You want to think, who would you like as your ideal dad?	შენ ფიქრობ იმაზე თუ ვინ იქნებოდა შენთვის იდეალური მამა,


And your ideal dad is somebody who is tough but gentle.	და იდეალური მამა ალბათ იქნებოდა ადამიანი რომელიც არის მკაცრი მაგრამ ამავდროულად გულკეთილი.


And it's a very hard line to make.	და ზღვარს გავლება მათ შორის ძალიან ძნელია.


We need fathers, as it were, the exemplary father figures in society, avoiding the two extremes, which is the authoritarian disciplinarian on the one hand, and on the other, the lax, no-rules option.	ჩვებ გვჭირდება ისეთი სამაგალითო მამები საზოგადოებაში, რომლების მოახერხებენ თავის დაღწევას ამ ორი უკიდურესობიდან, რომელიც არის ერთის მხრივ ავტორიტარული და დისციპლინარული, მაგრამ მეორე მხრივ მოდუნებული, მოშვებული და უწესრიგო.


CA: Alain De Botton.	კრის ანდერსონი: ალან დე ბოტონი.


AB: Thank you very much.	ალან დე ბოტონი: ძალიან დიდი მადლობა.


(Applause)	(აპლოდისმენტები)


I need to make a confession at the outset here.	თავიდანვე უნდა ვაღიარო ერთი რამ.


A little over 20 years ago, I did something that I regret, something that I'm not particularly proud of.	20 წელზე ცოტა მეტია რაც ისეთი რამ გავაკეთე, რაც არც ისე მეამაყება, რასაც ვნანობ,


Something that, in many ways, I wish no one would ever know, but here I feel kind of obliged to reveal.	რაღაც, რაც მრავალი მიზეზის გამო მირჩევნია არავინ გაიგოს, მაგრამ აქ თავს ვალდებულად ვთვლი გავამხილო.


(Laughter) In the late 1980s, in a moment of youthful indiscretion, I went to law school.	(სიცილი) 1980-იანი წლების ბოლოს, ახალგაზრდული თავქარიანობის დროს, სამართლის სკოლაში ჩავაბარე.


(Laughter) In America, law is a professional degree: after your university degree, you go on to law school.	(სიცილი) ეხლა უკვე სამართალი პროფესიული ხარისხია ამერიკაში. იღებ უნივერსიტეტის ხარისხს. შემდეგ აბარებ სამართლის სკოლაში.


When I got to law school, I didn't do very well.	და როდესაც მე ჩავაბარე სამართლის სკოლაში, მაინცდამაინც კარგად არ ვსწავლობდი.


To put it mildly, I didn't do very well.	რბილად რომ ვთქვათ, "მაინცდამაინც კარგად".


I, in fact, graduated in the part of my law school class that made the top 90% possible.	რეალურად, კურსის სიის იმ ნაწილში დავამთავრე რომელმაც მოწინავე 90%-ის არსებობა შესაძლებელი გადახა.


(Laughter) Thank you.	(სიცილი) გმადლობ.


I never practiced law a day in my life; I pretty much wasn't allowed to.	სამართლის პრაქტიკა ცხოვრებაში ერთი დღეც არ მქონია. კაცმა რომ თქვას, არც მქონდა უფლება.


(Laughter) But today, against my better judgment, against the advice of my own wife, I want to try to dust off some of those legal skills -- what's left of those legal skills.	(სიცილი) მაგრამ დღეს, საღი აზრის საწინააღმდეგოდ, ჩემი ცოლის რჩევის საწინააღმდეგოდ, მინდა მტვერი გადავწმინდო ზოგიერთ სამართლებლივ უნარს, რაც დამრჩა მათგან.


I don't want to tell you a story.	მე არ მინდა ისტორიის მოყოლა.


I want to make a case.	მინდა კაზუსი შევქმნა.


I want to make a hard-headed, evidence-based, dare I say lawyerly case, for rethinking how we run our businesses.	მინდა მტკიცე, ფაქტებზე დაფუძნებული ფაქტობრივად სამართლებლივი კაზუსი შემოგთავაზოთ, იმის თავიდან გასააზებლად, როგორც ვმართავთ ბიზნესს.


So, ladies and gentlemen of the jury, take a look at this.	ასე რომ, ქალბატონებო და ბატონებო, ამას შეხედეთ.


This is called the candle problem.	ამას სანთლის პრობლემა ჰქვია.


Some of you might know it.	ზოგიერთს შეიძლება გინახავთ.


It's created in 1945 by a psychologist named Karl Duncker.	1945 წელს არის შექმნილი ფსიქოლოგ კარლ დანკერის მიერ.


He created this experiment that is used in many other experiments in behavioral science.	კარლ დანკერმა შექმნა ეს ექსპერიმენტი რომელიც ბიჰევიორისტულ მეცნიერებაში სხვადასხვანაირად გამოიყენება.


And here's how it works. Suppose I'm the experimenter.	აი, როგორ მუშაობს. წარმოიდგინეთ, რომ მე ვარ ექსპერიმენტატორი.


I bring you into a room.	შემყავხართ ოთახში.


I give you a candle, some thumbtacks and some matches.	გაძლევთ სანთელს, ჭიკარტებს და ასანთს.


And I say to you, "Your job is to attach the candle to the wall so the wax doesn't drip onto the table."	და გეუბნებით, "თქვენი მიზანია სანთელი მიამაგროთ კედელზე ისე რომ მაგიდაზე არ ჩამოიღვენთოს."


Now what would you do?	რას იზამთ? ბევრი ცდილობს სანთლის კედელზე მიჭიკარტებას.


Doesn't work.	არ გამოდის.


I saw somebody kind of make the motion over here -- some people have a great idea where they light the match, melt the side of the candle, try to adhere it to the wall.	ზოგიერთი, ძალიან ცოტა გარკვეულ წარმატებას აღევს. ზოგიერთს კარგი იდეა აქვს ცდილობს ასანთით გაალღვოს სანთელი და ისე მიამაგროს კედელს.


It's an awesome idea. Doesn't work.	მშვენიერი იდეაა. არ მუშაობს.


And eventually, after five or ten minutes, most people figure out the solution, which you can see here.	ბოლოსდაბოლოს, 5 ან 10 წუთის შემდეგ, უმრავლესობა პოულობს გზას, რომელსაც ხედავთ აქ.


The key is to overcome what's called functional fixedness.	მთავარი ბარიერი არის "ფუნქციური მიჯაჭვულობა".


You look at that box and you see it only as a receptacle for the tacks.	უყურებ ყუთს და ხედავ მხოლოდ ჭიკარტების შესანახ ადგილს.


But it can also have this other function, as a platform for the candle.	მაგრამ მას სხვა ფუნქციებიც შეიძლება ჰქონდეს, როგორიცაა სანთლის დასადგამად გამოყნება.


I want to tell you about an experiment using the candle problem, done by a scientist named Sam Glucksberg, who is now at Princeton University, US, This shows the power of incentives.	ეხლა მინდა მოგიყვეთ სხვა ექსპერიმენტის შესახებ იმავე პრობლემის გამოყენებით, რომელიც მეცნიერმა სემ გლუკსბერგმა ჩაატარა, რომელიც პრინსტონის წევრია ამერიკაში. აქედან ჩანს წამახალისხებლების ძალა.


He gathered his participants and said: "I'm going to time you, how quickly you can solve this problem."	აი რა გააკეთა. შეკრიბა მონაწილეები. და უთხრა, "დროს დავინიშნავ, რამდენ ხანში შეძლებთ ამოხსნას."


