People write to me about their personal experience, and about their examples, and where they disagree, and their nuances.	ხალხი მწერს პერსონალური გამოცდილებების შესახებ და მათი მაგალითების შესახებ, და მეუბნებიან თუ რაში არ მეთანხმებიან და ნიუანსებსაც აქცევენ ყურადღებას.


And even being here -- I mean, the last few days, I've known heights of obsessive behavior I never thought about.	და აქ ყოფნაც, რა თქმა უნდა. ამ ბოლო რამდენიმე დღეში აკვიატებული ქვების ნამდვილ პიკს ვაკვირდები რომელზეც არასდროს მიფიქრია.


(Laughter) Which I think is just fascinating.	(სიცილი) და მე ვფიქრობ რომ ეს ძალიან დამაინტრიგებელია.


I will tell you a little bit about irrational behavior, and I want to start by giving you some examples of visual illusion as a metaphor for rationality.	მე მოგითხრობთ ირაციონალურ ქცევაზე. და ეს ყველაფერი მე მინდა დავიწყო ვიზუალური ილუზიის ერთი მაგალითით როგორც რაციონალურობის მეტაფორა.


So think about these two tables.	შეხედეთ ამ ორ მაგიდას.


And you must have seen this illusion.	თქვენ ალბათ გინახავთ ეს ილუზია.


If I asked you what's longer, the vertical line on the table on the left, or the horizontal line on the table on the right, which one seems longer?	რომ გკითხოთ რომელია უფრო გრძელი, მარცხენა მაგიდის ვერტიკალი თუ მარჯვენა მაგიდის ჰორიზონტალი? რომელი ჩანს უფრო გრძელი?


Can anybody see anything but the left one being longer?	ვინმე ხედავს რამეს გარდა მარცხენა მაგიდის სიგრძის მეტობისა?


No, right? It's impossible.	არა, არა? ეს შეუძლებელია.


But the nice thing about visual illusion is we can easily demonstrate mistakes.	მაგრამ ვიზუალური ილუზიებში შეცდომის დემონსტრირება ადვილია


So I can put some lines on; it doesn't help.	შემიძლია ეს მონაკვეთები დავადო სურათს. არაფერში გვეხმარება.


I can animate the lines.	პატარა ანიმაცია


And to the extent you believe I didn't shrink the lines, which I didn't, I've proven to you that your eyes were deceiving you.	და თუ დამიჯერებთ რომ მონაკვეთები არ დამიმოკლებია მე ტქვენ დაგიმტკიცეთ რომ თქვენი თვალები გატყუებდნენ.


Now, the interesting thing about this is when I take the lines away, it's as if you haven't learned anything in the last minute.	საინტერესო კი ისაა, რომ როცა ამ მონაკვეთებს მოვაცილებ თქვენ ხედავთ თითქოს არაფერი არ გისწავლიათ ამ ბოლო ერთი წუთის განმავლობაში


(Laughter) You can't look at this and say, "Now I see reality as it is."	(სიცილი) თქვენ არ შეგიძლიათ შეხედოთ შურათს და თქვათ, "ახლა მე ვხედავ რეალობას როგორიც ის არის."


Right? It's impossible to overcome this sense that this is indeed longer.	არა? შეუძლებელია გაექცეთ გრძნობას, რომ ეს მართლაც უფრო გრძელია.


Our intuition is really fooling us in a repeatable, predictable, consistent way.	ჩვენი ინტუიცია მართლაც გვღალატობს და ეს განმეორებადი და პროგნოზირებადია.


and there is almost nothing we can do about it, aside from taking a ruler and starting to measure it.	და ჩვენ თითქმის არაფერი არ შეგვიძლია ვიღონოთ ამის წინააღმდეგ. გარდა იმისა რომ ავიღოთ სახაზავი და გაზომვა დავიწყოთ.


Here's another one. It's one of my favorite illusions.	აი კიდევ ერთი. ჩემი ფავორიტი.


What color is the top arrow pointing to?	რა ფერზე მიუთითებს ზემოთა ისარი?


Audience: Brown. Dan Ariely: Brown. Thank you.	ყავისფერი. მადლობა. ქვემოთა?


The bottom one? Yellow.	ყვითელი. არადა ეს ორი უჯრედი ერთი ფერისაა.


Can anybody see them as identical?	ვინმე ხედავს რომ ეს უჯრედები ერთი ფერისაა?


Very, very hard.	ეს ძალიან, ძალიან ძნელია.


I can cover the rest of the cube up.	თუკი დავმალავ დანარჩენ კუბს


If I cover the rest of the cube, you can see that they are identical.	თქვენ დაინახავთ რომ ეს ორი უჯრედი ერთი ფერისაა.


If you don't believe me, you can get the slide later and do some arts and crafts and see that they're identical.	და თუ არ გჯერათ მე შემიძლია მოგცეთ ჩემი პრეზენტაციის მასალები და თქვენ შეგიძლიათ თავად გამოიკვლიოთ და დარწმუნდეთ ამაში.


But again, it's the same story, that if we take the background away, the illusion comes back.	მაგრამ ისე, აქაც იგივე სიტუაციაა თუკი ისევ დაგანახებთ მთელს კუბს, ილუზია ისევ ადგილზა.


There is no way for us not to see this illusion.	არ შეგვიძლია არ დავინახოთ ილუზია.


I guess maybe if you're colorblind, I don't think you can see that.	ეს ალბათ მხოლოდ მაშინაა შესაძლებელი თუ ფერებს ვერ არჩევთ.


I want you to think about illusion as a metaphor.	მინდა რომ ილუზიაზე იფიქროთ როგორც მეტაფორაზე.


Vision is one of the best things we do.	ხედვა ერთ-ერთი საუკეთესო რამაა რაც ჩვენ შეგვიძლია.


We have a huge part of our brain dedicated to vision -- bigger than dedicated to anything else.	ჩვენი ტვინის დიდი ნაწილი სწორედ რომ ხედვას ეთმობა. ის სხვა ფუნქციებისთვის დათმობილ ნაწილებზე დიდის.


We use our vision more hours of the day than anything else.	ჩვენ ხედვას ყველა სხვა საქმიანობაზე ხშირად ვახორციელებთ.


We're evolutionarily designed to use vision.	და ჩვენ ევოლუციურად ხედვისთვის ვართ შექმნილები.


And if we have these predictable repeatable mistakes in vision, which we're so good at, what are the chances we won't make even more mistakes in something we're not as good at, for example, financial decision-making.	და თუკი ჩვენ ასე განმეორებით ვუშვებთ ასეთ პროგნოზირებად შეცდომებს ხედვაში, რაშიც ჩვენ ასე გაწაფულები ვართ, რაა იმის შანსი რომ არ ვუშვებთ ამაზე მეტ შეცდომას ისეთ ამოცანებში რომლებშიც არცთუისე გაწაფულები ვართ? მაგალითად, ფინანსური გადაწყვეტილებების მიღება.


(Laughter) Something we don't have an evolutionary reason to do, we don't have a specialized part of the brain for, and we don't do that many hours of the day.	(სიცილი) ჩვენ არ გვაქვს საჭირო ევოლუციური დიზაინი ამისთვის. ჩვენ არ გვაქვს ტვინის სპეციალური ნაწილი ამისთვის და ამით არ ვართ დაკავებული საათების განმავლობაში ყოველ დღე. და მაშინ ნამდვილად შესაძლებელია


The argument is in those cases, it might be that we actually make many more mistakes.	რომ ასეთ შემთხვევებში ჩვენ ბევრად უფრო მეტ შეცდომებს ვუშვებთ.


And worse -- not having an easy way to see them, because in visual illusions, we can easily demonstrate the mistakes; in cognitive illusion it's much, much harder to demonstrate the mistakes to people.	და სიტუაციას ართულებს ის გარემოება, რომ ეს შეცდომები არცთუისე ადვილი შესამჩნებია. ვიზუალური ილუზიის შემთხვევაში ადვილად შეგვიძლია შეცდომების დემონსტრირება. შემეცნებით ილუზიებში ბევრად ძნელია აჩვენო ადამიანს შეცდომები.


So I want to show you some cognitive illusions, or decision-making illusions, in the same way.	მე მინდა გაჩვენოთ რამდენიმე შემეცნებითი ილუზია, ან გადაწყვეტილებათა მიღების ილუზია იგივენაირად.


And this is one of my favorite plots in social sciences.	ესაა ჩემი ფავორიტი ნახაზი სოციალურ მეცნიერებაში.


It's from a paper by Johnson and Goldstein.	ესაა ჯონსონისა და გოლდსტეინის სტატიიდან.


It basically shows the percentage of people who indicated they would be interested in donating their organs.	და ის გვაჩვენებს იმ ადამიანთა რპოცენტულ რაოდენობას რომლებმაც აღნიშნეს, რომ ისინი დაინტერესებულნი არიან საკუთარი ორგანოების დონაციით.


These are different countries in Europe.	ესაა ევროპის სხვადასხვა ქვეყნები.


You basically see two types of countries: countries on the right, that seem to be giving a lot; and countries on the left that seem to giving very little, or much less.	და თქვენ ხედავთ ორი სახის ქვეყნებს. ქვეყნები მარჯვნივ თითქოს ბევრს გასცემენ. ქვეყნები მარცხნივ - ცოტას, ან ბევრად უფრო ნაკლებს.


The question is, why?	საკითხავია რატომ? რატომ გასცემს ზოგი ქვეყანა ბევრს


Why do some countries give a lot and some countries give a little?	ზოგი კი ცოტას?


When you ask people this question, they usually think that it has to be about culture.	როცა სვამ ასეთ შეკითხვას, ხალხი ფიქრობს რომ ეს კულტურაზეა დამოკიდებული.


How much do you care about people?	არა? რანდენად აღელვებს ხალხს სხვების ბედი?


Giving organs to somebody else is probably about how much you care about society, how linked you are.	საკუთარი ორგანოების სხვისთვის მიცემა ალბათ დამოკიდებულია იმაზე, თუ რამდენად გაღელვებს საზოგადოების ბედი.


Or maybe it's about religion.	ან შეიძლება ეს რელიგიაზე იყოს დამოკიდებული.


But if you look at this plot, you can see that countries that we think about as very similar, actually exhibit very different behavior.	მაგრამ თუ შევხედავთ ნახაზს აღმოვაჩენთ რომ ქვეყნები, რომლებსაც ერთნაირებად მოვიაზრებთ სინამდვილეში ძალიან განსვავებულად იქცევიან.


For example, Sweden is all the way on the right, and Denmark, which we think is culturally very similar, is all the way on the left.	მაგალითად შვედეთი მარჯვნივაა. დანია კი, რომელიც კულტურულად შვედეთთან ძალიან ახლოსაა მარცხნივ.


Germany is on the left, and Austria is on the right.	გერმანია მარცხნივაა. ავსტრია - მარჯვნივ.


The Netherlands is on the left, and Belgium is on the right.	ჰოლანდია მარცხნივაა. ბელგია კი მარჯვნივ.


And finally, depending on your particular version of European similarity, you can think about the U.K. and France as either similar culturally or not, but it turns out that with organ donation, they are very different.	და ევროპული მსგავსების თქვენეული განსაზღვრების მიხედვით, თქვენ შეგიძლიათ იფიქროთ რომ ბრიტანეთი და საფრანგეთი ერთნაირი ანდ განსხვავებული ქვეყნებია. მაგრამ ჯოდესაც ჯერი დონორობაზე მიდგება ისინი ძალიან განსხვავებულად იქცევიან.


By the way, the Netherlands is an interesting story.	სხვათა შორის ჰონადია საინტერესო მაგალითია.


You see, the Netherlands is kind of the biggest of the small group.	ჰოლანდია პატარა ჯგუფში ყველაზე დიდია.


It turns out that they got to 28 percent after mailing every household in the country a letter, begging people to join this organ donation program.	მათ მიაღწიეს 28 პროცენტს მას შემდეგ რავ ყველა ოჯახს გაუგზავნეს წერილი თხოვნით რომ შეერთებოდნენ დონაციის პროგრამას.


You know the expression, "Begging only gets you so far."	იცით გამოთქმა: "თხოვნა მხოლოდ ნაწილობრივ შედეგს გამოიღებს"?


It's 28 percent in organ donation.	მათ მიიღეს 28 პროცენტი.


(Laughter) But whatever the countries on the right are doing, they're doing a much better job than begging.	(სიცილი) მაგრამ რასაც არ უნდა აკეთებდნენ ქვეყნები მარჯვნივ ისინი აშკარად უკეთს რამეს აკეთებენ ვიდრე თხოვნაა.


So what are they doing?	მაშ რას აკეთებენ?


Turns out the secret has to do with a form at the DMV.	როგორც ირკვევა, საქმე იმ ბლანკშია რომელსაც ხალხი ავსებს.


And here is the story.	აი რა ხდება.


The countries on the left have a form at the DMV that looks something like this.	ქვეყნებს მარცხნივ აი ასეთი ფორმა აქვთ.


"Check the box below if you want to participate in the organ donor program."	აღნიშნეთ ქვემოთ თუ გინდათ დონაციის პროგრამაში მონაწილეობა.


And what happens?	და რა ხდება?


People don't check, and they don't join.	ხალხი არ აღნიშნავს. და შესაბამისად არ მონაწილეობს.


The countries on the right, the ones that give a lot, have a slightly different form.	ქვეყნებს მარჯვნივ კი ოდნავ განსხვავებული ბლანკი აქვთ.


It says, "Check the box below if you don't want to participate ..."	იქ წერია: აღნიშნეთ ქვემოთ თუ არ გინდათ მონაწილეოვა.


Interestingly enough, when people get this, they again don't check, but now they join.	საინტერესო ისაა, რომ როცა ხალხი ამას კითხულობს, ისევ არ აღნიშნავს. მაგრამ ამ შემთხვევაში ისინი მონაწილეობენ.


(Laughter) Now, think about what this means.	(სიცილი) ახლა კი დაფიქრდით რას ნიშნავს ეს.


You know, we wake up in the morning and we feel we make decisions.	დილით ვიღვიძებთ და გვგონია რომ გადაწყვერილებებს ვიღებთ.


We wake up in the morning and we open the closet; we feel that we decide what to wear.	ვიღვიძებთ დილით და ვიხედებით გარდერობში. და ჩვენ გვგონია რომ ვიღებთ გადაწყვეტილებას რა ჩავიცვათ.


we open the refrigerator and we feel that we decide what to eat.	ვაღებთ მაცივარს და გვგონია რომ ვიღებთ გადაწყვეტილებას რა ვჭამოთ.


What this is actually saying, is that many of these decisions are not residing within us.	რასაც ეს გვეუბნება კი ისაა, რომ მრავალ ასეთ გადაწყვეტილებას ჩვენ სულაც არ ვიღებთ.


They are residing in the person who is designing that form.	მათ იღებს ხალხი რომელიც ბლანკებს ქმნის.


When you walk into the DMV, the person who designed the form will have a huge influence on what you'll end up doing.	როდესაც საქმე ასეთ გადაწყვეტილებებს ეხება ადამიანს, რომელმაც ბლანკი შეადგინა დიდი გავლენა ექნება იმაზე თუ თქვენ რას მოიმოქმედებთ.


Now, it's also very hard to intuit these results.	საკმაოდ რთულია ამ მიგნების აღქმა.


Think about it for yourself.	თავად დაფიქრდით. რამდენი ტქვენგანი ფიქრობს, რომ


How many of you believe that if you went to renew your license tomorrow, and you went to the DMV, and you encountered one of these forms, that it would actually change your own behavior?	თუ თქვენ დაგჭირდებოდათ ახალი მართვის მოწმობის აღება და შესაბამის ორგანოში მიხვიდოდით და მოგცემდნენ ასეთ ფორმას შესავსებად ეს შეცვლიდა თქვენს ქცევას?


Very hard to think that it would influence us.	ძალიან ძნელია იფიქრო რომ ეს გავლენას მოახდენდა ჩვენზე.


