასაკამდე არ გვემართება სიბერით გამოწვეული დაავადებები. მიუხედავად იმისა, რომ დაზიანებების დაგროვდება, დაბადებამდე იწყება.


Why do I say that we're in range? Well, this is basically it.	ამიტომ ვამბობ, რომ ეს მიღწევადია.


The point about this slide is actually the bottom.	ამ სლაიდის მთავარი აზრი ბოლოშია [სულ ესაა]


If we try to say which bits of metabolism are important for aging, we will be here all night, because basically all of metabolism is important for aging in one way or another.	იმის ჩამოთვლა რომ დავიწყოთ, მეტაბოლიზმის რა ნაწილი იწვევს დაბერებას მთელი ღამე მოგვიწევს დარჩენა, რადგან პრაქტიკულად მისი ყველა ნაწილი ასე თუ ისე მნიშვნელოვანია დაბერებისთვის.


This list is just for illustration; it is incomplete.	ეს სია მხოლოდ ილუსტრაციისთვისაა, ის არასრულია


The list on the right is also incomplete.	მარჯვენა სიაც არასრულია.


It's a list of types of pathology that are age-related, and it's just an incomplete list.	ეს არის ასაკთან დაკავშირებული პათოლოგიების სია და ეს მხოლოდ არასრული სიაა


But I would like to claim to you that this list in the middle is actually complete -- this is the list of types of thing that qualify as damage, side effects of metabolism that cause pathology in the end, or that might cause pathology.	მაგრამ მერწმუნეთ, რომ შუა სია ნამდვილად სრულია. ეს იმ ტიპის ცვლილებების სიაა, რომლებიც დაიზანებად ითვლება მეტაბოლიზმის გვერდითი მოვლენები, რომლებიც საბოლოოდ პათოლოგიას იწვევენ, ან რომლებმაც შეიძლება გამოიწვიონ პათოლოგია


And there are only seven of them.	და ასეთი მხოლოდ შვიდია.


They're categories of things, of course, but there's only seven of them.	ეს, რა თქმა უნდა, კატეგორიებია, მაგრამ მხოლოდ შვიდია.


Cell loss, mutations in chromosomes, mutations in the mitochondria and so on.	უჯრედების დაკარგვა, ქრომოსომების მუტაცია, მიტოქონდრიების მუტაცია და ა.შ.


First of all, I'd like to give you an argument for why that list is complete.	პირველ რიგში, მინდა აგიხსნათ, რატომაა ეს სია სრული


Of course one can make a biological argument.	რა თქმა უნდა, შეიძლება ბიოლოგიური არგუმენტის მოტანა.


One can say, "OK, what are we made of?"	მავანს შეუძლია თქვას "ჩვენ რისგან შევდგებით?"


We're made of cells and stuff between cells.	ჩვენ შევდგებით უჯრედებისგან და უჯრედშორისი ნივთიერებისგან


What can damage accumulate in?	სად გროვდება დაზიანებები?


The answer is: long-lived molecules, because if a short-lived molecule undergoes damage, but then the molecule is destroyed -- like by a protein being destroyed by proteolysis -- then the damage is gone, too.	პასუხი: დღეგრძელ მოლეკულებში. რადგან დღემოკლე მოლეკულაც ზიანდება, მაგრამ ის ნადგურდება. როგორც ცილა ნადგურდება პროტეოლიზით და შესაბამისად დაზიანებაც განადგურებულია.


It's got to be long-lived molecules.	ამიტომ, დღეგრძელ მოლეკულებში უნდა იყოს.


So, these seven things were all under discussion in gerontology a long time ago and that is pretty good news, because it means that, you know, we've come a long way in biology in these 20 years, so the fact that we haven't extended this list is a pretty good indication that there's no extension to be done.	ეს შვიდი საკითხი დიდი ხანია განხილვის საგანია გერონტოლოგიაში და ეს კარგი ამბავია, რადგან ეს ნიშნავს, რომ დიდი გზა გაგვივლია ბიოლოგიაში ამ 20 წლის განმავლობასი. ის ფაქტი, რომ ეს სია არ გაზრდილა საკმაოდ კარგი მანიშნებელია იმისა, რომ დასამატებელი არაფერია.


However, it's better than that; we actually know how to fix them all, in mice, in principle -- and what I mean by in principle is, we probably can actually implement these fixes within a decade.	თუმცა უკეთესია, რომ პრინციპულად ვიცით როგორ განვკურნოთ ყველა მათგანი თაგვებში, და პრინციპულში იმას ვგულისხმობ, რომ პრაქტიკულად მკურნალობის შექმნა 10 წელში შეგვიძლია.


Some of them are partially implemented already, the ones at the top.	ზოგიერთი, რომელიც სიის თავშია უკვე ნაწილობრივ შესრულებულია კიდეც.


I haven't got time to go through them at all, but my conclusion is that, if we can actually get suitable funding for this, then we can probably develop robust mouse rejuvenation in only 10 years, but we do need to get serious about it.	დრო არ მაქვს ყველა რომ განვიხილო, მაგრამ ჩემი დასკვნაა, რომ თუ შევძელით საჭირო დაფინანსების მიღება, ალბათ მხოლოდ 10 წელში შევძლებთ თაგვის მდგრადი გაახალგაზრდავების შექმნას, მაგრამ ამას სერიოზულად უნდა მივუდგეთ.


We do need to really start trying.	მართლა უნდა დავიწყოთ მცდელობა.


So of course, there are some biologists in the audience, and I want to give some answers to some of the questions that you may have.	რა თქმა უნდა, აუდიტორიაში ბიოლოგებიც არიან და მინდა ზოგიერთ თქვენს კითხვას ვუპასუხო.


You may have been dissatisfied with this talk, but fundamentally you have to go and read this stuff.	შესაძლებელია უკმაყოფილო დარჩით ამ საუბრით, მაგრამ მაინც უნდა წაიკითხოთ ამაზე.


I've published a great deal on this; I cite the experimental work on which my optimism is based, and there's quite a lot of detail there.	ბევრი ნაშრომი მაქვს ამაზე გამოქვეყნებული; ის ექსპერიმენტული ნაშრომები მომყავს, რომელსაც ეფუძნება ჩემი ოპტიმიზმი და იქ საკმაოდ ბევრი დეტალია.


The detail is what makes me confident of my rather aggressive time frames that I'm predicting here.	ეს დეტალებია, რომელიც მარწმუნებს იმ მჭიდრო ვადებში, რომლებსაც ვპროგნოზირებ.


So if you think that I'm wrong, you'd better damn well go and find out why you think I'm wrong.	ამიტომ, თუ ფიქრობთ, რომ ვცდები, მოგიწევთ აღმოაჩინოთ, რატომ ფიქრობთ რომ ვცდები.


And of course the main thing is that you shouldn't trust people who call themselves gerontologists because, as with any radical departure from previous thinking within a particular field, you know, you expect people in the mainstream to be a bit resistant and not really to take it seriously.	რა თქმა უნდა, მთავარია, არ ენდოთ ხალხს ვინც თავს გერონტოლოგებს უწოდებს, რადგან ესეც როგორც ყველა მიღებულისგან განსხვავებული აზრი რომელიმე სფეროში უმრავლესობის მიერ, კრიტიკულად არის აღქმული და არავინ იღებს მას სერიოზულად.