To one group he said, "I'm going to time you to establish norms, averages for how long it typically takes someone to solve this sort of problem."	ერთ ჯგუფს უთხრა, თქვენს დროს დავინიშნავ, რომ გავაკვიო საშუალოდ რა დრო სჭირდება ამ პრობლემის ამოხსნას.


To the second group he offered rewards.	მეორე ჯგუფს შესთავაზა ჯილდოები.


He said, "If you're in the top 25% of the fastest times, you get five dollars.	"თუ პირველ 25%-ში მოხვდებით დროის მიხედვით 5 დოლარს მიიღებთ.


If you're the fastest of everyone we're testing here today, you get 20 dollars."	თუ ყველაზე სწრაფი იქნებით დღეს 20 დოლარი თქვენია."


Now this is several years ago, adjusted for inflation, it's a decent sum of money for a few minutes of work.	მას შემდეგ წლები გავიდა. ინფლაციის გათვალისწინებით მშვენიერი ანაზღაურებაა რამდენიმე წუთიანი საქმისთვის.


It's a nice motivator.	კარგი წახალისებაა.


Question: How much faster did this group solve the problem?	კითხვა: რამდენად სწრაფად გადაჭრა პრობლემა ამ ჯგუფმა?


Answer: It took them, on average, three and a half minutes longer.	პასუხი: საშუალოდ მათი დრო სამ ნახევარი წუთით მეტი იყო.


3.5 min longer.	სამ-ნახევარი წუთით მეტი.


This makes no sense, right?	უაზრობაა არა?


I mean, I'm an American. I believe in free markets.	ვგულისხმობ რომ მე ამერიკელი ვარ. მჯერა თავისუფალი ბაზრის.


That's not how it's supposed to work, right?	ეს ის არაა, როგორც უნდა მუშაობდეს.


(Laughter) If you want people to perform better, you reward them. Right?	არა? (სიცილი) თუ გინდათ ადამიანები უკეთ მუშაობდნენ უნდა წაახალისოთ.


Bonuses, commissions, their own reality show.	არა? ბონუსები, საკომისიოები, პირადი რეალითი შოუ.


Incentivize them.	წაახალისეთ. ასე მუშაობს ბიზნესი.


But that's not happening here.	მაგრამ აქ ასე არ ხდება.


You've got an incentive designed to sharpen thinking and accelerate creativity, and it does just the opposite.	შექმენით წამახალისებელი რომელმაც უნდა შეუწყოს ხელი შემოქმედებას და აზროვნებას. მაგრამ ის საპირისპიროს აკეთებს.


It dulls thinking and blocks creativity.	ადუნებს აზროვნებას და ბლოკავს შემოქმედებას.


What's interesting about this experiment is that it's not an aberration.	და ყველაზე საინტერესო ისაა ამ ექსპერიმენტში, რომ ეს გადახვევა არაა.


This has been replicated over and over again for nearly 40 years.	შედეგი განმეორდა კიდევ და კიდევ და კიდევ, 40 წლის განმავლობაში.


These contingent motivators -- if you do this, then you get that -- work in some circumstances.	ეს პირობითი მოტივატორები, თუ ამას გააკეთებ, მაშინ მიიღებ იმას, მუშაობენ ზოგიერთი გარემოებებისას.


But for a lot of tasks, they actually either don't work or, often, they do harm.	მაგრამ მრავალი სამუშაოსთვის, ან არ მუშაობს ან, ხშირად, ვნებს კიდეც.


This is one of the most robust findings in social science, and also one of the most ignored.	ეს ერთ-ერთი უდიდესი აღმოჩენაა სოციალურ მეცნირებებში. და ასევე ერთ-ერთი ყველაზე იგნორირებული.


I spent the last couple of years looking at the science of human motivation, particularly the dynamics of extrinsic motivators and intrinsic motivators.	ბოლო რამდენიმე წელიწადი შევალიე ადამიანის მოტივაციის მეცნიერების შესწავლას. კერძოდ გარე და შინაგანი მოტივაციის დინამიკის შესწავლას.


And I'm telling you, it's not even close.	გარწმუნებთ, რომ ახლოსაც არ არის.


If you look at the science, there is a mismatch between what science knows and what business does.	თუ მეცნიერებას შეხედავთ, აშკარა სიცარიელეა მეცნიერების ცოდნასა და ბიზნესის მიერ ამ ცოდნის გამოყენებას შორის.


What's alarming here is that our business operating system -- think of the set of assumptions and protocols beneath our businesses, how we motivate people, how we apply our human resources-- it's built entirely around these extrinsic motivators, around carrots and sticks.	და შემაშფოთებელი ისაა, რომ ბიზნესის ოპერაციული სისტემა -- ის დაშვებები და პროტოკოლები რომელიც საფუძვლად უდევს ჩვენს ბიზნესებს, როგორ ვახალისებთ ხალხს, როგორ ვმართავთ ადამიანურ რესურსებს -- მთლიანად ეფუძნება გარე მოტივატორებს, სტაფილოს და ჯოხის მექანიზმს.


That's actually fine for many kinds of 20th century tasks.	ეს ყველაფერი მშვენიერია მე-20 საუკუნის სამუშაოებისთვის.


But for 21st century tasks, that mechanistic, reward-and-punishment approach doesn't work, often doesn't work, and often does harm.	მაგრამ 21-ე საუკუნეში ეს მექანიკური, "ჯილდო-სასჯელი" მიდგომა არ მუშაობს და მეტიც, ხშირად ზიანი მოაქვს. აგიხსნით რას ვგულისხმობ.


Glucksberg did another similar experiment, he presented the problem in a slightly different way, like this up here.	გლუკსბერგმა ჩაატარა კიდევ ერთი ექსპერიმენტი სადაც პრობლემა ცოტა სხვანაირად დასვა, ამ ექსპერიმენტის მსგავსი.


Attach the candle to the wall so the wax doesn't drip onto the table.	მიამაგრეთ სანთელი კედელზე ისე, რომ არ ჩამოიღვენთოს მაგიდაზე.


Same deal. You: we're timing for norms.	იგივე პრობლემა. თქვენ: დაგინიშნავთ დროს საშუალოსთვის.


You: we're incentivizing.	თქვენ: წაგახალისებთ.


What happened this time?	რა მოხდა ამ შემთხვევაში?


This time, the incentivized group kicked the other group's butt.	ამჯერად, წახალისებულმა ჯგუფმა პირწმინდად დაჯაბნა მეორე ჯგუფი.


Why?	რატომ? იმიტომ, რომ როდესაც ჭიკარტები ამოღებულია ყუთიდან


Because when the tacks are out of the box, it's pretty easy isn't it?	ყველაფერი მარტივია, არა?


(Laughter) If-then rewards work really well for those sorts of tasks, where there is a simple set of rules and a clear destination to go to.	(სიცილი) "თუ ამას იზამ, ამას მიიღებ" წახალისება კარგად მუშაობს ასეთი ტიპის დავალებებისთვის, სადაც მარტივი წესები და ცხადი, ცალსახა გზაა მიზნამდე.


Rewards, by their very nature, narrow our focus, concentrate the mind; that's why they work in so many cases.	ჯილდოები, თავისი ბუნებით, ავიწროვებენ ფოკუსს, ზრდიან კონცენტრაციას. სწორედ ამიტომ მუშაობენ ზოგიერთ შემთხვევაში.


So, for tasks like this, a narrow focus, where you just see the goal right there, zoom straight ahead to it, they work really well.	და ასეთი ტიპის დავალებებისთვის, ვიწრო ფოკუსი, როდესაც ხედავ მიზანს ცხადად, პირდაპირი და სწრაფი წინსვლის კარგი გარანტიაა.