We can say, "Oh, these funny Europeans, of course it would influence them."	თქვენ ალბათ იტყოდით: "ეს ევროპელები... რა თქმა უნდა მათზე ეს მოახდენდა გავლენას." მაგრამ როცა საქმე ჩვენ გვეხება


But when it comes to us, we have such a feeling that we're in the driver's seat, such a feeling that we're in control and we are making the decision, that it's very hard to even accept the idea that we actually have an illusion of making a decision, rather than an actual decision.	ჩვენ გვგონია რომ საჭესთან ჩვენ ვართ, ჩვენ გვგონია, რომ ჩვენ ნაკონტროლებთ სიტუაციას, ჩვენ ვიღებთ გადაწყვეტილებებს, ძალიან ძნელია ის დაიჯერო რომ სინამდვილეში ჩვენ უბრალოდ გვაქვს ილუზია რომ ვიღებთ გადაწყვეტილებას, იმის მაგივრად რომ მართლა მივიღოთ გადაწყვეტილება.


Now, you might say, "These are decisions we don't care about."	ახლა თქვენ იტყვით "ეს ისეთი გადაწყვეტილებებია რომლებიც ჩვენ არ გვადარდებს."


In fact, by definition, these are decisions about something that will happen to us after we die.	სინამდვილეში ესაა გადაწყვეტილება იმის შესახებ თუ რა ბედი გვეწევა მას შემდეგ რაც ჩვენ მოვკვდებით.


How could we care about something less than about something that happens after we die?	როგორ უნდა გვადარდებდეს ის თუ რა მოხდება ჩვენი სიკვდილის შემდეგ?


So a standard economist, somebody who believes in rationality, would say, "You know what?	ამიტომ ჩვეულებრივი ეკონომისტი, რომელსაც რაციონალურობის სწამს, იტყოდა "რომ ფანქრის წევისა და V-ს მოხაზვის დანახარჯი


The cost of lifting the pencil and marking a "V" is higher than the possible benefit of the decision, so that's why we get this effect."	მეტია ჩვენს შესაძლო შემოსავალზე, რომელიც ამ გადაწყვეტილებას შეიძლება მოჰყვეს." სწორედ ამიტომაა რომ ასეთ შედეგს ვიღებთ.


(Laughter) But, in fact, it's not because it's easy.	მაგრამ სინამდვილეში ეს იმიტომ არ ხდება რომ ეს ადვილია


It's not because it's trivial. It's not because we don't care.	რომ ეს ტრივიალურია. ან რომ ჩვენ ეს არ გვაღელვებს.


It's the opposite. It's because we care.	პირიქით, ეს ხდება იმიტომ რომ ეს გვაღელვებს.


It's difficult and it's complex.	ეს რთული და კომპლექსური საკითხია.


And it's so complex that we don't know what to do.	ეს ისე კომპლექსურია, რომ ჩვენ არ ვიცით რა გავაკეთოთ.


And because we have no idea what to do, we just pick whatever it was that was chosen for us.	და იმიტომ რომ არ ვიცით რა გავაკეთოთ ვირჩევთ იმას, რაც ჩვენს მაგივრად უკვე აირჩიეს.


I'll give you one more example.	მე სხვა მაგალითსაც გაჩვენებთ.


This is from a paper by Redelmeier and Shafir.	ეს რედელმეიერისა და შეიფერის სტატიიდანაა.


And they said, "Would this effect also happens to experts?	და მათ თქვეს: "ეს ექსპერტებსაც მოსდით


People who are well-paid, experts in their decisions, and who make a lot of them?"	ადამიანებს, რომლებიც თავიანთი გადაწყვეტილებების ექსპერტები არიან ეს მათაც მოსდით."


And they took a group of physicians.	და მათ აიღეს ექიმთა ჯგუფი.


They presented to them a case study of a patient.	მისცეს მათ პაციენტი მაგალითად.


They said, "Here is a patient. He is a 67-year-old farmer.	აგერ პაციენტი. 67 წლის ფერმერი.


He's been suffering from right hip pain for a while."	მას კარგა ხანია სტანჯავს მარჯვენა თეზოს ტკივილი.


And then, they said to the physicians, "You decided a few weeks ago that nothing is working for this patient.	და შემდეგ უთხრეს ექიმს "რამდენიმე კვირის წინ თქვენ დაასკვენით რომ ამ პაციენტს არაფერი არ შველის.


All these medications, nothing seems to be working.	მთელი ეს წამლები. არაფერი არ მოქმედებს.


So you refer the patient for hip replacement therapy.	ჰოდა თქვენც ურჩიეთ პაციენტს


Hip replacement. Okay?"	თეძოს შეცვლა"


So the patient is on a path to have his hip replaced.	ჰოდა პაციენტმაც გადაწყვიტა გადაენერგა თეძო.


Then they said to half of the physicians, "Yesterday, you reviewed the patient's case, and you realized that you forgot to try one medication.	ამის შემდეგ ექიმთა ნახევარს მათ უთხრეს "გუშინ თქვენ კიდევ ერთხელ გადახედეთ პაციენტის ისტორიას და აღმოაჩინეთ რომ არ გიცდიათ ერთი წამალი.


You did not try ibuprofen.	არ გიცდიათ იბუპროფენი.


What do you do? Do you pull the patient back and try ibuprofen?	რას მოიმოქმედებდით? დაუძახებდით უკან პაციენტს და ცდიდით იბუპროფენს?


Or do you let him go and have hip replacement?"	თუ არაფერსაც არ იზამდით და უფლებას მისცემდით გადაენერგათ მისთვის თეძო?"


Well, the good news is that most physicians in this case decided to pull the patient and try ibuprofen.	კარგი ამბავი ისაა, რომ ექიმთა უმრავლესობამ გადაწყვიტა პაციენტი გამოეხმო და იბუპროფენი ეცადა.


Very good for the physicians.	ძალიან კარგი.


To the other group of physicians, they said, "Yesterday when you reviewed the case, you discovered there were two medications you didn't try out yet -- ibuprofen and piroxicam."	ექიმთა მეორე ნაწილს კი მათ უთხრეს გუშინ, როცა თქვენ კიდევ ერთხელ გადახედეთ პაციენტის იტორიას თქვენ აღმოაჩინეთ, რომ არ გიცდიათ ორი წამალი. იბუპროფენი და იპროქსიკამი.


You have two medications you didn't try out yet.	რას მოიმოქმედებდით?


What do you do? You let him go, or you pull him back?	გადანერგვის უფლებას მისცემდით თუ უკან გამოიხმობდით?


And if you pull him back, do you try ibuprofen or piroxicam? Which one?"	და თუკი უკან გამოიხმობდით რომელს ცდიდით? იბუპროფენს თუ პიროქსიკამს?


Now, think of it: This decision makes it as easy to let the patient continue with hip replacement, but pulling him back, all of the sudden it becomes more complex.	ახლა დაფიქრდით. არ გამოხმობის გადაწყვეტილება ადვილია. გამოხმობა კი უცებ კომპლექსური გახდა.


There is one more decision.	მას ერთი ალტერნატივა დაემატა.


What happens now?	ახლა რა ხდება?


The majority of the physicians now choose to let the patient go for a hip replacement.	ექიმთა უმრავლესობამ არ გამოხმობის გადაწყვეტილება მიიღო.


I hope this worries you, by the way -- (Laughter) when you go to see your physician.	იმედი მაქვს რომ ეს თქვენ აგაღელვებთ (სიცილი) როცა თქვენ ექიმთან წახვალთ.


The thing is that no physician would ever say, "Piroxicam, ibuprofen, hip replacement. Let's go for hip replacement."	საქმე ისაა, რომ აც ერთი ექიმი არ იტყოდა "პროქსიკამი, იბუპროფენი, თეძოს გამოცვლა... მოდი თეძოს გამოცვლა ავირჩიოთ."


But the moment you set this as the default, it has a huge power over whatever people end up doing.	მაგრამ როდესაც ეს უკანასკნელი წინასწარაა არჩეული ეს ძალიან დიდ გავლენას ახდენს იმაზე თუ რას მოიმოქმედებს ხალხი.


I'll give you a couple of more examples on irrational decision-making.	ირაციონალური მოქმედების კიდევ რამდენიმე მაგალითს გაჩვენებთ.


Imagine I give you a choice: Do you want to go for a weekend to Rome, all expenses paid -- hotel, transportation, food, a continental breakfast, everything -- or a weekend in Paris?	წარმოიდგინეთ მე მოგეცით არჩევანი. გინდათ შაბათ-კვირის რომში გატარება? ხარჯები მთლიანად დაფარულია, სასტუმრო, ტრანსპორტი, საჭმელი საუზმე, ყველაფერი. თუ პარიზში?


Now, weekend in Paris, weekend in Rome -- these are different things.	შაბათ-კვირა პარიზში და რომში სხვადასხვა რამეა.


They have different food, different culture, different art.	სხვა საჭმელი, სხვა კულტურა, სხვა ხელოვნება.


Imagine I added a choice to the set that nobody wanted.	ახლა წარმოიდგინეთ მე დავამატე ერთი ალტერნატივა რომელიც არავის არ უნდოდა.


Imagine I said, "A weekend in Rome, a weekend in Paris, or having your car stolen?"	წარმოიდგინეთ მე შემოგთავაზეთ "შაბათ-კვირა რომში პარიზში, ან ის რომ თქვენი მანქანა მოიპარონ"


(Laughter) It's a funny idea, because why would having your car stolen, in this set, influence anything?	(სიცილი) საინტერესოა. რატომ უნდა მოახდინოს გავლენა არჩევანზე მანქანის მოპარვის ალტერნატივამ?


(Laughter) But what if the option to have your car stolen was not exactly like this?	(სიცილი) მაგრამ რა მოხდება თუ მანქანის მოპარვის ალტერნატივა ცოტა სხვანაირად იქნება წარმოდგენილი?


What if it was a trip to Rome, all expenses paid, transportation, breakfast, but it doesn't include coffee in the morning?	რა მოხდება თუკი ეს იქნება ისე მოგზაურობა რომში, ყველაფერი ანაზღაურებულია, ტრანსპორტი, საუზმე მაგრამ არ შედის ყავა დილით.


If you want coffee, you have to pay for it yourself, it's two euros 50.	თუ გინდათ ყავა მაშინ თქვენ უნდა გადაიხადოთ 2.50 ევრო.


(Laughter) Now in some ways, given that you can have Rome with coffee, why would you possibly want Rome without coffee?	ახლა დაფიქრდით, თუკი თქვენ გაქვთ რომი ყავით რატომ ამოირჩევთ რომს ყავის გარეშე?


It's like having your car stolen. It's an inferior option.	ეს იგივეა რაც მოპარული მანქანა. უარესი ალტერნატივაა.


But guess what happened?	მაგრამ გამოიცანით რა მოხდა. როგორც კი დაამატებთ რომს ყავის გარეშე


The moment you add Rome without coffee, Rome with coffee becomes more popular, and people choose it.	რომი ყავით ხდება ურო პოპულარული. მეტი ადამიანი ირჩევს მას.


The fact that you have Rome without coffee makes Rome with coffee look superior, and not just to Rome without coffee -- even superior to Paris.	უბრალო ფაქტი რომ დაამატეთ რომი უყავოდ რომს ყავით ხდის უკეთეს ალტერნატივად. არა მხოლოდ უყავო რომზე, არამედ პარიზზეც.


(Laughter) Here are two examples of this principle.	(სიცილი) აგერაა იგივე პრინციპის ორი მაგალითი.


This was an ad in The Economist a few years ago that gave us three choices: an online subscription for 59 dollars, a print subscription for 125 dollars, or you could get both for 125.	ესაა სარეკლამო პოსტერი ჟურნალ ეკონომისტის რამდენიმე წლის წინანდელი ნომრიდან რომელიც თქვენ გთავაზობთ სამ ალტერნატივას. ელექტრონული ვერსიის გამოწერას 59 დოლარად. ნაბეჭდი ვერსიის გამოწერას 125 დოლარად. და ორივეს გამოწერას 125 დოლარად.


(Laughter) Now I looked at this, and I called up The Economist, and I tried to figure out what they were thinking.	(სიცილი) მე როცა ვნახე ეს რეკლამა დავურეკე ჟირნალს და ვცადე გამერკვია რატომ შესთავაზეს მომხმარებელს ასეთი არჩევანი.


And they passed me from one person to another to another, until eventually I got to the person who was in charge of the website, and I called them up, and they went to check what was going on.	მრავალი გადამისამართების შემდეგ მოვხვდი ადამიანთან რომელიც მთელს ვებსაიტს კურირებდა. დავურეკე და ისინიც დამპირდნენ რომ გაარკვევდნენ რა ხდებოდა.


The next thing I know, the ad is gone, no explanation.	და უცებ ეს რეკლამა გაქრა. ყოველგვარი ახსნა-განმარტების გარეშე.


So I decided to do the experiment that I would have loved The Economist to do with me.	ჰოდა მეც გადავწყვიტე ჩამეტარებინა ექსპერიმენტი სადაც ძალიან მინდოდა ჟურნალსაც მიეღო მონაწილეობა.


I took this and I gave it to 100 MIT students.	ჩვენი უნივერსიტეტის 100 სტუდენტს მივეცი ეს პოსტერი


I said, "What would you choose?"	და ვკითხე რას აირჩევდნენ.


These are the market shares -- most people wanted the combo deal.	ესაა მიღებული განაწილება. უმრავლესობას კომბინირებული შეთავაზება უნდოდა.


Thankfully, nobody wanted the dominant option.	კიდევ კარგი უარესი ალტერნატივა არავის უნდოდა.


That means our students can read.	ეს ნიშნავს რომ ჩვენმა სტუდენტებმა კითხვა იციან.


(Laughter) But now, if you have an option that nobody wants, you can take it off, right?	(სიცილი) თუ ჩვენ გვაქვს ალტერნატივა, რომელიც არავის არ უნდა ჩვენ შეგვიძლია უბრალოდ ამოვიღოთ სიიდან, არა?


So I printed another version of this, where I eliminated the middle option.	ჰოდა მეც გავაკეთე ახალი პოსტერი სადაც ეს ალტერნატივა არ იყო.


I gave it to another 100 students. Here is what happened: Now the most popular option became the least popular, and the least popular became the most popular.	და მივეცი 100 სტუდენტს. აი რა მოხდა. ყველაზე პოპულარული ალტერნატივა ახლა არაპოპულარული გახდა. და პირიქით.


What was happening was the option that was useless, in the middle, was useless in the sense that nobody wanted it.	რა მოხდა და რომელიც უსარგებლო იყო, შუა, უსარგებლო იყო იმ მხრივ რომ არავის არ უნდოდა.


But it wasn't useless in the sense that it helped people figure out what they wanted.	მაგრამ არ იყო უსარგებლო იმ მხრივ რომ ის ეხმარებოდა ხალხს მიმხვდარიყვნენ თუ რა უნდოდათ.


In fact, relative to the option in the middle, which was get only the print for 125, the print and web for 125 looked like a fantastic deal.	სინამდვილეში შუა ალტერნატივასთან შედარებით, რომელიც იყო ნაბეჭდი ვერსია 125 დოლარად, ნაბეჭდი და ელექტრონული ერთად 135 დოლარად ფანტასტიკურად ჩანდა.


And as a consequence, people chose it.	შედეგად ხალხიც სწორედ მას ირჩევდა.


The general idea here, by the way, is that we actually don't know our preferences that well.	ზოგადი გზავნილი, სხვათა შორის, არის რომ ჩვენ არცთუისე კარგად ვიცით თუ რა გვინდა.


And because we don't know our preferences that well, we're susceptible to all of these influences from the external forces: the defaults, the particular options that are presented to us, and so on.	და სწორედ იმიტომ რომ არ ვიცით ზუსტად რა გვინდა ადვილად ვექცევით გარეშე ძალების გავლენის ქვეშ. წინასწარ არჩეული ალტერნატივები, ალტერნატივების სია რომელსაც გვთავაზობენ და ა.შ.


One more example of this.	კიდევ ერთი მაგალითი.