So, you know, you've got to actually do your homework, in order to understand whether this is true.	ამიტომ, კარგად უნდა გამოიკვლიოთ, იმისთვის რომ გაიგოთ მართალია თუ არა.


And we'll just end with a few things.	ამ რამდენიმე აზრით დავამთავროთ.


One thing is, you know, you'll be hearing from a guy in the next session who said some time ago that he could sequence the human genome in half no time, and everyone said, "Well, it's obviously impossible."	პირველი: შემდეგ სესიაზე, მოუსმენთ ადამიანს, რომელმაც რამდენიმე ხნის წინ თქვა, რომ მალე ადამიანის გენომს გაშიფრავდა და ყველამ თქვა "ცხადია, ეს შეუძლებელია"


And you know what happened.	და იცით რაც მოხდა.


So, you know, this does happen.	ამიტომ, იცით რა? ეს ხდება.


We have various strategies -- there's the Methuselah Mouse Prize, which is basically an incentive to innovate, and to do what you think is going to work, and you get money for it if you win.	სხვადასხვა სტრატეგიები გვაქვს. მეთუზელას თაგვის ჯილდო არსებობს "Methuselah Mouse Prize" პრიზი, რომელიც ინოვაციების და საკუთარი იდეების წამახალისებელია და თუ გაიმარჯვე ფულს იღებ.


There's a proposal to actually put together an institute.	არსებობს ინსტიტუტის შექმნის შემოთავაზება.


This is what's going to take a bit of money.	ამისთვის ფული იქნება საჭირო. [$100 მლნ./წელში 10 წელი]


But, I mean, look -- how long does it take to spend that on the war in Iraq?	ნახეთ... რა დროში იხარჯება ამდენი ფული ერაყის ომში?


Not very long. OK.	ძალიან მალე.


(Laughter) It's got to be philanthropic, because profits distract biotech, but it's basically got a 90 percent chance, I think, of succeeding in this.	(სიცილი) ეს საქველმოქმედო უნდა იყოს, რადგან მოგება ბიოტექნოლოგიებს მაგრამ მგონი ამას 90% წარმატების შანსი აქვს.


And I think we know how to do it. And I'll stop there.	და ვფიქრობ, რომ ვიცით როგორ გავაკეთოთ ეს და აქ გავჩერდები.


Thank you.	მადლობა.


(Applause) Chris Anderson: OK. I don't know if there's going to be any questions but I thought I would give people the chance.	(აპლოდისმენტები) კრის ანდერსონი: არ ვიცი იქნება თუ არა რამე კითხვები, მაგრამ მგონი ხალხს უნდა მივცეთ ამის შანსი.


Audience: Since you've been talking about aging and trying to defeat it, why is it that you make yourself appear like an old man?	მაყურებელი: რადგან დაბერებაზე და მის დამარცხებაზე საუბრობდით, თავად რატომ წარმოაჩენთ თავს მოხუცად?


(Laughter) AG: Because I am an old man. I am actually 158.	(სიცილი) ოგ: იმიტომ რომ მოხუცი კაცი ვარ. სინამდვილეში 158-ის.


(Laughter) (Applause) Audience: Species on this planet have evolved with immune systems to fight off all the diseases so that individuals live long enough to procreate.	(სიცილი) (აპლოდისმენტები) მაყურებელი: ამ პლანეტის სახეობებს იმუნური სისტემა განუვითარდათ, რათა ყველანაირი დაავადება დაემარცხებინათ, გამრავლებისთვის საჭირო ხანი რომ ეცხოვრათ.


However, as far as I know, all the species have evolved to actually die, so when cells divide, the telomerase get shorter, and eventually species die.	თუმცა, როგორც ვიცი, ყველა სახეობა ისე განვითარდა, რომ კვდება. ანუ როცა უჯრედები იყოფა, ტელომერაზა მოკლდება და საბოლოოდ ინდივიდები კვდებიან.


So, why does -- evolution has -- seems to have selected against immortality, when it is so advantageous, or is evolution just incomplete?	რატომ არის რომ ევოლუციურად უკვდავობის სასარგებლოდ არ მოხდა გადარჩევა თუ ის ასეთი სასარგებლოა? თუ ევოლუცია არასრულყოფილია?


AG: Brilliant. Thank you for asking a question that I can answer with an uncontroversial answer.	აგ: მშვენიერია. მადლობა კითხვისთვის, რომელსაც ცალსახად შემიძლია ვუპასუხო.


I'm going to tell you the genuine mainstream answer to your question, which I happen to agree with, which is that, no, aging is not a product of selection, evolution; [aging] is simply a product of evolutionary neglect.	გაგცემთ ჭეშმარიტად მიღებულ პასუხს, რომელსაც მეც ვეთანხმები: დაბერება გადარჩევის და ევოლუციის პროდუქტი არ არის; ის უბრალოდ ევოლუციური უგულებელყოფის პროდუქტია.


In other words, we have aging because it's hard work not to have aging; you need more genetic pathways, more sophistication in your genes in order to age more slowly, and that carries on being true the longer you push it out.	ანუ, დაბერება არსებობს, რადგან არ დაბერება მძიმე სამუშაოა [ევოლუციისთვის] საჭიროა მეტი გენეტიკური გზები, მეტი დახვეწილობა გენებში, იმისათვის რომ უფრო ნელა დაბერდე. და რაც უფრო ანელებ მით უფრო მეტადაა ასე.


So, to the extent that evolution doesn't matter, doesn't care whether genes are passed on by individuals, living a long time or by procreation, there's a certain amount of modulation of that, which is why different species have different lifespans, but that's why there are no immortal species.	ანუ, ევოლუციისთვის არ აქვს მნიშვნელობა გენები გადაეცემა ინდივიდების მიერ, რომლებიც დიდ ხანს ცოცხლობენ, თუ შთამომავლობის მიერ, არსებობს ამისი გარკვეული მოდულაცია, ამიტომ აქვთ სხვადასხვა სახეობებს სხვადასხვა სიცოცხლის ხანგრძლივობა და არ არსებობს უკვდავი სახეობა.


CA: The genes don't care but we do?	კა: გენებს არ ადარდებთ და ჩვენ კი?


AG: That's right.	ოგ: მართალია!


Audience: Hello. I read somewhere that in the last 20 years, the average lifespan of basically anyone on the planet has grown by 10 years.	მაყურებელი: გამარჯობა, სადღაც წავიკითხე, რომ ბოლო 20 წლის მანძილზე, პარქტიკულად ყველას საშუალო სიცოცხლის ხანგრძლივობა პლანეტაზე 10 წლით გაეზარდა.


If I project that, that would make me think that I would live until 120 if I don't crash on my motorbike.	თუ ამაზე დავფიქრდები, მაშინ 120 წლამდე ვიცოცხლებ, თუ მოტოციკლით არ დავიმტვერი.


That means that I'm one of your subjects to become a 1,000-year-old?	ნიშნავს რომ მე ერთ-ერთი ის ვარ, ვისთვისაც თქვენ 1000 წლამდე სიცოცხლეს პროგნოზირებთ?