But for the real candle problem, you don't want to be looking like this.	მაგრამ თავდაპირველი სანთლის პრობლემის ამოხსნისას, ასეთი მიდგომა არ გაამართლებს.


The solution is on the periphery. You want to be looking around.	გადაწყვეტილება იქით არის, პერიფერიის მიღმა. თქვენ უნდა მიმოიხედოთ.


That reward actually narrows our focus and restricts our possibility.	ჯილდო კი ავიწროვებს ფოკუსს და ზღუდავს ამის შესაძლებლობას.


Let me tell you why this is so important.	გეტყვით რატომ არის ეს ასეთი მნიშვნელოვანი.


In western Europe, in many parts of Asia, in North America, in Australia, white-collar workers are doing less of this kind of work, and more of this kind of work.	დაასავლეთ ევროპაში, აზიის დიდ ნაწილში, ჩრდილოეთ მერიკაში, ავსტრალიაში, "თეთრსაყელოიანი" მუშაკები სულ უფრო ნაკლებად არიან დაკავებული ასეთი საქმეებით, და უფრო მეტად ასეთით.


That routine, rule-based, left-brain work -- certain kinds of accounting, financial analysis, computer programming -- has become fairly easy to outsource, fairly easy to automate.	ეს რუტინული, წესებზე დაყრდნობილი, მარცხენა ტვინის საქმეები, ბუღალტერიის ზოგიერთი ტიპი, ფინანსური ანალიზის ზოგიერთი ტიპი, პროგრამირების ზოგიერთი ტიპი, საკმაოდ ადვილია კონტრაქტორს გადააბარო, ადვილია ავტომარიზირება.


Software can do it faster.	პროგრამას შეუძლია უფრო სწრაფად შესრულება.


Low-cost providers can do it cheaper.	იაფ მუშახელს საზღვარგარეთ შეუძლია უფრო იაფად შეასრულოს.


So what really matters are the more right-brained creative, conceptual kinds of abilities.	ასე რომ, რაც ნამდვილად ფასობს, არის მარჯვენა ნახევარსფეროს შემოქმედებითი, კონცეპტუალური შესაძლებლობები.


Think about your own work.	დაფიქრდით თქვენს საქმეზე.


Are the problems that you face, or even the problems we've been talking about here, do they have a clear set of rules, and a single solution?	თქვენი პრობლემები, ან ის პრობლემები რომლებზეც აქ ვსაუბრობთ, როგორი პრობლემებია - აქვთ ცხადი წესები, ცალსახა ამონახსენი?


No. The rules are mystifying.	არა. წესები გაუგებარია.


The solution, if it exists at all, is surprising and not obvious.	გადაწყვეტა, თუ საერთოდ არსებობს, გასაოცარია და არა ცხადი.


Everybody in this room is dealing with their own version of the candle problem.	ამ ოთახში ყველა სანთლის პრობლემის საკუთარ ვერსიას ეჭიდება.


And for candle problems of any kind, in any field, those if-then rewards, the things around which we've built so many of our businesses, don't work!	და ნებისმიერი სახის "სანთლის პრობლემებისთვის" ნებისმიერ სფეროში, ეს "თუ-მაშინ" ჯილდოები, ანუ ისინი, რის ირგვლივაც არის ამდენი ბიზნესი აწყობილი, არ მუშაობს.


It makes me crazy.	და აი რა მაგიჟებს.


And here's the thing.	ეს არა - აი რა ვერ გამიგია.


This is not a feeling.	ეს ხომ შეგრძნება არაა.


Okay? I'm a lawyer; I don't believe in feelings.	გასაგებია? მე იურისტი ვარ, გრძნობების არ მჯერა.


This is not a philosophy.	ეს არ არის ფილოსოფია.


I'm an American; I don't believe in philosophy.	მე ამერიკელი ვარ. არ მჯერა ფილოსოფიის.


(Laughter) This is a fact -- or, as we say in my hometown of Washington, D.C., a true fact.	(სიცილი) ეს ფაქტია. ან, როგორც ჩემს მშობლიურ ვაშინგტონ დისი-ში ვამბობთ ნამდვილი ფაქტი.


(Laughter) (Applause) Let me give you an example.	(სიცილი) (აპლოდისმენტები) ნება მიბოძეთ, მაგალითით ავხსნა რას ვგულისხმობ.


Let me marshal the evidence here.	წარმოგიდგინოთ თვალსაჩინოება.


I'm not telling a story, I'm making a case.	იმიტომ რომ მე ამბავს არ გიყვებით. რეალურ ქეისს ვქმნი.


Ladies and gentlemen of the jury, some evidence: Dan Ariely, one of the great economists of our time, he and three colleagues did a study of some MIT students.	ქალბატონებო და ბატონებო, თვალსაჩინოება: დენ არიელიმ, ჩვენი დროის ერთ-ერთმა უდიდესმა ეკონომისტმა, სამ კოლეგასთან ერთად, ჩაატარა MIT-ს სტუდენტების კვლევა.


They gave these MIT students a bunch of games, games that involved creativity, and motor skills, and concentration.	სტუდენტებს მისცეს თამაშები. ისეთი, რომლებიც შემოქმედებასაც მოითხოვდა, მოტორულ ჩვევებს და კონცენტრაციას.


And the offered them, for performance, three levels of rewards: small reward, medium reward, large reward.	და შესთავაზეს შედეგებზე დაფუძნებული, სამი, ეტაპობრივი ჯილდო. მცირე, საშუალო და დიდი ჯილდო.


If you do really well you get the large reward, on down.	გასაგებია ხომ? თუ ძალიან კარგ შედეგს აჩვენებშ მოზრდილ ჯილდოს მიიღებთ, და ა.შ.


What happened?	რა მოხდა? როდესაც დავალება მხოლოდ მექანიკურ ჩვევებს მოითხოვდა


As long as the task involved only mechanical skill bonuses worked as they would be expected: the higher the pay, the better the performance.	ბონუსები ისე მუშაობდა როგორც მოსალოდნელია: რაც მეტია ჯილდო, უკეთესია შედეგი.


Okay?	მაგრამ როგორც კი დავალება


But once the task called for even rudimentary cognitive skill, a larger reward led to poorer performance.	სულ მცირე აზროვნებასაც ითხოვდა, მეტი ჯილდო უარეს შედეგს იწვევდა.


Then they said, "Let's see if there's any cultural bias here.	შემდეგ თქვეს, "კარგი, მოდი კულტურულ სხვაობებს შევხედოთ.


Let's go to Madurai, India and test it."	წავიდეთ მადურაიში, ინდოეთში და ჩავატაროთ იგივე."


Standard of living is lower.	ცხოვრების დონე დაბალია.


In Madurai, a reward that is modest in North American standards, is more meaningful there.	მადურაიში, ჩრდილო ამერიკის სტანდარტებით მოკრძალებული ჯილდო, საკმაოდ მნიშვნელოვანია.


Same deal. A bunch of games, three levels of rewards.	ზუსტად იგივე. თამაშები და სამი ტიპის ანაზღაურება.


What happens?	რა მოხდა?


People offered the medium level of rewards did no better than people offered the small rewards.	ჯგუფს, რომელსაც საშუალო ზომის ჯილდოები შესთავაზეს არაფრით არ უჯობნიათ მცირე ჯილდოიანი ჯგუფისთვის.


But this time, people offered the highest rewards, they did the worst of all.	მაგრამ ამჯერად, იმ ჯგუფმა რომელსაც ყველაზე მეტ ჯილდოს შეპირდნენ, ყველაზე უარესი შედეგი აჩვენა.


