Scientists added a single gene that codes for a protein represented by this orange ball that feeds back on itself to keep cranking out more of that protein.	მეცნიერებმა დაამატეს ერთი გენი, რომლითაც სტაფილოსფერი ბურთით ნაჩვენები ცილა წარმოიქმნება, რომელიც საკუთარი თავით იკვებება, მეტი პროტეინის წარმოქმნა რომ გააგრძელოს.


The extra copies, however, go and gum up the mosquitoes' genes, killing the organism.	ზედმეტი ასლები კი მიდიან და კოღოს გენებში გროვდებიან და ორგანიზმს კლავს.


To keep it alive in the laboratory they use a compound called tetracycline.	იმისთვის, რომ იგი ლაბორატორიაში აცოცხლონ, ნაერთს სახელად ტეტრაციკლინს იყენებენ.


Tetracycline shuts off that gene and allows normal development.	ტეტრაციკლინი ამ გენს რთავს და ნორმალურად განვითარების საშუალებას აძლევს.


They added another little wrinkle so that they could study what happens.	მათ კიდევ ერთი პატარა ნიუანსი დაამატეს, რათა შეესწავლათ რა ხდებოდა.


And that is they added a gene that makes the insect glow under UV light so that when they released it they could follow exactly how far it went how long it lived and all of the kinds of data for a good scientific study.	მათ დაამატეს გენი, რომლის საშუალებითაც მწერი ულტრაიისფერი შუქის ქვეშ ანათებდა ისე რომ, გაშვებისას, შეძლებოდათ გაგება რამდენად შორს წავიდოდა. რამდენი ხანი იცოცხლებდა და კიდევ ბევრნაირი მონაცემები კარგი სამეცნიერო გამოკვლევისთვის.


Now this is the pupal stage, and at this stage the females are larger than the males.	ეს არის ჭუპრის ეტაპი და ამ ეტაპზე მდედრები მამრებზე დიდები არიან.


That allows them to sort them into the males and the females and they allow only the males to grow to adulthood.	ეს მათ საშუალებას აძლევს მწერები მდედრებად და მამრებად დაახარისხონ. ისინი ზრდასრულ ასაკამდე მხოლოდ მამრებს ზრდიან


And let me remind you that males don't bite.	და შეგახენებთ, რომ მამრები არ იკბინებიან.


From there it's pretty simple.	ამის შემდეგ საკმაოდ მარტივია.


They take beakers full of male mosquitoes, load them into milk cartons, and drive around the city, releasing them guided by GPS.	იღებენ მამრი კოღოებით სავსე ჭურჭელს, ათავსებენ მათ რძის კოლოფებში მოძრაობენ ქალაქის გარშემო, და GPS-ის დახმარებით უშვებენ.


Here's the mayor of a city releasing the first batch of what they call the "friendly Aedes."	აქ არის ქალაქის მერი,რომელიც პირველ ნაკადს უშვებს, რასაც ისინი "მეგობრულ აედებს" ეძახიან.


Now I wish I could tell you this is an American city, but it's not.	მინდა გითხრათ, რომ ეს ამერიკული ქალაქია, მაგრამ არ არის.


It's Piracicaba, Brazil.	ეს პირკიბაბაა, ბრაზილიაში.


The amazing thing is that in just a year it brought down the cases of dengue by 91 percent.	განსაკუთრებული კი ის არის, რომ მხოლოდ ერთ წელიწადში ამან დენგიუს შემთხვევების რაოდებობა 91%-ით შეამცირა.


That's better than any insecticide spraying can do.	ეს ნებისმიერი ინსექტიციდებით შეწამვლის შედეგზე უკეთესია.


So why aren't we using this remarkable biological control in the US?	და რატომ არ ვიყენებთ ამ შესანიშნავ ბიოლოგიურ კონტროლს ამერიკაში?


That's because it's a GMO: a genetically modified organism.	იმიტომ რომ ეს გენმოდიფიცირებული ორგანიზმია (GMO)


Notice the subtitle here says if the FDA would let them they could do the same thing here, when Zika arrives.	აქ სუბტიტრი გვეუბნება თუ FDA მათ უფლებას მისცემს შეეძლოთ აქაც იგივე გაეკეთებინათ , როდესაც ზიკა მოაღწევს.


And of course it has arrived.	და, რა თქმა უნდა, მან მოაღწია.


So now I have to tell you the short form of the long, torturous story of GM regulation in the US In the US, there are three agencies that regulate genetically modified organisms: the FDA, the Food and Drug Administration, the EPA, the Environmental Protection Agency, and the USDA, US Department of Agriculture.	ახლა კი, მოკლედ უნდა მოგიყვეთ ამერიკაში GM-ს რეგულაციის გრძელი, მტანჯველი ისტორია. აშშ-ში სამი აგენტურა არსებობს , რომლებიც არეგულირებენ გენმოდიფიცირებულ ორგანიზმებს: FDA, საკვებისა და წამლების ადმინისტრაცია; EPA, გარემოს დაცვის აგენტურა; და USDA, აშშ-ს აგრარული განყოფილება.


Took these folks two years to decide that it would be the FDA that would regulate the genetically modified mosquito.	ამ ხალხს ორი წელი დასჭირდათ, იმის გადასაწყვეტად, რომ გენმოდიფიცირებულ კოღოს FDA დაარეგულირებდა.


And they would do it as a new animal drug, if that makes any sense.	და ამას გააკეთებდნენ როგორც ცხოველის ახალ წამალს, თუ ამაში რაიმე აზრი დევს.


Took them another five years going back and forth and back and forth to convince the FDA that this would not harm people, and it would not harm the environment.	კიდევ ხუთი წელი დასჭირდათ წინ და უკან სიარულში, რათა FDA დაერწმუნებინათ რომ ეს ხალხსა და გარემოს არ ავნებდა.


They finally gave them, this summer, permission to run a little test in the Florida Keys, where they had been invited years earlier when they Keys had an outbreak of dengue.	და ბოლოს ამ ზაფხულს უფლება მისცეს რომ პატარა ტესტი ფლორიდა-კისში ჩაეტარებინათ, სადაც ისინი წლების წინ დაპატიჟეს, როდესაც კისში დენგიუს ეპიდემია იყო.


Would that it were that easy.	თუმცაღა, ყველაფერი ასე მარტივად არ იყო.


When the local residents heard that there would be genetically modified mosquitoes tested in their community some of them began to organize protests.	როდესაც ადგილობრივმა მაცხოვრებლებმა გაიგეს რომ მათ დასახლებაში გენმოდიფიცირებულ კოღოებს ამოწმებდნენ ზოგიერთმა საპროტესტო აქციების მოწყობა დაიწყო.


They even organized a petition on the internet with this cuddly logo, which eventually accumulated some 160,000 signatures And they demanded a referendum which will be conducted in just a couple of weeks about whether the trials would be permitted at all.	მათ ასევე ინტერნეტში პეტიცია შექმნეს ამ საყვარელი ლოგოთი, რომელმაც 160,000-მდე ხელმოწერას მიაღწია. მათ რეფერენდუმი მოითხოვეს,რომელიც რამდენიმე კვირაში ჩატარდება. იმის შესახებ დაშვებული იქნება თუ არა ამ ტესტების ჩატარება.


Well it's Miami that really needs these better ways of controlling insects.	სწორედ მაიამის სჭირდება მწერების კონტროლის უკეთესი გზები.


And there the attitudes are changing.	და დამოკიდებულებაც იცვლება.


In fact, very recently a bipartisan group of more than 60 legislators wrote to HHS Secretary Sylvia Burwell asking that she, at the Federal level, expedite access for Florida to this new technology.	უკანასკნელ პერიოდში ბიპარტიზანულმა ჯგუფმა, რომელიც 60-ზე მეტი კანონმდებლისგან შედგება HHS-ის მდივანს, სილვია ბურველს თხოვნით მიმართა რათა ფედერალურ დონეზე,ამ ახალ ტექნოლოგიებზე ფლორიდის წვდომა დაეჩქარებინა


So the bottom line is this: biological control of harmful insects can be both more effective and very much more environmentally friendly than using insecticides, which are toxic chemicals.	მთავარი ისაა,რომ მავნე მწერების ბიოლოგიური კონტროლი შეიძლება იყოს უფრო ეფექტურიც და ეკოლოგიურად სუფთაც, ვიდრე ინსექტიციდების გამოყენება, რომლებიც ტოქსიკური ნივთიერებებია.


That was true in Rachel Carson's time; it's true today.	ეს ასე იყო რეიჩელ კარსონის დროში; და ეს სიმართლეა დღესაც.


What's different is that we have enormously more information about genetics than we had then, and therefore more ability to use that information to affect these biological controls.	განსხვავება ის არის, რომ ჩვენ გვაქვს ბევრად მეტი ინფორმაცია გენეტიკის შესახებ, ვიდრე ადრე, და ამით მეტი შესაძლებლობა, რომ ეს ინფორმაცია ამ ბიოლოგიურ კონტროლზე გავლენის მოსახდენად გამოვიყენოთ.


And I hope that what I've done is aroused your curiosity enough to start your own inquiry -- not into just GM mosquitoes but to the other genetically modified organisms that are so controversial today.	ვიმედოვნებ, რომ რაც მე გავაკეთე თქვენი ცნობისმოყვარეობა გააღვიძა, რომ თქვენი პირადი გამოძიება დაიწყოთ -- არამარტო გენმოდიფიცირებულ კოღოებზე არამედ სხვა გენმოდიფიცირებულ ორგანიზმებზე, რომლებიც დღესდღეობით ასე საკამათოა.


I think if you do that, and you dig down through all of the misinformation, and the marketing on the part of the organic food industry and the Greenpeaces and find the science, the accurate science, you'll be surprised and pleased.	მე ვფიქრობ, რომ თუ თქვენ უფრო ღრმად გამოიკვლევთ ამდენ ცრუ ინფორმაციასა და მარკეტინგს, რომელსაც ორგანული საკვების ინდუსტრია და გრინპისი ატარებს და იპოვით მეცნიერებას, სწორ მეცნიერებას გაკვირვებული და მოხარული იქნებით.


Thank you.	მადლობა.


(Applause)	(აპოლდისმენტები)


Probably a lot of you know the story of the two salesmen who went down to Africa in the 1900s.	ალბათ ბევრ თქვენგანს გაუგონია ორი კომივოიაჟორის ისტორია რომლების ეწვივნენ აფრიკას მე-20 საუკუნის დასაწყისში.


They were sent down to find if there was any opportunity for selling shoes, and they wrote telegrams back to Manchester.	მათი მოგზაურობის მიზანი იყო გაერკვიათ თუ იყო შესაძლებლობა ფეხსაცმელი გაეყიდათ ადგილობრივებისთვის. ორივემ გამოაგზავნა დეპეშები მანჩესტერში.


And one of them wrote, "Situation hopeless. Stop. They don't wear shoes."	ერთმა მათგანმა მოიწერა: "სიტუაცია უიმედოა. წერტილი.


And the other one wrote, "Glorious opportunity. They don't have any shoes yet."	ისინი არ ხმარობენ ფეხსაცმელს." მეორემ მოიწერა: "გადასარევი შესაძლებლობები. მათ ჯერ არ გაუგიათ ფეხსაცმლის შესახებ."


(Laughter) Now, there's a similar situation in the classical music world, because there are some people who think that classical music is dying.	(სიცილი) ახლა მსგავსი სიტუაცია კლასიკური მუსიკის სამყაროშია ვინაიდან არსებობს ხალხი რომელსაც ჰგონია რომ კლასიკური მუსიკა კვდება.


And there are some of us who think you ain't seen nothing yet.	და აგრეთვე ვარსებობთ კატეგორია, რომელიც ფიქრობს, რომ ყველაფერი წინ არის


And rather than go into statistics and trends, and tell you about all the orchestras that are closing, and the record companies that are folding, I thought we should do an experiment tonight.	და ნაცვლად იმისა, რომ ჩავეძიოთ სტატისტიკასა და ტენდენციებში მოგიყვეთ დაშლილი ორკესტრების და გაკოტრებული ხმის ჩამწერი კომპანიების შესახებ მე ვიფიქრე, რომ ჯობია ექსპერიმენტი ჩავატაროთ


Actually, it's not really an experiment, because I know the outcome.	სინამდვილეში ეს არც არის ექსპერიმენტი, ვინაიდან მე ვიცი შედეგი


(Laughter) But it's like an experiment.	მაგრამ ეს გავს ექსპერიმენტს.


Now, before we start -- (Laughter) Before we start, I need to do two things.	ახლა, სანამ -- (სიცილი) -- სანამ დავიწყებდეთ მე უნდა გავაკეთო ორი რამ.


One is I want to remind you of what a seven-year-old child sounds like when he plays the piano.	ერთი, მინდა შეგახსენოთ როგორია შვიდი წლის ბავშვის დაკრული პიანინოზე.


Maybe you have this child at home.	შეიძლება ეს პატარა თქვენ სახლში გყავდეთ.


He sounds something like this.	ეს დაახლოებით ასე ჟღერს.


(Music) (Music ends) I see some of you recognize this child.	(ფორტეპიანო) მე ვხედავ, რომ ზოგმა თქვენგანმა იცნო ეს ბავშვი. ერთ-წლიანი მეცადინეობის შემდეგ იგი რვა წლისაა


Now, if he practices for a year and takes lessons, he's now eight and he sounds like this.	და ახლა მისი დაკრული ასე ჟღერს.


(Music) (Music ends) He practices for another year and takes lessons -- he's nine.	(ფორტეპიანო) შემდეგ ის კიდევ მეცადინეობს ერთი წლის განმავლობაში; იგი ცხრა წლისაა


(Music) (Music ends) Then he practices for another year and takes lessons -- now he's 10.	(ფორტეპიანო) კიდევ ერთი წელი გავიდა; ის ათი წლისაა


(Music) (Music ends) At that point, they usually give up.	(ფორტეპიანო) ამ დროისთვის ისინი ჩვეულებრივ ნებდებიან.


(Laughter) (Applause) Now, if you'd waited for one more year, you would have heard this.	(სიცილი) (აპლოდისმენტები) მაგრამ, რომ მოგეცადათ, სულ რაღაც ერთი წელი,


(Music) (Music ends) Now, what happened was not maybe what you thought, which is, he suddenly became passionate, engaged, involved, got a new teacher, he hit puberty, or whatever it is.	თქვენ მოისმენდით ამას: (ფორტეპიანო) შეიძლება იფიქროთ, რომ ის მოულოდნელად გახდა ვნებიანი, ენთუზიაზმით აღსავსე, დაინტერესებული, ახალი მასწავლებელი შეიძინა ან სრულწლოვანებას მიაღწია.


What actually happened was the impulses were reduced.	სინამდვილეში რაც მოხდა იყო ის რომ შემცირდა იმპულსების რაოდენობა.


You see, the first time, he was playing with an impulse on every note.	დააკვირდით, პირველად დაკვრისას იმპულსი იყო ყოველ ნოტზე.


(Music) And the second, with an impulse every other note.	(ფორტეპიანო) შემდეგ იმპულსები გადანაწილდა ყოველ მეორე ნოტზე.


(Music) You can see it by looking at my head.	(ფორტეპიანო) შეგიძლიათ ჩემი თავის მოძრაობას დააკვირდეთ.


(Laughter) The nine-year-old put an impulse on every four notes.	(სიცილი) ცხრა წლის, ცხრა წლის იმპულსი ყოველ მეოთხე ნოტზე.


(Music) The 10-year-old, on every eight notes.	(ფორტეპიანო) და ათი წლის, ყოველ მერვე ნოტზე (ფორტეპიანო)


(Music) And the 11-year-old, one impulse on the whole phrase.	და 11 წლის, ერთი იმპულსი მთელი მუსიკალური ფრაზისთვის. (ფორტეპიანო)


(Music) I don't know how we got into this position.	მე არ ვიცი როგორ მოვხვდი ამ პოზაში.