AG: If you lose a bit of weight.	ოგ: თუ ცოტა წონას დაიკლებთ.


(Laughter) Your numbers are a bit out.	(სიცილი) რიცხვებში ცოტა ცდებით.


The standard numbers are that lifespans have been growing at between one and two years per decade.	მიღებული რიცხვებია, რომ სიცოცხლის ხანგრძლივობა იზრდება 1-დან 2 წლამდე ყოველ ათ წელიწადში.


So, it's not quite as good as you might think, you might hope.	ამიტომ, არც ისე კარგადაა ყველაფერი, როგორც შეიძლება იმედოვნებთ.


But I intend to move it up to one year per year as soon as possible.	მაგრამ ვგეგმავ წელი-წელზე გავზარდო რაც შეიძლება მალე.


Audience: I was told that many of the brain cells we have as adults are actually in the human embryo, and that the brain cells last 80 years or so.	მაყურებელი: მითხრეს რომ ტვინის ბევრი უჯრედი, რომლებიც ზრდასრულებს გვაქვს უკვე არსებობს ემბრიონში და რომ ტვინის უჯრედები სადღაც 80 წელს ძლებენ.


If that is indeed true, biologically are there implications in the world of rejuvenation?	თუ ეს მართალია ბიოლოგიურად ნიშნავს თუ არა რამეს ეს გაახალგაზრდავებისთვის?


If there are cells in my body that live all 80 years, as opposed to a typical, you know, couple of months?	თუ ჩემს სხეულში არის უჯრედები, რომლებიც 80 წელს ცხოვრობენ, ტიპური უჯრედებისგან განსხვავებით, რომლებიც რამდენიმე თვე ძლებენ?


AG: There are technical implications certainly.	ოგ: რა თქმა უნდა, ნიშნავს.


Basically what we need to do is replace cells in those few areas of the brain that lose cells at a respectable rate, especially neurons, but we don't want to replace them any faster than that -- or not much faster anyway, because replacing them too fast would degrade cognitive function.	პრინციპში, უნდა ჩავანაცვლოთ უჯრედები ტვინის იმ უბნებში, რომლებშიც ისინი სწრაფად იკარგება. განსაკუთრებით ნეირონები, მაგრამ ისინი ამაზე სწრაფად არ უნდა ჩავანაცვლოთ, ან იმაზე ბევრად სწრაფად მაინც, რაგდან მათი სწრაფად ჩანაცვლება კოგნიტიურ ფუნქციას დააქვეითებს


What I said about there being no non-aging species earlier on was a little bit of an oversimplification.	ის რაც არა დაბერებად სახეობებზე ვახსენე ზემოთ, ცოტათი გამარტივება იყო.


There are species that have no aging -- Hydra for example -- but they do it by not having a nervous system -- and not having any tissues in fact that rely for their function on very long-lived cells.	არსებობენ სახეობები, რომლებიც არ ბერდებიან, მაგალითად ჰიდრა, მაგრამ იმის ხარჯზე, რომ ნერვულის სიტემა არ აქვთ და არ გააჩნიათ ქსოვილი, რომლის ფუნქციაც დამოკიდებულია დღეგრძელ უჯრედებზე.


I'm just going to play a brief video clip.	მინდა მოკლე ვიდეორგოლი გაჩვენოთ.


Video: On the fifth of December 1985, a bottle of 1787 Lafitte was sold for 105,000 pounds -- nine times the previous world record.	ვიდეო: 50 000 ფუნტ სტერლინგი. 1985 წლის 5 დეკემბერს გაიყიდა 1787 წლის ღვინო 105 000 ფუნტ სტერლინგად – თანხამ 9–ჯერ გადააჭარბა, წინა მსოფლიო რეკორდს.


The buyer was Kip Forbes, son of one of the most flamboyant millionaires of the 20th century.	მისტერ ფორბსი. მყიდველი იყო კიპ ფორბსი, მეოცე საუკუნის ერთ–ერთი ყველაზე ცნობილი მილიარდერის ვაჟი.


The original owner of the bottle turned out to be one of the most enthusiastic wine buffs of the 18th century.	ბოთლის თავდაპირველი მფლობელი კი ღვინის ერთ–ერთი ყველაზე დიდი მოყვარული იყო მეთვრამეტე საუკუნეში.


Château Lafitte is one of the greatest wines in the world, the prince of any wine cellar.	შატო ლაფიტი – ალბათ, ყველაზე დიდებული ღვინოა დედამიწაზე, ნებისმიერი ღვინის სარდაფის მეფე.


Benjamin Wallace: Now, that's about all the videotape that remains of an event that set off the longest-running mystery in the modern wine world.	ბეანჯამინ ვოლასი: ეს არის ვიდეო–ჩანაწერი, რომელიც ასახავს ერთ–ერთ ყველაზე დიდ საიდუმლოს თანამედროვე ღვინის სამყაროში.


And the mystery existed because of a gentleman named Hardy Rodenstock.	ეს ამოცანა კი არსებობდა იმიტომ, რომ ვინმე ჯენტელმენმა ჰარდი როდენსტოკმა


In 1985, he announced to his friends in the wine world that he had made this incredible discovery.	1985 წელს მოუყვა თავის მეგობრებს ღვინის სამყაროში, რომ მან უნიკალური აღმოჩენა გააკეთა.


Some workmen in Paris had broken through a brick wall, and happened upon this hidden cache of wines -- apparently the property of Thomas Jefferson. 1787, 1784.	ერთხელ მუშებმა პარიზში აგურის კედელი გაანგრიეს და ღვინის ბოთლებით სავსე სამალავი აღმოაჩინეს. რომელიც სავარაუდოდ ტომას ჯეფერსონს ეკუთვნოდა.


He wouldn't reveal the exact number of bottles, he would not reveal exactly where the building was and he would not reveal exactly who owned the building.	ღვინოები – 1787, 1784 წლის. მან არ დაასახელა ბოთლების ზუსტი რაოდენობა, არ თქვა სად მდებარეობდა ეს სამალავი და არ მოყვა, თუ ვის ეკუთვნოდა ის შენობა.


The mystery persisted for about 20 years.	საიდუმლომ თითქმის 20 წელს გასტანა.


It finally began to get resolved in 2005 because of this guy.	მისი გამოაშკარავება, 2005 წელს, ამ პიროვნების მიერ მოხდა.


Bill Koch is a Florida billionaire who owns four of the Jefferson bottles, and he became suspicious.	ბილ კოკს – მილიარდერს ფლორიდიდან, რომელიც ჯეფერსონის 4 ბოთლის მფლობელია, ეჭვები გაუჩნდა.


And he ended up spending over a million dollars and hiring ex-FBI and ex-Scotland Yard agents to try to get to the bottom of this.	მან მილიონ დოლარზე მეტი დახარჯა, დაიქირავა ყოფილი აგენტები ფედერალური საგამოძიებო სამსახურიდან და სკოტლანდ იარდიდან, რათა ამოცანის გასაღები ეპოვა.