People believe that when we deal with physical attraction, we see somebody, and we know immediately whether we like them or not, if we're attracted or not.	ხალხი ფიქრობს, რომ როცა საქმე ფიზიკურ მიმზიდველობას ეხება დაინახავ ვინმეს და უმალვე იცი მოგწონს თუ არა. გიზიდავს თუ არა.


This is why we have these four-minute dates.	ამიტომ გვაქვს ეს ოთხ-წუთიანი პაემნები.


So I decided to do this experiment with people.	მეც გადავწყვიტე ეს ექსპერიმენტი ჩამეტარებინა ხალხზე.


I'll show you images here, no real people, but the experiment was with people.	მე გაჩვენებთ ხალხის სურათებს - თვითონ ხალხს არა. თვითონ ექსპერიმენტში ხალხი მონაწილეობდა.


I showed some people a picture of Tom, and a picture of Jerry.	მე ვაჩვენე ხალხს ტომის სურათი და ჯერის სურათი


and I said, "Who do you want to date?	და ვკითხე, ვისთან გინდათ წახვიდეთ პაემანზე ტომთან, თუ ჯერისთან?


But for half the people, I added an ugly version of Jerry.	მაგრამ ხალხის ნახევარს მესამე ალტერნატივად ვანახე, სადაც მახინჯი ჯერი იყო გამოსახული.


I took Photoshop and I made Jerry slightly less attractive.	ფოტოშოპით მისი სახე ოდნავ ნაკლებად მიმზიდველი გავხადეთ.


(Laughter) For the other people, I added an ugly version of Tom.	(სიცილი) მეორე ნახევარს ალტერნატივად მახინჯი ტომის სურათი ვანახეთ.


And the question was, will ugly Jerry and ugly Tom help their respective, more attractive brothers?	და გვაინტერესებდა დაეხმარებოდა თუ არა მახინჯი ტომი და ჯერი მათ უფრო მიმზიდველ შესაბამის ძმებს.


The answer was absolutely yes.	პასუხია: კი.


When ugly Jerry was around, Jerry was popular.	როცა მახინჯი ჯერი იყო ალტერნატივებში - ჯერი პოპულარული იყო.


When ugly Tom was around, Tom was popular.	როცა მახინჯი ტომი იყო ალტერნატივებში - ტომი იყო პოპულარული.


(Laughter) This of course has two very clear implications for life in general.	(სიცილი) ამას ორი მარტივი შედეგი აქვს საერთოდ ცხოვრებაში გამოსაყენებლად.


If you ever go bar-hopping, who do you want to take with you?	თუ კაფეში პარტნიორის საძებნად მიდიხართ ვინ უნდა წაიყვანოთ თან?


(Laughter) You want a slightly uglier version of yourself.	(სიცილი) თქვენ გჭირდებათ თქვენივე ოდნავ მახინჯი ვერსია.


(Laughter) Similar, but slightly uglier.	(სიცილი) თქვენნაირი, მსგავსი... მაგრამ ოდნავ მახინჯი.


(Laughter) The second point, or course, is that if somebody invites you to bar hop, you know what they think about you.	(სიცილი) მეორე შედეგი კი ისაა, რომ თუ ვინმე გთხოვთ მასთან ერთად წახვიდეთ კაფეში, უკვე იცით ის ადამიანი რას ფიქრობს თქვენზე.


(Laughter) Now you get it.	(სიცილი) ახლა უკვე ხვდებით რისი თქმაც მინდა.


What is the general point?	რა არის ზოგადი გაკვეთილი?


The general point is that, when we think about economics, we have this beautiful view of human nature.	ესს ის, რომ როცა ეკონომიკაზე ვფიქრობთ ვფიქრობთ იდეალურ ადამიანზე.


"What a piece of work is a man! How noble in reason!"	"როგორი ხელოვნების ნიმუშია ადამიანი! როგორი კეთილშობილი ინტერესებით!"


We have this view of ourselves, of others.	ჩვენ ასე ვფიქრობთ ჩვენს თავზე, სხვებზე.


The behavioral economics perspective is slightly less "generous" to people; in fact, in medical terms, that's our view.	ქცევითი ეკონომიკის შეხედულება ნაკლებად დიდსულოვანია ადამიანთან მიმართებაში. აი ესაა ჩვენი მოსაზრება. (სიცილი)


(Laughter) But there is a silver lining.	მაგრამ არის რაღაც პოზიტიურიც.


The silver lining is, I think, kind of the reason that behavioral economics is interesting and exciting.	სწორედ ეს პოზიტიურია ის რაც ქცევითი ეკონომიკის საინტერესოობას განაპირობებს.


Are we Superman, or are we Homer Simpson?	ვეინ ვართ ჩვენ? სუპერმენები თუ ჰომერ სიმპსონები?


When it comes to building the physical world, we kind of understand our limitations.	ჰოცა საქმე შენებას ეხება, ჩვენ თითქოს ვიცით რა შეგვიძლია


We build steps.	ჩვენ ვქმნით საფეხურებს, და ამ რაღაცეებს


And we build these things that not everybody can use, obviously.	რომელთა გამოყენებაც ყველას არ შეუძლია.


(Laughter) We understand our limitations, and we build around them.	(სიცილი) ჩვენ ვხვდებით ჩვენი შესაძლებლობების საზღვრებს და გვერდს ვუვლით მათ.


But for some reason, when it comes to the mental world, when we design things like healthcare and retirement and stock markets, we somehow forget the idea that we are limited.	მაგრამ როდესაც საქმე გონებრივ შესაძლებლობებს ეხება როდესაც ჩვენ ვქმნით ისეთ რამეებს როგორიცაა ჯანდაცვა, საპენსიო მექანიზმი და საფონდო ბირჟა ჩვენ რატომღაც გვაგიწყდება რომ ჩვენი შესაძლებლობები შეზღუდულია


I think that if we understood our cognitive limitations in the same way we understand our physical limitations, even though they don't stare us in the face the same way, we could design a better world, and that, I think, is the hope of this thing.	მე მგონია, ჩვენ რომ ვხვდებოდეთ თუ სადაა ჩვენი გონებრივი შესაძლებლობების ზღვარი იგივე ნაირად როგორც ჩვენ ამას ფიზიკურ შესაძლებლობებთან დაკავშირებით ვხვდებით, იმის მიუხედავად რომ ეს ასე ადვილი გასაკეთებელი არაა ჩვენ შევძლებდით უკეთესი სამყარო აგვეშენებინა. და მე მგონია რომ არის ამის იმედი.


Thank you very much.	დიდი მადლობა.


(Applause)	(აპლოდისმენტები)


I'm here because I have a very important message: I think we have found the most important factor for success.	აქ ვარ იმისთვის, რომ ძალიან მშნივენლოვანი რამ გითხრათ: ვფიქრობ ჩვენ ვიპოვნეთ წარმატების ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორი.


And it was found close to here, Stanford.	და ის ნაპოვნი იყო აქედან ახლოს, სტენფორდში.


Psychology professor took kids that were four years old and put them in a room all by themselves.	ფსიქოლოგიის პროფესორმა 4 წლის ბავშვები და დასვა ოთახში, მარტო.


And he would tell the child, a four-year-old kid, "Johnny, I am going to leave you here with a marshmallow for 15 minutes.	და ეუბნებოდა, 4 წლის ბავშვევს, "ჯონი, ეხლა მარტო დაგტოვებ ზეფირთან 15 წუთით.


If, after I come back, this marshmallow is here, you will get another one. So you will have two."	როცა დავბრუნდები, თუ ეს ზეფირი ისევ აქ იქნება მეორეს მიიღებ. ასე რომ, ორი გექნება."


To tell a four-year-old kid to wait 15 minutes for something that they like, is equivalent to telling us, "We'll bring you coffee in two hours."	ოთხი წლის ბავშვს უთხრა 15 წუთი დაელოდე რათა მიიღო ის რაც მოგწონს, იგივეა რაც ჩვენ გვითხრა, "ყავას ორ საათში მოგიტანთ."


(Laughter) Exact equivalent.	(სიცილი) ზუსტად იგივეა.


So what happened when the professor left the room?	და რა მოხდა როცა პროფესორმა დატოვა ოთახი?


As soon as the door closed...	როგორც კი კარი დაიხურა...


two out of three ate the marshmallow.	2/3-მა შეჭამა ზეფირი.


Five seconds, 10 seconds, 40 seconds, 50 seconds, two minutes, four minutes, eight minutes.	5 წამი, 10 წამი, 40 წამი, 50 წამი, 2 წუთი, 4 წუთი, 8 წუთი.


Some lasted 14-and-a-half minutes.	ზოგმა გაუძლო 14 წუთი, და ნახევარი.


(Laughter) Couldn't do it. Could not wait.	(სიცილი) ვერ შეძლო. ვერ მოითმინა.


What's interesting is that one out of three would look at the marshmallow and go like this ...	საინტერესოა რომ 1/3 შეხედავდა ზეფირს და ასეთ რაღაცეებს იზამდა...


Would look at it.	დაუწყებდა ყურებას.


Put it back.	დადებდა უკან.


They would walk around. They would play with their skirts and pants.	ბოლთის ცემას დაიწყებდნენ. კაბით ან შარვლით თამაშს.


That child already, at four, understood the most important principle for success, which is the ability to delay gratification.	ამ ბავშვს, 4 წლის ასაკში, უკვე ესმოდა, წარმატების ყველაზე მნიშვნელოვანი პრინციპი, რომელიცაა სიამოვნების გადავადების უნარი.


Self-discipline: the most important factor for success.	თვით-დისციპლინა: წარმატების ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორი.


15 years later, 14 or 15 years later, follow-up study.	15 წლის შემდეგ, 14 თუ 15 წლის შემდეგ, კვლევა განახლდა


What did they find?	რა აღმოაჩინეს?


They went to look for these kids who were now 18 and 19.	მათ მოძებნეს ეს ბავშვები, რომლებიც ახლა 18 და 19 წლის იყვნენ.


And they found that 100 percent of the children that had not eaten the marshmallow were successful.	და აღმოაჩინეს, რომ 100% ბავშვებისა, რომლებმაც არ შეჭამეს ზეფირი იყვნენ წარმატებული.


They had good grades. They were doing wonderful.	მათ ჰქონდათ მაღალი ქულები.


They were happy. They had their plans.	ბედნიერები იყვნენ, გეგმები ჰქონდათ.


They had good relationships with the teachers, students.	მათ ჰქონდათ კარგი ურთიერთობა მასწავლებლებთან, სტუდენტებთან.


They were doing fine.	უბრალოდ კარგად იყვნენ.


A great percentage of the kids that ate the marshmallow, they were in trouble.	და ბავშვების დიდი ნაწილი, ვინც შეჭამა ზეფირი, ცუდ დღეში იყვნენ.


They did not make it to university.	უნვერსიტეტში ვერ მოხვდნენ.


They had bad grades. Some of them dropped out.	ჰქონდათ დაბალი ნიშნები. ზოგი სკოლიდან გარიცხეს.


A few were still there with bad grades.	ზოგი დარჩა სკოლაში დაბალი ნიშენებით.


A few had good grades.	ცოტა მათგანს ჰქონდა კარგი ნიშანი.


I had a question in my mind: Would Hispanic kids react the same way as the American kids?	თავში კითხვა მიტრიალებდა: ესპანელ ბავშვებს ისეთივე რეაქცია ექნებათ როგორიც ამერიკელებს?


So I went to Colombia. And I reproduced the experiment.	ამიტომ, წავედი კოლუმბიაში.


And it was very funny. I used four, five and six years old kids.	და გავიმეორე ექსპერიმენტი. ეს ძალიან სასაცილო იყო.


And let me show you what happened.	მე მყავდა 4, 5 და 6 წლის ბავშვები. და ნახეთ რა მოხდა.


(Spanish) (Laughter) So what happened in Colombia?	(ესპანური)(სიცილი) ანუ რა მოხდა კოლუმბიაში?


Hispanic kids, two out of three ate the marshmallow; one out of three did not.	ესპანელი ბავშვების, 2/3-მა შეჭამა ზეფირი; 1/3-მა არა.


This little girl was interesting; she ate the inside of the marshmallow.	ეს პატარა გოგო საინტერსოდ მოიქცა; მან ზეფირი შიგნიდან შეჭამა.


(Laughter) In other words, she wanted us to think that she had not eaten it, so she would get two.	(სიცილი) სხვა სიტყვებით, მას უნდოდა დაეჯერებინა ჩვენთვის, რომ არ შეჭამა, და მიიღებად ორს.


But she ate it.	მაგრამ მან შეჭამა.


So we know she'll be successful. But we have to watch her.	ჩვენ ვიცით ის იქნება წარმატებული, მაგრამ თვალყური უნდა ვადევნოთ.


(Laughter) She should not go into banking, for example, or work at a cash register.	(სიცილი) სიტყვაზე, საბანკო საქმეში არ უნდა წავიდეს, ან სალაროსთან იმუშაოს.


But she will be successful.	მაგრამ ის იქნება წარმატებული.


And this applies for everything. Even in sales.	და ეს ესედაგება ყვეაფერს.


The sales person that -- the customer says, "I want that." And the person says, "Okay, here you are."	იგივე ვაჭრობას. გამყიდველი რომელიც -- კლინეტი ეუბნება, "ეს მინდა." გამყიდველი "კაი, ინებეთ."


That person ate the marshmallow.	მაგ გამყიდველმა შეჭამა ზეფირი.


If the sales person says, "Wait a second.	თუ გამყიდეველი იძახის, "ერთ წუთით,


Let me ask you a few questions to see if this is a good choice."	დამრთეთ ნება რამდენიმე კითხვა დაგისვათ, რათა დავრწმუნდე რომ კარგი არჩევანია."


Then you sell a lot more.	შედეგად უფრო მეტს გაყიდის.


So this has applications in all walks of life.	ამას აქვს გამოყენება ცხოვრების ყველა სფეროში.


I end with -- the Koreans did this.	ბოლოს -- კორეელებმა გააკეთეს


You know what? This is so good that we want a marshmallow book for children.	იცით რა? ისეთი საიტერსოა ჩვენ გვინდა ზეფირის წიგნი ბავშვებისთვის


We did one for children. And now it is all over Korea.	გავაკეთეთ ერთი ბავშვებისთვის. და ის ეხლა მთელს კორეაშია.


They are teaching these kids exactly this principle.	მათ ასწავლიან ბავშვებს ზუსტად ამ პრინციპს.


And we need to learn that principle here in the States, because we have a big debt.	და ჩვენ უნდა ვისწავლოთ ეს პრინციპი აქ, შტატებში, რადგან ჩვენ გვაქვს დიდი ვალი.


We are eating more marshmallows than we are producing.	ჩვენ ვჭამთ მეტ ზეფირს ვიდრე ვაწარმოებთ.


Thank you so much.	დიდი მადლობა.


Let's talk about manias.	მოდით ვისაუბროთ მანიებზე.


Let's start with Beatlemania.	დავიწყოთ ბითლომანიით:


(Recording of crowd roaring) Hysterical teenagers, crying, screaming, pandemonium.	ისტერიკული თინეიჯერები, ტირილი, ყვირილი, ალიაქოთი.


(Recording of crowd roaring) Sports mania: deafening crowds, all for one idea -- get the ball in the net.	სპორტის მანია: გამაყრუებელი მასები, ყველა ერთი იდეისათვის - აღმოჩნდეს ბურთი ბადეში.


Okay, religious mania: there's rapture, there's weeping, there's visions.	კარგი, რელიგიის მანია: არის აღფრთოვანება, ტირილი, არის ხილვები.


Manias can be good.	მანიები შეიძლება იყოს კარგი.


Manias can be alarming.	მანიები შეიძლება იყოს საგანგაშო,


Or manias can be deadly.	ან შეიძლება იყოს მომაკვდინებელი.


(Recording of crowd cheering) The world has a new mania.	მსოფლიოს აქვს ახალი მანია.


A mania for learning English.	ინგლისურის სწავლის მანია.


Listen as Chinese students practice their English, by screaming it: Teacher: ... change my life!	მოუსმინეთ ჩინელ სტუდენტებს, როგორ სწავლობენ ინგლისურს ხმამაღალი შეძახილით. მასწავლებელი: ... ჩემი ცხოვრების შეცვლა!