(Laughter) I didn't say, "I'm going to move my shoulder over, move my body."	(სიცილი) მე არ მიფიქრია, რომ უნდა გავწიო ჩემი მხარი, ვიმოძრავო მთელი სხეულით


No, the music pushed me over, which is why I call it one-buttock playing.	არა, მე მუსიკამ გადამწია სწორედ ამ მიზეზით ვეძახი მე ამას ცალ-დუნდულა დაკვრას.


(Music) It can be the other buttock.	(ფორტეპიანო) შეიძლება მეორე დუნდულაზეც. (ფორტეპიანო)


(Music) You know, a gentleman was once watching a presentation I was doing, when I was working with a young pianist.	იცით, ერთხელ ერთი ბატონი იყო ჩემს პრეზენტაციაზე როდესაც ახალგაზრდა პიანისტთან ერთად ვმუშაობდი. იგი იყო ოჰაიოში მყოფი კორპორაციის პრეზიდენტი.


He was the president of a corporation in Ohio.	მე ვმუშაობდი ამ ახალგაზრდა პიანისთან


I was working with this young pianist, and said, "The trouble with you is you're a two-buttock player.	და ვთქვი, "შენი პრობლემა იმაშია, რომ შენ ორ-დუნდულა მუსიკოსი ხარ.


You should be a one-buttock player."	და უნდა იყო ცალ-დუნდულა მუსიკოსი." და მე დავეხმარე დაკვრისას სხეულის გადაწევაში.


And suddenly, the music took off. It took flight.	უცებ მუსიკა ამღერდა. აფრინდასავით.


The audience gasped when they heard the difference.	მთელმა დარბაზმა გაოცებით ამოისუნთქა განსხვავებისგან.


Then I got a letter from this gentleman.	მოგვიანებით წერილი მივიღე იმ ბატონისგან.


He said, "I was so moved.	იგი წერდა, "ჩემზე ამან ისე იმოქმედა. მე დავბრუნდი და მთელი ჩემი კომპანია გადავაქციე


I went back and I transformed my entire company into a one-buttock company."	ცალ-დუნდულა კომპანიად."


(Laughter) Now, the other thing I wanted to do is to tell you about you.	(სიცილი) მეორე, რაც მინდა რომ გითხრათ გეხებათ უშუალოდ თქვენ.


There are 1,600 people, I believe.	აქ ჩემი რწმენით 1,600 ადამიანია შეკრებილი


My estimation is that probably 45 of you are absolutely passionate about classical music.	ჩემი მიახლოებითი შეფასებით დაახლოებით 45 თქვენგანი არის აბსოლუტურად შეშლილი კლასიკურ მუსიკაზე.


You adore classical music. Your FM is always on that classical dial.	თქვენ გიჟდებით კლასიკურ მუსიკაზე. თქვენი რადიო მუდამ კლასიკურ ტალღაზეა.


You have CDs in your car, and you go to the symphony, your children are playing instruments.	და თქვენ გაქვთ კომპაქტ-დისკები მანქანაში და დადიხართ სიმფონიური ორკესტრის კონცერტებზე თქვენი ბავშვები უკრავენ ინსტრუმენტებზე. თქვენ სიცოცხლე არ წარმოგიდგენიათ კლასიკური მუსიკის გარეშე.


That's the first group, quite small.	ეს პირველი ჯგუფია; საკმაოდ მცირე ჯგუფი.


Then there's another bigger group.	შემდეგ კიდევ ერთი უფრო მოზრდილი ჯგუფი.


The people who don't mind classical music.	ეს არის ხალხი რომელთაც კლასიკურ მუსიკის საწინააღმდეგო არაფერი აქვთ.


(Laughter) You know, you've come home from a long day, and you take a glass of wine, and you put your feet up.	(სიცილი) ხომ იცით, სახლში რომ დაბრუნდებით გრძელი დღის შემდეგ და დაისხავთ ჭიქა ღვინოს, კომფორტულად მოეწყობით


A little Vivaldi in the background doesn't do any harm.	ცოტა ვივალდი ფონად არ გვაწყენს. (სიცილი)


That's the second group.	ეს მეორე ჯგუფია.


Now comes the third group: people who never listen to classical music.	ახლა კი მესამე ჯგუფი. ეს არის ხალხი, რომელიც არასოდეს უსმენს კლასიკურ მუსიკას. ეს უბრალოდ არ არის თქვენი ცხოვრების ნაწილი.


You might hear it like second-hand smoke at the airport ...	შეიძლება მოისმინოთ ის როგორც პასიურმა მწეველმა, აეროპორტში, მაგრამ --


(Laughter) -- and maybe a little bit of a march from "Aida" when you come into the hall.	(სიცილი) -- და შესაძლოა რაიმე "აიდა"-ს მარში დარბაზში შებრძანებისას. მაგრამ სხვამხრივ თქვენ არასოდეს მოუსმენდით ამას.


That's probably the largest group.	ეს სავარაუდოდ ყველაზე დიდი ჯგუფია. მაგრამ არის კიდევ ძალიან მცირე ჯგუფი.


And then there's a very small group.	ეს არის ხალხი, რომელიც ფიქრობს რომ სმენა არ აქვს.


Amazing number of people think they're tone-deaf.	ადამიანების განსაცვიფრებლად დიდი რაოდენობა თვლის რომ სმენა არ აქვს.


Actually, I hear a lot, "My husband is tone-deaf."	ძალიან ხშირად მესმის: "ჩემს ქმარს სმენა არ აქვს."


(Laughter) Actually, you cannot be tone-deaf.	(სიცილი) სინამდვილეში, შეუძლებელია სმენა არ გქონდეთ. ასეთი რამ არ არსებობს.


Nobody is tone-deaf.	სმენა რომ არ გქონოდათ, სიჩქარეს ვერ გადართავდით


If you were tone-deaf, you couldn't change the gears on your car, in a stick shift car.	მანქანაში მექანიკური კოლოფით.


You couldn't tell the difference between somebody from Texas and somebody from Rome.	ვერ გაარჩევდით აქცენტებს ტექასურს, იტალიურისგან. და ტელეფონიც.


And the telephone. The telephone.	ტელეფონი.


If your mother calls on the miserable telephone, she calls and says, "Hello," you not only know who it is, you know what mood she's in.	დედა თუ გირეკავთ საშინელ ტელეფონზე, გირეკავთ და გეუბნებათ "გამარჯობა," თქვენ არა მხოლოდ იცით ვინ არის მეორე მხარეს, თქვენ მისი ხასიათის გარჩევაც კი შეგიძლიათ.


You have a fantastic ear. Everybody has a fantastic ear.	თქვენ გაქვთ ფანტასტიური ყური. ყველას აქვს ფანტასტიური ყური.


So nobody is tone-deaf.	ასე რომ არავინ არის უსმენო.


But I tell you what.	მაგრამ აი რას გეტყვით.


It doesn't work for me to go on with this thing, with such a wide gulf between those who understand, love and are passionate about classical music, and those who have no relationship to it at all.	მე არ მაინტერესებს ამ პრეზენტაციის გაგრძელება ასეთი დიდი ნაპრალით მათ შორის, ვისაც ესმის უყვარს და გიჟდება კლასიკურ მუსიკაზე და დანარჩენ კატეგორიებს შორის.


The tone-deaf people, they're no longer here.	უსმენო ხალხი, ისინი აქ აღარ არიან. მაგრამ დანარჩენ სამ კატეგორიას შორისაც, ძალიან დიდი ნაპრალია.


So I'm not going to go on until every single person in this room, downstairs and in Aspen, and everybody else looking, will come to love and understand classical music.	ასე რომ მე არ გავაგრძელებ, სანამ თვითოეული პიროვნება ამ ოთახში პარტერში და ბალკონზე და ყველა დანარჩენიც, არ შეიყვარებს და არ გაუგებს კლასიკურ მუსიკას.


So that's what we're going to do.	და სწორედ ამით დავკავდებით ახლა.


Now, you notice that there is not the slightest doubt in my mind that this is going to work, if you look at my face, right?	ალბათ შეამჩნევთ, რომ მცირედი ეჭვიც კი არ შემპარვია იმაში რომ ყველაფერი გამომივა თუ სახეზე შემხედავთ, მართალია?


It's one of the characteristics of a leader that he not doubt for one moment the capacity of the people he's leading to realize whatever he's dreaming.	ეს ლიდერის ერთ-ერთი თვისებაა, რომ ის არ ეჭვობს ერთი წამითაც კი, რომ ხალხი რომელსაც ის უძღვება მოახდენს იმას, რაზეც იგი ოცნებობს.


Imagine if Martin Luther King had said, "I have a dream.	წარმოიდგინეთ მარტინ ლუთერ კინგს რომ ეთქვა, "მე მაქვს ოცნება.


Of course, I'm not sure they'll be up to it."	მაგრამ, არ ვიცი შეძლებენ თუ არა ისინი." (სიცილი)


(Laughter) All right. So I'm going to take a piece of Chopin.	კარგით. მე ავიღებ შოპენის ნაწარმოებს.


This is a beautiful prelude by Chopin.	ეს არის შოპენის საოცარი პრელუდია.


Some of you will know it.	შეიძლება გეცნოთ კიდევაც.


(Music) Do you know what I think probably happened here?	(მუსიკა) იცით რა მგონია რომ ამ ოთახში ახლა მოხდა?


When I started, you thought, "How beautiful that sounds."	როდესაც დავიწყე, თქვენ იფიქრეთ, "რა ლამაზად ჟღერს." (მუსიკა)


(Music) "I don't think we should go to the same place for our summer holidays next year."	"არ მგონია რომ ისევ ქობულეთში უნდა წავიდეთ გაისად ზაფხულის არდადაგებზე." (სიცილი)


(Laughter) It's funny, isn't it?	სასაცილოა არა? სასაცილოა ეს აზრები


It's funny how those thoughts kind of waft into your head.	როგორ შემოიპარება ხოლმე თავში.


And of course -- (Applause) Of course, if the piece is long and you've had a long day, you might actually drift off.	და რა თქმა უნდა -- (აპლოდისმენტები) -- და რა თქმა უნდა, თუ ნაწარმოები გრძელია და თქვენ დამღლელი დღე გქონდათ, შეიძლება ჩაგეძინოთ კიდევაც. შემდეგ თქვენი მეგობარი ხელს გკრავთ ნეკნებში


Then your companion will dig you in the ribs and say, "Wake up! It's culture!" And then you feel even worse.	და გეტყვით, "გაიღვიძე! ეს ხომ კულტურაა!" და მერე კიდევ უარესად იგრძნობთ თავს.


(Laughter) But has it ever occurred to you that the reason you feel sleepy in classical music is not because of you, but because of us?	მაგრამ როდისმე თუ გიფიქრიათ, რომ დაძინების მიზეზი კლასიკური მუსიკის მოსმენინსას თქვენი კი არა, ჩვენი ბრალია?


Did anybody think while I was playing, "Why is he using so many impulses?"	ვინმემ იფიქრა სანამ უკრავდი, "რატომ იყენებს ის ამდენ იმპულსებს?"


If I'd done this with my head you certainly would have thought it.	თავი რომ მექნია ნამდვილად მოგივიდოდათ ეს აზრი.


(Music) (Music ends) And for the rest of your life, every time you hear classical music, you'll always be able to know if you hear those impulses.	(მუსიკა) და მთელი ცხოვრების მანძილზე, როდესაც კლასიკურ მუსიკას მოისმენთ თქვენ ყოველთვის შეძლებთ იგრძნოთ ის იმპულსები.


So let's see what's really going on here.	მოდით ვნახოთ რა ხდება აქ სინამდვილეში. ჩვენ გვაქვს ნოტა "სი".


We have a B. This is a B.	ეს არის "სი".


The next note is a C.	შემდეგი ნოტაა "დო". "დო"-ს სამუშაო კი ის არის რომ "სი" დაანაღვლიანოს.


And the job of the C is to make the B sad.	და მართლაც გამოსდის არა?


And it does, doesn't it?	(სიცილი)


(Laughter) Composers know that.	კომპოზიტორებმა იციან ეს. თუ მათ უნდათ ნაღვლიანი მუსიკა


If they want sad music, they just play those two notes.	ისინი ამ ორ ნოტს იყენებენ. (მუსიკა)


(Music) But basically, it's just a B, with four sads.	მაგრამ სინამდვილეში ეს არის ოთხი ნაღვლიანი "სი".


(Laughter) Now, it goes down to A.	(სიცილი) შემდეგ ის ჩადის "ლა"-ზე.


Now to G.	ახლა "სოლ"-ზე და შემდეგ "ფა"-ზე.


And then to F.	ანუ ჩვენ გვაქვს "სი", "ლა", "სოლ", "ფა" და ამ მიმდევრობის შემდეგ


And if we have B, A, G, F, what do we expect next?	რას ითხოვს ჩვენი ყური?


(Music) That might have been a fluke.	ო, ეს ალბათ შემთხვევითობა იყო. მოდით კიდევ ვცადოთ.


(Music) Oh, the TED choir.	ოო, TED-ის ანსამბლი. (სიცილი)


(Laughter) And you notice nobody is tone-deaf, right?	და თუ შეამჩნიეთ ყველას გაქვთ სმენა, მართალია?


Nobody is.	იცით, ყოველ სოფელში ბანგლადეშში


You know, every village in Bangladesh and every hamlet in China -- everybody knows: da, da, da, da -- da.	ან ჩინეთში. ყველამ იცის: ტა, ტა, ტა, ტა -- ტა. ყველამ იცის რომ შემდეგი "მი"-ა.


Everybody knows, who's expecting that E.	მაგრამ შოპენს არ უნდოდა "მი"-ზე ეგრევე გადასვლა,


Chopin didn't want to reach the E there, because what will have happened?	იმიტომ რომ რა მოხდებოდა? ყველაფერი დასრულდებოდა, როგორც "ჰამლეტი".


It will be over, like Hamlet. Do you remember?	გახსოვთ "ჰამლეტი"?


Act One, scene three, he finds out his uncle killed his father.	მოქმედება 1, სცენა 3: მან გაარკვია რომ ბიძამ მოკლა მამამისი. გახსოვთ ის მიდის ბიძასთან


He keeps on going up to his uncle and almost killing him.	თითქმის კლავს. და შემდეგ უკან იხევს შემდეგ ისევ მიდის მოსაკლავად და თითქმის კლავს.


And then he backs away, he goes up to him again, almost kills him.	კრიტიკოსები, რომლებიც აგერ უკანა რიგში ზიან


The critics sitting in the back row there, they have to have an opinion, so they say, "Hamlet is a procrastinator."	მათ აუცილებლად აზრი უნდა ქონდეთ, და ამბობენ, "ჰამლეტი ზარმაციაო." (სიცილი)


Or they say, "Hamlet has an Oedipus complex."	ან ამბობენ, "ჰამლეტს ოიდიპოს კომპლექსი აქვს."


No, otherwise the play would be over, stupid.	არა, სხვანაირად უბრალოდ დადგმა დამთავრდებოდა, სულელებო.


(Laughter) That's why Shakespeare puts all that stuff in Hamlet -- Ophelia going mad, the play within the play, and Yorick's skull, and the gravediggers.	ამიტომ ჩადო შექსპირმა ეს ყოველივე "ჰამლეტში". ხომ იცით, ოფელიას გაგიჟება და დადგმა დადგმაში, იორიკის თავი და მესაფლავენი.


That's in order to delay -- until Act Five, he can kill him.	ეს ყველაფერი იმისთვის არის, რომ დრო გაწელოს მე-5 მოქმედებამდე სადაც შეძლებს მოკლას ბიძამისი. იგივეს აკეთებს შოპენიც.


He's just about to reach the E, and he says, "Oops, better go back up and do it again."	ეს-ესაა "მი"-ს მიუახლოვდა, და ამბობს, "ვაი, ჯობია უკან დავბრუნდე და გავიმეორო." და აკეთებს კიდევაც ამას.


Now, he gets excited.	ახლა ის აღელდა - ეს აღელვებაა,


(Music) That's excitement, don't worry about it.	მაგრამ თქვენ არ აღელდეთ ამის გამო.