There's now ample evidence that Hardy Rodenstock is a con man, and that the Jefferson bottles were fakes.	დღეს არსებობს მკაფიო დამადასტურებელი საბუთი, რომ ჰარდი როდენსტოკი თაღლითია და ჯეფერსონის ღვინის ბოთლები – ყალბი,


But for those 20 years, an unbelievable number of really eminent and accomplished figures in the wine world were sort of drawn into the orbit of these bottles.	მაგრამ ამ 20 წლის განმავლობაში წარმოუდგენლად დიდი რიცხვი სახელგანთქმული და ღირსეული ღვინის თაყვანისმცემლებისა იყო ჩათრეული ამ ისტორიაში.


I think they wanted to believe that the most expensive bottle of wine in the world must be the best bottle of wine in the world, must be the rarest bottle of wine in the world.	ვფიქრობ, ყველა მათგანს სჯეროდა, რომ ყველაზე ძვირფასი ღვინის ბოთლი აუცილებლად უნდა ყოფილიყო მსოფლიოში საუკეთესო, და უიშვიათესიც.


I became increasingly, kind of voyeuristically interested in the question of you know, why do people spend these crazy amounts of money, not only on wine but on lots of things, and are they living a better life than me?	პირადად მე დამაინტერესა, რატომ ხარჯავს ხალხი წარმოუდგენლად დიდ თანხებს არა მარტო ღვინოზე, არამედ სხვა რაღაცეებზეც და არის თუ არა მათი ცხოვრება უკეთესი ვიდრე ჩემი?


So, I decided to embark on a quest.	ასე დავიწყე ჩემი კვლევა.


With the generous backing of a magazine I write for sometimes, I decided to sample the very best, or most expensive, or most coveted item in about a dozen categories, which was a very grueling quest, as you can imagine.	ერთ–ერთი ჟურნალის მხარდაჭერით, რომლისთვისაც მე დროდადრო ვწერ, გადავწყვიტე გამესინჯა საუკეთესო – ან ყველაზე ძვირადღირებული – ან ყველაზე სასურველი საქონელი სხვადასხვა კატეგორიაში, და ალბათ გესმით, რომ კვლევა ძალიან დამქანცველი იყო.


(Laughter) This was the first one.	(სიცილი) ეს პირველი პროდუქტია.


A lot of the Kobe beef that you see in the U.S. is not the real thing.	საქონლის ხორცი "კობე", რომელიც აშშ–ში იყიდება, – არ არის ნამდვილი.


It may come from Wagyu cattle, but it's not from the original, Appalachian Hyogo Prefecture in Japan.	იგი მზადდება "ვაგიუს" საქონლისაგან, მაგრამ არა იაპონურის პრეფექტურა აპალაჩი ხიოგოში.


There are very few places in the U.S. where you can try real Kobe, and one of them is Wolfgang Puck's restaurant, Cut, in Los Angeles.	ამერიკაში სულ რამოდენიმე ადგილია სადაც შეგიძლიათ გასინჯოთ ნამდვილი კობე, ერთერთი მათგანია "ვოლფგანგ პაქის" რესტორანი, ლოს ანჯელესში.


I went there, and I ordered the eight-ounce rib eye for 160 dollars.	მე წავედი იქ და შევუკვეთე ერთი 8 უნციის ულუფა 160 დოლარად.


And it arrived, and it was tiny.	მომიტანეს, ის იყო ძალიან მცირე.


And I was outraged.	მე შეურაწყოფილად ვიგრძენი თავი.


It was like, 160 dollars for this?	ეს რა არის - 160 დოლარი ამაში?


And then I took a bite, and I wished that it was tinier, because Kobe beef is so rich.	შემდეგ გავსინჯე და ვინანე უმალვე, რადგან "კობეს" ხორცი ძალიან მსუყეა


It's like foie gras -- it's not even like steak.	როგორც "ფუა გრა", სტეიკს საერთოდ არ გავს.


I almost couldn't finish it.	ბოლომდე ვერ შევჭამე


I was really happy when I was done.	ძალიან გამიხარდა, როცა ყველაფერი მორჩა.


(Laughter) Now, the photographer who took the pictures for this project for some reason posed his dog in a lot of them, so that's why you're going to see this recurring character.	(სიცილი) ფოტოგრაფი, რომელიც მუშაობდა ამ პროექტზე, რაღაც მიზეზის გამო, გამუდმებით უღებდა ფოტოებს საკუთარ ძაღლს ამიტომაც, ამ პერსონაჟს კიდევ არაერთხელ ნახავთ.


Which, I guess, you know, communicates to you that I did not think that one was really worth the price.	ვფიქრობ, მიმიხვდით რომ ეს ამად საერთოდ არ ღირდა.


White truffles.	თეთრი ტრიუფელები


One of the most expensive luxury foods by weight in the world.	ერთერთი ყველაზე ძვირადღირებული და მდიდრული პროდუქტი მსოფლიოში.


To try this, I went to a Mario Batali restaurant in Manhattan -- Del Posto.	მის გასასინჯად წავედი რესტორანში "მარიო ბატალი" მანჰეტენ - "დელ პოსტოში".


The waiter, you know, came out with the white truffle knob and his shaver, and he shaved it onto my pasta and he said, you know, "Would Signore like the truffles?"	ოფიციანტი მოვიდა თეთრი ტრიუფელის ქუდით და საჭრელით, შეჭრა ტრიუფელი ჩემს მაკარონზე და იკითხა: ინებებს ბატონი ტრიუფელებს?


And the charm of white truffles is in their aroma.	თეთრი ტრიუფელების შარმი მათ არომატშია.


It's not in their taste, really. It's not in their texture.	არა მათ გემოში ან ტექსტურაში,


It's in the smell.	არამედ მათ სუნში.


These white pearlescent flakes hit the noodles, this haunting, wonderful, nutty, mushroomy smell wafted up.	როგორც კი თეთრი, სადაფისფერი ძაფები მოეფინენ პასტას, ეს მიმზიდველი, გასაოცარი, გემრიელი სოკოს არომატი ჰაერში გაიფანტა.


10 seconds passed and it was gone.	10 წამი და ის გაქრა.


And then I was left with these little ugly flakes on my pasta that, you know, their purpose had been served, and so I'm afraid to say that this was also a disappointment to me.	და მე ახლა ვზივარ, ჩემს წინ - უსახური ნაჭრები დევს მაკარონში, მათი მისია შესრულებულია, არ მსიამოვნებს ამის თქმა, მაგრამ ჩემთვის ეს იყო იმედგაცრუება.


There were several -- several of these items were disappointments.	ამ პროდუქტებიდან ზოგიერთმა იმედები გამიცრუა.


(Laughter) Yeah.	(სიცილი) ჰოო,


The magazine wouldn't pay for me to go there.	ეს ჩემმა ჟურნალმა არ აანაზღაურა.


(Laughter) They did give me a tour, though.	(სიცილი) მაგრამ ჩამიტარეს ექსკურსია


And this hotel suite is 4,300 square feet.	ლუქსი ამ სასტუმროში 400 კვადრატული მეტრია.


It has 360-degree views.	პანორამული ხედი - 360 გრადუსი.


It has four balconies.	ოთხი აივანი.


It was designed by the architect I.M. Pei.	არქიტექტორ ი.მ.პეის დიზაინი.


It comes with its own Rolls Royce and driver.	ნომრის მომსახურებაში შედის როლს-როისი თავისი მძღოლით.