In eight of the nine tasks we examined across three experiments, higher incentives led to worse performance.	ცხრიდან რვა დავალებაზე, რომელიც სამი ექსპერიმენტის განმავლობაში მიეცათ ჯგუფებს, მაღალი ჯილდო უარესი შედეგის მომტანი აღმოჩნდა.


Is this some kind of touchy-feely socialist conspiracy going on here?	რაიმე უცნაური სოციალისტური კოსპირაციის მოსწრეები ვართ?


No, these are economists from MIT, from Carnegie Mellon, from the University of Chicago.	არა. ესენი არიან ეკონომისტები MIT-დან, Carnegie Mellon-დან, University of Chicago-დან.


Do you know who sponsored this research?	და იცით ვინ ასპონსორებდა ამ კვლევას?


The Federal Reserve Bank of the United States.	ამერიკის შეერთებული შტატების ფედერალური სარეზერვო ბანკი.


That's the American experience.	ეს ამერიკული გამოცდილებაა.


Let's go across the pond to the London School of Economics, LSE, London School of Economics, alma mater of eleven Nobel Laureates in economics.	მოდით გუბის მეორე მხარეს, ლონდონის ეკონომიკის სკოლას მივაკითხოთ. LSE, ლონდონის ეკონომიკის სკოლა. ეკონომიკის დარგში 11 ნობელის ლაურეატის ალმა მატერი.


Training ground for great economic thinkers like George Soros, and Friedrich Hayek, and Mick Jagger.	ადგილი, სადაც გამოიზარდნენ ისეთი მოაზროვნეები ეკონომიკის დარგში როგორიცაა ჯორჯ სოროსი და ფრიდრიხ ჰაიეკი, და მიკ ჯაგერი.


(Laughter) Last month, just last month, economists at LSE looked at 51 studies of pay-for-performance plans, inside of companies.	(სიცილი) უკანასკნელ თვეში, მხოლოდ უკანასკნელ თვეში, LSE-ს ეკონომისტებმა 51 კვლევა შეისწავლეს სხვადასხვა კომპანიაში, შედეგზე დაფუძნებული ანაზღაურების შესახებ


Here's what they said: "We find that financial incentives can result in a negative impact on overall performance."	და აი რა დაასკვნეს: "ჩვენი დაკვირვებით, ფინანსური წახალისება შეიძლება უარყოფით აისახოს ჯამურ შედეგიანობაზე."


There is a mismatch between what science knows and what business does.	სწორედ ამიტომ არის დიდი აცდენა, მეცნიერებაში არსებულ ცოდნასა და ბიზნესების ქცევას შორის.


And what worries me, as we stand here in the rubble of the economic collapse, is that too many organizations are making their decisions, their policies about talent and people, based on assumptions that are outdated, unexamined, and rooted more in folklore than in science.	და რაც მაღელვებს, ამ ორომტრიალში ამ ეკონომიკური ჩავარდნის დროს, არის ის, რომ უამრავი ორგანიზაცია იღებს გადაწყვეტილებებს, ადგენს წესებს ტალანტისა და ადამიანების შესახებ, იმ დაშვებებზე დაყრდნობით რაც მოძველებულია, შეუმოწმებელია, და ფოლკლორს უფრო ენდობა, ვიდრე მეცნიერებას.


And if we really want to get out of this economic mess, if we really want high performance on those definitional tasks of the 21st century, the solution is not to do more of the wrong things, to entice people with a sweeter carrot, or threaten them with a sharper stick.	და თუ მართლა გვინდა ამ ეკონომიკური არეულობიდან თავის დაღწევა, და მაღალი შედეგიანობის უზრუნველყოფა 21-ე საუკუნისთვის გადამწყვეტი პრობლემების ამოსახსნელად გამოსავალი არ არის უფრო მეტი არასწორის კეთება. ხალხის მიტყუება უფრო ტკბილი სტაფილოთი, ან უფრო მტკივნეული ჯოხით დამუქრება.


We need a whole new approach.	ჩვენ ახალი მიდგომა გვჭირდება.


The good news is that the scientists who've been studying motivation have given us this new approach.	და არის კარგი ამბავი. მეცნიერებმა რომლებიც მუშაობენ მოტივაციის საკუთხებში, გვიჩვენეს ეს გამოსავალი.


It's built much more around intrinsic motivation.	ეს არის შინაგან მოტივაციაზე დაყრდნობილი მიდგომა.


Around the desire to do things because they matter, because we like it, they're interesting, or part of something important.	საქმის კეთება იმ მოტივით, რომ ის მნიშვნელოვანია იმიტომ რომ მოგვწონს, იმიტომ რომ საინტერესოა. იმიტომ რომ რაღაც მნიშვნელოვანის ნაწილია.


And to my mind, that new operating system for our businesses revolves around three elements: autonomy, mastery and purpose.	და ჩემი აზრით, ეს ახალი ოპერაციული სისტემა ჩვენი ბიზნესებისთვის სამი ელემენტის ირვლივ ტრიალებს: ავტონომია, დახელოვნება და დანიშნულება.


Autonomy: the urge to direct our own lives.	ავტონომია, ჩვენი ცხოვრების წარმართვის მუხტი.


Mastery: the desire to get better and better at something that matters.	დახელოვნება, რაიმე მნიშვნელოვანი მიამრთულებით უფრო და უფრო გაუმჯობესება.


Purpose: the yearning to do what we do in the service of something larger than ourselves.	დანიშნულება, რასაც ვაკეთებთ, იმის კეთების ზოგადი, ჩვენს თავს ზემოთ მდგომი, ამაღლებული მოტივი.


These are the building blocks of an entirely new operating system for our businesses.	სწორედ ეს არის ახალი ოპერაციული დასაყრდენი ჩვენი ბიზნესებისთვის.


I want to talk today only about autonomy.	დღეს მხოლოდ ავტონომიაზე მსურს გესაუბროთ.


In the 20th century, we came up with this idea of management.	მე-20 საუკუნეთი, მოგვივიდა მენეჯმენტის იდეა.


Management did not emanate from nature.	მენეჯმენტი ბუნებიდან არ გაჩენილა.


Management is not a tree, it's a television set.	მენეჯმეტი - ის არ არის ხე. ის ტელევიზორია.


Somebody invented it.	გასაგებია? ვიღაცამ გამოიგონა.


It doesn't mean it's going to work forever.	და ეს არ ნიშნავს რომ სამუდამოდ იმუშავებს.


Management is great.	მენეჯმენტი ძალიან მაგარია.


Traditional notions of management are great if you want compliance.	მენეჯმენტის ტრადიციული გაგება მაგარია თუ მორჩილებაა შენი სურვილი.


But if you want engagement, self-direction works better.	მაგრამ თუ ჩართულობა გსურთ, თვითმართვა უკეთესაც მუშაობს.


Some examples of some kind of radical notions of self-direction.	ნება მიბოძეთ, თვითმართვის რამდენიმე რადიკალური მაგალითი მოგიყვანოთ.


You don't see a lot of it, but you see the first stirrings of something really interesting going on, what it means is paying people adequately and fairly, absolutely -- getting the issue of money off the table, and then giving people lots of autonomy.	ასეთი მიდგომა ხშირი არაა, მაგრამ პირველი მერცხლები უკვე ჩანს, რაღაც საინტერესო ხდება. იმირომ რომ, ეს ნიშნავს ადექვატურ და სამართლიან ანაზღაურებას. იმისთვის, რომ ფული საერთოდ გაქრეს ხედვის არეალიდან და შემდეგ მნიშვნელოვანი ავტონომიის მიცემა ხალხისთვის.


Some examples.	მაგალითს მოვიყვან.


How many of you have heard of the company Atlassian?	რამდენს გაგიგიათ კომპანია Atlassian-ი?