Now, he gets to F-sharp, and finally he goes down to E, but it's the wrong chord -- because the chord he's looking for is this one, and instead he does ...	ახლა ის მიდის "ფა" დიეზამდე და ბოლოს "მი"-სთან მაგრამ ეს არასწორი აკორდია. იმიტომ რომ აკორდი რომელსაც ის ეძებს ესაა, და სამაგიეროდ ის აკეთებს ... ჩვენ ამას მატყუარა კადენციას (მიმდევრობას) ვეძახით, ვინაიდან მას შეცდომაში შევყავართ.


I tell my students, "If you have a deceptive cadence, raise your eyebrows, and everybody will know."	მე ყოველთვის ვეუბნები სტუდენტებს, "თუ მატყუარა კადენცია გაქვთ აუცილებლად აწიეთ წარბები და ყველა გაიგებს." (სიცილი)


(Laughter) (Applause) Right.	(აპლოდისმენტები) კარგით. ესეიგი მივიდა "მი"-მდე, მაგრამ არასწორი აკორდია.


He gets to E, but it's the wrong chord.	ახლა ის ისევ "მი"-ს ცდილობს.


Now, he tries E again.	არც ეს აკორდი ჭრის.


That chord doesn't work.	ახლა ისევ "მი".


Now, he tries the E again. That chord doesn't work.	არც ეს აკორდია სწორი.


Now, he tries E again, and that doesn't work.	კიდევ "მი", მაინც არა.


And then finally ...	და ბოლოს ...


There was a gentleman in the front row who went, "Mmm."	წინა რიგში ბატონი იჯდა რომელმაც ასე ამოისუნთქა.


(Laughter) It's the same gesture he makes when he comes home after a long day, turns off the key in his car and says, "Aah, I'm home."	ეს იგივე ემოციაა როგორც სახლში მისვლისას რთული დღის შემდეგ, მანქანის ძრავს რომ ჩააქრობს და იტყვის, "აჰ, მე სახლში ვარ." იმიტომ რომ ყველამ ვიცით სად არის სახლი.


So this is a piece which goes from away to home.	ასე რომ ეს არის ნაწარმოები რომელიც შორიდან სახლში დაბრუნებას გადმოსცემს.


I'm going to play it all the way through and you're going to follow.	და მე მას მთლიანად დაგიკრავთ და თქვენც გამომყევით.


B, C, B, C, B, C, B -- down to A, down to G, down to F.	"სი", "დო", "სი", "დო" ,"სი", "დო", "სი" -- ჩავდივართ "ლა"-ზე, ჩავდივართ "სოლ"-ზე, ჩავდივართ "ფა"-ზე.


Almost goes to E, but otherwise the play would be over.	თითქმის "მი"-მდე მივედით, მაგრამ ეგრევე რომ არ დამთავრდეს.


He goes back up to B, he gets very excited.	ავდივართ უკან "სი"-ზე. აღელდა. მივიდა "ფა" დიეზთან.


Goes to F-sharp. Goes to E.	დაჯდა "მი"-ზე. არასწორი აკორდი.


It's the wrong chord. It's the wrong chord.	არასწორი აკორდი. არასწორი აკორდი.


And finally goes to E, and it's home.	და ბოლოს "მი" და ის სახლშია.


And what you're going to see is one-buttock playing.	ის რასაც თქვენ ახლა ნახავთ ცალ-დუნდულა დაკვრაა.


(Laughter) Because for me, to join the B to the E, I have to stop thinking about every single note along the way, and start thinking about the long, long line from B to E.	(სიცილი) ვინაიდან ჩემთვის, "სი"-ს და "მი"-ს დასაკავშირებლად, მე არ უნდა ვიფიქრო თვითოეულ ნოტაზე რომელიც გზად შემხვდება არამედ გრძელ, გრძელ ხაზზე "სი"-დან "მი"-მდე.


You know, we were just in South Africa, and you can't go to South Africa without thinking of Mandela in jail for 27 years.	იცით, სულ ცოტახნის წინ სამხრეთ აფრიკას ვეწვიეთ, და შეუძლებელია ეწვიო ამ ქვეყანას და არ იფიქრო მანდელა-ზე რომელიც 27 წელი ციხეში იჯდა.


What was he thinking about? Lunch?	რაზე ფიქრობდა ის? სადილზე?


No, he was thinking about the vision for South Africa and for human beings.	არა, ის ფიქრობდა ხედვაზე სამხრეთ აფრიკისთვის და კაცობრიობისთვის.


This is about vision. This is about the long line.	ეს ყველაფერი გრძელი ხაზის ხედვასთან არის დაკავშირებული.


Like the bird who flies over the field and doesn't care about the fences underneath, all right?	როგორც ფრინველი, რომელიც ველს გადაუფრენს და არ აინტერესებს ღობეები მის ქვემოთ, გასაგებია?


So now, you're going to follow the line all the way from B to E.	ახლა თქვენც გაჰყვებით ხაზს "სი"-დან "მი"-მდე.


And I've one last request before I play this piece all the way through.	და კიდევ ერთი თხოვნა მექნება სანამ დავუკრავ ამ ნაწარმოებს მთლიანად.


Would you think of somebody who you adore, who's no longer there?	შეგიძლიათ იფიქროთ ვინმეზე ვინც უზომოდ გიყვართ, მაგრამ აღარ არის თქვენთან ერთად? საყვარელი ბებია, პარტნიორი,


A beloved grandmother, a lover -- somebody in your life who you love with all your heart, but that person is no longer with you.	ვინმე თქვენს ცხოვრებაში ვინც მთელი გულით გიყვართ, მაგრამ ეს ადამიანი აღარ არის.


Bring that person into your mind, and at the same time, follow the line all the way from B to E, and you'll hear everything that Chopin had to say.	გაიხსენეთ ეს ადამიანი, და ამავდროულად გაჰყევით ხაზს "სი"-დან "მი"-მდე, და თქვენ გაიგებთ ყველაფერს, რისი თქმაც უნდოდა შოპენს.


(Music) (Music ends) (Applause) Now, you may be wondering -- (Applause) (Applause ends) You may be wondering why I'm clapping.	(მუსიკა) (აპლოდისმენტები) ახლა შეიძლება გაგიკვირდეთ, გაგიკვირდეთ რატომ გიკრავთ მე ტაშს.


Well, I did this at a school in Boston with about 70 seventh graders, 12-year-olds.	მე ეს გავაკეთე ერთ სკოლაში ბოსტონში დაახლოებით 70 12 წლის მე-7 კლასის მოსწავლესთან.


I did exactly what I did with you, and I explained the whole thing.	და ზუსტად იგივე გავაკეთე მათთვის რაც თქვენთვის ყველაფერი ავუხსენი და ასე შემდეგ. ბოლოში ისინი გაგიჟდნენ ტაშის დაკვრით.


At the end, they went crazy, clapping.	ისინი უკრავდნენ ტაშს.


I was clapping. They were clapping.	მე ვუკრავდი ტაშს. ისინი უკრავდნენ ტაშს. ბოლოს ვიკითხე, "მე რატომ ვუკრავ ტაშს?"


And one of them said, "Because we were listening."	და ერთ-ერთმა ბავშვმა მიპასუხა, "იმიტომ რომ ჩვენ გისმენდით." (სიცილი)


(Laughter) Think of it. 1,600 people, busy people, involved in all sorts of different things, listening, understanding and being moved by a piece by Chopin.	დაფიქრდით. 1,600 ადამიანი, დაკავებული ადამიანი რომელიც ჩართულია განსხვავებულ საქმეებში. უსმენს, ესმის და შთაგონებულია შოპენის ნაწარმოებით.


Now, that is something.	ეს ხომ ჯადოსნური რამ არის. ვარ თუ არა დარწმუნებული, რომ თვითოეული თქვენგანი გამომყვა,


Am I sure that every single person followed that, understood it, was moved by it?	გამიგო, შთაგონებულია. რა თქმა უნდა ვერ ვიქნები ამაში დარწმუნებული.


But I'll tell you what happened to me in Ireland during the Troubles, 10 years ago, and I was working with some Catholic and Protestant kids on conflict resolution.	მაგრამ გეტყვით რა მომივიდა ერთხელ. მე ვიყავი ირლანდიაში რთული პერიოდის დროს, 10 წლის წინ და ვმუშაობდი კათოლიკე და პროტესტანტ ბავშვებთან კონფლიქტების გადაჭრის საკითხებზე.


And I did this with them -- a risky thing to do, because they were street kids.	და გავაკეთე ეს ყველაფერი მათთვის. საკმაოდ სარისკო საქმეა ვინაიდან ქუჩაში გაზრდილი ბავშვები იყვნენ.


And one of them came to me the next morning and he said, "You know, I've never listened to classical music in my life, but when you played that shopping piece ..."	ერთ-ერთი მადგან მოვიდა შემდეგ დილას ჩემთან და მითხრა, "იცით, მე არასოდეს მომისმენია კლასიკური მუსიკა, მაგრამ როდესაც ეს შოპინგის ნაწარმოები დაუკარით...." (სიცილი)


(Laughter) He said, "My brother was shot last year and I didn't cry for him.	მან თქვა, "ჩემი ძმა მოკლეს გასულ წელს და მე არ მიტირია მასზე.


But last night, when you played that piece, he was the one I was thinking about.	მაგრამ წუხელ, როდესაც ის ნაწარმოები დაუკარით, სწორედ ის იყო ვისზეც მე ვფიქრობდი.


And I felt the tears streaming down my face.	და ვიგრძენი ცრემლები ჩამომდინარე ჩემს სახეზე.


And it felt really good to cry for my brother."	და იცით, ძალიან კარგი შეგრძნება დამეუფლა, ვინაიდან ძმას დავემშვიდობე."


So I made up my mind at that moment that classical music is for everybody.	მაშინ მე საბოლოოდ გადავწყვიტე კლასიკური მუსიკა ყველასათვის არის.


Now, how would you walk -- my profession, the music profession doesn't see it that way.	როგორ ილაპარაკებდით -- იმიტომ რომ ჩემი პროფესის ხალხი მუსიკოსები, ყოველთვის არ ხედავენ ამას ისევე როგორც მე.


They say three percent of the population likes classical music.	ისინი იძახიან მოსახლეობის 3 პროცენტს მოსწონს კლასიკური მუსიკა.


If only we could move it to four percent, our problems would be over.	ნეტავი შევძლოთ ამ რიცხვის 4%-მდე გაზრდა და ჩვენი პრობლემები დასრულებული იქნებოდა.


(Laughter) How would you walk? How would you talk? How would you be?	მე ვამბობ, "როგორ ივლიდით? როგორ ილაპარაკებდით? როგორ იარსებებდით


If you thought, "Three percent of the population likes classical music, if only we could move it to four percent."	რომ გეფიქრათ მოსახლეობის 3 პროცენტზე და კლასიკურ მუსიკაზე. ოღონდაც 4%-მდე გაგვეზარდა.


How would you walk or talk? How would you be?	როგორ იარსებებდით


If you thought, "Everybody loves classical music -- they just haven't found out about it yet."	რომ აღმოჩნდეს რომ ყველას უყვარს კლასიკური მუსიკა -- უბრალოდ ჯერ არ იციან ამის შესახებ." (სიცილი)


See, these are totally different worlds.	ეს აბსოლუტურად სხვადასხვა სამყაროებია.


Now, I had an amazing experience.	მე ძალიან გადასარევი გამოცდილება მქონდა.


I was 45 years old, I'd been conducting for 20 years, and I suddenly had a realization.	მე ვიყავი 45 წლის, 20 წლის განმავლობაში ვდირიჟორობდი და უცებ დამარტყა.


The conductor of an orchestra doesn't make a sound.	დირიჟორი ხომ საერთოდ ხმას არ გამოსცემს.


My picture appears on the front of the CD -- (Laughter) But the conductor doesn't make a sound.	ჩემი სურათი კომპაქტ-დისკის ყდაზეა -- (სიცილი) -- მაგრამ დირიჟორი ხომ ხმას არ გამოსცემს.


He depends, for his power, on his ability to make other people powerful.	ის სრულიად დამოკიდებულია მის უნარზე რომ დანარჩენებს მისცეს ძალა.


And that changed everything for me.	და ამან ყველაფერი შეცვალა ჩემთვის.


It was totally life-changing.	ცხოვრება შემიცვალა.


People in my orchestra said, "Ben, what happened?" That's what happened.	მუსიკოსები ჩემი ორკესტრიდან მოდიოდნენ და მეუბნებოდნენ. "ბენ, რა მოხდა?" აი რა მოხდა. მე აღმოვაჩინე რომ ჩემი საქმეა გავაღვიძო პოტენციალი და შესაძლებლობები სხვა ადამიანებში.


And of course, I wanted to know whether I was doing that.	და რა თქმა უნდა მინდოდა მცოდნოდა გამომდის თუ არა. და იცით როგორ შეიძლება ამის გარკვევა?


How do you find out?	უნდა შეხედოთ მათ თვალებში.


You look at their eyes.	თუ თვალები უბრწყინავთ, ესეიგი გამოგდის.


You could light up a village with this guy's eyes.	ამ ადამიანის თვალებით მთელს სოფელს გაანათებდი. (სიცილი)


(Laughter) Right. So if the eyes are shining, you know you're doing it.	კარგი. ესეიგი თუ თვალები ბრწყინავს, ესეიგი გამოგდის. თუ თვალები არ ბრწყინავს, მაშინ უნდა დასვა შეკითხვა.


If the eyes are not shining, you get to ask a question.	და შეკითხვა ასე ჟღერს:


And this is the question: who am I being that my players' eyes are not shining?	ვინ ვარ მე, თუ ჩემი მუსიკოსების თვალები არ ბრწყინავს?


We can do that with our children, too.	იგივე ეხება ბავშვებსაც.


Who am I being, that my children's eyes are not shining?	ვინ ვარ მე, თუ ჩემი ბავშვების თვალები არ ბრწყინავს?


That's a totally different world.	ეს აბსოლუტურად სხვა სამყაროა.


Now, we're all about to end this magical, on-the-mountain week, we're going back into the world.	ახლა, სულ მალე უნდა დავასრულოთ ეს მაგიური კვირა მთებში, და დავბრუნდეთ წუთი-სოფელში.


And I say, it's appropriate for us to ask the question, who are we being as we go back out into the world?	და აზრი აქვს დავუსვათ საკუთარ თავს შეკითხვა: ვინ ვართ ჩვენ, როდესაც ვბრუნდებით წუთი-სოფელში?


And you know, I have a definition of success.	და იცით, მე მაქვს წარმატების განმარტება.


For me, it's very simple.	ჩემთვის ეს ძალზედ მარტივია. ის არ ეხება სიმდიდრეს, პოპულარობას და ძალაუფლებას.


It's not about wealth and fame and power.	ის ეხება იმას, თუ რამდენი თვალები ბრწყინავს ჩემს გარშემო.


So now, I have one last thought, which is that it really makes a difference what we say -- the words that come out of our mouth.	ჩემი ბოლო აზრი კი ეხება იმას, რომ ნამდვილად მნიშვნელობა აქვს იმას, თუ რას ვამბობთ. სიტყვებს რომლების ჩვენი პირიდან გამოდის. მე ეს გავიგე, როდესაც გავიცანი ქალბატონი, რომელიც ცოცხალი გამოვიდა ოსვენციმიდან,


I learned this from a woman who survived Auschwitz, one of the rare survivors.	ერთ-ერთი იშვიათი გადარჩენილი. ის მოხვდა ოსვენციმში როდესაც 15 წლის იყო,


And ...	მისი ძმა რვა წლის იყო, და მშობლები დაკარგეს.


And she told me this, she said, "We were in the train going to Auschwitz, and I looked down and saw my brother's shoes were missing.	მან მიამბო შემდეგი, "ჩვენ ვიყავით მატარებელში, რომელიც ოსვენციმში მიდიოდა და მე დაბლა დავიხედე და დავინახე, რომ ჩემი ძმის ფეხსაცმელი დაკარგულიყო.