It comes with its own wine cellar that you can draw freely from.	მასში ღვინის სარდაფია, საიდანაც შესაძლებელია თავისუფლად ღვინის აღება.


When I took the tour, it actually included some Opus One, I was glad to see.	ექსკურსიაზე სარდაფში ვნახე "ოპუს უანი", რამაც გამახარა.


30,000 dollars for a night in a hotel.	ღამე ამ ნომერში ღირს 30 000 დოლარი.


This is soap that's made from silver nanoparticles, which have antibacterial properties.	ეს საპონი შექმნილია ვერცხლის ნანო ნაწილებისაგან, ანტიბაქტერიული თვისებებით.


I washed my face with this this morning in preparation for this.	ამით დავიბანე სახე დილით, როცა გამოსვლისთვის ვემზადებოდი.


And it, you know, tickled a little bit and it smelled good, but I have to say that nobody here has complimented me on the cleanliness of my face today.	იცით, ძალიან სასიამოვნი შეგრძნებაა და საამო სურნელი აქვს. მაგრამ უნდა აღვნიშნო, რომ არავინ არ მითხრა კომპლიმენტი ჩემი სახის განსაკუთრებულ სისუფთავესთან დაკავშირებით.


(Laughter) But then again, nobody has complimented me on the jeans I'm wearing.	(სიცილი) და კიდევ: არავინ არ აღნიშნა ჩემი ჯინსის შარვალი, რომელიც მაცვია


These ones GQ did spring for -- I own these -- but I will tell you, not only did I not get a compliment from any of you, I have not gotten a compliment from anybody in the months that I have owned and worn these.	ამ ჯინსისთვის იბრძოდა "ჯი-ქიუ" და ის ჩემია, მაგრამ უნდა აღვნიშნო, არათუ თქვენგან, საერთოდ არავისგან არ მიმიღია კომპლიმენტი, იმ თვეების განმავლობაში, რაც მე ამ შარვალს ვატარებ.


I don't think that whether or not you're getting a compliment should be the test of something's value, but I think in the case of a fashion item, an article of clothing, that's a reasonable benchmark.	არ მგონია, კომპლიმენტები და მოლოცვები განსაზღვრავდეს რაიმე ნივთის ფასეულობას მაგრამ, ვგონებ მოდური ტანსაცმლის შემთხვევაში ეს მნიშვნელოვანია.


That said, a lot of work goes into these.	ამბობენ, მის შექმნაში დიდი შრომაა დახარჯული


They are made from handpicked organic Zimbabwean cotton that has been shuttle loomed and then hand-dipped in natural indigo 24 times.	იგი მზადდება ზიმბაბვეში ხელით შეგროვებული ბამბისაგან შემდეგ თითისტარით ირთვება ძაფი, შემდეგ 24-ჯერ ამოვავლებენ ინდიგოს საღებავში


But no compliments.	მაგრამ კომპლიმენტები მაინც არ არის.


(Laughter) Thank you.	(სიცილი) (მადლობა.)


Armando Manni is a former filmmaker who makes this olive oil from an olive that grows on a single slope in Tuscany.	არმანდო მანნი - ყიფილი კინოპროდიუსერი, ის ამზადებს ამ ზეთისხილის ზეთს ზეთისხილისგან , რომელიც განსაკუთრებულ პირობებში იზრდება, ტოსკანაში


And he goes to great lengths to protect the olive oil from oxygen and light.	ისინი განსაკუთრებულ ძალისხმევას ხარჯავან, რათა დაიცვან ზეთისხილი ჟანგბადისაგან და შუქისაგან


He uses tiny bottles, the glass is tinted, he tops the olive oil off with an inert gas.	ისინი იყენებენ სპეციალურ ბოთლებს დაბურული შუშით ისინი ტუმბავენ ზეთს ბოთლში ინერტული გაზის მეშვეობით


And he actually -- once he releases a batch of it, he regularly conducts molecular analyses and posts the results online, so you can go online and look at your batch number and see how the phenolics are developing, and, you know, gauge its freshness.	და სინამდვილეში - როცა ის ხსნის პარტიას ის ატარებს მოლეკულურ ანალიზს და აქვეყნებს შედეგებს ინტერნეტში რათა თქვენ შეხვიდეთ და შეხედოთ თქვენი პარტიის ნომერს და შეხედოთ, როგორ გამომუშავდბა ფენოლი და თქვენ იცით, რომ ისინი პასუხს აგებენ ხარისხზე


I did a blind taste test of this with 20 people and five other olive oils.	მე ჩავატარე ბრმა ტესტი 20 ადამიანთან, სხვა ხუთი ზეთისხილის ზეთთან


It tasted fine. It tasted interesting.	შესანიშნავი გემო. სიანტერესო გემო


It was very green, it was very peppery.	ძალიან მწვანე და ცხარე იყო.


But in the blind taste test, it came in last.	და ამ ბრმა ტესტში ამ ზეთმა უკანასკნელი ადგილი დაიკავა


The olive oil that came in first was actually a bottle of Whole Foods 365 olive oil which had been oxidizing next to my stove for six months.	პირველ ადგილზე კი ჩვეულებრივი ზეთი გავიდა "ჰოულ ფუდს 365" - ის რაც ჩემთან მჟავდება ქურის გვერდით უკვე 6 თვეა


(Laughter) A recurring theme is that a lot of these things are from Japan -- you'll start to notice.	(სიცილი) განმეორებადი მომენტია ის, რომ ბევრი ამ პროდუქტაგანი დამზადებულია იაპონიაში თქვენ ამას შეამჩნევთ


I don't play golf, so I couldn't actually road test these, but I did interview a guy who owns them.	მე არ ვიცი გოლფის თამაში, ამიტომ არ შემეძლო გამესინჯა ისინი მაგრამ ავიღე ინტერვიუ პიროვნებისაგან, ვისაც ისინი აქვს


Even the people who market these clubs -- I mean, they'll say these have four axis shafts which minimize loss of club speed and thereby drive the ball farther -- but they'll say, look, you know, you're not getting 57,000 dollars worth of performance from these clubs.	მინდა გითხრათ, რომ ის ხალხი კი, ვინც ამ ჯოხებს ყიდის, ამბობს მისი აგებულება არ აძლევს საშუალებას გოლფის ჯოხს დაკარგოს სისწრაფე, ამიტომაც ბურთი მიფრინავს უფრო შორს - მაგრამ იგივე ადამიანები გეტყვიან, რომ თქვენ იხდით 57 000 დოლარს არა ამ გოლფის ჯოხების ხარისხში


You're paying for the bling, that they're encrusted with gold and platinum.	თქვენ იხდით ბრწყინვალებისათვის, რადგანაც ისინი გაფორმებულია ოქროთი და პლატინით


The guy who I interviewed who owns them did say that he's gotten a lot of pleasure out of them, so ...	ამ ჯოხების მეპატრონემ, ვისგანაც მე ინტერვიუ ავიღე, მითხრა რომ ის უფრო დიდ სიამოვნებას იღებს ამისგან


Oh, yeah, you know this one?	თქვენ ეს იცით?


This is a coffee made from a very unusual process.	ეს ყავა ძალიან უცნაური გზით არის წარმოებული.