It looks like less than half.	როგორც ჩანს ნახევარზე ნაკლებს.


(Laughter) Atlassian is an Australian software company.	(სიცილი) Atlassian ავსტრალიური პროგრამული უზრუნველყოფის კომპანიაა,


And they do something incredibly cool.	და რაღაც ძალიან მაგარს აკეთებენ.


A few times a year they tell their engineers, "Go for the next 24 hours and work on anything you want, as long as it's not part of your regular job.	წელიწადში რამდენჯერმე ეუბნებიან თავიანთ ინჟინრებს, "შემდეგი 24 საათის განმავლობაში, წადით და იმუშავეთ რაზეც გინდათ, ოღონდ მხოლოდ ისეთზე, რაც რეგულარული სამუშაოს ნაწილი არაა. იმუშავეთ რაზეც გსურთ."


Engineers use this time to come up with a cool patch for code, come up with an elegant hack.	ისე რომ ინჟინრებს შეუძლიათ გამოიყენონ ეს დრო რაიმე საინტერესოს პროგრამირებისთვის, პრობლემებისთვის ელეგანტური გზების მოსაძებნად. შემდეგ ამ ყველაფერს წარუდგნენ დღის ბოლოს


Then they present all of the stuff that they've developed to their teammates, to the rest of the company, in this wild and woolly all-hands meeting at the end of the day.	თავიანთ თანამშრომლებს, დანარჩენ კომპანიას სამუშაო შეხვედრაზე, სადაც ყველა დაგეშილია რაიმეს აღმოსაჩენად.


Being Australians, everybody has a beer.	და შემდეგ ერთად სვამენ ლუდს.


They call them FedEx Days.	ამას ეძახიან "FedEX დღეებს".


Why?	რატომ? იმიტომ რომ ერთ დღე-ღამეში დებ შედეგს.


It's pretty; not bad.	მშვენიერია. ცუდი არ არის. მართალია სავაჭრო ნიშნის კანონის დარღვევაა.


It's a huge trademark violation, but it's pretty clever.	მაგრამ ჭკვიანურია.


(Laughter) That one day of intense autonomy has produced a whole array of software fixes that might never have existed.	(სიცილი) ამ უსაზღვრო ავტონომიის დღეებმა მოიტანა იმდენი პროგრამული შესწორება რამდენიც არ იარსებებდა არასოდეს მის გარეშე.


It's worked so well that Atlassian has taken it to the next level with 20% time -- done, famously, at Google -- where engineers can spend 20% of their time working on anything they want.	იმდენად კარგად იმუშავა, რომ Atlassian-მა შემდეგ ეტაპზე გადაიყვანა "20%-იანი დროის" სახით. რასაც, საყოველთაოდ ცნობილია, Google-იც აკეთებს. ინჟინრებს შეუძლიათ დროის 20% დაუთმონ ნებისმიერ რამეზე მუშაობას, საკუთარი სურვილით.


They have autonomy over their time, their task, their team, their technique.	მათ აქვთ ავტონომია საკუთარ დროზე, შესასრულებელ დავალებებზე, გუნდზე, შესრულების მანერაზე.


Radical amounts of autonomy.	გასაგებია? ავტონომიის რადიკალური ოდენობა,


And at Google, as many of you know, about half of the new products in a typical year are birthed during that 20% time: things like Gmail, Orkut, Google News.	და როგორც მრავალმა თქვეგანმა იცის, Google-ის პროდუქტების ნახევარზე მეტი ამ 20%-იანი დროის პერიოდში იბადება. როგორიცაა Gmail, Orkut, Google News.


Let me give you an even more radical example of it: something called the Results Only Work Environment (the ROWE), created by two American consultants, in place at a dozen companies around North America.	ეხლა კიდევ უფრო რადიკალურ მაგალითს მოვიყვან. სახელად მხოლოდ შედეგებზე ორიენტირებული სამუშაო გარემო (Results Only Work Environment) მოკლედ ROWE. რომელიც ორმა ამერიკელმა კონსულტანტმა შექმნა და დანერგა ჩრდილო ამერიკის მრავალ კომპანიაში.


In a ROWE people don't have schedules.	ROWE-ში ხალხს არ აქვთ განრიგი.


They show up when they want.	მოდიან როდესაც უნდათ.


They don't have to be in the office at a certain time, or any time.	არ აქვთ ვალდებულება ოფისში იყვნენ რაიმე დროს, ან საერთოდ ოდესმე იყვნენ.


They just have to get their work done.	მათ მხოლოდ ევალებათ საქმის შესრულება.


How they do it, when they do it, where they do it, is totally up to them.	როგორ გააკეთებენ, როდის გააკეთებენ, სად გააკეთებენ, მხოლოდ მათი გადასაწყვეტია.


Meetings in these kinds of environments are optional.	შეხვედრები ასეთ გარემოში არ არის სავალდებულო.


What happens?	რა ხდება?


Almost across the board, productivity goes up, worker engagement goes up, worker satisfaction goes up, turnover goes down.	თითქმის ერთდროულად, პროდუქტიულობა მატულობს, თანამშრომლების ჩართულობა იმატებს, თანამშრომლების კმაყოფილება იზრდება, დენადობა კლებულობს.


Autonomy, mastery and purpose, the building blocks of a new way of doing things.	ავტონომია, დახელოვნება და დანიშნულება, ესენია საქმის ახლებურად კეთების საყრდენი სვეტები.


Some of you might look at this and say, "Hmm, that sounds nice, but it's Utopian."	ზოგიერთმა თქვენგანმა შეიძლება შეხედოს ამას და თქვას, "ჰმ, კარგად ჟღერს. მაგრამ უტოპიურია."


And I say, "Nope.	მე ვეტყვი, "არაფერიც.


I have proof."	მე მტკიცებულება მაქვს."


The mid-1990s, Microsoft started an encyclopedia called Encarta.	1990-იანი წლების შუაში, Microsoft-მა წამოიწყო ენციკლოპედიის პროექტი, სახელად ენკარტა.


They had deployed all the right incentives, They paid professionals to write and edit thousands of articles.	შექმნეს წახალისების შესაბამისი სისტემა. უხდიდნენ პროფესიონალებს იმისთვის რომ დაეწერათ და დაერედაქტირებინათ ათასობით სტატია.


Well-compensated managers oversaw the whole thing to make sure it came in on budget and on time.	კარგად ანაზღაურებადი მენეჯერები ზედამხედველობდნენ ამ ყველაფერს დროსა და ბიუჯეტთან შესაბამისობის უზრუნველსაყოფად.


A few years later, another encyclopedia got started.	რამდენიმე წლის შემდეგ კიდევ ერთი ენციკლოპედია დაარსდა.


Different model, right?	სხვა მოდელის მატარებელი.


Do it for fun.	შექმენით გასართობად. ვერავის გადავუხდით ვერც ცენტს, ვერც ევროს ან იენს.


No one gets paid a cent, or a euro or a yen.	აკეთეთ იმიტომ, რომ მოგწონთ ეს საქმე.


Do it because you like to do it.	10 წლის წინ, რომ მისულიყავით


Just 10 years ago, if you had gone to an economist, anywhere, "Hey, I've got these two different models for creating an encyclopedia.	ეკონომისტთან ნებსმიერ ადგილას და გეთქვათ, "აი, ენციკლოპედიის შექმნის ორი მოდელი მაქვს წარმოდგენილი.


If they went head to head, who would win?"	თუკი ერთმანეთს დავაჯახებთ, რომელი მოიგებს?"


10 years ago you could not have found a single sober economist anywhere on planet Earth who would have predicted the Wikipedia model.	10 წლის წინ, ერთ ფხიზელ ეკონომისტსაც ვერ იპოვნიდით პლანეტა დედამიწაზე, რომელიც იწინასწარმეტყველებდა ვიკიპედიას მოდელს.