Students: I want to change my life!	სტუდენტები: მე შევცვლი ჩემს ცხოვრებას.


T: I don't want to let my parents down!	მ: მე არ მინდა გავაწბილო ჩემი მშობლები.


S: I don't want to let my parents down!	ს: მე არ მინდა გავაწბილო ჩემი მშობლები.


T: I don't ever want to let my country down!	მ: მე არ მინდა გავაწბილო ჩემი ქვეყანა.


S: I don't ever want to let my country down!	ს: მე არ მინდა გავაწბილო ჩემი ქვეყანა.


T: Most importantly... S: Most importantly...	მ: ყველაზე მნიშვნელოვნად ... ს: ყველაზე მნიშვნელოვნად ...


T: I don't want to let myself down!	მ: მე არ მინდა გავაწბილო საკუთარი თავი.


S: I don't want to let myself down!	ს: მე არ მინდა გავაწბილო საკუთარი თავი.


How many people are trying to learn English worldwide?	ჯეი უოკერი: მსოფლიოში რამდენი ადამიანი ცდილობს ინგლისურის სწავლას?


Two billion of them.	ორი მილიარდი.


Students: A t-shirt. A dress.	სტუდენტები: მაისური. კაბა.


Jay Walker: In Latin America, in India, in Southeast Asia, and most of all, in China.	ჯუ: ლათინურ ამერიკაში, ინდოეთში, სამხრეთ აზიაში და ჩინეთის უდიდეს ნაწილში.


If you're a Chinese student, you start learning English in the third grade, by law.	თუ თქვენ ხართ ჩინელი მოსწავლე, თქვენ ინგლისურის სწავლას იწყებთ მესამე კლასიდან კანონმდებლობით.


That's why this year, China will become the world's largest English-speaking country.	ამიტომ, წელს ჩინეთი გახდება მსოფლიოში ყველაზე დიდი ინგლისურენოვანი ქვეყანა.


(Laughter) Why English?	(სიცილი) რატომ ინგლისური?


In a single word: opportunity.	ერთი სიტყვით: შესაძლებლობა.


Opportunity for a better life, a job, to be able to pay for school, or put better food on the table.	შესაძლებლობა უკეთესი ცხოვრებისთვის, სამსახურისთვის, გადაიხადო განათლებისთვის, ან დაიდო მაგიდაზე უკეთესი საკვები.


Imagine a student taking a giant test for three full days.	წარმოიდგინეთ სტუდენტი, რომელიც ასრულებს გიგანტურ ტესტს სამი დღის განმავლობაში.


Her score on this one test literally determines her future.	მისი შედეგი ამ ერთ ტესტში უშუალოდ განსაზღვრავს მის მომავალს.


She studies 12 hours a day for three years to prepare.	ის მეცადინეობს 12 საათს ყოველდღიურად სამი წლის განმავლობაში, რომ მოემზადოს.


Twenty-five percent of her grade is based on English.	მისი შეფასების 25% დამოკიდებულია ინგლისურზე.


It's called the gaokao, and 80 million high school Chinese students have already taken this grueling test.	მას ქვია გაოკაო და 80 ათასმა ჩინელმა სტუდენტმა უკვე გაიარა ეს დამქანცველი ტესტი.


The intensity to learn English is almost unimaginable, unless you witness it.	ინგლისურის სწავლის ინტენსივობა არის თითქმის წარმოუდგენელი, სანამ თვითონ არ იგრძნობთ მას.


Teacher: Perfect! Students: Perfect!	მასწავლებელი: სრულყოფილი! სტუდენტები: სრულყოფილი!


T: Perfect! S: Perfect!	მ: სრულყოფილი! ს: სრულყოფილი!


T: I want to speak perfect English!	მ: მე მსურს ვილაპარაკო სრულყოფილი ინგლისური.


S: I want to speak perfect English!	ს: მე მსურს ვილაპარაკო სრულყოფილი ინგლისური.


T: I want to speak ... S: I want to speak ...	მ: მე მსურს ვილაპარაკო -- ს: მე მსურს ვილაპარაკო --


T: ... perfect English! S: ... perfect English!	მ: სრულყოფილი ინგლისური. ს: სრულყოფილი ინგლისური.


T (yelling more loudly): I want to change my life!	მ: მე მსურს შევცვალო ჩემი ცხოვრება! ს: მე მინდა შევცვალო ჩემი ცხოვრება!


S (yelling more loudly): I want to change my life!	ს: მე მინდა შევცვავლო ჩემი ცხოვრება!


JW: So is English mania good or bad?	ჯუ: ასე რომ, ინგლისურის მანია კარგია თუ ცუდი?


Is English a tsunami, washing away other languages?	არის ინგლისური ცუნამი, რომელიც წალეკავს სხვა ენებს?


Not likely.	არაფერი მსგავსი. ინგლისური არის მსოფლიოს მეორე ენა.


Your native language is your life.	თქვენი მშობლიური ენა არის თქვენი ცხოვრება.


But with English you can become part of a wider conversation -- a global conversation about global problems, like climate change or poverty, or hunger or disease.	მაგრამ ინგლისურით თქვენ შეგიძლიათ გახდეთ უფრო ფართო დიალოგის წევრი: გლობალური დიალოგის გლობალურ პრობლემებზე. მაგალითად კლიმატის ცვლილებაზე ან სიღარიბეზე, შიმშილზე ან დაავადებაზე.


The world has other universal languages.	მსოფლიოს აქვს სხვა უნივერსალური ენებიც.


Mathematics is the language of science.	მათემატიკა არის მეცნიერების ენა.


Music is the language of emotions.	მუსიკა არის ემოციის ენა.


And now English is becoming the language of problem-solving.	ინგლისური კი ხდება პრობლემის გადაჭრის ენა.


Not because America is pushing it, but because the world is pulling it.	არა იმიტომ, რომ ამერიკა უბიძგებს, არამედ მსოფლიო მიისწრაფის ამისაკენ.


So English mania is a turning point.	ასე რომ, ინგლისურის მანია გარდამტეხი მომენტია.


Like the harnessing of electricity in our cities, or the fall of the Berlin Wall, English represents hope for a better future -- a future where the world has a common language to solve its common problems.	როგორც ელექტროენერგიის გამოჩენა ჩვენს ქალაქში, როგორც ბერლინის კედლის დაცემა, ინგლისური წარმოადგენს იმედს უკეთესი მომავლისათვის - მომავლისათვის სადაც მსოფლიოს ექნება საერთო ენა, საერთო პრობლემების გადასაჭრელად.


Thank you very much.	ძალიან დიდი მადლობა.


(Applause)	(აპლოდისმენტები)


Why do so many people reach success and then fail?	რატომ არის რომ ამდენი ადამიანი აღწევს წარმატებას და შემდეგ ფსკერზე ეშვება?


One of the big reasons is, we think success is a one-way street.	ამის ერთ–ერთი განმაპირობებელი მიზეზი არის ის, რომ წარმატება ცალმხრივი მოძრაობა მიგვაჩნია.


So we do everything that leads up to success, but then we get there. We figure we've made it, we sit back in our comfort zone, and we actually stop doing everything that made us successful.	ვაკეთებთ ყველაფერს, რაც კი წარმატებასთან მიგვიყვანს. ერთხელაც მივაღწევთ მას. ვაცნობიერებთ, რომ ეს შევძელით, ვიწყებთ მიღწეულით ტკბობას და ვწყვეტთ ყველაფერ იმის კეთებას, რამაც წარმატებულები გაგვხადა.


And it doesn't take long to go downhill.	მწვერვალიდან ჩამოვარდნას კი, დიდი ხანი არ ჭირდება.


And I can tell you this happens, because it happened to me.	დამერწმუნეთ, რომ ვიცი რასაც ვამბობ, რადგან ეს საკუთარ თავზე ვიწვნიე.


Reaching success, I worked hard, I pushed myself.	წარმატებისაკენ სვლაში, ბევრს ვმუშაობდი, თავს არ ვზოგავდი.


But then I stopped, because I figured, "Oh, you know, I made it.	შემდეგ კი შევწყვიტე, რადგან ჩავთვალე, რომ "მე ეს შევძელი.


I can just sit back and relax."	ახლა შემიძლია მშვიდად ვიყო და დავისვენო."


Reaching success, I always tried to improve and do good work.	წარმატებისაკენ სვლაში, მუდმივად ვმუშაობდი საკუთარ თავზე და ბევრს ვშრომობდი.


But then I stopped because I figured, "Hey, I'm good enough.	შემდეგ კი შევწყვიტე, რადგან ჩავთვალე, რომ "მე უკვე ძალიან მაგარი ვარ.


I don't need to improve any more."	საკუთარ თავზე მუშაობა აღარ მჭირდება."


Reaching success, I was pretty good at coming up with good ideas.	წარმატებისაკენ სვლაში, ძალიან ბევრი კარგი იდეა მომდიოდა თავში,


Because I did all these simple things that led to ideas.	რადგან ვიყენებდი მარტივ მეთოდებს, რომლებსაც იდეებისაკენ მივყავართ.


But then I stopped, because I figured I was this hot-shot guy and I shouldn't have to work at ideas, they should just come like magic.	შემდეგ კი შევწყვიტე, რადგან ჩავთვალე რომ ძალიან მაგარი ტიპი ვიყავი და იდეებზე მუშაობა აღარ მჭირდებოდა. ისინი სასწაულისებრ უნდა მოსულიყვნენ.


And the only thing that came was creative block.	თუმცა ერთადერთი რაც მომივიდა, ეს კრეატიული ჩიხი გახლდათ.


I couldn't come up with any ideas.	თავში აღარაფერი მომდიოდა.


Reaching success, I always focused on clients and projects, and ignored the money. Then all this money started pouring in.	წარმატებისაკენ სვლაში, კონცენტრაციას მომხმარებლებსა და პროექტებზე ვახდენდი და ვუგულებელყოფდი ფულს. შესაბამისად, ფული ტომრებით მომდიოდა.


And I got distracted by it.	ამან ჭკუა დამაკარგინა.


And suddenly I was on the phone to my stockbroker and my real estate agent, when I should have been talking to my clients.	მოულოდნელად, მომხმარებლებთან ურთიერთობის ნაცვლად, მუდმივად ჩემს ბროკერსა და უძრავი ქონების აგენტთან საუბრით ვიყავი გართული.


And reaching success, I always did what I loved.	წარმატებისაკენ სვლაში, მიყვარდა რასაც ვაკეთებდი.


But then I got into stuff that I didn't love, like management. I am the world's worst manager, but I figured I should be doing it, because I was, after all, the president of the company.	მაგრამ შემდეგ მომიხდა კეთება იმისა რაც არ მიყვარს, კერძოდ მენეჯმენტისა. მე კი მსოფლიოში ყველაზე ცუდი მენეჯერი ვარ. თუმცა ჩავთვალე, რომ უნდა მეკეთებინა ეს. რამეთუ, ბოლო–ბოლო, კომპანიის პრეზიდენტი გახლდით.


Well, soon a black cloud formed over my head and here I was, outwardly very successful, but inwardly very depressed.	მალე, ჩემს თავზე შავი ღრუბელი ჩამოწვა და მე, ერთი შეხედვით ძალიან წარმატებული, დეპრესიაში ჩავვარდი.


But I'm a guy; I knew how to fix it.	თუმცა კაცი ვარ. ვიცოდი, როგორ გამომესწორებინა სიტუაცია.


I bought a fast car.	სწრაფი მანქანა ვიყიდე.


(Laughter) It didn't help.	(სიცილი) არ მიშველა.


I was faster but just as depressed.	უფრო სწრაფად დავდიოდი, მაგრამ დეპრესია არ განიავდა.


So I went to my doctor. I said, "Doc, I can buy anything I want. But I'm not happy. I'm depressed.	ამიტომ მივედი ჩემს ექიმთან და ვუთხარი, "ექიმო, მე ყველაფრის ყიდვა შემიძლია. თუმცა, ბედნიერი არ ვარ.


It's true what they say, and I didn't believe it until it happened to me.	დეპრესია მაქვს. თურმე მართალი ყოფილა. მე კი არ ვიჯერებდი, სანამ თვითონ არ შემემთხვა.


But money can't buy happiness."	ფულით ბედნიერებას ვერ იყიდი."


He said, "No. But it can buy Prozac."	მან კი მიპასუხა, "არა, მაგრამ Prozac–ს კი იყიდი"


And he put me on anti-depressants.	და ასე დავიწყე ანტი–დეპრესანტების სმა.


And yeah, the black cloud faded a little bit, but so did all the work, because I was just floating along. I couldn't care less if clients ever called.	შავმა ღრუბელმა, თანდათანობით, წარსულს ჩაბარება დაიწყო. ისევე როგორც ჩემმა ბიზნესმა. უბრალოდ, დინებას მივყვებოდი. აღარ მანაღვლებდა რეკავდნენ თუ არა მომხმხარებლები.


(Laughter) And clients didn't call.	(სიცილი) მათაც შეწყვიტეს.


(Laughter) Because they could see I was no longer serving them, I was only serving myself.	(სიცილი) რამეთუ იგრძნეს რომ აღარ ვზრუნავდი მათზე, მარტო საკუთარ თავზე ვზრუნავდი.


So they took their money and their projects to others who would serve them better.	ამიტომ აიღეს თავიანთი ფული და პროექტები და წავიდნენ იქ, სადაც მათზე უკეთ იზრუნებდნენ.


Well, it didn't take long for business to drop like a rock.	ცოტა ხანში ბიზნესმა დაშლა და მსხვრევა დაიწყო.


My partner and I, Thom, we had to let all our employees go.	მე და ჩემი პარტნიორი, ტომი, იძულებულები გავხდით თანამშრომლები გაგვეშვა.


It was down to just the two of us, and we were about to go under.	მხოლოდ, ჩვენ ორნი–ღა დავრჩით და უკვე ფსკერზე ვეშვებოდით.


And that was great.	და ეს შესანიშნავი იყო.


Because with no employees, there was nobody for me to manage.	თანამშრომლები აღარ მყავდა და აღარც ვინმეს მართვა მჭირდებოდა.


So I went back to doing the projects I loved.	ამიტომ ისევ იმ პროექტების კეთებას დავუბრუნდი, რომლებიც ასე მიყვარდა.


I had fun again, I worked harder and, to cut a long story short, did all the things that took me back up to success.	ისევ კარგად ვგრძნობდი თავს. მეტს ვმუშაობდი და ძალიან რომ არ გამიგრძელდეს: ვაკეთებდი ყველაფერ იმას, რამაც წარმატება დამიბრუნა.


But it wasn't a quick trip.	მაგრამ, ეს მალე არ მოხდა.


It took seven years.	ამან შვიდი წელი წაიღო.


But in the end, business grew bigger than ever.	თუმცა, ბოლოში ბიზნესი ისე გაიზარდა როგორც არასოდეს.


And when I went back to following these eight principles, the black cloud over my head disappeared altogether.	და როდესაც ისევ ამ რვა წესის დაცვას დავუბრუნდი, შავი ღრუბელი ერთიანად აორთქლდა ჩემი თავიდან.


And I woke up one day and I said, "I don't need Prozac anymore."	შედეგად, ერთ დღესაც გავიღვიძე და მივხვდი, რომ Prozac–ი აღარ მჭირდებოდა."


And I threw it away and haven't needed it since.	ამიტომ გადავაგდე და მას მერე აღარ დავბრუნებულვარ.


I learned that success isn't a one-way street.	ვისწავლე, რომ წარმატება ცალმხრივი მოძრაობა არ არის.


It doesn't look like this; it really looks more like this.	ის ასე არ გამოიყურება. ის ამას უფრო გავს.


It's a continuous journey.	წარმატება განგრძობითი მოგზაურობაა.