The luwak is an Asian Palm Civet.	"ლუაკი" - ეს აზიური პალმის კვერნაა.


It's a cat that lives in trees, and at night it comes down and it prowls the coffee plantations.	კატა რომელიც ხეებზე ცხოვრობს. და ღამღამობით გამოდის და დაეხეტება ყავის პლანტანციებში.


And apparently it's a very picky eater and it, you know, hones in on only the ripest coffee cherries.	ძალიან გათვიცნოებიერებული მჭამელია, და იცით მხოლოდ მწიფე ყავის მარცვლებით იკვებება


And then an enzyme in its digestive tract leeches into the beans, and people with the unenviable job of collecting these cats' leavings then go through the forest collecting the, you know, results and processing it into coffee -- although you actually can buy it in the unprocessed form.	და შემდეგ ენზიმები და საკვებისმომნელებელი ტრაქტი გადაამუშავებს მათ მარცვლებად და ხალხი, რომელთა პროფესიაა ამ კატის ექსკრემენტების შეგროვება დადიან ტყეში და აგროვებენ მათ და გადაამუშავებენ მათ ყავად - თუმცა თქვენ შეგიძლიათ მათი ყიდვა გადაუმუშავებულ მდგომარეობაში.


That's right.	აი, ასე,


Unrelatedly -- (Laughter) Japan is doing crazy things with toilets.	არანაირ კავშირში ამასთან. (სიცილი) იაპონიაში გონს კარაგვენ ტუალეტებზე.


(Laughter) There is now a toilet that has an MP3 player in it.	(სიცილი) არსებობს ტუალეტი ჩამონტაჟებული კლეირეით.


There's one with a fragrance dispenser.	არსებობს არომატიზატორებით.


There's one that actually analyzes the contents of the bowl and transmits the results via email to your doctor.	არსებობს ტუალეტი, რომელიც აანალიზებს უნიტაზში შემცველობას და ანალიზის შედეგებს უგზავნის თქვენს ექიმს ელექტრონულ მისამართზე.


It's almost like a home medical center -- and that is the direction that Japanese toilet technology is heading in.	ეს თითქმის იგივეა, რაც სამედიცინო ცენტრი სახლში. ეს ის მიმართულებაა, საითკენაც ვითარდება იაპონური ტუალეტური ტექნოლოგია.


This one does not have those bells and whistles, but for pure functionality it's pretty much the best -- the Neorest 600.	ეს კი ჩვეულებრივია, მაგრამ მისი ფუნქციონალურიობა საუკეთესოა - "ნოერესტ 600".


And to try this -- I couldn't get a loaner, but I did go into the Manhattan showroom of the manufacturer, Toto, and they have a bathroom off of the showroom that you can use, which I used.	მის გამოსაცდელად - თან მე არანაირად შემეძლო მის დროებით გამორთმევა წავედი მწარმოებლის გამოფენაზე მანჰეტენზე, "ტოტო" მანდ არის ტუალეტი, რომლითაც მე ვისარგებლე


It's fully automated -- you walk towards it, and the seat lifts.	სრულიად ავტომატიზებულია - უახლოვდებით და თავსახური იწევა.


The seat is preheated.	საჯდომი გათბიბითაა.


There's a water jet that cleans you.	წყლის ნაკადი ასუფთავებს.


There's an air jet that dries you.	ჰაერის ნაკადი აშრობს.


You get up, it flushes by itself.	შენ დგები და ის თავისით ირეცხება.


The lid closes, it self-cleans.	თავსახური იხურება, ის თავისით სუფთავდება.


Not only is it a technological leap forward, but I really do believe it's a bit of a cultural leap forward.	ეს არამარტო ტექნოლოგიური წინსვლაა, არამედ კულტურულიც.


I mean, a no hands, no toilet paper toilet.	ანუ, ხელების და ტუალეტის ქაღალდის გარეშე


And I want to get one of these.	მინდა ასეთი.


(Laughter) This was another one I could not get a loaner of.	(სიცილი) ეს კიდევ ერთი საგანი, რომლის მყიდველი მე ვერ ვიპოვე.


Tom Cruise supposedly owns this bed.	ამბობენ ტომ კრუზს ასეთი საწოლი აქვს.


There's a little plaque on the end that, you know, each buyer gets their name engraved on it.	იცით, საწოლის თავთან არის დაფა, ყოველი მყიდველის სახელი მასზე ამოტვიფრულია.


(Laughter) To try this one, the maker of it let me and my wife spend the night in the Manhattan showroom.	(სიცილი) მწარმოებელმა მოგვცა მე და ჩემს მეუღლეს მისი გამოცდის უფლება გაგვეტარებინა ღამე გამოფენაზე მანჰეტენში.


Lights glaring in off the street, and we had to hire a security guard and all these things.	ლამპიონები ანათებდნენ ქუჩაში და მოგვიწია მცველის დაქირავება და ყველაფერი ამდაგვარი.


But anyway, we had a great night's sleep.	მაგრამ მიუხედავად ამისა, ძილი შესანიშნავი იყო.


And you spend a third of your life in bed.	ჩვენი ცხოვრების მესამედს საწოლში ვატარებთ.


I don't think it's that bad of a deal.	ასე რომ ვფიქრობ, ის ამად ღირს.


(Laughter) This was a fun one.	(სიცილი) შესანიშნავი იყო.


This is the fastest street-legal car in the world and the most expensive production car.	ეს ყველაზე სწრაფი ქალაქის მანქანაა მსოფლიოში. და ყველაზე ძვირადღირებული.


I got to drive this with a chaperone from the company, a professional race car driver, and we drove around the canyons outside of Los Angeles and down on the Pacific Coast Highway.	მისი მართვის უფლება მომცეს კომპანიის ინსტრუქტორთან ერთად, პროფესიონალ მრბოლელთან. ჩვენ გავიარეთ კანიონის გასწვრივ, ლოს-ანჯელესის ბოლოში, წყნარი ოკენიას გასწვრივ.


And, you know, when we pulled up to a stoplight the people in the adjacent cars kind of gave us respectful nods.	როცა მივუახლოვდით შუქნიშანს, ადამიანები მეზობელი მანქანებიდან დადებითად თავს გვიკრავდნენ.


And it was really amazing.	ეს გასაოცარი ოყო.


It was such a smooth ride.	ასეთი მსუბუქი გასეირნება.


Most of the cars that I drive, if I get up to 80 they start to rattle.	მანქანების უმრავლესობა, რაც მე მიტარებია, 80 მილის სიჩქარით მოძრაობისას იწყებდნენ ზანზარს


I switched lanes on the highway and the driver, this chaperone, said, "You know, you were just going 110 miles an hour."	ზოლი შევიცვალე გზატკეცილზე და ინსტრუქტორმა მითხრა: "იცი, ჩვენ 110 მილი/საათით ვმოძრაობთ".