I said, 'Why are you so stupid, can't you keep your things together for goodness' sake?'" The way an elder sister might speak to a younger brother.	და ვუთხარი, "ჯანდაბა! რატომ ხარ ასეთი სულელი, არ შეგიძლია შენს ნივთებს მიხედო?" -- როგორც უფროსმა დამ შეიძლება უთხრას უმცროს ძმას.


Unfortunately, it was the last thing she ever said to him, because she never saw him again.	საუბედუროდ, ეს იყო ბოლო სიტყვები, რომელიც მან ძმას უთხრა იმიტომ რომ მას შემდეგ არ უნახია.


He did not survive.	ის ოსვენციმში დაიღუპა.


And so when she came out of Auschwitz, she made a vow.	როდესაც ის გამოვიდა ოსვენციმიდან, მან ფიცი დადო.


She told me this.	მან მითხრა, "მე გამოვედი ოსვენციმიდან


She said, "I walked out of Auschwitz into life and I made a vow.	და დავიფიცე. მე არასოდეს ვიტყვი არაფერს


And the vow was, "I will never say anything that couldn't stand as the last thing I ever say."	რაც არ გამოდგება, როგორც ჩემი ბოლო სიტყვები ცხოვრებაში."


Now, can we do that? No.	შეგვიძლია თუ არა ჩვენს ასე ვქნათ? არა. და ეს არასწორიც იქნებოდა ჩვენს მიმართ


And we'll make ourselves wrong and others wrong.	და სხვების მიმართ.


But it is a possibility to live into.	მაგრამ შეგვიძლია გვახსოვდეს ამის შესახებ.


Thank you.	გმადლობთ.


(Applause) Shining eyes.	(აპლოდისმენტები) თვალები გიბრწყინავთ, თვალები გიბრწყინავთ.


(Applause) Thank you, thank you.	გმადლობთ, გმადლობთ. (მუსიკა)


What stands between Africa's current prostrate condition and a future of prosperity and abundance for its long-suffering populations?	რა დგას აფრიკის ამჟამინდელ, დაუძლურებულ მდგომარეობასა და მისი ხანგრძლივად ნატანჯი ერების მომავალ კეთილდღეობასა და სიმდიდრეს შორის?


One word: knowledge.	მხოლოდ ერთი რამ: ცოდნა.


If Africa is to become a continent that offers the best life for humans, it must become a knowledge society immediately.	თუ აფრიკა იმ კონტინენტად იქცევა, რომელიც ადამიანებს საუკეთესო ცხოვრების პირობებს შესთავაზებს, ის დაუყონებლივ ცოდნის საზოგადოება უნდა გახდეს.


This is what I have called "Africa's knowledge imperative."	მე ამას ,,აფრიკის განათლების გარდაუვალი მოთხოვნა" ვუწოდე.


Our universities must reduce emphasis on producing manpower for running our civil society, our economy and our political institutions.	ჩვენმა უნივერსიტეტებმა მუშახელის შექმნაზე აქცენტირება უნდა შეამცირონ სამოქალაქო საზოგადოების, ჩვენი ეკონომიკისა და პოლიტიკური ინსტიტუტების მართვისას.


They should be dedicated mainly to knowledge production.	ისინი, ძირითადად,ინტელექტუალური დოვლათის შექმნაზე მიმართულნი უნდა იყვნენ.


What sense is there in producing civil engineers who are not supported by soil scientists and geologists, who make it their business to create knowledge about our soil and our rocks?	რა აზრი აქვს სამოქალაქო ინჟინრების აღრზდას თუ მათ ნიადაგმცოდნეები და გეოლოგები მხარს არ უჭერენ, რომლებმაც, თავიანთი საქმიანობის ფარგლებში, ჩვენი ნიადაგისა და კლდეების შესახებ ცოდნა დააგროვეს?


What use is there in producing lawyers without juries who produce knowledge of the underlying philosophical foundations of the legal system?	რა აზრი აქვს იურისტების აღზრდას სამართალმცოდნეების გარეშე, რომლებიც ცოდნას სამართლის სისტემის ფილოსოფიურ საფუძვლებზე ქმნიან.


We must seek knowledge.	ჩვენ ცოდნა უნდა ვეძიოთ.


We must approach the matter of knowledge with a maniacal commitment, without let or hindrance.	შემეცნების საკითხებს მანიაკური თავდადებით უნდა მივუდგეთ, შეუფერხებლად და დაუბრკოლებლად.


Though we must seek knowledge to solve problems we know of, we must also seek knowledge when there is no problem in view -- especially when there is no problem in view.	თუმცაღა,ცოდნა არსებული პრობლემების გადასაჭრელად უნდა ვეძიოთ ასევე იმ ცოდნასაც უნდა ვეძიოთ, რომლებშიც სირთულეები არ ჩანს -- განსაკუთრებით მაშინ,როდესაც სირთულეები არ ჩანს.


We must seek to know as much of what there is to know of all things, limited only by the insufficiency of our human nature, and not only when the need arises.	მაქსიმალურად უნდა გამოვიკვლიოთ ყველაფერი, ადამიანური შესაძლებლობების ფარგლებში და არა მხოლოდ მაშინ, როდესაც ამის საჭიროება დგება.


Those who do not seek knowledge when it is not needed will not have it when they must have it.	ის,ვინც არ ეძიებს ცოდნას, როდესაც მისი საჭიროება არ არის, არ ექნება ის, როდესაც დასჭირდება.


The biggest crisis in Africa today is the crisis of knowledge: how to produce it, how to manage it, and how to deploy it effectively.	აფრიკის ყველაზე დიდი კრიზისი დღესდღეობით ცოდნის დეფიციტია: როგორ შევქმნათ იგი, როგორ ვმართოთ და როგორ გავანაწილოთ ეფექტურად.


For instance, Africa does not have a water crisis.	მაგალითად, აფრიკას წყლის დეფიციტი არ აქვს.


It has a knowledge crisis regarding its water, where and what types it is, how it can be tapped and made available where and when needed to all and sundry.	მას წყალთან დაკავშირებული ცოდნის დეფიციტი აქვს, სად და რა სახით არსებობს, როგორ ჩამოვასხათ და ყველასთვის ხელმისაწვდომი გავხადოთ, საჭირო დროსა და ადგილას.


How does a continent that is home to some of the largest bodies of water in the world -- the Nile, the Niger, the Congo, the Zambezi and the Orange Rivers -- be said to have a water crisis, including in countries where those rivers are?	როგორ შეიძლება, კონტინენტზე, რომელიც მსოფლიოს ისეთი უმსხვილესი მდინარეების სამშობლოა, როგორებიცაა ნილოსი, ნიგერი, კონგო, ზამბეზი და ორანჟი, ითქვას, რომ წყლის კრიზისს განიცდის, იმ ქვეყნების ჩათვლით სადაც ეს მდინარეები მიედინებიან?


And that is only surface water.	და ეს მხოლოდ ზედაპირული წყლის რესურსია.


While we wrongly dissipate our energies fighting the wrong crises, all those who invest in knowledge about us are busy figuring out how to pipe water from Libya's aquifers to quench Europe's thirst.	სანამ ენერგიას ტყუილუბრალოდ სხვა კრიზისებთან ბრძოლაში ვფლანგავთ, ყველამ, ვინც ჩვენს შესწავლაში ინვესტიცია ჩადო, ახლა იმის გარკვევას ცდილობენ ლიბიის მიწისქვეშა წყალი მილებში როგორ გაუშვან,რათა ევროპას წყურვილის გრძნობა მოუკლან.


Such is our knowledge of our water resources that many of our countries have given up on making potable water a routine presence in the lives of Africans, rich or poor, high and low, rural and urban.	ჩვენი წყლის რესურსის შესახებ ის ვიცით რომ აფრიკის ბევრმა ქვეყანამ უარი თქვა სასმელი წყალი აფრიკელების ცხოვრების ყოველდღიურ რუტინად ექცია მდიდარისა თუ ღარიბისთვის, მაღალი თუ დაბალი სოციალური ფენის წარმომადგენელისთვის ქალაქის თუ სოფლის მკვიდრისთვის.


We eagerly accept what the merchants of misery and the global African Studies safari professoriat and their aid-addled, autonomy-fearing African minions in government, universities and civil society tell us regarding how nature has been to stinting towards Africa when it comes to the distribution of water resources in the world.	მხურვალედ ვიზიარებთ,რასაც სიღარიბით მოვაჭრეები, მსოფლიოს აფრიკის შემსწავლელი საფარის მკვლევარები და მათი მხარდამჭერები ავტონომიის მოშიში აფრიკელი მინიონები მთვარობაში,უნივერსიტეტებსა და სამოქალაქო საზოგადოებაში გვუბნებიან თუ როგორი მწირია აფრიკის ბუნება მსოფლიოში წყლის რესურსების წარმოების თვალსაზრისით.


We are content to run our cities and rural dwellings alike on boreholes.	ჩვენ კმაყოფილები ვართ ჩვენი ქალაქებსა და სოფლების საცხოვრებლების ჭაბურღილებზე ყოფნით.


How does one run metropolises on boreholes and wells?	მაგრამ როგორ უნდა ვმართოთ მეტროპოლისებს ჭაბურღილებსა და ჭებზე?


Does Africa have a food crisis?	აფრიკას საკვების კრიზისი აქვს?


Again, the answer is no.	პასუხი კვლავ არის - არა.


It is yet another knowledge crisis regarding Africa's agricultural resources, what and where they are, and how they can be best managed to make Africans live more lives that are worth living.	ეს არის კიდევ ერთი ცოდნის დეფიციტი აფრიკის სასოფლო-სამეურნეო რესურსებზე რა სახის რესურსი გვაქვს და სად, და როგორ შეიძლება მათი უკეთესად გამოყენება, ისე რომ აფრიკლებმა,რომლებიც ამას იმსახურებენ უფრო დიდხანს იცოცხლონ.


Otherwise, how does one explain the fact that geography puts the source of the River Nile in Ethiopia, and its people cannot have water for their lives?	სხვაგვარად, როგორ აიხსნება ფაქტი, რომ ბუნება ეთიოპიაში მდინარე ნილოსის შენაკადს ათავსებს და მის მოქალაქეებს სიცოცხლისთვის საჭირო წყალი ვერ მიეწოდება?


And the same geography puts California in the desert, but it is a breadbasket.	იმავე ბუნება კალიფორნიას უდაბოში ათავსებს, მაგრამ ის რეგიონის ბეღელს წარმოადგენს.


The difference, obviously, is not geography.	ცხადია, განსხვავება გეოგრაფიულ მდებარეობაში არ არის.


It is knowledge.	განსხვავება ცოდნაშია.


Colorado's aquifers grow California's pistachios.	კოლორადოს მიწისქვეშა წყლები კალიფორნიაში ფისტებს ზრდის.


Why can't Libya's aquifers grow sorghum in northern Nigeria?	რატომ არ შეიძლება მიწისქვეშა წყლებმა ჩრდილოეთ ნიგერიაში სორგო მოგვაყვანინოს?


Why does Nigeria not aspire to feed the world, not just itself?	რატომ არ ისწრაფის ნიგერია, რომ მსოფლიო და არამხოლოდ საკუთარი თავი გამოკვებოს?


If Africa's land is so poor, as we are often told, why are outsiders, from the United Arab Emirates all the way to South Korea, buying up vast acreages of our land, to grow food, no less, to feed their people in lands that are truly more geographically stinting?	თუკი აფრიკის ნიადაგი ისეთი მწირია, როგორც ხშირად გვეუბნებიან, რატომ არის, რომ უცხოელები არაბეთის გაერთიანებული საემიროებიდან მოყოლებული სამხრეთ კორეამდე ჩვენი მიწის უზარმაზარ ფართობებს ყიდულობენ არც მეტი, არც ნაკლები, მოსავლის მისაღებად და, თავიანთი, უნაყოფო მიწებზე დასახლებული ხალხის გამოსაკვებად?


The new landowners are not planning to import new topsoil to make their African acquisitions more arable.	მიწების ახალ მფლობელები არ გეგმავენ ნიადაგის ახალი ფენის შემოტანას, თავიანთი აფრიკული შენაძენის უფრო მეტად დასამუშავებლად


Again, a singular instance of knowledge deficiency.	-კიდევ ერთი მაგალითი ჩვენი ცოდნის დეფიციტის.


In the 19th century, our predecessors, just years removed from the ravages of slavery and the slave trade, were exploring the Niger and Congo Rivers with a view to turning Africa's resources to the advantage of its people and to the rest of humanity, and their 20th-century successors were dreaming of harnessing the powers of the River Congo to light up the whole continent.	მეცხრამეტე საუკუნეში, ჩვენი წინაპრები, რომლებიც სულ რამდენიმე წლის გათავისუფლებულნი იყვნენ მონობისა და მონებით ვაჭრობის უღლიდან, მდინარე ნიგერსა და კონგოს იკვლევდნენ რათა აფრიკის რესურსები თავისი ხალხისა და დანარჩენი კაცობრიობის სასარგებლოდ გამოეყენებინათ. მათი მემკვიდრეები მეოცე საუკუნეში ოცნებობდნენ,რომ მდინარე კონგოს ენერგია მთელი კონტინენტის გასანათებლად გამოეყენებინათ.


Now only buccaneer capitalists from Europe are scheming of doing the same, but for exports to Europe and South Africa.	ახლა კი, მხოლოდ ევროპელი მეკობრე კაპიტალისტები გეგმავენ, იმავე გააკეთონ ევროპასა და სამხრეთ აფრიკაში ექსპორტისთვის.


And they are even suggesting that Congolese may not benefit from this scheme, because, according to them, Congolese communities are too small to make providing them with electricity a viable concern.	და ისინი იმასაც კი ვარაუდობენ, რომ კონგოელები ვერ ისარგებლებენ ამ პროექტით, ვინაიდან, მათ შეხედულებით, კონგოური დასახლებები ძალიან მცირე ზომისაა რომ მათი ელექტროენერგიით მომარაგება რეალური საზრუნავი გახდეს.


The solution?	გამოსავალი?


Africa must become a knowledge society, a defining characteristic of the modern age.	აფრიკა ცოდნის საზოგადოება უნდა გახდეს, ეს თანამედროვე ეპოქისთვის დამახასიათებელი მოცემულობაა.


We neither are, nor are we on the path to becoming, a knowledge society.	ჩვენ არ წარმოვადგენთ ცოდნის საზოგადოებას და ამ გზას არც კი ვადგავართ.


Things have not always been this way when it comes to knowledge production and Africa.	თუმცა, ყოველთვის ამგვარად არ ყოფილა. როდესაც საქმე ცოდნის შქმნასა და აფრიკას ეხება.


In antiquity, the world went to Africa for intellectual enrichment.	ანტიკურ ხანაში მსოფლიო აფრიკაში ინტელექტუალური განვითარებისთვის ჩადიოდა.


There were celebrated centers of learning, attracting questers from all parts of the then-known world, seeking knowledge about that world.	აქ იყო ცნობილი განათლების ცენტრები, რომლებიც მკვლევარებს მსოფლიოს იმჟამად ცნობილი ყველა კუთხიდან იზიდავდნენ, რომლებიც ამ სამყაროს ნაწილს შეისწავლიდნენ.


What happened then has implications for our present.	ხოლო რაც შემდგომში მოხდა, ჩვენს აწმყოზეც იქონია გავლენა.


For example, how Roman Africa managed the relationship between settlers and natives between the second and fourth centuries of our era might have something to teach us when it comes to confronting not-too-dissimilar problems at the present time.	მაგალითად, თუ როგორ დაარეგულირა ურთიერთობა რომაული ხანის აფრიკამ დამპყრობლებსა და ადგილობრივ მოსახლეობას შორის, ჩვენი წელთაღრიცხვით მეორე-მეოთხე საუკუნეებში. შეიძლება რაიმე გვასწავლოს როდესაც საქმე დღევანდელ და არც ისე განსხვავებული პრობლემების კონფრონტაციას ეხება.