And if we want to avoid "success-to-failure-syndrome," we just keep following these eight principles, because that is not only how we achieve success, it's how we sustain it.	და თუკი გვინდა, რომ თავიდან ავიცილოთ "წარმატებიდან ფსკერამდე სინდრომი," უბრალოდ, უნდა დავიცვათ ეს რვა წესი. რამეთუ ისინი მარტო წარმატების მიღწევაში კი არ გვეხმარებიან, არამედ მის შენარჩუნებაშიც.


So here is to your continued success.	ასე რომ, გისურვებთ განგრძობით წარმატებებს.


Thank you very much.	ძალიან დიდი მადლობა.


(Applause)	(აპლოდისმენტები)


I want to share with you some ideas about the secret power of time, in a very short time.	მსურს გაგიზიაროთ აზრები დროის საიდუმლო ძალის შესახებ ძალიან მოკლე დროში.


Video: All right, start the clock please. 30 seconds studio.	ვიდეო: მზადაა, ჩართეთ საათი, 30 წამი.


Keep it quiet please. Settle down.	შეინარჩუნეთ სიჩუმე, სიმშვიდე.


It's about time. End sequence. Take one.	"დროის შესახებ". ბოლო ეპიზოდი.


15 seconds studio.	დუბლი პირველი. 15 წამი


10, nine, eight, seven, six, five, four, three, two ...	10, ცხრა, რვა, შვიდი ექვსი, ხუთი, ოთხი, სამი, ორი ...


Philip Zimbardo: Let's tune into the conversation of the principals in Adam's temptation.	ფზ: მოდი წარმოვიდგინოთ ის საუბარი როცა ადამი ცდუნდა. "მიდი ადამ, ნუ იქნები მერყევი; ჩაკბიჩე".


"Come on Adam, don't be so wishy-washy. Take a bite." "I did."	"მე უკვე გავსინჯე"


"One bite, Adam. Don't abandon Eve."	"ერთი ჩაკბეჩა ადამ. ნუ მიატოვებ ევას"


"I don't know, guys.	"არ ვარ დარწმუნებული"


I don't want to get in trouble."	"არ მინდა უბედურება შემემთხვეს"


"Okay. One bite. What the hell?"	"კარგი, ჯანდაბას, იყოს ერთი ჩაკბეჩა"


(Laughter) Life is temptation. It's all about yielding, resisting, yes, no, now, later, impulsive, reflective, present focus and future focus.	(სიცილი) ცხოვრება ცდუნებაა, დათმობა, წინააღმდეგობა. კი. არა, ახლა, მოგვიანებით, იმპულსური, რეფლექსური. აწმყოზე და მომავალზე აქცენტირება.


Promised virtues fall prey to the passions of the moment.	სათნოება, წუთიერი ვნებების მსხვერპლი ხდება ხშირად.


Of teenage girls who pledged sexual abstinence and virginity until marriage -- thank you George Bush -- the majority, 60 percent, yielded to sexual temptations within one year.	თინეიჯერ-გოგონებმა, რომლებმაც ქორწინებამდე ქალწულად დარჩენის პირობა დადეს... მადლობა ჯორჯ ბუშს... უმრავლესობამ (60%) წლის მანძილზე დაარღვია პირობა


And most of them did so without using birth control.	და ამასთანავე არ გამოიყენეს ჩასახვის საწინააღმდეგო საშუალებები.


So much for promises.	ზედმეტი დაპირებები.


Now lets tempt four-year-olds, giving them a treat.	მოდით ახლა ვაცდუნოთ 4 წლისანი ტკბილეულით.


They can have one marshmallow now. But if they wait until the experimenter comes back, they can have two.	მათ შეუძლიათ მიიღონ ერთი კანფეტი ახლა, ან ორი, ექსპერიმენტატორის ოთახში დაბრუნებისთანავე.


Of course it pays, if you like marshmallows, to wait.	თუ მოიცდი მიიღებ მეტ ტკბილეულს.


What happens is two-thirds of the kids give in to temptation.	ბავშვების 2/3 ვერ უძლებს ცდუნებას;


They cannot wait. The others, of course, wait.	ისინი ვერ იცდიან დანარჩენებივით.


They resist the temptation. They delay the now for later.	დანარჩენები იცდიან, რომ მოგვიანებით მეტი მიიღონ.


Walter Mischel, my colleague at Stanford, went back 14 years later, to try to discover what was different about those kids.	ვოლტერ მიშელი, ჩემი კოლეგაა სტენდფორდში. იგი 14 წლის შემდეგ შეეცადა აღმოეჩინა განსხვავება ამ ბავშვებს შორის.


There were enormous differences between kids who resisted and kids who yielded, in many ways.	უზარმაზარი სხვაობა იყო იმათ შორის, ვინც შეძლო მოცდა და ვინც ვერ შეძლო.


The kids who resisted scored 250 points higher on the SAT.	ბევრი გაგებით. ვინც შეძლო, მათ ჰქონდათ 250 ქულით მეტი SAТ-ში.


That's enormous. That's like a whole set of different IQ points.	ეს უზარმაზარი განსხვავებაა IQ-ს ტესტ-ში.


They didn't get in as much trouble. They were better students.	ისინი იყვნენ უკეთესი სტუდენტები ნაკლები პრობლემებით,


They were self-confident and determined. And the key for me today, the key for you, is, they were future-focused rather than present-focused.	თავდაჯერებულები და მიზანდასახულნი. დღეს მთავარი ჩემთვის და ასევე თქვენთვის არის ის, რომ ისინი უფრო მეტად მომავალზე იყვნენ ორიენტირებულნი ვიდრე აწმყოზე.


So what is time perspective? That's what I'm going to talk about today.	მაშ, რა არის დროის პერსპექტივა? სწორედ ამაზე მსურს გესაუბროთ დღეს.


Time perspective is the study of how individuals, all of us, divide the flow of your human experience into time zones or time categories.	დროის პერსპექტივა, არის კვლევა იმაზე, თუ ინდივიდი, ყოველი ჩვენგანი, როგორ ყოფს მის ცხოვრებისეულ გამოცდილებას ეტაპებად დროის ზონების, ან კატეგორიების მიხედვით.


And you do it automatically and non-consciously.	ეს კეთდება ავტომატურად და ქვეცნობიერად.


They vary between cultures, between nations, between individuals, between social classes, between education levels.	ეს იცვლება კულტურების, ერების, ინდივიდების, სოციალური კლასების, განათლების დონის მიხედვით.


And the problem is that they can become biased, because you learn to over-use some of them and under-use the others.	და პრობლემაა ის, რომ ეს დაყოფა შეიძლება გახდეს ტენდენციური, რადგან თქვენ იყენებთ ერთს საჭიროზე უფრო მეტად, და მეორეს საჭიროზე ნაკლებად.


What determines any decision you make?	რა განსაზღვრავს ნებისმიერ გადაწყვეტილებას?


You make a decision on which you're going to base an action.	თქვენ ღებულობთ გადაწყვეტილებას და მის მიხედვით მოქმედებთ.


For some people it's only about what is in the immediate situation, what other people are doing and what you're feeling.	ზოგიერთისთვის მნიშვნელოვანია მხოლოდ ამჟამინდელი სიტუაცია, რას აკეთებენ სხვები და თვითონ რას გრძნობს.


And those people, when they make their decisions in that format -- we're going to call them "present-oriented," because their focus is what is now.	და ადამიანებს, რომლებიც მსგავს ფორმატში იღებენ გადაწყვეტილებას ჩვენ მათ ვუწოდებთ "აწმყოზე ორიენტირებულებს", რადგან მათი ფოკუსი არის, თუ რა ხდება ახლა.


For others, the present is irrelevant.	სხვებისთვის აწმყო არარელევანტურია.


It's always about "What is this situation like that I've experienced in the past?"	მათთვის მთავარია შექმნილი სიტუაციის წარსულთან დაკავშირება.


So that their decisions are based on past memories.	ასე რომ, მათი გადაწყვეტილება დამოკიდებულია წარსულ მეხსიერებაზე.


And we're going to call those people "past-oriented," because they focus on what was.	მათ ვუწოდებოთ "წარსულზე ორიენტირებულებს" რადგან ფოკუსირდებიან რა ხდებოდა წარსულში


For others it's not the past, it's not the present, it's only about the future.	სხვებისთვის ფოკუსი არც წარსულია, არც აწმყო არამედ მხოლოდ მომავალი.


Their focus is always about anticipated consequences.	მათი ფოკუსი გახლავთ


Cost-benefit analysis.	შედეგების განჭვრეტა. მოგება-ზარალის ანალიზი.


We're going to call them "future-oriented." Their focus is on what will be.	მათ ვუწოდებთ "მომავალზე ორიენტირებულებს" მათი ფოკუსი არის თუ რა იქნება.


So, time paradox, I want to argue, the paradox of time perspective, is something that influences every decision you make, you're totally unaware of.	ასე რომ, დროის პარადოქსი, მინდა გითხრათ, რომ დროის პერსპექტივის პარადოქსი არის რაღაც რაც გავლენას ახდენს თქვენს თითოეულ გადაწყვეტილებაზე, ისე რომ თქვენ ამას ვერ აცნობიერებთ.


Namely, the extent to which you have one of these biased time perspectives.	კერძოდ, თუ რამდენად გაქვთ ერთ-ერთი ზემოთ ჩამოთვლილი ტენდენციური დროის პერსპექტივა.


Well there is actually six of them. There are two ways to be present-oriented.	არსებობს ექვსი სახესხვაობა.


There is two ways to be past-oriented, two ways to be future.	ორი "აწმყოზე-ორიენტირებული" ორი წარსულზე და ორიც მომავალზე.


You can focus on past-positive, or past-negative.	თქვენ შეგიძლიათ ფოკუსირდეთ წარსულ-პოზიტიურზე, ან წარსულ-ნეგატიურზე.


You can be present-hedonistic, namely you focus on the joys of life, or present-fatalist -- it doesn't matter, your life is controlled.	თქვენ შეგიძლიათ იყოთ აწმყო-ჰედონისტური, სახელდობრ, აქცენტს აკეთებთ ცხოვრების სიამოვნებებზე; ან აწმყო-ფატალისტი - თქვენი ბედი გადაწყვეტილია.


You can be future-oriented, setting goals.	შეგიძლიათ იყოთ მომავალზე-ორიენტირებული, დაისახოთ მიზნები.


Or you can be transcendental future: namely, life begins after death.	ან იყოთ ტრანსცენდენტული მომავალი: კერძოდ, ცხოვრა იწყება სიკვდილის შემდეგ.


Developing the mental flexibility to shift time perspectives fluidly depending on the demands of the situation, that's what you've got to learn to do.	განავითაროთ მენტალური მოქნილობა, დროის პერსპექტივის მარტივად შესაცვლელად სიტუაციის მოთხოვნიდან გამომდინარე, ეს არის ის, რისი კეთებაც უნდა ისწავლოთ.


So, very quickly, what is the optimal time profile?	მოკლედ, რა არის ოპტიმალური დროის პროფაილი?


High on past-positive. Moderately high on future.	მაღალი წარსულ-პოზიტივზე,


And moderate on present-hedonism.	ზომიერად მაღალი მომავალზე, ზომიერი აწმყო-ჰედონისტურზე;


And always low on past-negative and present-fatalism.	და ყოველთის დაბალი წარსულ-ნეგატიურზე და აწმყო-ფატალურზე.


So the optimal temporal mix is what you get from the past -- past-positive gives you roots. You connect your family, identity and your self.	ასე რომ ოპტიმალური გარდამავალი მიქსი არის ის, რასაც იღებთ წარსულიდან. თქვენი ოჯახი, იდენტობა და საკუთარი თავი.


What you get from the future is wings to soar to new destinations, new challenges.	მომავლისგან ღებულობთ ფრთებს, რომ მიაღწიოთ ახალ მიზნებს, გადალახოთ გამოწვევები.


What you get from the present hedonism is the energy, the energy to explore yourself, places, people, sensuality.	აწმყო-ჰედონიზმიდან ღებულობთ ენერგიას, ენერგიას რომ გამოიკვლიოთ საკუთარი თავი, ადგილები, ადამიანები, გრძნობითობა.


Any time perspective in excess has more negatives than positives.	ნებისმიერი დროის პერსპექტივის გადაჭარბება - უარყოფითია


What do futures sacrifice for success?	რას სწირავენ მომავალზე-ორიენტირებულნი წარმატებისთვის?


They sacrifice family time. They sacrifice friend time.	ისინი სწირავენ ოჯახთან, მეგობრებთან გასატარებელ დროს,


They sacrifice fun time. They sacrifice personal indulgence.	სწირავენ გართობის/თავისუფალ დროს.


They sacrifice hobbies. And they sacrifice sleep. So it affects their health.	ისინი სწირავენ ჰობის, ძილს, ეს გავლენას ახდენს მათ ჯანმრთელობაზე;


And they live for work, achievement and control.	და ისინი ცხოვრობენ სამუშაოსთვის, მიღწევებისთვის და კონტროლისთვის.


I'm sure that resonates with some of the TEDsters.	დარწმუნებული ვარ, ეს რამოდენიმე TEDსტერსაც ეხება.


(Laughter) And it resonated for me. I grew up as a poor kid in the South Bronx ghetto, a Sicilian family -- everyone lived in the past and present.	(სიცილი) ეს მეც მეხებოდა. გავიზარდე ღარიბად, სამხრეთ ბრონქსის უბანში. სიცილიური ოჯახი, სადაც ყველა ცხოვრობდა წარსულში და აწმყოში.


I'm here as a future-oriented person who went over the top, who did all these sacrifices because teachers intervened, and made me future oriented.	მე მომავალზე-ორიენტირებული ადამიანი ვარ, რომელმაც ყველაფერი შესწირა წარმატებას; მასწავლებლების წყალობით მე გავხდი მომავალზე-ორიენტირებული.


Told me don't eat that marshmallow, because if you wait you're going to get two of them, until I learned to balance out.	მითხრეს არ შეჭამო ერთი კანფეტი, რადგან თუ დაიცდი მიიღებ ორს, სანამ არ ვისწავლე ბალანსის დაჭერა:


I've added present-hedonism, I've added a focus on the past-positive, so, at 76 years old, I am more energetic than ever, more productive, and I'm happier than I have ever been.	მე დავამატე აწმყო-ჰედონიზმი და წარსული-პოზიტიური, ამჟამად ვარ 76 წლის, ვარ მეტად ენერგიული და პროდუქტიული, და ვარ უფრო ბედნიერი ვიდრე ოდესმე.


I just want to say that we are applying this to many world problems: changing the drop-out rates of school kids, combating addictions, enhancing teen health, curing vets' PTSD with time metaphors -- getting miracle cures -- promoting sustainability and conservation, reducing physical rehabilitation where there is a 50-percent drop out rate, altering appeals to suicidal terrorists, and modifying family conflicts as time-zone clashes.	უბრალოდ მინდა ვთქვა, რომ ჩვენ ამ მიდგომას ვიყენებთ ბევრ მსოფლიო პრობლემაში. სკოლა დაუმთავრებლების რაოდენობის შემცირება, მავნე დამოკიდებულებებთან ბრძოლა, მოზარდების გაჯანსაღება. ვეტერანების პოსტ ტრავმ. სინდრ. დროის მეტაფორით მკურნალობა, მდგრადობის და კონსერვირების ხელშეწყობა, ფიზიკური რეაბილიტაციის ხანგრძლივობის შემცირება, თვითმკვლელი ტერორისტების ინტერესების ცვლილება და ოჯახური კონფლიქტების დროით ზონებში გადაყვანა.


So I want to end by saying: many of life's puzzles can be solved by understanding your time perspective and that of others.	მოკლედ, მინდა დავასრულო შემდეგნაირად: ცხოვრების ბევრი თავსატეხი გადაიჭრება, თუ კარგად გაიგებთ თქვენს და სხვის დროის პერსპექტივას.


And the idea is so simple, so obvious, but I think the consequences are really profound.	იდეა ძალიან მარტივი და ნათელია, მაგრამ შედეგები სიღრმისეული.


Thank you so much.	დიდი მადლობა.