And I had no idea that I was one of those obnoxious people you occasionally see weaving in and out of traffic, because it was just that smooth.	ვერც კი წარმომედგინა, რომ ერთერთი იმ საზიზღარ მძღოლთაგანი გავხდი, რომლებიც მაქანების ნაკადში ვერ ისვენებს, ისეთი სასიამოვნი გასეირნება იყო


And if I was a billionaire, I would get one.	მილიარდერი რომ ვყოფილიყავი, ასეთს ნამდვილად ვიყიდდი


(Laughter) This is a completely gratuitous video I'm just going to show of one of the pitfalls of advanced technology.	(სიცილი) დამატებით ვიდეოჩანაწერს გაჩვენებთ მოწინავე ტექნოლოგიების მარცხის შესახებ.


This is Tom Cruise arriving at the "Mission: Impossible III" premiere.	ტომ კრუზი "მისია შეუსრულებელი - 3" პრემიერაზე


When he tries to open the door, you could call it "Mission: Impossible IV."	ცდილობს გააღოს კარები, ამას შეგვიძლია დავარქვათ "მისის შეუსრულებელი - 4"


There was one object that I could not get my hands on, and that was the 1947 Cheval Blanc.	ეს კი საგანი რომლის ხელით შეხება ვერ შევძელი, შაველ ბლანი 1947 წლის


The '47 Cheval Blanc is probably the most mythologized wine of the 20th century.	ალბათ, "შაველ ბლან 47" - ყველაზე მითოლოგიზირებული ღვინოა მეოცე საუკუნეში.


And Cheval Blanc is kind of an unusual wine for Bordeaux in having a significant percentage of the Cabernet Franc grape.	"შაველ ბლანი" - ბორდის განსაკუთრებული ხარისხია არსებითი წილი ყურძნისა "კაბარნე ფრან"


And 1947 was a legendary vintage, especially in the right bank of Bordeaux.	1947 წელს იყო უხვი მოსავალი, განსაკუთრებით ბორდის მარჯვენა სანაპიროზე


And just together, that vintage and that chateau took on this aura that eventually kind of gave it this cultish following.	ერთად - მოსავალმა და სასახლემ შექნეს აურა, რომელმაც საბოლოოდ შვეს კულტი


But it's 60 years old.	ახლა ეს ღვინო 60 წლის დაძველებითაა.


There's not much of it left.	ის დარჩა, მაგრამ ძალიან ცოტა.


What there is of it left you don't know if it's real -- it's considered to be the most faked wine in the world.	რაც დარჩა, არც ვიცით ნამდვილია თუ არა - ითვლება, რომ ამ ღვინოს გაყალბებას ყველაზე უფრო ხშირად ცდილობენ


Not that many people are looking to pop open their one remaining bottle for a journalist.	არ მგონია ვინმემ გახსნას უკანასკნელი დარჩენილი ბოთლი ჟურნალისტისათვის


So, I'd about given up trying to get my hands on one of these.	ამიტომ იმედიც არ მქონდა რომ მის ხელში ჩაგდებას შევძლებდი.


I'd put out feelers to retailers, to auctioneers, and it was coming up empty.	ვცადე გამყიდველებთან და აუქციონერებთან, მაგრამ ამაოდ.


And then I got an email from a guy named Bipin Desai.	ერთხელ მივიღე ელექტრონული წერილი ერთი პიროვნებისაგან, სახელად ბილინ დესეი.


Bipin Desai is a U.C. Riverside theoretical physicist who also happens to be the preeminent organizer of rare wine tastings, and he said, "I've got a tasting coming up where we're going to serve the '47 Cheval Blanc."	ბილინ დესეი - სპეციალისტი თეორიულ ფიზიკაში კალიფორნიის უნივერსიტეტიდან, რომელიც დროდადრო ორგანიზებას უწევს იშვიათი ღვინოების ცნობილ დეგუსტაციას, და მან მომწერა: "ვაპირებ ჩავატარო დეგუსტაცია, სადაც "შაველ ბლანი" იქნება 47 წლის".


And it was going to be a double vertical -- it was going to be 30 vintages of Cheval Blanc, and 30 vintages of Yquem.	იქნება ორი ღვინის ბარი-მაგიდა: ერთი მაგიდა 30 ბოთლი ძველებური "შაველ ბლანისათვის", მეორე - 30 ბოთლი "შატო-იკემისთვის".


And it was an invitation you do not refuse.	ასეთ მოწვევებზე უარს არ ამბობენ.


I went.	მე წავედი


It was three days, four meals.	იგი გრძელდებოდა სამი დღე, ოთხჯერ კერძის გამოცვლით.


And at lunch on Saturday, we opened the '47.	შაბათს საუზმეზე ჩვენ გავხსენით 47 წლის ბოთლი


And you know, it had this fragrant softness, and it smelled a little bit of linseed oil.	მართალია, მას მსუბუქი არომატი დაყვება. ცოტა სელის ზეთის სუნი აუდიოდა.


And then I tasted it, and it, you know, had this kind of unctuous, porty richness, which is characteristic of that wine -- that it sort of resembles port in a lot of ways.	მე გავსინჯე, იცით, ის როგორი ზეთიანი და მსუყეა რაც დამახასიათებელია ამ ღვინისათვის. ძალიან გავს პორტვეინს


There were people at my table who thought it was, you know, fantastic.	მაგიდის ირგვლივ იყვნენ ადამიანები, რომლებიც თვლიდნენ რომ ეს გასაოცარი ღვინოა,


There were some people who were a little less impressed.	მაგრამ იყვნენ ისეთებიც, რომელზეც ღვინომ შთაბეჭდილება ვერ მოახდინა.


And I wasn't that impressed.	მედ დიდად არ მომეწონა.


And I don't -- call my palate a philistine palate -- so it doesn't necessarily mean something that I wasn't impressed, but I was not the only one there who had that reaction.	ვერ გეტყვით, რომ ჩვეულებრივი მომხმარებლის გემოვნება მაქვს და მან რომ ჩემზე შნაბეჭდილება არ მოახდინა, არაფერს ნიშნავს, მაგრამ არამარტო მე მქონდა ასეთი შთაბეჭდილება.


And it wasn't just to that wine.	და ღვინოში არ არის საქმე.


Any one of the wines served at this tasting, if I'd been served it at a dinner party, it would have been, you know, the wine experience of my lifetime, and incredibly memorable.	რომელიმე ამ ღვინოთაგანი დეგუსტაციიდან ჩვეულებრივ წვეულებაზე რომ გამესინჯა, მაშინ წარმოუდგენლად დასამახსოვრებელი მომენტი იქნებოდა ცხოვრებაში,


But drinking 60 great wines over three days, they all just blurred together, and it became almost a grueling experience.	მაგრამ მაშინ, როცა სვამთ 60 შესანისნავ ღვინოს 3 დღის განმავლობაში ისინი ერთმანეთში ირევა და შთაბეჭდილებაც ძალაინ ბუნდოვანი ხდება.


And I just wanted to finish by mentioning a very interesting study which came out earlier this year from some researchers at Stanford and Caltech.	დასასრულს მინდა საინტერესო კვლევის შესახებ მოგიყვეთ, რომელიც წლის დასაწყისში სტენფორდის და კალიფორნიის უნივესიტეტში ჩატარდა.