But how many classics departments do we have in our universities?	მაგრამ რამდენი ანტიკის შემსწავლელი ფაკულტეტი გვაქვს ჩვენს უნივერსიტეტებში?


Because we do not invest in knowledge, people come to Africa now not as a place of intellectual enrichment, but as a place where they sate their thirst for exotica.	იმის გამო, რომ ცოდნაში ინვესტიციას არ ვდებთ, ხალხი ახლა აფრიკაში არა როგორც ინტელექტუალური განვითარების ადგილას ჩამოდის, არამედ როგორც ადგილას, სადაც ეგზოტიკის წყურვილს იკმაყოფილებენ.


Yet for the last half-millennium, Africa has been hemorrhaging and exporting knowledge to the rest of the world.	ჯერ კიდევ ბოლო ათასწლეულის მეორე ნახევარში აფრიკა სისხლად იღვრებოდა და ცოდნა დანარჩენ მსოფლიოში გაქონდა


Regardless of the popular description of it as a trade in bodies, the European trans-Atlantic slave trade and slavery was one of the most radical and longest programs of African brains export in history.	მიუხედავად იმისა, რომ ევროპულ ტრანს- ატლანტიკურ მონებით ვაჭრობასა და მონობას სხეულებით ვაჭრობას უწოდებდნენ, ეს ისტორიის მანძილზე აფრიკული ტვინების ექსპორტის ერთ-ერთი ყველაზე რადიკალური და ხანგრძლივი პროექტი იყო.


American slave owners may have pretended that Africans were mere brutes, beasts of burden, almost as inert and dumb as other farm implements they classified them with in their ledgers.	ამერიკელ მონათმფლობელებს, შესაძლოა, თავს ისე მოქონდათ თითქოს აფრიკელები უბრალო ველურები, საჭაპნე პირუტყვი იყვნენ, თითქმის ისეთივე ინერტული და უჭკუო, როგორც ფერმის სხვა ინვენტარი, რომლებთან ერთადაც საბუღალტრო წიგნებში აჯგუფებდნენ.


And that's what they did.	ასეც იქცეოდნენ.


The enslaved Africans, on the other hand, knew their were embodiments of knowledge.	დამონებული აფრიკელები, მეორეს მხრივ, აცნობიერებდნენ, რომ ისინი ცოდნას ხორცს ასხამდნენ.


They were smiths, they were poets, they were political counselors, they were princes and princesses, they were mythologists, they were herbologists, they were chefs.	ისინი იყვნენ მჭედლები, პოეტები, პოლიტიკური მრჩევლები, პრინცები და პრინცესები, მითოლოგები, ჰერბოლოგები, მზარეულები...


The list is endless.	ეს სია უსასრულოა.


They, to take a single example, brought the knowledge of rice cultivation to the American South.	თუნდაც ერთი მაგალითი რომ ავიღოთ, მათ ბრინჯის მოყვანის ცოდნა ამერიკის სამხრეთში წამოიღეს.


They created some of the most original civilizational elements for which the United States is now celebrated.	მათ ცივილიზაციის ისეთი თვითმყოფადი ელემენტები შექმნეს, რომლითაც დღეს შეერთებული შტატები თავს იწონებს.


They deployed their knowledge, for the most part, without compensation.	მათ თავისი ცოდნის უმეტესი ნაწილი ყოველგვარი კომპენსაციის გარეშე გაანაწილეს.


For the last half-millennium, beginning with the slave trade, Africa has been exporting brains while simultaneously breaking the chains of knowledge transmission on the continent itself, with dire consequences for the systems of knowledge production in Africa.	ბოლო ათასწლეულის მეორე ნახევარში, რომელიც მონათა ვაჭრობით დაიწყო, აფრიკას მოაზროვნე ადამიანები ტოვებდნენ. ამავდროულად, თავად კონტინენტზე ცოდნის გადაცემის ჯაჭვი წყდებოდა, რამაც აფრიკაში ცოდნის წარმოების სისტემას მძიმე შედეგები მოუტანა.


Successive generations are cut off from the intellectual production of their predecessors.	წარმატებული თაობები თავიანთი წინაპრების ინტელექტუალურ შემოქმედებას მოკვეთეს


We keep producing for external markets while beggaring our own internal needs.	ჩვენ გარე ბაზრისთვის წარმოებას ვაგრძლებეთ და, ამავდროულად, ჩვენი შიდა საჭიროებებისთვის ვმათხოვრობთ.


At present, much of the best knowledge about Africa is neither produced nor housed there, even when it is produced by Africans.	დღევანდელი მდგომარეობით, აფრიკის შესახებ მეცნიერების უმეტესი და საუკეთესო ნაწილი აფრიკაში არც იქმნება და არც ინახება . მაშინაც კი,როდესაც ის აფრიკელების მიერ არის შექმნილი.


Because we are dominated by immediate needs and relevant solutions when it comes to what we should know, we are happy to hand over to others the responsibility to produce knowledge, including knowledge about, of and for us, and to do so far away from us.	რადგანაც უშუალო მოთხოვნილები და შესაბამისი გადაწყვეტილებები გვმართავენ როდესაც საქმე ჩვენი ცოდნის არეალს ეხება, სხვებს სიხარულით ვაკისრებთ ცოდნის შექმის პასუხისმგებლობას ჩვენს შესახებ და ჩვენთვის განკუთვნილი ცოდნის ჩათვლით და ჩვენგან შორს ვქმნით.


We are ever eager to consume knowledge and have but a mere portion of it without any anxiety about ownership and location.	ყოველთვის ვისწრაფვით ცოდნა გამოვიყენოთ და მისი თუნდაც უბრალო წილი გვქონდეს მფლობელობასა და ადგილმდებარეობაზე წუხილის გარეშე.


African universities are now all too content to have e-connections with libraries elsewhere, having given up ambitions on building libraries to which the world would come for intellectual edification.	აფრიკული უნივერსიტეტები, დღესდღეობით, მეტისმეტად კმაყოფილები არიან სხვა ბიბლიოთეკებთან ელექტრონული კავშირებით და არ გააჩნიათ ამბიცია, შექმნან ბიბლიოთეკები რომლისთვისაც მსოფლიოდან ინტელექტუალური განვითარებისთვის ჩამოვიდოდნენ.


Control over who decides what should be stocked on our shelves and how access to collections should be determined are made to rest on our trust in our partners' good faith that they will not abandon us down the road.	კონტროლი მათზე, ვინც წყვეტს, რა უნდა ეწყოს ჩვენს თაროებზე და როგორ უნდა განისაზღვროს კოლექციებთან წვდომის პირობები ჩვენი პარტნიორების კეთილსინდისიერებაზე არის დამოკიდებული, ჩვენ კი იმედი უნდა ვიქონიოთ, რომ ისინი შუა გზაზე არ მიგვატოვებენ.


This must change.	ეს უნდა შეიცვალოს.


Africa must become a place of knowledge again.	აფრიკა კვლავ ცოდნის ადგილი უნდა გახდეს.


Knowledge production actually expands the economy.	ცოდნის წარმოება ეკონომიკას ნამდვილად გაზრდის.


Take archaeological digs, for instance, and their impact on tourism.	ავიღოთ, მაგალითად, არქეოლოგიური გათხრები და მათი ზეგავლენა ტურიზმზე.


Our desires to unearth our antiquity, especially those remote times of which we have no written records, requires investment in archaeology and related disciplines, e.g., paleoanthropology.	ჩვენი სურვილი მზის სინათლე იხილოს ჩვენმა სიძველეებმა, განსაკუთრებით, იმ პერიოდის რელიქვიებმა, რომლის შესახებ ხელნაწერებიც არ არსებობს, საჭიროებს არქეოლოგიასა და მის მონათესავე დისციპლინებში ინვესტირებას. მაგალითად, პალეოანთროპოლოგიაში.


Yet, although it is our past we seek to know, by sheer serendipity, archaeology may shed light on the global human experience and yield economic payoffs that were no part of the original reasons for digging.	თუმცაღა წარსულს სუფთა ინტუიციით ვიძიებთ. არქეოლოგიას, შეუძლია, ნათელი მოჰფინოს კაცობრიობის გამოცდილებას, იყოს ეკონომიკურად მომგებიანი, რაც გათხრების თავდაპირველ მიზეზებში არ მოიაზრება.


We must find a way to make knowledge and its production sexy and rewarding; rewarding, not in the crass sense of moneymaking but in terms of making it worthwhile to indulge in the pursuit of knowledge, support the existence of knowledge-producing groups and intellectuals, ensuring that the continent becomes the immediate locus of knowledge production, distribution and consumption, and that instead of having its depositories beyond Africa's boundaries, people once more come from the rest of the world, even if in virtual space, to learn from us.	უნდა ვიპოვნოთ გზა ცოდნა და მისი შედეგი მიმზიდველი და ღირებული გავხადოთ ღირებულში არ იგულისხმება, მაინცდამაინც, ფინანსური შემოსავლის მიღება. მას უნდა ქონდეს ხარისხი და უნარი, ცოდნის ასპარეზზე გამოვიდეს ცოდნის შემქმნელი ჯგუფებისა და ინტელექტუალების არსებობას მხარი დაუჭიროს უზრუნველყოს, რომ კონტინენტი ცოდნის წარმოების, გავრცელებისა და გამოყენების კერა გახდება. და რომ აფრიკელებს საზღვრებს გარეთ ცოდნის დეპოზიტარები კი არ ეყოლებათ, არამედ პირიქით, ხალხი კვლავ გვესტუმრება დანარჩენი მსოფლიოდან, თუნდაც ვირტუალური სივრცის მეშვეობით, რათა ჩვენგან ისწავლონ .


All this we do as custodians on behalf of common humanity.	ამ ყველაფერს კაცობრიობის ინტერესებიდან გამომდინარე ვაკეთებთ.


Creating a knowledge society in Africa, for me, would be one way to celebrate and simultaneously enhance diversity by infinitely enriching it with material and additional artifacts -- artifacts that we furnish by our strivings in the knowledge field.	აფრიკაში ცოდნის საზოგადოების შექმნა, ჩემთვის, იქნება, ერთის მხრივ, ბრწყინვალე მოვლენა. ამავდროულად, ცოდნის სპექტრი გაიზრდება და გამდიდრდება უკიდეგანოდ მრავალფეროვანი მასალითა და ახალი არტეფაქტებით. არტეფაქტებით, რომლებსაც ცოდნის ასპარეზზე ჩვენი მიზანსწრაფვით წარვადგენთ.


Thank you very much.	მადლობას მოგახსენებთ.


(Applause)	(აპლოდისმენტები)


When I was President of the American Psychological Association, they tried to media-train me.	როდესაც ამერიკის ფსიქოლოგთა ასოციაციის პრეზიდენტი ვიყავი, ვსწავლობდი მასმედიასთან ურთიერთობას,


And an encounter I had with CNN summarizes what I'm going to be talking about today, which is the eleventh reason to be optimistic.	ჩემი ერთ-ერთი გამოსვლა CNN-ზე, კარგად აღწერს დღევანდელ თემას - ოპტიმიზმის მე-11 მიზეზს.


The editor of Discover told us 10 of them; I'm going to give you the eleventh.	ჟურნალ „Discover“-ის რედაქტორმა 10 დაასახელა, ხოლო მე მოგიყვებით მე-11 მიზეზის შესახებ.


So they came to me, CNN, and they said, "Professor Seligman -- would you tell us about the state of psychology today?	მოკლედ, CNN-ის თანამშრომლებმა მკითხეს: „პროფესორო სელიგმან, შეგიძლიათ მოგვითხროთ თანამედროვე ფსიქოლოგიის შესახებ?


We'd like to interview you about that."	ინტერვიუ გვინდოდა თქვენგან“.


And I said, "Great."	„შესანიშნავია“ ვუპასუხე მე.


And she said, "But this is CNN, so you only get a sound bite."	„ეს CNN-ია, ამიტომ გთხოვთ რამდენიმე სიტყვით გვიპასუხოთ“.


I said, "Well, how many words do I get?"	„რამდენია, ეს რამდენიმე სიტყვა?“- ვიკითხე.


And she said, "Well, one."	„ერთი“ - მიპასუხა მან.


(Laughter) And the cameras rolled, and she said, "Professor Seligman, what is the state of psychology today?"	(სიცილი) ჩაირთო კამერები და ის მეკითხება: „პროფესორო სელიგმან, როგორია თანამედროვე ფსიქოლოგიის მდგომარეობა?“


"Good."	„კარგი“


(Laughter) "Cut! Cut. That won't do.	(სიცილი) „გამორთეთ კამერები! ასე არ გამოვა.


We'd really better give you a longer sound bite."	ალბათ აჯობებს უფრო მეტი დრო მოგცეთ“.


"How many words do I get this time?"	„ახლა რამდენი სიტყვის თქმა შემეძლება?“ - „ვფიქრობ, ასე ორის."


(Laughter) "Doctor Seligman, what is the state of psychology today?"	„დოქტორო სელიგმან, როგორია თანამედროვე ფსიქოლოგიის მდგომარეობა?“


"Not good."	„არაა კარგი“


(Laughter) "Look, Doctor Seligman, we can see you're really not comfortable in this medium.	(სიცილი) „დოქტორო სელიგმან, როგორც ჩანს თავს ვერ გრძნობთ კომფორტულად ასეთ ფორმატში,


We'd better give you a real sound bite.	ამიტომ სჯობს მეტი დრო მოგცეთ -


This time you can have three words.	ამჯერად თქვენ შეგიძლიათ სამი სიტყვა თქვათ"


Professor Seligman, what is the state of psychology today?"	„პროფესორო სელიგმან, როგორია თანამედროვე ფსიქოლოგიის მდგომარეობა?“


"Not good enough."	„არაა საკმარისად კარგი“.


That's what I'm going to be talking about.	აი, ამის შესახებ მინდა მოგითხროთ.


I want to say why psychology was good, why it was not good, and how it may become, in the next 10 years, good enough.	მინდა გიამბოთ, თუ რატომ იყო ფსიქოლოგიის მდგომარეობა კარგი და ცუდი და როგორ შეიძლება უახლოესი 10 წლის განმავლობაში გახდეს საკმარისად კარგი.


And by parallel summary, I want to say the same thing about technology, about entertainment and design, because I think the issues are very similar.	პარალელურად, იგივე ითქმის ტექნოლოგიის, გართობისა და დიზაინის შესახებ. იმიტომ რომ ეს საკითხები ჰგავს ერთმანეთს.


So, why was psychology good?	მაშ ასე, რატომ იყო ფსიქოლოგია კარგ მდგომარეობაში?


Well, for more than 60 years, psychology worked within the disease model.	60 წელზე მეტია ფსიქოლოგია მუშაობს პათოლოგიებზე.


Ten years ago, when I was on an airplane and I introduced myself to my seatmate, and told them what I did, they'd move away from me, because, quite rightly, they were saying psychology is about finding what's wrong with you.	10 წლის წინ, თვითმფრინავით ვმგზავრობდი, როდესაც მეზობელ სავარძელში მჯდომ მგზავრს ვუყვებოდი, თუ რას ვსაქმიანობდი, ის ჩემგან მოშორებით გადაჯდა. ალბათ სრულიად სამართლიანად ვარაუდობდა, რომ ფსიქოლოგიის მიზანია ფსიქიკური გადახრების მკურნალობა, როგორც გადაცემაში „ვინაა შიზოფრენიკი?“


And now, when I tell people what I do, they move toward me.	როდესაც დღეს ვყვები რითიც ვარ დაკავებული, ცდილობენ ახლოს გადმოჯდნენ ჩემთან.