(Applause)	(აპლოდისმენტი)


For me they normally happen, these career crises, often, actually, on a Sunday evening, just as the sun is starting to set, and the gap between my hopes for myself and the reality of my life starts to diverge so painfully that I normally end up weeping into a pillow.	ჩემთვის კარიერული კრიზისები თავისთავად ხდება, ხშირად, უფრო ზუსტად კი კვირა საღამოს, მაშინ როცა მზე ჩასვლას იწყებს ნაპრალი ჩემს ოცნებებსა და ჩემს რეალურ ცხოვრებას შორის ისე მტკივნეულად იწყებს გაფართოებას, რომ როგორც წესი ამ დღეს ბალიშზე ქვითინით ვასრულებ.


I'm mentioning all this -- I'm mentioning all this because I think this is not merely a personal problem; you may think I'm wrong in this, but I think we live in an age when our lives are regularly punctuated by career crises, by moments when what we thought we knew -- about our lives, about our careers -- comes into contact with a threatening sort of reality.	ამ ყველაფერს იმიტომ ვახსენებ, რომ ვფიქრობ ეს არ არის მხოლოდ ჩემი პირადი პრობლემა. თქვენ ალბათ ფიქრობთ, რომ ვცდები. თუმცა ჩემი აზრით ჩვენ ვცხოვრობთ იმ ეპოქაში, სადაც ჩვენი ცხოვრება მუდმივად კარიერული კრიზისების რიტმშია, ეპოქაში, სადაც იმ მომენტისათვის როცა ის რაც ჩვენ გვეგონა, რომ ვიცოდით ჩვენი ცხოვრების, ჩვენი კარიერის შესახებ მწარე რეალობას ეჯახება.


It's perhaps easier now than ever before to make a good living.	კარგი ცხოვრება ალბათ დღეს უფრო ადვილია ვიდრე ოდესმე იყო.


It's perhaps harder than ever before to stay calm, to be free of career anxiety.	თუმცა დღეს ალბათ უფრო რთულია ვიდრე ოდესმე შეინარჩუნო სიმშვიდე, იყო თავისუფალი კარიერული მღელვარებებისგან.


I want to look now, if I may, at some of the reasons why we might be feeling anxiety about our careers.	შეძლებისდაგვარად მინდა განვიხილო ზოგიერთი მიზეზი თუ რატომ შეიძლება ვღელავდეთ ჩვენი კარიერის გამო.


Why we might be victims of these career crises, as we're weeping softly into our pillows.	რატომ შეიძლება ვიყოთ ამ კარიერული კრიზისების მსხვერპლი და ვქვითინებდეთ ჩვენს ბალიშებზე.


One of the reasons why we might be suffering is that we are surrounded by snobs.	ამ მღლვარების ერთ-ერთი მიზეზთაგანი არის ის, რომ ჩვენ გარშემორტყმული ვართ სნობებით.


In a way, I've got some bad news, particularly to anybody who's come to Oxford from abroad.	ამ მხრივ, მე მაქვს რამოდენიმე არასასიამოვნო სიახლე: ზოგადად, როდესაც ადამიანები ოქსფორდში სხვადასხვა ქვეყნებიდან მოდიან,


There's a real problem with snobbery, because sometimes people from outside the U.K.	სნობიზმი ნამდვილ პრობლემად ისახება. იმიტომ,რომ ზოგჯერ არაბრიტანელ ხალხს წარმოუდგენია, რომ


imagine that snobbery is a distinctively U.K. phenomenon, fixated on country houses and titles.	სნობიზმი მხოლოდ ბრიტანული ფენომენია. გამოხატული ბრიტანული ტიპის დიდი სამამულო სახლებითა და წოდებებით,


The bad news is that's not true.	ცუდი ამბავი ის არის,რომ ეს სულაც არ არის მართალი.


Snobbery is a global phenomenon; we are a global organization, this is a global phenomenon.	სნობიზმი უნივერსალური ფენომენია. ჩვენ - სნობები, მსოფლიო ორგანიზაცია ვართ და სნობიზმი მსოფლიო ფენომენია.


What is a snob?	ეს არსებობს. რა არის სნობი?


A snob is anybody who takes a small part of you, and uses that to come to a complete vision of who you are.	სნობი არის ადამინი,რომელიც შენს მცირე ნაწილს აიღებს და ამითი შეიქმნის სრულ შთაბეჭდილებას თქვენს პიროვნებაზე.


That is snobbery.	ეს არის სნობიზმი.


The dominant kind of snobbery that exists nowadays is job snobbery.	და სნობიზმის ყველაზე გაბატონებული ფორმა დღესდღეობით არის კარიერული სნობიზმი.


You encounter it within minutes at a party, when you get asked that famous iconic question of the early 21st century, "What do you do?"	თქვენ მას შეხვდებით სულ რაღაც რამოდენიმე წუთში წვეულებაზე, როდესაც ოცდამეერთე საუკუნის დასაწყისის ცნობილ შეკითხვას დაგისვამენ - "რას საქმიანობთ"?


According to how you answer that question, people are either incredibly delighted to see you, or look at their watch and make their excuses.	და თქვენი პასუხის მიხედვით ხალხი ან ძალიან მოხარული იქნება თქვენი ხილვით ან საათს დახედავენ და ბოდიშის მოხდით დაგტოვებენ.


(Laughter) Now, the opposite of a snob is your mother.	(სიცილი) სნობის საპირისპირო კი თქვენი დედაა.


(Laughter) Not necessarily your mother, or indeed mine, but, as it were, the ideal mother, somebody who doesn't care about your achievements.	(სიცილი) არ არის სავალდებულო თქვენი ან ჩემი დედა იყოს. ჩვენ ვსაუბრობთ იდეალურ დედაზე. ადამიანზე, ვისაც ნაკლებად აღელვებს თქვენი მიღწევები.


Unfortunately, most people are not our mothers.	თუმცა სამწუხაროდ, ადამიანების უმრავლესობა ჩვენი დედები არ არიან.


Most people make a strict correlation between how much time, and if you like, love -- not romantic love, though that may be something -- but love in general, respect -- they are willing to accord us, that will be strictly defined by our position in the social hierarchy.	ხალხის უმეტესობა მკაცრად აკონტროლებს დროსა და სიყვარულს შორის კორელაციას, თუნდაც არარომანტიკულ სიყვარულს შორის. ეს შეიძლება იყოს ზოგადად სიყვარული - პატივისცემა, ისინი თანახმანი არიან პატივი გვცენ იმის მიუხედავად, თუ სოციალური იერარქიის რა საფეხურზე ვდგევართ.


And that's a lot of the reason why we care so much about our careers and indeed start caring so much about material goods.	და იმ მიზეზთაგან უმთავრესია,თუ რატომ ვზრუნავთ ასე მონდომებით ჩვენს კარიერაზე. და ამასთან ვიწყებთ მატერიალურ ნივთებზე ზრუნვასაც.


You know, we're often told that we live in very materialistic times, that we're all greedy people.	როგორც იცით ხშირად გვიმეორებენ,რომ ჩვენ მატერიალისტურ დროში ვცხოვრობთ, და რომ ყველანი ხარბი ადამიანები ვართ.


I don't think we are particularly materialistic.	მე არ ვფიქრობ რომ ჩვენ მაინცდამაინც მატერიალისტები ვართ.


I think we live in a society which has simply pegged certain emotional rewards to the acquisition of material goods.	მე ვფიქრობ, რომ ჩვენ ვცხოვრობთ იმ საზოგადოებაში რომელიც გვანიჭებს გარკვეულ ემოციურ ჯილდოს ყოველი მატერიალური ნივთის მოპოვების დროს.


It's not the material goods we want; it's the rewards we want.	ის რაც ჩვენ გვიზიდავს არის არა მატერიალური ნივთები, არამედ სწორედ ეს ემოციური ჯილდო.


It's a new way of looking at luxury goods.	და ეს არის ახალი დამოკიდებულება ფუფუნების საგნებისადმი.


The next time you see somebody driving a Ferrari, don't think, "This is somebody who's greedy."	შემდგომში, როცა დაინახავთ ვიღაცა ფერარის ატარებს არ იფიქროთ, რომ ეს ვიღაც ხარბი ადამიანია. არამედ იფიქრეთ: "ეს არის ადამიანი რომელიც ძალიან უმწეო და სიყვარული სჭირდება"


Think, "This is somebody who is incredibly vulnerable and in need of love."	სხვა სიტყვებით, რომ ვთქვათ --- (სიცილი)


(Laughter) Feel sympathy, rather than contempt.	თანაუგრძნეთ, იმის მაგივრათ, რომ ზიზღი იგრძნოთ.


There are other reasons -- (Laughter) There are other reasons why it's perhaps harder now to feel calm than ever before.	სხვა მიზეზებიც არის -- (სიცილი) სხვა მიზეზებიც არის იმისა თუ რატომ არის ახლა უფრო ძნელი იყოთ მშვიდად, ვიდრე ეს ოდესმე ყოფილა.


One of these, and it's paradoxical, because it's linked to something that's rather nice, is the hope we all have for our careers.	ერთ-ერთი მიზეზი, და ეს მიზეზი არის პარადოქსული იმდენად რამდენადაც იგი დაკავშირებულია რაღაც უფრო სასიამოვნოსთან, არის იმედი რომელიც ყველას გვაქვს ჩვენს კარიერასთან მიმართებაში.


Never before have expectations been so high about what human beings can achieve with their lifespan.	არასოდეს ყოფილა მოლოდინები ასეთი მაღალი იმისა თუ რას შეიძლება ადამიანებმა მიაღწიონ მათი სიცოცხლის განმავლობაში.


We're told, from many sources, that anyone can achieve anything.	მრავალი წყაროები გვამცნობენ რომ ნებისმიერ ადამიანს ნებისმიერი რამის მიღწევა შეუძლია.


We've done away with the caste system, we are now in a system where anyone can rise to any position they please.	კასტურ,და პრივილეგირებულ კლასურ სისტემას უკვე გამოვცდით. ჩვენ ახლა იმ სისტემაში ვართ სადაც ნებისმიერს შეუძლია დაწინაურდეს და მიაღწიოს მისთვის სასურველ პოზიციას.


And it's a beautiful idea.	და ეს შესანიშნავი იდეაა.


Along with that is a kind of spirit of equality; we're all basically equal.	ამ იდეას თან სდევს თანასწორუფლებიანობის განცდა. ჩვენ ხომ ძირითადად თანაბარნი ვართ.


There are no strictly defined hierarchies.	არ არსებობს მკაცრად განსაზღვრული ტიპის იერარქიები.


There is one really big problem with this, and that problem is envy.	თუმცა ამას თან ახლავს ერთი დიდი პრობლემა. და ეს პრობლემაა - შური.


Envy, it's a real taboo to mention envy, but if there's one dominant emotion in modern society, that is envy.	შურის ხსენება ნამდვილი ტაბუა. მაგრამ თუ არსებობს ერთი დომინანტური ემოცია თანამედროვე საზოგადოებაში, ეს არის შური.


And it's linked to the spirit of equality.	და ეს დაკავშირებულია თანასწორობის განცდასთან.


Let me explain.	ნება მომეცით ავხსნა.


I think it would be very unusual for anyone here, or anyone watching, to be envious of the Queen of England.	ვფიქრობ ძალიან უჩვეულო იქნებოდა რომ დამსწრეთაგან ან მაყურებელთაგან ვინმე შურით განიმსჭვალოს ინგლისის დედოფლისადმი.


Even though she is much richer than any of you are, and she's got a very large house, the reason why we don't envy her is because she's too weird.	მიუხედავად იმისა რომ ის უფრო მდიდარია ვიდრე ნებისმიერი თქვენგანი. და მიუხედავად იმისა რომ მას ძალიან დიდი სახლი აქვს. მიზეზი იმისა თუ რატომ არ შეგშურდებათ დედოფლისა არის ის, რომ ის უცნაური და გაუგებარია.


(Laughter) She's simply too strange.	ის უბრალოდ არის ძალიან უცნაური.


We can't relate to her, she speaks in a funny way, she comes from an odd place.	ჩვენ ვერ ვპოულობთ მასთან ბევრ საერთოს. მას სასაცილო საუბრის მანერა აქვს. მას უპირატესობა უკვე წარმომავლობით აქვს მინიჭებული.


So we can't relate to her, and when you can't relate to somebody, you don't envy them.	ამგვარად ჩვენ მასთან ბევრი საერთო არ გვაკავშირებს. და როდესაც ადამიანებთან საერთოს ვერ პოულობ , მათი არც გშურს.


The closer two people are -- in age, in background, in the process of identification -- the more there's a danger of envy, which is incidentally why none of you should ever go to a school reunion, because there is no stronger reference point than people one was at school with.	რაც უფრო გვანან ადამიანები ერთმანეთს, ასაკით თუ წარმომავლობით, იდენტიფიკაციის პროცესში შურის საფრთხე უფრო დიდია. რაც ხსნის იმას თუ რატომ არასდროს არ უნდა წავიდეს არც ერთი თქვენგანი თანაკლასელთა ხელახალ შეხვედრაზე. ეს იმიტომ, რომ არ არსებობს უფრო ძლიერი შეხების წერტილი ვიდრე ეს აქვთ თანაკლასელებს, რომელიც მათ საერთოობის გრძნობას განაცდევინებს.


The problem of modern society is it turns the whole world into a school.	მაგრამ ზოგადად თანამედროვე საზოგადოების პრობლემა არის ის, რომ შემოატრიალებს მთელ სამყაროს


Everybody's wearing jeans, everybody's the same.	ისევ სკოლისკენ. ყველას აცვია ჯინსი, ყველა თანაბარია.


And yet, they're not.	მაგრამ მაინც, ისინი სულაც არ არიან თანაბარნი.


So there's a spirit of equality combined with deep inequality, which can make for a very stressful situation.	ამგვარად აქ საქმე გვაქვს თანასწორობის განცდასთან რომელიც კომბინირებულია რეალურ არათანასწორობასთან. ამან კი შეიძლება შექმნას ძალიან სტრესული სიტუაცია.


It's probably as unlikely that you would nowadays become as rich and famous as Bill Gates, as it was unlikely in the 17th century that you would accede to the ranks of the French aristocracy.	ალბათ ისევე ნაკლებად მოსალოდნელია რომ დღეს შენ გახდენი ისეთივე მდიდარი და ცნობილი როგორიც ბილ გეიტსია, როგორი მოულოდნელიც ეს იყო მეჩვიდმეტე საუკუნეში რომ შენ მოიპოვებდი ფრანგული არისტოკრატიის ტიტულებს.


But the point is, it doesn't feel that way.	მაგრამ მთავარი აქ ის არის, რომ აქ ეს ამგვარად არ იგრძნობა.


It's made to feel, by magazines and other media outlets, that if you've got energy, a few bright ideas about technology, a garage -- you, too, could start a major thing.	ამას გვაგრძნობინებენ ჟურნალები და სხვა მედია გამოცემები, რომ თუ შენ გაქვს ენერგია და რამოდენიმე ნათელი იდეა ტექნოლოგიის შესახებ, მაგალითად გარაჟის, შენც შეგეძლო წამოგეწყო დიადი საქმე.


(Laughter) The consequences of this problem make themselves felt in bookshops.	(სიცილი) და ამ პრობლემის შედეგი .........


When you go to a large bookshop and look at the self-help sections, as I sometimes do -- if you analyze self-help books produced in the world today, there are basically two kinds.	როდესაც წიგნების დიდ მაღაზიაში შედიხართ და შეხედავთ სექციებს "თვით-დახმარებისათვის," როგორც მე ამას ზოგჯერ ვაკეთებ, თუ გააანალიზებთ, თვით-დახმარებისათვის განკუთვნილი წიგნები რომლებიც დღეს მსოფლიოში გამოიცემა, ძირითადად ორი ტიპისაა.


The first kind tells you, "You can do it! You can make it! Anything's possible!"	პირველი ტიპისა გეუბნება, რომ "შენ შეგიძლია გააკეთო ეს! შენ შეძლებ! ყველაფერი შესაძლებელია!"