This is the titanic battle between these two approaches.	ეს ამ ორ მიდგომას შორის ტიტანური ბრძოლაა.


This is the Ali-Frazier of motivation, right?	ეს ალი-ფრეიზერის დაპირისპირების მსგავსია, ოღონდ მოტივაციაში.


This is the Thrilla in Manila.	გასაგებია? ეს მანილას ტრილერია.


Intrinsic motivators versus extrinsic motivators.	ასეა? შინაგანი მოტივაცია, გარეგნული მოტივაციის პირისპიტ.


Autonomy, mastery and purpose, versus carrot and sticks, and who wins?	ავტონომია, დახელოვნება და დანიშნულება სტაფილოსა და ჯოხების პირისპირ. და ვინ იგებს?


Intrinsic motivation, autonomy, mastery and purpose, in a knockout.	შინაგანი მოტივაცია, ავტონომია, დახელოვნება და დანიშნულება,


Let me wrap up.	თანად ნოკაუტით. მოდით შევაჯამებ.


There is a mismatch between what science knows and what business does.	მეცნიერებაში არსებულ ცოდნასა და ბიზნესის მიერ მის გამოყენებაში დიდი პრობლემებია.


Here is what science knows.	და აი რა იცის მეცნიერებამ.


One: Those 20th century rewards, those motivators we think are a natural part of business, do work, but only in a surprisingly narrow band of circumstances.	პირველი: მე-20 საუკუნის ჯილდოები, ის მოტივატორები, რომლებიც ბიზნესის ბუნებრივი ნაწილი გვგონია, მუშაობს, მაგრამ გაცილებით ვიწრო გამოყენების არეალი აქვს.


Two: Those if-then rewards often destroy creativity.	მეორე: "თუკი-მაშინ" ჯილდოები ხშირად ანადგურებს შემოქმედებითობას.


Three: The secret to high performance isn't rewards and punishments, but that unseen intrinsic drive-- the drive to do things for their own sake.	მესამე: შედეგიანობის საიდუმლო არ არის ჯილდოებსა და სასჯელებში, არამედ უხილავ შინაგან მოტივაციაში. საქმის კეთების მოტივაციაში, თვითონ ამავე საქმის ხათრით.


The drive to do things cause they matter.	იმის გამო, რომ ეს მნიშვნელოვანია.


And here's the best part.	და ყველაზე საინტერესო. ყველაზე საინტერესო ნაწილი ისაა, რომ


We already know this.	ჩვენ ეს უკვე ვიცით.


The science confirms what we know in our hearts.	მეცნიერებამ დაამტკიცა, რომ შინაგანაც ეს ვიცით.


So, if we repair this mismatch between science and business, if we bring our motivation, notions of motivation into the 21st century, if we get past this lazy, dangerous, ideology of carrots and sticks, we can strengthen our businesses, we can solve a lot of those candle problems, and maybe, maybe -- we can change the world.	შესაბამისად, თუ ამ აცდენას გამოვასწორებთ მეცნიერებაში არსებულ ცოდნასა და ბიზნესის პრაქტიკულ განხორციელებას შორის, თუკი მოტივაციის გაგებასაც შევუსაბამებთ 21-ე საუკუნის მოთხოვნებს, თუკი გავცდებით ამ ზარმაც, სახიფათო სტაფილოების და ჯოხების იდეოლოგიას, შეგვიძლია გავაძლიეროთ ჩვენი ბიზნესები, შეგვიძლია მრავალი სანთლის პრობლემა გადავჭრათ და შეიძლება, შეიძლება, შეიძლება შევცვალოთ მსოფლიო.


I rest my case.	ესეც ჩემი ამბის დასარული.


(Applause)	(აპლოდისმენტები)


Thank you.	გმადლობთ


Two years ago, I stood on the TED stage in Arusha, Tanzania.	ორი წლის წინ მე ვიდექი TED-ის სცენაზე არუშაში, ტანზანიაში.


I spoke very briefly about one of my proudest creations.	ძალიან მოკლედ ვისაუბრე ჩემს ერთ-ერთ ყველაზე საამაყო ქმნილებაზე.


It was a simple machine that changed my life.	ეს იყო უბრალო მაქანა, რომელმაც შეცვალა ჩემი ცხოვრება.


Before that time, I had never been away from my home in Malawi.	მანამდე მე არასდროს ვყოფილვარ შორს ჩემი სახლიდან რომელიც მალავიშია.


I had never used a computer.	მე არასდროს მქნოია გამოყენებული კომპიუტერი


I had never seen an Internet.	მე არასდროს მქონდა ნანახი ინტერნეტი


On the stage that day, I was so nervous.	მაგ დღეს სცენზე ისე ვინერვიულე,


My English lost, I wanted to vomit.	რომ ინგლისური სულ დამავიწყდა, გული მერეოდა.


(Laughter) I had never been surrounded by so many azungu, white people.	(სიცილი) მე არასდროს ვყოფილვარი გარშემორტყმული ამდენი აზუნგუთი, თეთრკანიანებით.


(Laughter) There was a story I wouldn't tell you then.	(სიცილი) იყო ამბავი, რომლის მოყოლაც არ მინდოდა მაშინ.


But well, I'm feeling good right now.	მაგრამ, დღეს მე თავს მშვენივრად ვგრძნობ.


I would like to share that story today.	მსურს დღეს გაგიზიაროთ ეგ ამბავი.


We have seven children in my family.	ჩვენს ოჯაშში შვიდი შვილია.


All sisters, excepting me.	ყველა დაა, ჩემს გამოკლებით.


This is me with my dad when I was a little boy.	ეს მე ვარ მამაჩემთან, როცა პატარა ბიჭი ვიყავი.


Before I discovered the wonders of science, I was just a simple farmer in a country of poor farmers.	სანამ მეცნიერების საოცრებებეს აღმოვაჩენდი, ვიყავი ერთი უბრალო ფერმერი ღარიბ ფერმერთა ქვეყანაში.


Like everyone else, we grew maize.	სხვა ყველას მზგავსად ჩვენ სიმინდს ვზრდიდით.


One year our fortune turned very bad.	ერთ წელს ბედმა ზურგი გვაქცია.


In 2001 we experienced an awful famine.	2001 წელს ჩვენ გადავიტანეთ საშინელი შიმშილობა


Within five months all Malawians began to starve to death.	ხუთ თვეში ყველა მალავიელი სიკვდილის პირას იყო შიმშილის გამო.


My family ate one meal per day, at night.	ჩემი ოჯახი დღეში ერთხელ ჭამდა, ღამით.


Only three swallows of nsima for each one of us.	მხოლოდ სამი სიმინდის ბლითი, თითოსთვის.


The food passes through our bodies.	საკვები შედიოდა ჩვენს სხეულში.


We drop down to nothing.	მაგრამ ეს იყო, არაფერი.


In Malawi, the secondary school, you have to pay school fees.	მალავიის საჯარო სკოლაში სწავლისთის ფული უნდა იხადო.


Because of the hunger, I was forced to drop out of school.	შიმშილის გამო იძულებული გავხვდი სკოლიდან გამოვსულვიყავი.


I looked at my father and looked at those dry fields.	ვუყურებდი მამაჩემს ვუყურებდი გამშრალ მიწას.


It was the future I couldn't accept.	ეს იყო მომვალი რომელსაც მე არ მივიღებდი.


I felt very happy to be at the secondary school, so I was determined to do anything possible to receive education.	ძალიან მიხაროდა სკოლაში სიარული ამიტომ გატავწყვიტე გავაკეთო ყველაფერი რაც შემეძლო რომ მიმეღო განათლება.