What was good about psychology -- about the $30 billion investment NIMH made, about working in the disease model, about what you mean by psychology -- is that, 60 years ago, none of the disorders were treatable; it was entirely smoke and mirrors.	ფსიქოლოგიის მდგომარეობა იმით იყო კარგი, რომ ფსიქიკური ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტის (NIMH) 30 მლრდ დოლარის ინვესტიციის წყალობით, პათოლოგიებზე კონცენტრირების წყალობთ, ასევე იმის წყალობით, რომ ფსიქიკურ დაავადებათაგან, რომლებიც 60 წლის წინ არ იკურნებოდა - იყო მხოლოდ მკურნალობის შამანური მეთოდი,


And now, 14 of the disorders are treatable, two of them actually curable.	დღეს 14 ძირითადი პათოლოგია იკურნება. მათ შორის 2 სრულიად იკურნება.


And the other thing that happened is that a science developed, a science of mental illness.	შემდეგი მნიშვნელოვანი მიღწევა იყო მეცნიერების განვითარება, ფსიქიკურ დაავადებათა მეცნიერების -


We found out we could take fuzzy concepts like depression, alcoholism, and measure them with rigor; that we could create a classification of the mental illnesses; that we could understand the causality of the mental illnesses.	რომ ისეთი ბუნდოვანი ცნებები, როგორიც არის დეპრესია და ალკოჰოლიზმი, ექვემდებარება მკაცრ გაზომვას; რომ შესაძლებელია ფსიქიკურ დაავადებათა კლასიფიცირება; შესაძლებელია მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის დადგენა ფსიქიკურ აშლილობებს შორის;


We could look across time at the same people -- people, for example, who were genetically vulnerable to schizophrenia -- and ask what the contribution of mothering, of genetics are, and we could isolate third variables by doing experiments on the mental illnesses.	რომ შესაძლებელია დავაკვირდეთ პაციენტებს ხანგრძლივი დროის მანძილზე - მაგალითად, გენეტიკურ მიდრეკილებას შიზოფრენიისკენ, - და გამოვიკვლიოთ გარემოცვისა და გენეტიკის გავლენა, და ფსიქიკურ დაავადებებზე ექსპერიმენტების ჩატარებით შევძელით გარეშე ფაქტორების იზოლირება.


And best of all, we were able, in the last 50 years, to invent drug treatments and psychological treatments.	ყველაზე დიდი მიღწევა 50 წლის განმავლობაში, არის მედიკამენტური და ფსიქოლოგიური მკურნალობის დანერგვა.


And then we were able to test them rigorously, in random-assignment, placebo-controlled designs, throw out the things that didn't work, keep the things that actively did.	მკაცრი ტესტირების რეჟიმში, საკონტროლო ჯგუფებზე დაკვირვებით შესაძლებელი გახდა მკურნალობის არაეფექტური მეთოდების ამოღება და ეფექტური მეთოდების დატოვება.


The conclusion of that is, psychology and psychiatry of the last 60 years can actually claim that we can make miserable people less miserable.	აქედან შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ ბოლო 60 წლის მანძილზე ფსიქოლოგია და ფსიქიატრია უბედურ ადამიანს, ხდის ნაკლებად უბედურს.


And I think that's terrific.	მე ვთვლი, რომ ეს შესანიშნავია და ვამაყობ ამით.


But what was not good, the consequences of that, were three things.	მაგრამ ამ მდგომარეობას მოჰყვა, სამი ცუდი შედეგი:


The first was moral; that psychologists and psychiatrists became victimologists, pathologizers; that our view of human nature was that if you were in trouble, bricks fell on you.	პირველი - მორალური პრობლემა, რომ ფსიქოლოგები და ფსიქიატრები გახდნენ ვიქტიმოლოგები და პათოლოგისტები, ადამიანის ბუნება გაიგებოდა ისე, თითქოს პრობლემებს თავში აგურის დაცემა იწვევს


And we forgot that people made choices and decisions.	დაგვავიწყდა, რომ ხალხი აკეთებს არჩევანს და იღებს გადაწყვეტილებას


We forgot responsibility.	ჩვენ დაგვავიწყდა პასუხისმგებლობა.


That was the first cost.	ეს იყო პირველი საფასური.


The second cost was that we forgot about you people.	მეორე საფასური - დაგვავიწყდა ისეთი ხალხი, როგორიც თქვენ ხართ, შევეშვით იმაზე ფიქრს,


We forgot about improving normal lives.	თუ როგორ გავაუმჯობესოთ ნორმალური ხალხის ცხოვრება,


We forgot about a mission to make relatively untroubled people happier, more fulfilled, more productive.	როგორ გავხადოთ შედარებით უპრობლემო ხალხის ცხოვრება უფრო ბედნიერი, უფრო სრულყოფილი, უფრო პროდუქტიული. „გენიალური“ და „ნიჭიერი“ გახდა ცუდი სიტყვები.


No one works on that.	არავინ არ მუშაობს ამაზე.


And the third problem about the disease model is, in our rush to do something about people in trouble, in our rush to do something about repairing damage, it never occurred to us to develop interventions to make people happier -- positive interventions.	მესამე პრობლემა პათოლოგიებზე კონცენტრირებისა, არის ის, რომ მცდელობებში დავხმარებოდით პრობლემების მქონე ადამიანს, ვთვლიდით, რომ აუცილებელია მხოლოდ დარღვევების აღდგენა, და აზრადაც არ მოგვსვლია ზემოქმედება მოგვეხდინა ადამიანზე - მისთვის ბედნიერების მინიჭების მიზნით, ვგულისხმობ პოზიტიურ ზემოქმედებას.


So that was not good.	აი, რა არ იყო კარგად ფსიქოლოგიაში.


And so that's what led people like Nancy Etcoff, Dan Gilbert, Mike Csikszentmihalyi and myself to work in something I call, "positive psychology," which has three aims.	ამ პრობლემებმა განაპირობა ის, რომ ნენსი ეტკოფი, დენ გილბერტი, მაიკ ჩიკსენთმიჰაი და მეც, ვმუშაობთ იმაზე, რასაც დავარქვი „პოზიტიური ფსიქოლოგია“. პოზიტიური ფსიქოლოგია ისახავს სამ მიზანს:


The first is that psychology should be just as concerned with human strength as it is with weakness.	პირველი არის ის, რომ ადამიანის გონებრივი სიძლიერე ისევე უნდა აინტერესებდეს ფსიქოლოგიას, როგორც მისი გონებრივი სისუსტე,


It should be just as concerned with building strength as with repairing damage.	ზრუნავდეს ძლიერი მხარეების განვითარებაზე ისევე, როგორც სისუსტეების გამოსწორებაზე.


It should be interested in the best things in life.	დაინტერესდეს ცხოვრების საუკეთესო მხარეებით.


And it should be just as concerned with making the lives of normal people fulfilling, and with genius, with nurturing high talent.	და შეეცადოს გახადოს ნორმალური ადამიანის ცხოვრება უფრო სრულყოფილი - ხელი შეუწყოს მისი გენიალურობის გამოვლენას, სტიმული მისცეს ბუნებრივი ნიჭის გამოვლენას.


So in the last 10 years and the hope for the future, we've seen the beginnings of a science of positive psychology, a science of what makes life worth living.	უკანასკნელი 10 წლის გამოცდილებაზე დაყრდნობით და მომავლის იმედით, ჩვენ ვხდებით პოზიტიური ფსიქოლოგიის დაბადების მოწმენი მეცნიერება იმის შესახებ, რისთვისაც ღირს სიცოცხლე.


It turns out that we can measure different forms of happiness.	როგორც აღმოჩნდა, ბედნიერების სხვადასხვა ფორმები ექვემდებარება გაზომვას.


And any of you, for free, can go to that website -- [www.authentichappiness.org] and take the entire panoply of tests of happiness.	ნებისმიერ თქვენგანს შეუძლია შევიდეს ეკრანზე ნაჩვენებ საიტზე და უფასოდ გაიაროს ბედნიერებასთან დაკავშირებული ტესტების კრებული.


You can ask, how do you stack up for positive emotion, for meaning, for flow, against literally tens of thousands of other people?	შეადაროთ ვის უფრო მეტი პოზიტიური ემოცია გაქვთ, ვინ უფრო გააზრებულად ცხოვრობთ, რამდენად გიტაცებთ საყვარელი საქმე, შეძლებთ შეედაროთ ათეულობით ათას ადამიანს.


We created the opposite of the diagnostic manual of the insanities: a classification of the strengths and virtues that looks at the sex ratio, how they're defined, how to diagnose them, what builds them and what gets in their way.	ჩვენ შევქმენით ერთგვარი შეშლილობის საპირისპირო დიაგნოსტიკური სახელმძღვანელო, ძლიერი და ღირსეული თვისებების კლასიფიკაცია სქესთან დამოკიდებულების გათვალისწინებით, როგორ განვსაზღვროთ და დავუსვათ დიაგნოზი, რა უწყობს, ან უშლის ხელს ამ თვისებების განვითარებას.


We found that we could discover the causation of the positive states, the relationship between left hemispheric activity and right hemispheric activity, as a cause of happiness.	ჩვენ შევძელით დაგვედგინა მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი პოზიტიურ მდგომარეობებს შორის, რომ თავის ტვინის მარცხენა და მარჯვენა ნახევარსფეროებს შორის ურთიერთქმედება იწვევს ბედნიერებას.


I've spent my life working on extremely miserable people, and I've asked the question: How do extremely miserable people differ from the rest of you?	მე მთელი ცხოვრება ვმუშაობდი კლინიკურად უბედურ ადამიანებთან და გამიჩნდა შეკითხვა, რით განსხვავდება ძალიან უბედური ხალხი დანარჩენებისგან?


And starting about six years ago, we asked about extremely happy people.	დაახლოებით 6 წლის წინ, ეს შეკითხვა დავსვით ძალიან ბედნიერ ხალხთან მიმართებაში -


How do they differ from the rest of us?	რით განსხვავდებიან ისინი ჩვენგან?


It turns out there's one way, very surprising -- they're not more religious, they're not in better shape, they don't have more money, they're not better looking, they don't have more good events and fewer bad events.	მათ განასხვავებს ერთი მხარე, - ეს არ უკავშირდება რელიგიას, ჯანმრთელობას, სიმდიდრეს, სილამაზეს... არც იმას, რომ მათ ცხოვრებაში მეტი წარმატებაა ვიდრე წარუმატებლობა


The one way in which they differ: they're extremely social.	ერთადერთი რაც ასეთ ადამიანს განასხვავებს - ისინი ძალიან კომუნიკაბელურები არიან.


They don't sit in seminars on Saturday morning.	ისინი არ დადიან სემინარებზე შაბათ დილით.


(Laughter) They don't spend time alone.	(სიცილი) ისინი არ ხარჯავენ დროს მარტოობაში.


Each of them is in a romantic relationship and each has a rich repertoire of friends.	ყველა მათგანს აქვს რომანტიკული ურთიერთობა, და ჰყავს დიდი და მრავალფეროვანი სამეგობრო წრე.


But watch out here -- this is merely correlational data, not causal, and it's about happiness in the first, "Hollywood" sense, I'm going to talk about, happiness of ebullience and giggling and good cheer.	მაგრამ ეს მხოლოდ კორელაციაა და არა მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი და გულისხმობს პირველ რიგში ე.წ. ჰოლივუდურ ბედნიერებას, სავსეს სიხარულითა და კარგი ხასიათით.


And I'm going to suggest to you that's not nearly enough, in just a moment.	სულ რამდენიმე წუთში გაჩვენებთ თუ რატომ არ არის ეს საკმარისი. აღმოჩნდა, რომ ადამიანზე ზემოქმედებას აქვს მრავალსაუკუნოვანი ისტორია,


We found we could begin to look at interventions over the centuries, from the Buddha to Tony Robbins.	ბუდადან ტონი რობინსამდე (მოტივ. სპიკერი)


About 120 interventions have been proposed that allegedly make people happy.	შევიმუშავეთ ზემოქმედების დაახლოებით 120 მეთოდი, რომელთა საშუალებით შესაძლებელია ადამიანი გავაბედნიეროთ.


And we find that we've been able to manualize many of them, and we actually carry out random-assignment efficacy and effectiveness studies.	ჩვენ შევძელით, ბევრი მათგანის სახელმძღვანელოში გაერთიანება და შემთხვევითი შერჩევით, ჩავატარეთ ეფექტურობის და ეფექტიანობის დადგენის კვლევები


That is, which ones actually make people lastingly happier?	კონკრეტულად თუ როგორ ზემოქმედებას მიჰყავს ადამიანი სტაბილურ ბედნიერებამდე?


In a couple of minutes, I'll tell you about some of those results.	შედეგების შესახებ რამდენიმე წუთში მოგიყვებით,


But the upshot of this is that the mission I want psychology to have, in addition to its mission of curing the mentally ill, and in addition to its mission of making miserable people less miserable, is, can psychology actually make people happier?	მაგრამ მთავარია, რომ ფსიქიკურ დაავადებათა განკურნების მისიასთან ერთად, მინდა ფსიქოლოგია ემსახურებოდეს ახალ მისიას, ანუ არა მარტო - უბედურ ადამიანებს ხდიდეს ნაკლებად უბედურს, არამედ შესაძლებელია თუ არა ფსიქოლოგია ადამიანს ხდიდეს ჭეშმარიტად ბედნიერს?


And to ask that question -- "happy" is not a word I use very much -- we've had to break it down into what I think is askable about "happy."	ეს კითხვა რომ დავსვათ, (სიტყვა ბედნიერებას ხშირად არ ვიყენებ), გავშალოთ ის და მოვახდინოთ კითხვის გონივრული ფორმულირება.


And I believe there are three different -- I call them "different" because different interventions build them, it's possible to have one rather than the other -- three different happy lives.	ვთვლი, რომ არსებობს სამი სახის განსხვავებული ბედნიერი ცხოვრება. „განსხვავებულს“ ვახსენებ იმიტომ, რომ ისინი საჭიროებენ ზემოქმედების სხვადასხვა ფორმას, შესაძლოა გქონდეთ ამ ცხოვრებიდან ერთ-ერთი რომ იყოთ ბედნიერი. მაშ, 3 სხვადასხვა სახის ბედნიერი ცხოვრება:


The first happy life is the pleasant life.	პირველი - ესაა იცხოვრო სიამოვნებისთვის,


This is a life in which you have as much positive emotion as you possibly can, and the skills to amplify it.	იცხოვრო მაქსიმალური პოზიტიური ემოციებით აღსავსე ცხოვრებით და იცოდე ამ ემოციების გაძლიერების ხერხები.


The second is a life of engagement: a life in your work, your parenting, your love, your leisure; time stops for you.	მეორე - ესაა საყვარელი საქმით გატაცება სამუშაო, ბავშვების აღზრდა, სიყვარული, დასვენება, როდესაც შენთვის დრო ჩერდება.


That's what Aristotle was talking about.	სწორედ ამაზე საუბრობდა არისტოტელე.


And third, the meaningful life.	და მესამე - ესაა იცხოვრო გააზრებულად.


I want to say a little bit about each of those lives and what we know about them.	ცოტ-ცოტას მოგიყვებით სამივე სახის ბედნიერი ცხოვრების შესახებ.


The first life is the pleasant life, and it's simply, as best we can find it, it's having as many of the pleasures as you can, as much positive emotion as you can, and learning the skills -- savoring, mindfulness -- that amplify them, that stretch them over time and space.	პირველი სახე - სიამოვნებისთვის ცხოვრება, ძალიან მარტივია, „სიამოვნებების“ მაქსიმალური რაოდენობა, პოზიტიური ემოციების მაქსიმალური მოცულობა, პლიუს ამ ემოციების დროსა და სივრცეში გახანგრძლივების უნარი სიამოვნებისგან მაქსიმალური ეფექტის მიღებით.


But the pleasant life has three drawbacks, and it's why positive psychology is not happy-ology, and why it doesn't end here.	მაგრამ ასეთ ცხოვრებას აქვს სამი ნაკლი, იმიტომ, რომ პოზიტიური ფსიქოლოგია მეტია ვიდრე მეცნიერება სიამოვნების შესახებ:


The first drawback is, it turns out the pleasant life, your experience of positive emotion, is about 50 percent heritable, and, in fact, not very modifiable.	პირველი ნაკლი - სიამოვნებისა არის ის, რომ პოზიტიური ემოციებისთვის ცხოვრება მემკვიდრეობით გადაეცემა და ასეთი ადამიანების 50%-ს არც თუ ისე ძლიერად სურს ცხოვრების წესის შეცვლა.