The other kind tells you how to cope with what we politely call "low self-esteem," or impolitely call, "feeling very bad about yourself."	ხოლო მეორე ტიპისა გასწავლის თუ როგორ უნდა გავუმკლავდეთ იმას რასაც ჩვენ ზრდილობიანად "დაბალ თვითშეფასებას ვუწოდებთ," ხოლო ცოტა უხეშად კი ვეძახით "საკუთარ თავზე ძალიან ცუდი შეგრძნების ქონას."


There's a real correlation between a society that tells people that they can do anything, and the existence of low self-esteem.	არსებობს ნამდვილი კორელაცია, იმ საზოგადოებას, რომელიც ადამიანებს ეუბნება რომ მათ ყველაფრის გაკეთება შეუძლიათ, და დაბალი თვითშეფასების არსებობას შორის.


So that's another way in which something quite positive can have a nasty kickback.	ეს მეორენაირი გზაა რომელშიც რაღაც, რაც საკმაოდ პოზიტიურია შეიძლება იყოს ასევე საშინლად ამრევ-დამრევი.


There is another reason why we might be feeling more anxious -- about our careers, about our status in the world today, than ever before.	არსებობს კიდევ ერთი მიზეზი რის გამოც ჩვენ შეიძლება უფრო მეტად ავღელდეთ ვიდრე ოდესმე, ეს არის ჩვენი კარიერა, ჩვენი დღევანდელი სტატუსი მსოფლიოში.


And it's, again, linked to something nice.	და ეს კიდევ ერთხელ, დაკავშირებულია რაღაც უფრო სასიამოვნოსთან.


And that nice thing is called meritocracy.	და ეს სასიამოვნო რაღაც არის - მერიტოკრატია.


Everybody, all politicians on Left and Right, agree that meritocracy is a great thing, and we should all be trying to make our societies really, really meritocratic.	დღესდღეობით ყველა, ყველა პოლიტიკოსი - მემარცხენე თუ მემარჯვენე, თანხმდება, რომ მერიტოკრატია მართლაც კარგი რამეა. და რომ ჩვენ ყველანი უნდა ვცდილობდეთ რომ ჩვენი საზოგადოება ჭეშმარიტად მერიტოკრატიული გავხადოთ.


In other words -- what is a meritocratic society?	სხვა სიტყვებით, რას ნიშნავს მერიტოკრატიული საზოგადოება?


A meritocratic society is one in which, if you've got talent and energy and skill, you will get to the top, nothing should hold you back.	მერიტოკრატიული საზოგადოება არის ისეთი საზოგადოება რომელშიც თუ შენ გაქვს ნიჭი, ენერგია და უნარი, მწვერვალს მიაღწევ. უკან ვერაფერი დაგხევს.


It's a beautiful idea.	ეს მშვენიერი იდეაა.


The problem is, if you really believe in a society where those who merit to get to the top, get to the top, you'll also, by implication, and in a far more nasty way, believe in a society where those who deserve to get to the bottom also get to the bottom and stay there.	პრობლემა ისაა, რომ თუ ნამდვილად გჯერა ისეთი საზოგადოების სადაც ისინი ვინც იმსახურებენ, აღწევენ კიდევაც წარმატებას, შენ ასევე ირწმუნებ საზოგადოებას, სადაც ისინი ვინც საკუთარი გამოისობით და ბილწი ცხოვრების წესით იმსახურებენ ჩამოქვეითებას ჩამოქვეითდებიან კიდევაც და იქვე რჩებიან.


In other words, your position in life comes to seem not accidental, but merited and deserved.	სხვა სიტყვებით, შენი პოზიცია სულაც არ ჩანს შემთხვევითი, არამედ დამსახურებული.


And that makes failure seem much more crushing.	ეს ხდის მარცხს კიდევ უფრო დამთრგუნველს.


You know, in the Middle Ages, in England, when you met a very poor person, that person would be described as an "unfortunate" -- literally, somebody who had not been blessed by fortune, an unfortunate.	როგორც იცით, შუა საუკუნეების ინგლისში, როდესაც შეხვდებოდით ღარიბ ადამიანს, ეს პიროვნება იქნებოდა აღწერილი როგორც "უბედური." სიტყვასიტყვით, ადამიანი, რომელიც ბედის მიერ არ იქნა დალოცვილი, ანუ "უბედური."


Nowadays, particularly in the United States, if you meet someone at the bottom of society, they may unkindly be described as a "loser."	დღესდღეობით, განსაკუთრებით კი შეერთებულ შტატებში, თუ შეხვდებით ვინმეს საზოგადოების დაბალი ფენიდან, იგი შეიძლება არასასიამოვნოდ იქნას დახასიათებული როგორც "ლუზერი" ანუ "დამარცხებული."


There's a real difference between an unfortunate and a loser, and that shows 400 years of evolution in society and our belief in who is responsible for our lives.	აქ არის ძალიან დიდი განსხვავება უბედურსა და დამარცხებულს შორის. და ეს გვიჩვენებს საზოგადოების ევოლუციის 400 წლიან ეტაპს, და ასევე ჩვენი რწმენის ევოლუციას იმასთან დაკავშირებით თუ ვინ არის პასუხისმგებელი ჩვენ ცხოვრებაზე.


It's no longer the gods, it's us. We're in the driving seat.	ჩვენს ცხოვრებაზე პასუხისმგებელნი აღარ არიან ღმერთები, არამედ ჩვენ თვითონ.


That's exhilarating if you're doing well, and very crushing if you're not.	ჩვენ ვსხედვართ სამართავ საჭესთან. ეს სასიხარულოა თუ მართვა კარგად გამოგდის. და ძალიან დამთრგუნველი თუ შესაბამისად ვერ მართავ.


It leads, in the worst cases -- in the analysis of a sociologist like Emil Durkheim -- it leads to increased rates of suicide.	ეს განაპირობებს, უარეს შემთხვევაში, თვითმკვლელობათა ზრდას, როგორც ამას სოციოლოგ ემილ დურკჰაიმის ანალიზი უჩვენებს.


There are more suicides in developed, individualistic countries than in any other part of the world.	განვითარებულ ინდივიდუალისტურ ქვეყნებში უფრო მეტი სუიციდის შემთხვევა შეინიშნება ვიდრე მსოფლიოს სხვა დანარჩენ ნაწილებში.


And some of the reason for that is that people take what happens to them extremely personally -- they own their success, but they also own their failure.	და გარკვეულწილად ამის მიზეზი არის ის, რომ ადამიანები მათ თავს გადამხდარ შემთხვევებს უკიდურესად პიროვნულად იღებენ. მათ ეკუთვნით საკუთრი წარმატება მაგრამ ამავე დროს საკუთარი მარცხის პატრონნიც თავად არიან.


Is there any relief from some of these pressures that I've been outlining?	არის თუ არა გამოსავალი ამ წნეხიდან რომელთაც წეღან გავუსვი ხაზი?


I think there is.	ვფიქრობ რომ არის.


I just want to turn to a few of them.	მინდა მხოლოდ რამოდენიმე მათგანს მივუბრუნდე.


Let's take meritocracy.	მოდით ავიღოთ მერიტოკრატია.


This idea that everybody deserves to get where they get to, I think it's a crazy idea, completely crazy.	იდეა რომ ყველა იმსახურებს იმას რა საფეხურზეც არიან . მე ვფიქრობ რომ ეს გიჟური იდეაა, ნამდვილი სიგიჟე.


I will support any politician of Left and Right, with any halfway-decent meritocratic idea; I am a meritocrat in that sense.	მე მხარდს დავუჭერ ნებისმიერ პოლიტიკოსს, მემარცხენესა თუ მემარჯვენეს, თუნდაც სანახევროდ მერიტოკრატიული იდეით. მე მერიკოტრატი ვარ და ეს ასეა.


But I think it's insane to believe that we will ever make a society that is genuinely meritocratic; it's an impossible dream.	მაგრამ ვფიქრობ, რომ სიგიჟეა დაიჯერო რომ ჩვენ ოდესმე შევქმნით საზოგადოებას რომელიც ჭეშმარიტად მერიტოკრატიული იქნება. ეს აუხდენელი ოცნებაა.


The idea that we will make a society where literally everybody is graded, the good at the top, bad at the bottom, exactly done as it should be, is impossible.	იდეა, რომ ჩვენ შევქმნით საზოგადოებას სადაც უკლებლივ ყველა იქნება დაფასებული, რომ ღირსეულები მაღალ საფეხურზე იდგებიან, ხოლო ნაკლებად ღირსეულები - დაბალზე, ეს განუხორციელებელია.


There are simply too many random factors: accidents, accidents of birth, accidents of things dropping on people's heads, illnesses, etc.	უბრალოდ არსებობს ძალიან ბევრი შემთხვევითი ფაქტორი. დაბადების შემთხვევითობები, საგნების შემთხვევითი და მოულოდნელი დაცემა ადამიანთა თავებზე, ავადმყოფობები, და ა.შ.


We will never get to grade them, never get to grade people as they should.	ჩვენ მათ ვერასოდეს დავახარისხებთ. ისევე როგორც ვერ დავახარისხებთ ადამიანებს ყოველთვის ისე, როგორც ეს საჭიროა.


I'm drawn to a lovely quote by St. Augustine in "The City of God," where he says, "It's a sin to judge any man by his post."	მე ძალიან მომწონს წმინდა ავგუსტინეს ეს მშვენიერი ფრაზა "ღვთის ქალაქიდან," სადაც ის ამბობს, რომ "ცოდვაა განსაჯო ადამიანი მისი თანამდებობის მიხედვით."


In modern English that would mean it's a sin to come to any view of who you should talk to, dependent on their business card.	თანამედროვე ინგლისურში ეს გამოითქმებოდა შემდეგნაირად, ცოდვაა გამოიტანო რაიმე დასკვნა ადამიანზე რომელსაც უნდა გაესაუბრო მისი სავიზიტო ბარათის მიხედვით.


It's not the post that should count.	თანამდებობა არ უნდა ითვლებოდეს უმთავრესად.


According to St. Augustine, only God can really put everybody in their place; he's going to do that on the Day of Judgment, with angels and trumpets, and the skies will open.	და წმინდა ავგუსტინეს მიხედვით, მხოლოდ ღმერთს შეუძლია ყველას საკუთარი ადგილი მიუჩინოს. და ის ამას გააკეთებს განკითვის დღეს ანგელოზთა და საყვირთა თანხლებით, და ცაც მაშინ გაიხსნება.


Insane idea, if you're a secularist person, like me.	ეს სიგიჟეა, თუ თქვენ ისეთივე სეკულარისტი ადამიანი ხართ როგორც მე.


But something very valuable in that idea, nevertheless.	მაგრამ მიუხედავად ამისა, რაღაც ძალიან მნიშვნელოვანი არის ამ იდეაში.


In other words, hold your horses when you're coming to judge people.	სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, კარგად მოუჭირე შენს ცხენებს ხელი როდესაც ადამიანთა განსაკითხად მოდიხარ.


You don't necessarily know what someone's true value is.	შეიძლება სულაც არ იცოდე დანამდვილებით რა არის კონკრეტული ადამიანის ნამდვილი ღირსება.


That is an unknown part of them, and we shouldn't behave as though it is known.	ეს მათი ამოუცნობი ნაწილია. და ჩვენ ისე არ უნდა მოვიქცეთ თითქოს ეს ჩვენთვის ნაცნობია.


There is another source of solace and comfort for all this.	ამ ყველაფრის სანუგეშოდ არსებობს კიდევ ერთი წყარო.


When we think about failing in life, when we think about failure, one of the reasons why we fear failing is not just a loss of income, a loss of status.	როდესაც ვფიქრობთ ცხოვრების მარცხზე, როდესაც დამარცხებაზე ვფიქრობთ, ერთ-ერთი მიზეზი რატომაც გვეშინია დამარხების, არამარტო შემოსავლის დაკარგვაა, არამედ სტატუსის დაკარგვაც.


What we fear is the judgment and ridicule of others.	ჩვენ გვაშინებს სხვის მიერ ჩვენი განკითხვა და მასხრად აგდება.


And it exists.	და ეს არსებობს.


The number one organ of ridicule, nowadays, is the newspaper.	იცით, ნომერი პირველი მასხრად ამგდები დღეისათვის ჯურნალ-გაზეთებია.


If you open the newspaper any day of the week, it's full of people who've messed up their lives.	თუ გადაშლით გაზეთს კვირის ნებისმიერ დღეს, დაინახავთ რომ ის სავსეა ადამიანებით რომლებსაც ცხოვრება აერიათ.


They've slept with the wrong person, taken the wrong substance, passed the wrong piece of legislation -- whatever it is, and then are fit for ridicule.	ისინი იწვნენ არასწორ პიროვნებასთან, მათ არასწორი ნივთიერება მიიღეს. მათ არასწორი კანონი მიიღეს. ნებისმიერი რამ. და შემდეგ ისინი გახდნენ დაცინვის ,მსხვერპლნი.


In other words, they have failed. And they are described as "losers."	სხვა სიტყვებით, ისინი დამარცხდნენ. და დახასიათებულნი არიან როგორც "ლუზერები" ანუ "დამარცხებულები."


Now, is there any alternative to this?	არსებობს თუ არა ამის ალტერნატივა?


I think the Western tradition shows us one glorious alternative, which is tragedy.	ვფიქრობ დასავლური ტრადიცია გვიჩვენებს ერთ დიდებულ ალტერნატივას. ეს ალტერნატივა ტრაგედიაა.


Tragic art, as it developed in the theaters of ancient Greece, in the fifth century B.C., was essentially an art form devoted to tracing how people fail, and also according them a level of sympathy, which ordinary life would not necessarily accord them.	ტრაგიკული ხელოვნება, როგორც ეს ძველი საბერძნეთის თეატრებში განვითრდა, ჩვ.წ.-მდე მეხუთე საუკუნეში, არსებითად იყო ხელოვნების ფორმა რომელიც მიჰყვებოდა ადამიანთა კვალს მათი დამარცხების გზაზე. და ასევე აყოლებდა მათ ერთგვარ სიმპათიას. რომელიც ჩვეულებრივ ცხოვრებაში შეიძლებოდა სულაც არ ყოფილიყო მათი თანმდევი.


A few years ago, I was thinking about this, and I went to "The Sunday Sport," a tabloid newspaper I don't recommend you start reading if you're not familiar with it already.	მახსოვს, რამოდენიმე წლის წინ ვფიქრობდი ამ ყველაფერზე. და წავედი "კვირის სპორტის" სანახავად, ეს არის ბულვარული პრესა, რომლის კითხვის დაწყებასაც არ გირჩევთ, თუ უკვე არ იცნობთ მას.


(Laughter) And I went to talk to them about certain of the great tragedies of Western art.	და წავედი მათთან სასაუბროდ ერთი კონკრეტული დასავლური ხელოვნების დიდი ტრაგედიის შესახებ.


I wanted to see how they would seize the bare bones of certain stories, if they came in as a news item at the news desk on a Saturday afternoon.	მე მინდოდა გამეგო რამდენად მიხვდებოდნენ ნამდვილ არსს კონკრტული მოთხრობებისა თუ ისინი გამოჩნდბოდნენ როგორც ყოველდღიური სიახლეები შაბათ საღამოს ახალ ამბებში.


I mentioned Othello; they'd not heard of it but were fascinated.	ამგვარად მათ მოვუყევი ოტელოს შესახებ. მათ ამის შესახებ არაფერი გაეგოთ და გაკვირვებულნი იყვნენ.


(Laughter) I asked them to write a headline for the story.	(სიცილი) და მე ვთხოვე მათ დაეწერათ სათაური ოტელოზე სტატიისათვის.


They came up with "Love-Crazed Immigrant Kills Senator's Daughter."	და მათ მოიფიქრეს "სიყვარულისაგან გაგიჟებული ემიგრანტი კლავს სენატორის ქალიშვილს"


Splashed across the headline.	და სათაურად მიმოფანტეს.


I gave them the plotline of Madame Bovary.	მე ახლა მათ მადამ ბოვარის სცენარი მივეცი.


Again, a book they were enchanted to discover.	ისევ და ისევ მოხობლულნი დარჩნენ მსგავსი წიგნის აღმოჩენით.