And they gave subjects the same wine, labeled with different price tags.	ცდების ობიექტებს სთავაზობდნენ ერთიდაიგივე ღვინოს გასასინჯად, მაგრამ სხვადასხვა ფასით


A lot of people, you know, said that they liked the more expensive wine more -- it was the same wine, but they thought it was a different one that was more expensive.	და ბევრმა აღნიშნა, რომ მათ უფრო ძვირადღირებული ღვინო მოეწონათ. იგივე ღვინო, მაგრამ ისინი ფიქრობდნენ რომ სხვაა, მხოლოდ იმიტომ რომ ის უფრო ძვირი ღირს.


But what was unexpected was that these researchers did MRI brain imaging while the people were drinking the wine, and not only did they say they enjoyed the more expensively labeled wine more -- their brain actually registered as experiencing more pleasure from the same wine when it was labeled with a higher price tag.	უჩვეულო კი ის იყო, რომ მკვლევარებმა შეამოწმეს ტვინის ტომოგრაფია, მათი ვინც ღვინოს მიირთმევდა. მათ არათუ თქვეს, რომ ერჩივნათ ძვირადღირებული ღვინო, ტომოგრაფმა დააფიქსირა, რომ ტვინი განიცდიდა უფრო მეტ სიამოვნებას ჩვეულებრივი ღვინისგან, რომელზედ უფრო მაღალი ფასი იყო მიწერილი


Thank you.	მადლობა.


I want to talk today about -- I've been asked to take the long view, and I'm going to tell you what I think are the three biggest problems for humanity from this long point of view.	დღეს მინდა გესაუბროთ... მთხოვეს მომავლის პერსპექტივიდან შემეხედა და ვაპირებ გითხრათ, თუ რომელია ჩემი აზრით კაცობრიობის 3 უდიდესი პრობლემა, მომავლის პერსპექტივიდან.


Some of these have already been touched upon by other speakers, which is encouraging.	ზოგ მათგანს სხვა გამომსვლელებიც შეეხნენ, რაც სტიმულის მომცემია.


It seems that there's not just one person who thinks that these problems are important.	ჩანს რომ მხოლოდ ერთი ადამიანი არ ფიქრობს, რომ ეს პრობლემები მნიშვნელოვანია.


The first is -- death is a big problem.	პირველი: სიკვდილი დიდი პრობლემაა.


If you look at the statistics, the odds are not very favorable to us.	თუ სტატისტიკას შეხედავთ, ჩვენი შანსები არც თუ ისე სახარბიელოა.


So far, most people who have lived have also died.	აქამდე უმეტესობა ვისაც უცხოვრია უკვე მკვდარია.


Roughly 90 percent of everybody who has been alive has died by now.	დაახლოებით 90% იმათი ვისაც უცხოვრია ახლა მკვდარია.


So the annual death rate adds up to 150,000 -- sorry, the daily death rate -- 150,000 people per day, which is a huge number by any standard.	წლიური სიკვდილიანობა 150 000-მდეა უკაცრავად, დღიური სიხშირეა... 150 000 ადამიანი დღეში. რაც ყველა საზომით დიდი რიცხვია.


The annual death rate, then, becomes 56 million.	წლიური სიკვდილიანობის სიხშირე 56 მილიონია.


If we just look at the single, biggest cause of death -- aging -- it accounts for roughly two-thirds of all human people who die.	თუ ჩვენ სიკვდილის მხოლოდ ერთ, უდიდეს მიზეზს, ასაკს შევხედავთ, ის ყველა სიკვდილის დაახლოებით 2/3-ს შეადგენს.


That adds up to an annual death toll of greater than the population of Canada.	სიკვდილიანობის ეს მასა წელიწადში, კანადის მოსახლეობაზე უფრო დიდი რიცხვია.


Sometimes, we don't see a problem because either it's too familiar or it's too big.	ზოგჯერ ჩვენ პრობლემას ვერ ვამჩნევთ. იმიტომ რომ ზედმეტად შეჩვეულები ვართ, ან იმიტომ რომ ზედმეტად დიდია.


Can't see it because it's too big.	ვერ ვხედავთ, რადგან ზედმეტად დიდია.


I think death might be both too familiar and too big for most people to see it as a problem.	ვფიქრობ სიკვდილი ორივეა, უმეტესობა შეჩვეულიცაა და მათთვის ზედმეტად დიდიცაა, იმისთვის რომ ის პრობლემად აღიქვან.


Once you think about it, you see this is not statistical points; these are -- let's see, how far have I talked?	თუ დაფიქრდებით, მიხვდებით რომ ეს მხოლოდ სტატისტიკა არაა. ეს არის... ვნახოთ რამდენი ხანია ვსაუბრობ.


I've talked for three minutes.	სამი წუთია ვსაუბრობ.


So that would be, roughly, 324 people have died since I've begun speaking.	გამოდის რომ დაახლოებით 324 ადამიანი მოკვდა, მას შემდეგ რაც საუბარი დავიწყე.


People like -- it's roughly the population in this room has just died.	დაახლოებით ამ აუდიტორიაში მყოფი ადამიანების რაოდენობა მოკვდა.


Now, the human cost of that is obvious, once you start to think about it -- the suffering, the loss -- it's also, economically, enormously wasteful.	ამასთან დაკავშირებული დანაკარგები ცხადია, თუ დაფიქრდებით ამაზე –– ტანჯვა, დანაკლისი. ეს ეკონომიკურადაც დიდი დანაკარგია.


I just look at the information, and knowledge, and experience that is lost due to natural causes of death in general, and aging, in particular.	მხოლოდ იმ ინფორმაციის, ცოდნის და გამოცდილების დანაკარგს ვიხილავ, რაც ზოგადად ბუნებრივ სიკვდილს და კონკრეტულად ასაკის გამო სიკვდილს მოჰყვება.


Suppose we approximated one person with one book?	დავუშვათ თითოეული ადამიანს ერთი წიგნი მივუთანადეთ.


Now, of course, this is an underestimation.	რა თქმა უნდა ეს მოკრძალებული შეფასებაა.


A person's lifetime of learning and experience is a lot more than you could put into a single book.	პიროვნების ცხოვრებისეული ცოდნა და გამოცდილება ბევრად უფრო მეტია, ვიდრე ერთი წიგნი.


But let's suppose we did this.	თუმცა დავუშვათ ასეა.


52 million people die of natural causes each year corresponds, then, to 52 million volumes destroyed.	ყოველ წელს 52 მილიონი ადამიანი კვდება ბუნებრივი სიკვდილით. ეს 52 მილიონ განადგურებულ წიგნს შეესაბამება.


Library of Congress holds 18 million volumes.	კონგრესის ბიბლიოთეკაში 18 მილიონი წიგნია.


We are upset about the burning of the Library of Alexandria.	ჩვენ ალექსანდრიის ბიბლიოთეკის დაწვაზე ვღელავთ.


It's one of the great cultural tragedies that we remember, even today.	ეს ერთ-ერთი უდიდესი კულტურული ტრაგედიაა რაც კი გვახსოვს.


But this is the equivalent of three Libraries of Congress -- burnt down, forever lost -- each year.	მაგრამ ეს სამი კონგრესის ბიბლიოთეკის დაწვის ტოლფასია. სრულიად დაკარგვის.


So that's the first big problem.	ყოველ წელს. მაშ, ეს პირველი დიდი პრობლემაა.