So I went to a library.	ასერომ ბიბლიოთეკაში წავედი.


I read books, science books, especially physics.	ვკითხულობდი წიგნებს, მეცნიერულ წიგნებს, განსაკუთრებით ფიზიკაზე.


I couldn't read English that well.	ინგლისურს კარგად არ ვფლობდი.


I used diagrams and pictures to learn the words around them.	დიაგრამებს და სურათებს ვიყენებდი რომ მესწავლა სიტყვები, რომლებიც მათ გარშემო იყო.


Another book put that knowledge in my hands.	კიდევ ერთი წიგნი, რომელიც ცოდნა მომცა.


It said a windmill could pump water and generate electricity.	მასში ეწერა, ქარის წიქვილს შეუძია წყლის ამოტუმბვა და ელექტროენერგიის გენერირება.


Pump water meant irrigation, a defense against hunger, which we were experiencing by that time.	წყლის ამოტუმბა - ნიშნავს ირიგაციას, დაცვა შიმშილისგან, რომელიც გვქონდა იმ პერიოდში.


So I decided I would build one windmill for myself.	ასერომ გადავწყვიტე ჩემით ამეშენებინა ერთი ჰაერის წისქვილი, ჩემთვისვე.


But I didn't have materials to use, so I went to a scrap yard where I found my materials.	მაგრამ მე არ მქონდა საჭირო მასალა, ამისთვის ჯართის საძებნად წავედი სადაც ვიპოვე საჭირო მასალა.


Many people, including my mother, said I was crazy.	ბევრი ადამიანი, დედაჩემის ჩათვლით, იძახოდა რომ გავგიჟდი.


(Laughter) I found a tractor fan, shock absorber, PVC pipes.	(სიცილი) ვიპოვე ტრაქტორის პროპელერი, არმოტიზატორი და პვხ-ას მილები.


Using a bicycle frame and an old bicycle dynamo, I built my machine.	ველოსიპედის რამის და ძველი ველოსიპედის დინამოს გამოყენებით, ავაშენე ჩემი მანქანა.


It was one light at first.	თავიდან ერთი ნათურა იყო.


And then four lights, with switches, and even a circuit breaker, modeled after an electric bell.	მერე ოთხი, ჩამრთველებით, და ამომრთველებითაც კი. ელექტრო ზარის მზგავსი


Another machine pumps water for irrigation.	მეორე მანქანა წყალს ტუმბავს ირიგაციისთვის.


Queues of people start lining up at my house (Laughter) to charge their mobile phone.	ხალხი რიგებში დგება ჩემი სახლის წინ (სიცილი) მობიური ტელეფონები, რომ დატენონ.


(Applause) I could not get rid of them.	(აპლოდისმენტები) ვერაფრით ვერ მოვიშორე.


(Laughter) And the reporters came too, which lead to bloggers and which lead to a call from something called TED.	(სიცილი) მერე ჟურნალისტებიც მოვიდნენ, რომლების მომიყვანეს ბლოგერებთან ამათ კიდე, ზართან რაღაცისგან რასაც TED-ი ჰქვია.


I had never seen an airplane before.	მანამდე თვითმფრინავი არ მქონდა ნანახი.


I had never slept in a hotel.	სასთუმროში არასდროს მეძინა.


So, on stage that day in Arusha, my English lost, I said something like, "I tried. And I made it."	ასერომ, სცენაზე იმ დღეს არუშაში, ინგლისური რომ დამავიწყდა, ვთქვი, რაღაც ამდაგვარი, "ვცადე და გამომივიდა."


So I would like to say something to all the people out there like me to the Africans, and the poor who are struggling with your dreams.	ამიტომ მინდა ერთი რამის თქმა ყველა ადამიანს რომელიც ჩემ დღეშია აფრიკელებს, ღარიბებს, ვინც იბრძვის თავისი ოცნებისთვის.


God bless.	ღმერთმა დაგლოცოთ.


Maybe one day you will watch this on the Internet.	შეიძლება ერთ დღეს თქვენ ნახავთ ეს ინტერნეტით.


I say to you, trust yourself and believe.	მოგიწოდებთ, ენდეთ საკუთარ თავს და გწამდეთ.


Whatever happens, don't give up.	რაც არ უნდა მოხდეს, არ დანებდეთ.


Thank you.	გმადლობთ.


(Applause)	(აპლოდისმენტები)


I'm a storyteller.	მე ნოველისტი ვარ


And I would like to tell you a few personal stories about what I like to call "the danger of the single story."	და მინდა რამდენიმე პირადი ისტორია გაგიზიაროთ, იმაზე, რასაც "ცალმრივი ისტორიების საფრთხეს" ვუწოდებ.


I grew up on a university campus in eastern Nigeria.	საუნივერსიტეტო დასახლებაში გავიზარდე, აღმოსავლეთ ნიგერიაში.


My mother says that I started reading at the age of two, although I think four is probably close to the truth.	დედა ამბობს, რომ კითხვა 2 წლის ასაკში დავიწყე, თუმცა მგონია ოთხი წელი უფრო ახლოსაა სიმართლესთან.


So I was an early reader, and what I read were British and American children's books.	ასე რომ, მცირეწლოვანი მკითხველი ვიყავი, ვეცნობოდი ბრიტანულ და ამერიკულ საბავშვო წიგნებს.


I was also an early writer, and when I began to write, at about the age of seven, stories in pencil with crayon illustrations that my poor mother was obligated to read, I wrote exactly the kinds of stories I was reading: All my characters were white and blue-eyed, they played in the snow, they ate apples, (Laughter) and they talked a lot about the weather, how lovely it was that the sun had come out.	მცირეწლოვანი მწერალიც ვიყავი. როდესაც 7 წლის ასაკში წერა დავიწყე, ფანქრით ჩანაწერებს ვაკეთებდი, პასტელის ილუსტრაციებით, რომელთა წაკითხვა საწყალ დედაჩემს ევალებოდა. ზუსტად ისეთ ისტორიებს ვწერდი, როგორსაც ვკითხულობდი: ყველა ჩემი პერსონაჟი თეთრკანიანი იყო, ცისფერი თვალებით. ისინი თოვლში თამაშობდნენ, ვაშლს ჭამდნენ, და ბევრს საუბრობდნენ ამინდზე, თუ როგორი სასიამოვნო მზიანი დღე იყო.


(Laughter) Now, this despite the fact that I lived in Nigeria.	გარდა იმისა, რომ ნიგერიაში ვცხოვრობდი,


I had never been outside Nigeria.	არასდროს ვყოფილვარ ნიგერიის გარეთ.


We didn't have snow, we ate mangoes, and we never talked about the weather, because there was no need to.	ჩვენთან არასდროს თოვდა, მანგოს მივირთმევდით, და არასდროს ვსაუბრობდით ამინდზე, რადგან საჭიროც არ იყო.


My characters also drank a lot of ginger beer, because the characters in the British books I read drank ginger beer.	ჩემი პერსონაჟები ასევე უხვად სვამდნენ ჯანჯაფილის ლუდს, რადგან ბრიტანული წიგნების პერსონაჟებიც ჯანჯაფილის ლუდს სვამდნენ.


Never mind that I had no idea what ginger beer was.	მერე რა, რომ საერთოდ არ ვიცოდი ჯანჯაფილის ლუდი რა იყო.


(Laughter) And for many years afterwards, I would have a desperate desire to taste ginger beer.	(სიცილი) თუმცა, წლების განმავლობაში მწველი სურვილი მქონდა ჯანჯაფილის ლუდი გამესინჯა.