And they wrote "Shopaholic Adulteress Swallows Arsenic After Credit Fraud."	და მათ დაწერეს "მაღაზიებში სიარულზე გადარეული ახალგაზრდა ქალბატონი ყლაპავს დარიშხანს საკრედიტო ბარათის გაყალბების შემდეგ"


(Laughter) And then my favorite -- they really do have a kind of genius of their own, these guys -- my favorite is Sophocles' Oedipus the King: "Sex With Mum Was Blinding."	(სიცილი) და კიდევ, ჩემი საყვარელი. ამ ადამიანებს თითოეულს ცალცალკე რაღაც გენია მაინც აქვთ. ჩემი საყვარელი არის სოფოკლეს "ოიდიპოს მეფე." "სექსი დედასთან დამაბრმავებელი იყო"


(Laughter) (Applause) In a way, if you like, at one end of the spectrum of sympathy, you've got the tabloid newspaper.	(სიცილი) (აპლოდისმენტები) ამგვარად, სიმპათიის სპექტრის ერთ ბოლოს, თქვენ გაქვთ ბულვარული პრესა.


At the other end of the spectrum, you've got tragedy and tragic art.	ხოლო სპექტრის მეორე ბოლოს კი - ტრაგედია და ტრაგიკული ხელოვნება.


And I suppose I'm arguing that we should learn a little bit about what's happening in tragic art.	და ჩემი ვარაუდით ჩვენ უნდა ვისწავლოთ ცოტა რამ იმის შესახებ თუ რა ხდება ტრაგიკულ ხელოვნებაში.


It would be insane to call Hamlet a loser.	სიგიჟე იქნებოდა ჰამლეტისათვის გვეწოდებინა "ლუზერი," "დამარცხებული."


He is not a loser, though he has lost.	თუმცა იგი დამარცხდა, ის არ არის დამარცხებული.


And I think that is the message of tragedy to us, and why it's so very, very important, I think.	და მე ვფიქრობ ეს არის ტრაგედიის მთავარი გზავნილი, ჩემი აზრით სწორედ ამიტომ არის ტრაგედია ძალიან მნიშვნელოვანი.


The other thing about modern society and why it causes this anxiety, is that we have nothing at its center that is non-human.	კიდევ ერთი რამ თანამედროვე საზოგადოების შესახებ, და იმის შესახებ თუ რა იწვევს მღელვარებას, ეს არის ის, რომ არაფერია საზოგადოების შუაგულში ისეთი რაც არაჰუმანურია.


We are the first society to be living in a world where we don't worship anything other than ourselves.	ჩვენ პირველი საზოგადოება ვართ მსოფლიოში სადაც არაფერს ვაღმერთებთ საკუთარი თავების გარდა.


We think very highly of ourselves, and so we should; we've put people on the Moon, done all sorts of extraordinary things.	ჩვენ ძალიან მაღალი წარმოდგენა გვაქვს საკუთარ პიროვნებებზე. და ასეც უნდა გვქონდეს. ჩვენ გავუშვით ადამიანები მთვარეზე, გავაკეთეთ მთელი რიგი არაჩვეულებრივი საქმეები.


And so we tend to worship ourselves. Our heroes are human heroes.	და ამგვარად ჩვენ დავიწყეთ საკუთარი პიროვნების გაღმერთება. ჩვენი გვირები არიან ადამიანები.


That's a very new situation.	ეს საკმაოდ ახალი სიტუაციაა.


Most other societies have had, right at their center, the worship of something transcendent: a god, a spirit, a natural force, the universe, whatever it is -- something else that is being worshiped.	სხვა საზოგადოებების უმრავლესობა თაყვანს სცემს რაღაც უფრო გაურკვეველს და ბუნდოვანს; ღმერთს, სულს, ბუნებრივ ძალას, სამყაროს. რაც არ უნდა იყოს, რაღაც მაინც არის გაღმერთებული.


We've slightly lost the habit of doing that, which is, I think, why we're particularly drawn to nature.	ჩვენ ცოტა არ იყოს დავკარგეთ ამის ჩვევა. რაც ვფიქრობ განაპირობებს იმას თუ რატომ გვაქვს გასნაკუთრებული მიდრეკილება ბუნებისადმი.


Not for the sake of our health, though it's often presented that way, but because it's an escape from the human anthill.	ჩვენი ჯანმრთელობისათვის კი არა, თუმცა ეს ხშირად ასე წარმოუდგენიათ, არამედ იმიტომ რომ ბუნება საშუალებას გვაძლევს თავი დავაღწიოთ ადამიანისეულ კვალს,


It's an escape from our own competition, and our own dramas.	ეს არის თავის დაღწევა ჩვენი საკუთარი კონკურენციისაგან, და ჩვენივე დრამატულობისგან.


And that's why we enjoy looking at glaciers and oceans, and contemplating the Earth from outside its perimeters, etc.	ამიტომაც სიხარულით შევცქერით ყინულოვან კრისტალებსა და ოკეანეებს, ვათვალიერებთ დედამიწას გარე-პერიმეტრებიდან და ა.შ.


We like to feel in contact with something that is non-human, and that is so deeply important to us.	მოგვწონს კონტაქტი არა-ჰუმანურ საგნებთან. და ეს ჩვენთვის უმნიშვნელოვანესია.


What I think I've been talking about really is success and failure.	მე ვფიქრობ გესაუბრეთ იმაზე თუ ჭეშმარიტად რა არის წარმატება და მარცხი.


And one of the interesting things about success is that we think we know what it means.	და წარმატების ერთ-ერთი საინტერესო თვისება ის არის, რომ ჩვენ გვგონია ვიცით თუ რას ნიშნავს იგი.


If I said that there's somebody behind the screen who's very successful, certain ideas would immediately come to mind.	თუ მე თქვენ გეტყვით, რომ ეკრანს უკან ვინმე დგას, რომელიც ძალიან წარმატებულია,რაღაც განსაზღვრული წარმოდგენა ეგრევე შეგექმნებოდათ.


You'd think that person might have made a lot of money, achieved renown in some field.	იფიქრებდით, რომ ამ ადამიანმა ალბათ ძალიან ბევრი ფული იშოვა, ან მიაღწია სახელსა და დიდებას კონკრეტულ სფეროში.


My own theory of success -- I'm somebody who's very interested in success, I really want to be successful, always thinking, how can I be more successful?	ჩემი საკუთარი წარმატების თეორია, (და მე ვარ ადამიანი რომელსაც ძალიან აინტერესებს წარმატება. მე ყოველთვის მინდა წარმატებული ვიყო). მე ყოველთვის ვფიქრობ, "როგორ შეიძლება გავხდე უფრო წარმატებული?"


But as I get older, I'm also very nuanced about what that word "success" might mean.	მაგრამ რაც უფრო მემატება წლები, მიტ უფრო ვკონკრეტდები იმის შესახებ თუ რას შეიძლება ნიშნავდეს სიტყვა "წარმატება."


Here's an insight that I've had about success: You can't be successful at everything.	წარმატება მე შემდეგნაირად მესმის: არ შეიძლება წარმატებული იყო ყველაფერში.


We hear a lot of talk about work-life balance.	ჩვენ ძალიან ბევრი გვესმის სამსახურისა და პირადი ცხოვრების დაბალანსებაზე.


Nonsense.	სისულელეა. ყველაფერი არ შეიძლება გქონდეს ერთდროულად.


You can't have it all. You can't.	ეს შეუძლებელია.


So any vision of success has to admit what it's losing out on, where the element of loss is.	წარმატების ნებისმიერმა განმარტებამ უნდა აღიაროს რომ რაღაცაში აუცილებლად დავმარცხდებით. სადღაც გაჩნდება დამარცხების ელემენტი.


And I think any wise life will accept, as I say, that there is going to be an element where we're not succeeding.	და ვფიქრონ ნებისმიერი საღი ცხოვრების სტილი აღიარებს და მიიღებს, რომ როგორც ვთქვი, სადღაც აუცილებლად იქნება ელემენტი სადაც ჩვენ ვერ ვიქნებით წარმატებულნი.


And the thing about a successful life is that a lot of the time, our ideas of what it would mean to live successfully are not our own.	წარმატებული ცხოვრების თვისება არის ის, რომ უამრავი დრო და ჩვენი მოსაზრებები იმის თაობაზე თუ რას ნიშნავს იცხოვრო წარმატებულად, ჩვენ არ გვეკუთვნის.


They're sucked in from other people; chiefly, if you're a man, your father, and if you're a woman, your mother.	ისინი გამოწოვილია სხვათა ცხოვრებიდან. უმთავრესად კი, თუ თქვენ ხართ მამაკაცი - მამისაგან. და თუ ქალბატონი - დედისაგან.


Psychoanalysis has been drumming home this message for about 80 years.	ფსიქოანალიტიკა შეუპოვრად აჟღერებს ამ მესიჯს 80 წლის განმავლობაში.


No one's quite listening hard enough, but I very much believe it's true.	მას კი არავინ უგდებს ყურს შესაბამისად. თუმცე მე მჯერა რომ ეს სიმართლეა.


And we also suck in messages from everything from the television, to advertising, to marketing, etc.	ჩვენ ასევე ვიწოვთ გზავნილებს ყველაფრიდან, დაწყებული ტელევიზორიდან დამთვრებული რეკლამებითა და ვაჭრობით.


These are hugely powerful forces that define what we want and how we view ourselves.	ისინი უდიდესი ძალის მატარებლები არიან. რაც განაპირობებს იმას თუ რა გვინდა და როგორ გვინდა დავინახოთ საკუთარი თავი.


When we're told that banking is a very respectable profession, a lot of us want to go into banking.	როდესაც გვეუბნებიან, რომ საბანკო საქმე ძალიან რესპექტაბელური პროფესიაა უამრავ ჩვენგანს პროფესიად საბანკო საქმის არჩევა უნდა.


When banking is no longer so respectable, we lose interest in banking.	თუმცა როდესაც ეს საქმე აღარ არის რესპექტაბელური, მის მიმართ ინტერესს ვკარგავთ.


We are highly open to suggestion.	ძალიან ღია ვართ შემოთვაზებების მიმართ.


So what I want to argue for is not that we should give up on our ideas of success, but we should make sure that they are our own.	ამგავარად, რისი მტკიცებაც მინდა არის არა ის, რომ ჩვენ უნდა დავივიწყოთ წარმატების ჩვენეული გაგება. არამედ ის, რომ ჩვენ უნდა დავრწმუნდეთ რომ ისინი ნამნდვილად ჩვენ გვეკუთვნის.


We should focus in on our ideas, and make sure that we own them; that we are truly the authors of our own ambitions.	უნდა ვკონცენტრირდეთ ჩვენს საკუთარ გაგებაზე. და დავრწმუნდეთ რომ ის მხოლოდ საკუთარია. რომ ჩვენ ვართ ჩვენი ამბიციების ჭეშმარიტი ავტორები.


Because it's bad enough not getting what you want, but it's even worse to have an idea of what it is you want, and find out, at the end of the journey, that it isn't, in fact, what you wanted all along.	იმიტომ, რომ რა თქმა უნდა ცუდია როდესაც ვერ აღწევ იმას რაც გსურს, მაგრამ უარესია როდესაც გაქვს იდეა იმისა თუ რა გინდა, და ამის შესახევ მხოლოდ სიცოცხლის ბოლოს აღმოაჩენ. ეს რა თქმა უნდა არ არის ის, რაც ყოველთვის გინდოდა.


So, I'm going to end it there.	აქ კი მე დავამთავრებ ჩემს საუბარს.


But what I really want to stress is: by all means, success, yes.	ერთ რამეს მინდა ხაზი გავუსვა, წარმატების ნებისმიერ შემთხვევაში.


But let's accept the strangeness of some of our ideas.	მოდით მივიღოთ ჩვენ საკუთარ მოსაზრებათა უცნაურობები.


Let's probe away at our notions of success.	მოდით მოვსინჯოთ წარმატების ჩვენეული ცნება.


Let's make sure our ideas of success are truly our own.	დავრწმუნდეთ, რომ წარმატების შესახებ ჩვენი მოსაზრებები ნამდვილად ჩვენ გვეკუთვნის.


Thank you very much.	დიდი მადლობა


(Applause) Chris Anderson: That was fascinating.	(აპლოდისმენტები) ქრის ანდერსონი: ეს შესანიშნავი იყო.


But how do you reconcile this idea of it being bad to think of someone as a "loser," with the idea that a lot of people like, of seizing control of your life, and that a society that encourages that, perhaps has to have some winners and losers?	მაგრამ როგორ უთავსებთ ერთმანეთს ერთისმხრივ იმ მოსაზრებას, რომ არასასურველია ადამიანზე ვიფიქროთ რომ ის არის "დამარცხებული," ხოლო მეორე მხრივ იმ იდეას, რომ უამრავი ადამიანი, მაგალითად ისეთები რომლელთც უყვართ ცხოვრების სადავეების ხელში ჩაგდება, და აგრეთვე საზოგადოება, წაახალისებს ხოლმე იმ მოსაზრებას, რომ ალბათ ისევე უნდა არსებობდნენ დამარცხებულები როგორც გამარჯვებულები.


Alain De Botton: Yes, I think it's merely the randomness of the winning and losing process that I want to stress, because the emphasis nowadays is so much on the justice of everything, and politicians always talk about justice.	ალან დე ბოტონი: დიახ, მე ვფიქრობ ეს უბრალო შემთხვევითობაა მოგებისა და წაგების პროცესისა რაზეც მინდოდა ყურადღება გამემახვილებინა. იმიტომ, რომ დღესდღეობით ყურადღება ძალიან არის გადატანილი ყველაფრის სამართლიანობაზე. პოლიტიკოსებიც ყოველთვის სამართლიანობაზე საუბრობენ.


Now I'm a firm believer in justice, I just think that it's impossible.	მე ღრმად მწანს სამართლიანობის, უბრალოდ ვფიქრობ რომ ეს შეუძლებელი და მიუღწეველია.


So we should do everything we can to pursue it, but we should always remember that whoever is facing us, whatever has happened in their lives, there will be a strong element of the haphazard.	ჩვენ შეძლებისდაგვარად ყველაფერი უნდა გავაკეთოთ, და ვიაროთ სამართლიანობის კვალდაკვალ. მაგრამ დღის ბოლოს ჩვენ უნდა გვახსოვდეს, რომ ვინც არ უნდა გვიპირისპირდებოდეს, ან რაც არ უნდა ხდებოდეს ჩვენს ცხოვრებაში, ყიველთვის იარსებებს შემთხვევითბის ძლიერი ელემენტი.


That's what I'm trying to leave room for; otherwise, it can get quite claustrophobic.	და ეს არის რაზეც ყურადღება მინდოდა გამემახვილებინა. იმიტომ, რომ სხვა შემთხვევაში ამან შეიძლება კლაუსტროფობიის სახე მიიღოს.


CA: I mean, do you believe that you can combine your kind of kinder, gentler philosophy of work with a successful economy?	ქრის ანდერსონი: მე ვგულისხმობ, თუ გჯერათ იმის, რომ შეიძლება ერთმანეთს შევუთავსოთ თქვენი შემოთავაზებული მუშაობის უფრო კეთილი ფილოსოფია და წარმატებული ეკონომიკა?


Or do you think that you can't, but it doesn't matter that much that we're putting too much emphasis on that?	თუ ფიქრობთ, რომ ეს შეუძლებელია? თუ ეს დიდი მნიშვნელობის არ არის, და ჩვენ ვანიჭებთ მას დიდ მნიშვნელობას. ალად დე ბოტონი: კოშმარული მოსაზრებაა, თუ ვიფიქრებთ, რომ


AB: The nightmare thought is that frightening people is the best way to get work out of them, and that somehow the crueler the environment, the more people will rise to the challenge.	ხალხის დაშნება საუკეთესო გზაა მათი ნაყოფიერი მუშაობისათვის. და ასევე ის, რომ უფრო სასტიკ გარემოში უფრო მეტი ადამიანი შეეცდება გადალახოს გამოწვევები.