So the different tricks that Matthieu and I and others know about increasing the amount of positive emotion in your life are 15 to 20 percent tricks, getting more of it.	ამიტომ იმ მეთოდთა 15-20%-ის მიზანი, რასაც ვიყენებთ მე, მეთიუ რიკარდი და სხვები, არის ასეთი ადამიანის ცხოვრებაში უკვე არსებული პოზიტიური ემოციების რაოდენობის გაზრდა.


Second is that positive emotion habituates.	მეორე ნაკლი - არის ის, რომ პოზიტიურ ემოციებს სწრაფად ეჩვევი, როგორც ნაყინს:


It's all like French vanilla ice cream: the first taste is 100 percent; by the time you're down to the sixth taste, it's gone.	პირველი ნაყინის დაგემოვნებით იღებ 100 პროცენტიან სიამოვნებას, მაგრამ მეექვსე ნაყინის შემდეგ მისი გემო მთლიანად იკარგება.


And, as I said, it's not particularly malleable.	მესამე ნაკლი - როგორც აღვნიშნე, ადამიანი ძნელად იცვლის ასეთი ცხოვრების წესს.


And this leads to the second life.	ამას გადავყავართ ბედნიერი ცხოვრების მეორე ფორმაზე.


I have to tell you about my friend Len, to talk about why positive psychology is more than positive emotion, more than building pleasure.	მოგიყვებით ჩემი მეგობრის, ლენ-ის შესახებ, რათა გაჩვენოთ, თუ რატომ არის პოზიტიური ფსიქოლოგია უფრო მეტი, ვიდრე მეცნიერება სიამოვნების შესახებ.


In two of the three great arenas of life, by the time Len was 30, Len was enormously successful.	30 წლის ასაკში ლენმა შეძლო ამ სამიდან ორ მნიშვნელოვან სფეროში წარმატების მიღწევა. პირველი სფერო - სამსახური:


By the time he was 20, he was an options trader.	20 წლის ასაკში, ის ვაჭრობდა ბირჟაზე, ხოლო


By the time he was 25, he was a multimillionaire and the head of an options trading company.	25 წლის ასაკში, ის გახდა მულტიმილიონერი და სავაჭრო კომპანიის ხელმძღვანელი.


Second, in play, he's a national champion bridge player.	მეორე სფერო - გართობა: ლენი არის ქვეყნის ჩემპიონი ბრიჯის თამაშში.


But in the third great arena of life, love, Len is an abysmal failure.	მესამე უმნიშვნელოვანესი სფერო - სიყვარული ლენი ამ სფეროში უიმედოდ წარუმატებელია.


And the reason he was, was that Len is a cold fish.	საქმე იმაშია, რომ ლენი არის გულქვა


(Laughter) Len is an introvert.	(სიცილი) ლენი არის ინტროვერტი.


American women said to Len, when he dated them, "You're no fun. You don't have positive emotion. Get lost."	პაემანზე ამერიკელი ქალები ლენს ეუბნებიან: „შენთან მოვიწყინე, არავითარი პოზიტიური ემოცია, დაიკარგე“.


And Len was wealthy enough to be able to afford a Park Avenue psychoanalyst, who for five years tried to find the sexual trauma that had somehow locked positive emotion inside of him.	ლენს აქვს საშუალება ფსიქოლოგისთვის „პარკ ავენიუდან“ (ძვირიანი ფსიქოლოგები) ლენი 5 წლის განმავლობაში ცდილობდა მოეძებნა „სექსუალური ტრავმა“, რომელმაც თოთქოსდა დაბლოკა მისი პოზიტიური ემოციები.


But it turned out there wasn't any sexual trauma.	მაგრამ როგორც გაირკვა არავითარი „სექსუალური ტრავმა“ არ არის „დამნაშავე“.


It turned out that -- Len grew up in Long Island and he played football and watched football, and played bridge.	აღმოჩნდა, რომ... ლენი იზრდებოდა ლონგ-აილენდში, თამაშობდა ამერიკულ ფეხბურთს, უყვარდა ფეხბურთის ყურება, ბრიჯის თამაში...


Len is in the bottom five percent of what we call positive affectivities.	აღმოჩნდა, რომ ე.წ. პოზიტიური მგრძნობელობის დიაგრამაზე ლენი უკანასკნელ 5%-შია.


The question is: Is Len unhappy?	ისმის კითხვა, არის თუ არა ლენი უბედური?


And I want to say, not.	მინდა გითხრათ, რომ არა.


Contrary to what psychology told us about the bottom 50 percent of the human race in positive affectivity, I think Len is one of the happiest people I know.	ფსიქოლოგია ამტკიცებს - თუ ადამიანი პოზიტ. მგრძნობ. დიაგრამაზე 50%-ზე დაბლა იმყოფება, ის არ არის ბედნიერი. მიუხედავად ამისა, მე ვთვლი, რომ ლენი ერთ-ერთი ყველაზე ბედნიერი ადამიანია ჩემს ნაცნობებში.


He's not consigned to the hell of unhappiness, and that's because Len, like most of you, is enormously capable of flow.	ის დარდით არ იტანჯება რადგან მას, როგორც დამსწრეთა უმრავლესობას, შეუძლია გატაცებული იყოს საყვარელი საქმიანობით.


When he walks onto the floor of the American Exchange at 9:30 in the morning, time stops for him.	დილის 9:30 საათზე, როგორც კი შედის „AMEX“-ის ბირჟის მოედანზე, მისთვის დრო ჩერდება ვაჭრობის დასრულებამდე.


When the first card is played till 10 days later, when the tournament is over, time stops for Len.	პირველი ბარათის გაცემის მომენტიდან 10 დღიანი ტურნირის დასრულებამდე, ლენისთვის დრო ჩერდება.


And this is indeed what Mike Csikszentmihalyi has been talking about, about flow.	სწორედ ამის შესახებ საუბრობდა მაიკ ჩიკსენთმიჰაი, ესაა „დინება“ (Flow). ეს სიამოვნება, ჩვეულებრივი სიამოვნებისგან განსხვავდება ერთი ძირითადი პარამეტრით -


And it's distinct from pleasure in a very important way: pleasure has raw feel -- you know it's happening; it's thought and feeling.	ჩეულებრივი „სიამოვნების“ მიღების დროს ადამიანი აცნობიერებს და შეიგრძნობს მას,


But what Mike told you yesterday -- during flow ...	მაგრამ, როგორც გუშინ მაიკმა თქვა, „დინების“ დროს უგრძნობები ხდებით.


You're one with the music.	თქვენ ერთიანდებით მუსიკასთან.


Time stops.	თითქოს თქვენთვის დრო ჩერდება,


You have intense concentration.	მთლიანად კონცენტრირებული ხართ საქმეზე.


And this is indeed the characteristic of what we think of as the good life.	ძირითადად, სწორედ ეს არის კარგი ცხოვრების დამახასითებელი ნიშანი.


And we think there's a recipe for it, and it's knowing what your highest strengths are -- again, there's a valid test of what your five highest strengths are -- and then re-crafting your life to use them as much as you possibly can.	ვთვლით, რომ ცხოვრების ასეთი წესის მისაღწევად არსებობს „რეცეპტი“. დაადგინოთ თქვენი ძლიერი მხარეები - ამისათვის არსებობს საიმედო ტესტი, რომელიც დაგეხმარებათ თქვენი 5 ყველაზე ძლიერი მხარის დადგენაში. ამის შემდეგ ცხოვრების ორგანიზება ისე, რომ მაქსიმალურად გამოიყენოთ ძლიერი მხარეები:


Re-crafting your work, your love, your play, your friendship, your parenting.	სამსახურში, სიყვარულში, „ჰობი“-ში, მეგობრობაში, ბავშვების აღზრდაში.


Just one example.	მოვიყვან ერთ მაგალითს.


One person I worked with was a bagger at Genuardi's.	ჩემი კლიენტებიდან ერთ-ერთი მუშაობდა სუპერმარკეტში შემფუთავდ.


Hated the job.	ის ვერ იტანდა თავის სამუშაოს


She's working her way through college.	და მუშაობდა სწავლის საფასურისთვის.


Her highest strength was social intelligence.	მისი ყველაზე ძლიერი მხარე იყო კომუნიკაციის უნარი,


So she re-crafted bagging to make the encounter with her the social highlight of every customer's day.	ამიტომ ისეთი ორგანიზება გაუკეთა შეფუთვის პროცესს, რომ მასთან შეხვედრა კლიენტის დღის აღსანიშნავი მოვლენა ყოფილიყო


Now, obviously she failed.	რა თქმა უნდა ზოგჯერ ეს არ გამოსდიოდა,


But what she did was to take her highest strengths, and re-craft work to use them as much as possible.	მაგრამ მისი მცდელობა ორიენტირებული იყო თავისი ძლიერი მხარის მაქსიმალურ გამოყენებაზე არსებული ყველა საშუალებით.


What you get out of that is not smiley-ness.	ამის შედეგად შეიძლება ვერ გახდეთ ღიმილიანი,


You don't look like Debbie Reynolds.	დები რეინოლდსის (ვარსკვლავი) გარეგნობით,


You don't giggle a lot.	მაგრამ თქვენ შეძლებთ იყოთ მოცული თქვენი სამუშაოთი.


What you get is more absorption.	ესაა ამ მეთოდის არსი.


So, that's the second path.	ანუ, პირველი არის პოზიტიური ემოციები და ძლიერი მხარეების დადგენა, ხოლო


The first path, positive emotion; the second path is eudaemonian flow; and the third path is meaning.	მეორე არის იყოთ სამსახურით გატაცებული, თქვენს ძლიერ მხარეებზე კონცენტრირებით. მესამე არის გააზრებული ცხოვრება.


This is the most venerable of the happinesses, traditionally.	ტრადიციულად, ეს ყველაზე მნიშვნელოვანი რამეა ბედნიერებისთვის.


And meaning, in this view, consists of -- very parallel to eudaemonia -- it consists of knowing what your highest strengths are, and using them to belong to and in the service of something larger than you are.	გააზრებულ ცხოვრებაში იგულისხმება საკუთარი ძლიერი მხარეების გაცნობიერება ისე, რომ მათი გამოყენებით ვემსახუროთ რაღაც იმაზე დიდ საქმეს, ვიდრე ჩვენ თვითონ ვართ დღეს.


I mentioned that for all three kinds of lives -- the pleasant life, the good life, the meaningful life -- people are now hard at work on the question: Are there things that lastingly change those lives?	მე ვახსენე, რომ ბედნიერი ცხოვრების სამივე წესში - სიამოვნებისთვის ცხოვრება, საქმით გატაცება და გააზრებული ცხოვრება, ხალხს აინტერესებს პასუხი ერთ კითხვაზე - არსებობს თუ არა რაიმე სტიმული, რომ ვიცხოვროთ ყოველთვის ბედნიერად?


And the answer seems to be yes.	ჩვენი პასუხი არის დიახ. გიჩვენებთ რამოდენიმე მაგალითს ამ თემაზე.


It's being done in a rigorous manner.	კვლევა ემყარება მკაცრ სამეცნიერო საფუძველს.


It's being done in the same way that we test drugs to see what really works.	მეთოდები იგივეა, რაც წამლის ეფექტიანობის დადგებისას.


So we do random-assignment, placebo-controlled, long-term studies of different interventions.	შემთხვევითი შერჩევით, პლაცებო კონტროლირებადი ხანგრძლივვადიანი კვლევები სხვადასხვა ზემოქმედებისთვის.


Just to sample the kind of interventions that we find have an effect: when we teach people about the pleasant life, how to have more pleasure in your life, one of your assignments is to take the mindfulness skills, the savoring skills, and you're assigned to design a beautiful day.	მოვიყვან ზემოქმედების მაგალითებს, რომლებსაც რაღაც ეფექტი აღმოაჩნდა. სიამოვნებისთვის ცხოვრების სწავლებისას, როცა გასწავლით თუ როგორ უნდა მიიღოთ ცხოვრებისგან მაქსიმალური სიამოვნება, ერთ-ერთი ამოცანაა ემოციებზე კონცენტრირების სიამოვნების ზრდის უნარის განვითარება. თქვენი დავალებაა დაგეგმოთ ერთი იდეალური დღე, -


Next Saturday, set a day aside, design yourself a beautiful day, and use savoring and mindfulness to enhance those pleasures.	მომავალ შაბათს, გამოყავით დღე, თქვენთვის იდეალური დღის დასაგეგმად ამავე დროს შეეცადეთ მიიღოთ მაქსიმალური სიამოვნება ამ დღისაგან.


And we can show in that way that the pleasant life is enhanced.	დადასტურებულია, რომ ასეთი მეთოდით შევძლებთ მაქსიმალურად სასიამოვნო ეფექტის მიღებას.


Gratitude visit.	მეორე დავალება - „ვიზიტი მადლიერებისთვის“.


I want you all to do this with me now, if you would.	გთხოვთ ეს ტესტი ახლავე გაიაროთ.


Close your eyes.	დახუჭეთ თვალები.


I'd like you to remember someone who did something enormously important that changed your life in a good direction, and who you never properly thanked.	გაიხსენეთ ადამიანი, რომელმაც რაღაც ძალიან მნიშვნელოვანი გააკეთა თქვენთვის, რის შემდეგაც თქვენი ცხოვრება საუკეთესო მიმართულებით შეიცვალა, თუმცა, ამ ადამიანისთვის მადლობა არასდროს გითქვამთ.


The person has to be alive.	რა თქმა უნდა, ამოირჩიეთ ცოცხალ ადამიანთა შორის.


Now, OK, you can open your eyes.	ახლა გაახილეთ თვალები.


I hope all of you have such a person.	იმედი მაქვს ყველას ვიღაც გაგვახსენდა.


Your assignment, when you're learning the gratitude visit, is to write a 300-word testimonial to that person, call them on the phone in Phoenix, ask if you can visit, don't tell them why.	დავალება „ვიზიტი მადლიერებისთვის“ გულისხმობს იმას, რომ მას დაუწეროთ სამადლობელი წერილი დაახლოებით 300 სიტყვის მოცულობით, დაურეკოთ მას, და უთხრათ, რომ მისი ნახვა გსურთ, მაგრამ მიზეზი არ უთხრათ... დგახართ მის კართან და კითხულობთ მადლიერების წერილს.


Show up at their door, you read the testimonial -- everyone weeps when this happens.	როგორც წესი, ასეთ დროს არავის არ შეუძლია სიხარულის ცრემლების შეკავება.


And what happens is, when we test people one week later, a month later, three months later, they're both happier and less depressed.	ერთი კვირის, ერთი თვის ან სამი თვის შემდეგ ჩატარებული ტესტები გვიჩვენებს, რომ მონაწილეები გაცილებით ბედნიერები არიან და იშვიათად უფუჭდებათ ხასიათი.


Another example is a strengths date, in which we get couples to identify their highest strengths on the strengths test, and then to design an evening in which they both use their strengths.	შემდეგი მაგალითია „პაემანი ძლიერ მხარეებთან“. ვთხოვთ წყვილებს ტესტებით დაადგინონ თავიანთი ძლიერი მხარეები, ხოლო შემდეგ, საღამო დაგეგმონ და გაატარონ ისე, რომ ორივე ამჟღავნებდეს თავის ძლიერ მხარეებს.


We find this is a strengthener of relationships.	დადგინდა, ეს მეთოდი ურთიერთობას ამყარებს და ძალიან სახალისოა.


And fun versus philanthropy.	და ბოლოს, ქველმოქმედება გართობის ნაცვლად.


It's so heartening to be in a group like this, in which so many of you have turned your lives to philanthropy.	აქ (TED-ზე) ყოფნა, იმ ხალხთან, რომლებიც ეწევიან ქველმოქმედებას, ძალიან შთამაგონებელია.


Well, my undergraduates and the people I work with haven't discovered this, so we actually have people do something altruistic and do something fun, and contrast it.	ჩემმა სტუდენტებმა და თანამშრომლებმა, ჯერ ვერ აღმოაჩინეს ეს მხარე ამიტომ ჩვენ ვურჩევთ მათ, რომ ჯერ გააკეთონ რაღაც სხვის სასარგებლოდ, ხოლო შემდეგ გააკეთონ რაღაც თავის გასართობად და შემდეგ შეადარონ.


And what you find is when you do something fun, it has a square wave walk set.	აღმოჩნდა, რომ როდესაც თქვენ რამეს აკეთებთ გასართობად, სიამოვნება ისევე მალე მიდის, როგორც მოდის.


When you do something philanthropic to help another person, it lasts and it lasts.	ხოლო უანგარო ქველმოქმედებისგან მიღებული სიამოვნება გრძელდება და გრძელდება.


So those are examples of positive interventions.	ასეთია პოზიტიური ზემოქმედების მაგალითები.


So the next to last thing I want to say is: we're interested in how much life satisfaction people have.	ბოლო თემა, რაზედაც მინდა ვისაუბროთ, არის თუ რამდენად კმაყოფილია ხალხი საკუთარი ცხოვრებით.


This is really what you're about.	ჩვენი მიზანია ადამიანები მიისწრაფვოდნენ ბედნიერი ცხოვრების სამივე მიმართულებით.


And we ask the question as a function of the three different lives, how much life satisfaction do you get?	ამ სამი მიმართულებიდან რამდენად კმაყოფილები ვართ? (სლაიდი: სრულყოფილი VS ცარიელი ცხოვრება)


So we ask -- and we've done this in 15 replications, involving thousands of people: To what extent does the pursuit of pleasure, the pursuit of positive emotion, the pleasant life, the pursuit of engagement, time stopping for you, and the pursuit of meaning contribute to life satisfaction?	ჩავატარეთ ათასობით ადამიანის 15-ჯერადი გამოკითხვა იმის თაობაზე თუ რა გავლენა აქვს ადამიანის ცხოვრებით კმაყოფილებაზე, სწრაფვას სიამოვნებისთვის ცხოვრებასა და პოზიტიური ემოციების მიღებისკენ; სწრაფვას საყვარელი საქმიანობით გატაცებისკენ, როდესაც დრო ჩერდება; სწრაფვას გააზრებული ცხოვრებისკენ.


And our results surprised us; they were backward of what we thought.	ჩვენდა გასაკვირად, მივიღეთ ასეთი შედეგები: სიამოვნებისთვის ცხოვრებისკენ სწრაფვით


It turns out the pursuit of pleasure has almost no contribution to life satisfaction.	პრაქტიკულად, ადამიანი ვერ ხდება ცხოვრებით კმაყოფილი.


The pursuit of meaning is the strongest.	ყველაზე დადებითი გავლენა აქვს გააზრებულ ცხოვრებას.


The pursuit of engagement is also very strong.	ასევე ძალიან დადებითად მოქმედებს საყვარელი საქმიანობით გატაცება (დინება - Flow).


Where pleasure matters is if you have both engagement and you have meaning, then pleasure's the whipped cream and the cherry.	როდესაც ცხოვრობთ გააზრებულად და თან გატაცებული საყვარელი საქმით(დინების დროს) ასეთ დროს სიამოვნებას მოაქვს კმაყოფილება, რომელიც გადაიქცევა გემრიელ დესერტად.


Which is to say, the full life -- the sum is greater than the parts, if you've got all three.	ეს არის სავსე ცხოვრებას, როცა სამივე მიმართულების დაჯამებით ვიღებთ მაქსიმუმს და პირიქით, თუ არცერთი მიმართულებით არ მივისწრაფვით,


Conversely, if you have none of the three, the empty life, the sum is less than the parts.	ცხოვრება ცარიელია. ჯამი ნაკლებია ნაწილებზე.


And what we're asking now is: Does the very same relationship -- physical health, morbidity, how long you live and productivity -- follow the same relationship?	საინტერესოა, თუ არსებობს მსგავსი კავშირი ჯანმრთელობას, ავადმყოფობას, სიცოცხლის ხანგრძლივობასა და პროდუქტიულობას შორის? შეიძლება საკითხი ასე დაისვას -


That is, in a corporation, is productivity a function of positive emotion, engagement and meaning?	დამოკიებულია თუ არა შრომის პროდუქტიულობა პოზიტიურ ემოციებზე, საყვარელი საქმით გატაცებასა


Is health a function of positive engagement, of pleasure, and of meaning in life?	და გააზრებულ ცხოვრებაზე? დამოკიდებულია თუ არა ჯანმრთელობა იგივეზე?


And there is reason to think the answer to both of those may well be yes.	არსებობს საფუძველი ვივარაუდოთ, რომ პასუხი ორივე შეკითხვაზე არის „დიახ“.


So, Chris said that the last speaker had a chance to try to integrate what he heard, and so this was amazing for me.	კრის ანდერსონმა თქვა - ბოლო სპიკერს (TED-ზე) აქვს შანსი შეაჯამოს ყველა ლექცია. დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა ამ ყველაფერმა, ადრე არ გამოვსულვარ ასეთ კონფერენციაზე,


I've never seen speakers stretch beyond themselves so much, which was one of the remarkable things.	არ მინახავს ერთად ამდენი სპიკერი, რომლებიც ცდილობენ გვაჩვენონ შესაძლებელიც და შეუძლებელიც, რაც თავის მხრივ შესანიშნავი რამეა.


But I found that the problems of psychology seemed to be parallel to the problems of technology, entertainment and design in the following way: we all know that technology, entertainment and design have been and can be used for destructive purposes.	ამავე დროს, მე აღმოვაჩინე, რომ ფსიქოლოგიის პრობლემები გარკვეულწილად ძალიან ჰგავს ტექნოლოგიის, გართობის და დიზაინის სფეროს პრობლემებს. ყველამ ვიცით, რომ ტექნოლოგიაც, გართობაც და დიზაინიც გამოყენებული ყოფილა და შესაძლოა გამოყენებული იქნას,


We also know that technology, entertainment and design can be used to relieve misery.	დესტრუქციული მიზნებით. ისევე როგორც ტანჯვის შემსუბუქებისთვის,


And by the way, the distinction between relieving misery and building happiness is extremely important.	სხვათა შორის, სხვაობა ტანჯვის შემსუბუქებასა და ბედნიერი ცხოვრების აწყობას შორის, ძალიან მნიშვნელოვანია.


I thought, when I first became a therapist 30 years ago, that if I was good enough to make someone not depressed, not anxious, not angry, that I'd make them happy.	როდესაც 30 წლის წინ პირველად დავკავდი თერაპიით, ვთვლიდი, რომ თუ ადამიანს განვკურნავდი დეპრესიისაგან, მღელვარებისაგან, გაღიზიანებისაგან, მე მას გავხდიდი ბედნიერს.


And I never found that; I found the best you could ever do was to get to zero; that they were empty.	თუმცა ასე არ გამოდიოდა. საუკეთესო შედეგი მისი ნეიტრალურ მდგომარეობამდე მიყვანა იყო, მაგრამ მისი ცხოვრება იყო ცარიელი.


And it turns out the skills of happiness, the skills of the pleasant life, the skills of engagement, the skills of meaning, are different from the skills of relieving misery.	ასე რომ, ბედნიერი ცხოვრება: სიამოვნებისთვის ცხოვრების, საყვარელი საქმით გატაცებისა და გააზრებული ცხოვრების უნარები, როგორც აღმოჩნდა, ძალიან განსხვავდება ტანჯვის შემსუბუქების უნარებისგან.


And so, the parallel thing holds with technology, entertainment and design, I believe.	ანალოგიურად ხდება ტექნოლოგიის, გართობისა და დიზაინის სფეროებში.


That is, it is possible for these three drivers of our world to increase happiness, to increase positive emotion.	დღევანდელი მსოფლიოს სწორედ ამ მამოძრავებელ სფეროებს შეუძლიათ გაზარდონ ბედნიერების დონე და პოზიტიური ემოციები თუ გამოვიყენებთ მათ


And that's typically how they've been used.	იმ მიზნით, როგორც ჩვეულებრივ ვიყენებთ.


But once you fractionate happiness the way I do -- not just positive emotion, that's not nearly enough -- there's flow in life, and there's meaning in life.	მაგრამ, თუ ბედნიერება არაა დამყარებული აღნიშნულ კომპონენტებზე, მარტო პოზიტიური ემოციები არაა საკმარისი სრულყოფილ ცხოვრებისთვის. აუცილებელია საყვარელი საქმით გატაცება და გააზრებული ცხოვრება.


As Laura Lee told us, design and, I believe, entertainment and technology, can be used to increase meaning engagement in life as well.	ლაურა ლიმ (მომღერალი და კომპოზიტორი) თქვა, დიზაინი (და მე დავამატებდი გართობა და ტექნოლოგია), შესაძლოა გამოყენებულ იქნას საყვარელი საქმიანობით გატაცების გაძლიერებისათვის.


So in conclusion, the eleventh reason for optimism, in addition to the space elevator, is that I think with technology, entertainment and design, we can actually increase the amount of tonnage of human happiness on the planet.	ოპტიმიზმის მე-11 მიზეზის დასასრულს, მინდა აღვნიშნო, რომ ტექნოლოგიის, გართობისა და დიზაინის დახმარებით, ჩემი აზრით, ჩვენ შევძლებთ ადამიანური ბედნიერების გაზრდას პლანეტაზე.


And if technology can, in the next decade or two, increase the pleasant life, the good life and the meaningful life, it will be good enough.	თუ მომდევნო 10-20 წელი, ტექნოლოგია ხელს შეუწყობს პოზიტიური ემოციების მიღებას, საყვარელი საქმით გატაცებასა და გააზრებულ ცხოვრებას, ეს საკმარისად კარგია.


If entertainment can be diverted to also increase positive emotion, meaning eudaemonia, it will be good enough.	თუ გართობის სფერო მიმართული იქნება პოზიტიური ემოციების გაზრდაზე, საყვარელი საქმიანობით გატაცებასა და გააზრებულ ცხოვრებაზე, ესეც ძალიან კარგია.


And if design can increase positive emotion, eudaemonia, and flow and meaning, what we're all doing together will become good enough.	თუ დიზაინიც ასევე მიმართული იქნება პოზიტიური ემოციების გაზრდაზე, საყვარელი საქმიანობით გატაცებასა და გააზრებულ ცხოვრებაზე, მაშინ ყველაფერი, რასაც მომავალში ერთად გავაკეთებთ, იქნება შესანიშნავი.


Thank you.	გმადლობთ


(Applause)	(აპლოდისმენტები)


I can't think of anyone who just has one interest in life, and that's all they want to do for the rest of their life.	მე არ შემიძლია წარმოვიდგინო ვინმე, ვისაც მხოლოდ ერთი ინტერესი აქვს ცხოვრებაში და ეს ყველაფერი მათ სურდეთ მთელი დანარჩენი ცხოვრება


[The Way We Work] Around 15 percent of American workers don't have traditional full-time jobs.	[როგორ ვმუშაობთ ჩვენ] ამერიკელი მუშაკების დაახლოებით 15 პროცენტს არ აქვს ტრადიციული, სრულგანაკვეთიანი სამსახური


They're half-time, part-time, contract workers or temps.	ისინი არიან ნახევარ განაკვეთზე, ხელშეკრულებით ან დროებით დასაქმებულები.


The term "side hustle" just seems to fit with this ethos where people are putting together a few different things to make a living.	ტერმინი "Side Hustle" როგორც ჩანს, ზუსტად შეესაბამება ამ ემოციას სადაც ხალხი აერთიანებს რამდენიმე სხვადასხვა რამეს, რათა გამოიმუშავონ საცხოვრებელი თანხა.


The word "side hustle" has its roots in popular African American newspapers.	სიტყვა "Side Hustle,,-ს აქვს ფესვები პოპულარული აფრიკულ-ამერიკული გაზეთიდან.


In the 1920s, these papers used the word "hustle" to refer to some kind of scam.	1920-იან წლებში გაზეთები იყენებდნენ სიტყვა ,,Hustle"-ს რომ მიეთითებინათ რაიმე სახის პროცედურა.


By the 1950s, they were using "side hustle" to refer to legitimate work, too.	1950-იან წლებში ისინი იყენებდნენ ,,Side Hustle" რათა მიეთითებინათ ლეგიტიმურ სამუშაოზეც.


A side hustle is a little different than a second job.	"Side Hustle" არის პატარა განსხვავების მქონე მეორე სამუშაოსგან.


A second job is about necessity.	მეორე სამუშაო არის აუცილებლობის შესახებ.


While a side hustle can certainly bring in extra income, it's a little more aspirational.	მიუხედავად იმისა, რომ "Side Hustle" ნამდვილად მოიტანს დამატებით შემოსავალს, ეს ცოტათი ასპირაციონალურია.


Side hustle captures a certain kind of scrappy, entrepreneurial spirit.	"Side Hustle" იღებს გარკვეული სახის ნაწყვეტ, სამეწარმეო სულისკვეთებას.


I've interviewed more than 100 women of color on Side Hustle Pro who started successful side hustles.	მე გამოვკითხე 100-ზე მეტი ფერადკანიანი ქალი "Side Hustle Pro"-ზე რომლებმაც დაიწყეს წარმატებული დამატებითი საქმიანობა


Nailah Ellis-Brown started Ellis Island Tea out of her trunk.	ნაილა ელის-ბრაუნმა დაიწყო Ellis Island Tea-ს წარმოება,


Arsha Jones started her famous Capital City Co Mambo Sauce with one product and a PayPal link.	არშა ჯონესმა დაიწყო მისი ცნობილი Capital City Co Mambo Sause ერთი პროდუქტით და PayPal-ის ლინკით.


All these women are running side hustles.	ყველა ეს ქალი უძღვება დამატებით საქმიანობას


What exactly does this tell us?	ზუსტად რას გვეუბნება ეს?


First, that people are seeing opportunity within their communities.	პირველ რიგში, ხალხი ხედავს შესაძლებლობას თავიანთ საზოგადოებაში.


The goal here isn't necessarily to be the next Coca-Cola or Google.	მათი მიზანი არ არის Coca-Cola-ს ან Google-ს გაუთანაბრდნენ


Scale is great, but there's also beauty in a successful business that's built for a specific audience.	მასშტაბი დიდია, მაგრამ არსებობს სილამაზეც წარმატებულ ბიზნესში ეს იქმნება კონკრეტული აუდიტორიისთვის.


Second, people are increasingly interested in being their own boss.	მეორეს მხრივ, ხალხი უფრო დაინტერესებულია, რომ იყვნენ საკუთარი თავის უფროსი.


Being your own boss takes discipline.	საკუთარი თავის უფროსობა საჭიროებს დისციპლინას


Self-made millionaires tend to have one big trait in common: they make decisions, hold themselves accountable and push through in the face of challenges.	ადამიანებს, რომლებიც თვითონ გახდნენ მილიონერები, ერთი საერთო თვისება აქვთ: ისინი გადაწყვეტილებებს იღებენ, თავს ანგარიშვალდებულად თვლიან და წინ მიიწევენ გამოწვევებთან დაპირისპირებით


A side hustle is a great way to try out being your own boss and see if you have those skills before fully stepping out on your own.	დამატებითი საქმიანობა არის კარგი გზა სცადო, რომ იყო საკუთარი თავის ბოსი და ნახოთ, თუ ეს უნარები გაქვთ სანამ საქმეს სრულიად დაანებებთ თავს.


Third, people are multipassionate.	მესამე, ხალხი სხვადასხვანაირია


I want to stress that not every side hustle is started because someone hates their job.	მინდა აღვნიშნო, რომ ყველა დამატებითი საქმიანობა არ იწყება იმის გამო, რომ ვინმეს სძულს თავისი საქმე.