But that is another story.	მაგრამ ეს სხვა ისტორიაა.


What this demonstrates, I think, is how impressionable and vulnerable we are in the face of a story, particularly as children.	მე ვფიქრობ, ეს ისტორია იმას წარმოაჩენს თუ რამდენად ღია და მოწყვლადები ვართ ისტორიების წინაშე, განსაკუთრებით კი, როგორც ბავშვები.


Because all I had read were books in which characters were foreign, I had become convinced that books by their very nature had to have foreigners in them and had to be about things with which I could not personally identify.	რადგან ყველა წაკითხული წიგნის პერსონაჟი უცხოელი იყო, დავიჯერე, რომ წიგნებს აუცილებლად უცხოელი პერსონაჟები უნდა ჰყავდეს და უნდა იყოს ისეთ საკითხებზე, რაზეც უშუალო შეხება არ მქონია.


Now, things changed when I discovered African books.	სიტუაცია მას შემდეგ შეიცვალა, რაც აფრიკული წიგნები აღმოვაჩინე.


There weren't many of them available, and they weren't quite as easy to find as the foreign books.	ბევრი წიგნი არც იყო ხელმისაწვდომი და ვერც ისე მარტივად იშოვიდით, როგორც უცხოურ წიგნებს.


But because of writers like Chinua Achebe and Camara Laye, I went through a mental shift in my perception of literature.	მაგრამ ჩინუა აჩებეს და კამარა ლაის მსგავსი მწერლების წყალობით, ლიტერატურის აღქმა ჩემს გონებაში სრულიად შეიცვალა.


I realized that people like me, girls with skin the color of chocolate, whose kinky hair could not form ponytails, could also exist in literature.	გავაანალიზე, რომ ჩემნაირი ადამიანები, გოგონები შოკოლადისფერი კანით, რომლეთა დახუჭუჭებული თმის შეკვრაც კი შეუძლებელია, შეიძლება, რომ ლიტერატურაში არსებობდნენ.


I started to write about things I recognized.	მე ნაცნობ თემებზე წერა დავიწყე.


Now, I loved those American and British books I read.	რა თქმა უნდა, ის ამერიკული და ბრიტანული წიგნებიც მომწონდა.


They stirred my imagination. They opened up new worlds for me.	ისინი ჩემს წარმოსახვას აძლიერებდნენ და ახალ სამყაროს მიხსნიდნენ.


But the unintended consequence was that I did not know that people like me could exist in literature.	მაგრამ ჩემდა უნებურად არ ვიცოდი, რომ ჩემნაირ პერსონაჟებს ლიტერატურაში არსებობა შეეძლოთ.


So what the discovery of African writers did for me was this: It saved me from having a single story of what books are.	ასე რომ, აფრიკელი მწერლების აღმოჩენამ ეს შეცვალა: გადამარჩინა ცალმხრივი ისტორიისგან წიგნების შესახებ.


I come from a conventional, middle-class Nigerian family.	მე ტრადიციული, საშუალო კლასის ნიგერიული ოჯახი მყავს.


My father was a professor.	მამაჩემი პროფესორი იყო.


My mother was an administrator.	დედაჩემი კი ადმინისტრატორი.


And so we had, as was the norm, live-in domestic help, who would often come from nearby rural villages.	და როგორც მიღებულია, ჩვენც მოსამსახურე გვყავდა, როგორც წესი ახლომდებარე სოფლებიდან.


So, the year I turned eight, we got a new house boy.	როდესაც 8 წლის გავხდი, ჩვენთან ახალმა ბიჭმა დაიწყო მუშაობა.


His name was Fide.	მას ფიდი ერქვა.


The only thing my mother told us about him was that his family was very poor.	ერთადერთი, რაც მის შესახებ დედისგან ვიცოდით, მისი ღარიბი ოჯახი იყო.


My mother sent yams and rice, and our old clothes, to his family.	დედა მათ კარტოფილს, ბრინჯს და ძველ ტანსაცმელს უგზავნიდა ხოლმე.


And when I didn't finish my dinner, my mother would say, "Finish your food! Don't you know? People like Fide's family have nothing."	და თუ სადილს არ დავასრულებდი დედა მეტყოდა: "დაასრულე ჭამა! ხალხს, ფიდის ოჯახივით, საჭმელი არ აქვს !"


So I felt enormous pity for Fide's family.	ასე რომ, ფიდის ოჯახი ძალიან მეცოდებოდა.


Then one Saturday, we went to his village to visit, and his mother showed us a beautifully patterned basket made of dyed raffia that his brother had made.	ერთ შაბათსაც მის სოფელში სტუმრად წავედით და დედამისმა ულამაზესად დაწნული კალათი გვაჩვენა, რომელიც მის ძმას პალმის ფოთლებისგან გაეკეთებინა.


I was startled.	თავზარი დამეცა!


It had not occurred to me that anybody in his family could actually make something.	არადროს მიფიქრია, რომ ვინმეს მის ოჯახში რამის გაკეთება შეეძლო.


All I had heard about them was how poor they were, so that it had become impossible for me to see them as anything else but poor.	მათზე მხოლოდ ის მესმოდა რამდენად ღარიბები იყვნენ და ჩემთვის მათი სიღარიბის გარდა სხვა რამის დანახვა შეუძლებელი გახდა.


Their poverty was my single story of them.	სიღარიბე, ჩემი ცალმხირივი ისტორია იყო მათ შესახებ.


Years later, I thought about this when I left Nigeria to go to university in the United States.	წლების შემდეგაც გავიხსენე ეს ამბავი, როდესაც ნიგერიიდან გავემგზავრე ამერიკის შეერთებულ შტატებში სასწავლებლად.


I was 19.	მაშინ 19 წლის ვიყავი.


My American roommate was shocked by me.	ჩემი ამერიკელი მეზობელი გაოცებული იყო.


She asked where I had learned to speak English so well, and was confused when I said that Nigeria happened to have English as its official language.	მეკითხებოდა ასე კარგად სად ვისწავლე ინგლისური და დაიბნა, როდესაც ვუპასუხე, რომ ნიგერიაში ინგლისური სახელმწიფო ენაა.


She asked if she could listen to what she called my "tribal music," and was consequently very disappointed when I produced my tape of Mariah Carey.	სურვილი ჰქონდა ჩემი ე.წ. "ხალხური მუსიკისთვის" მოესმინა და საკმაოდ იმედგაცრუებული დარჩა, როდესაც მერაია ქერის დისკი ვაჩვენე.


(Laughter) She assumed that I did not know how to use a stove.	(სიცილი) იმასაც ვარაუდობდა, რომ გაზქურის გამოყენება არ ვიცოდი.


What struck me was this: She had felt sorry for me even before she saw me.	ყველაზე მეტად კი ეს ჩამრჩა გონებაში: ვიდრე მნახავდა მანამდეც კი ვეცოდებოდი.


Her default position toward me, as an African, was a kind of patronizing, well-meaning pity.	მისი პირვანდელი დამოკიდებულება ჩემდამი, როგორც აფრიკელისადმი, ერთგვარი მფარველობა და შეცოდება იყო, კეთილი განზრახვით.


My roommate had a single story of Africa: a single story of catastrophe.	ჩემს მეზობელს ცალხმრივი ისტორია ჰქონდა აფრიკის შესახებ: ცალმხრივი ისტორია კატასტროფების შესახებ.


In this single story, there was no possibility of Africans being similar to her in any way, no possibility of feelings more complex than pity, no possibility of a connection as human equals.	ამ ცალმხრივ ისტორიაში კი, შეუძლებელი იყო აფრიკელები რამით ყოფილიყვნენ მისი მსგავსნი, შეუძლებელი იყო ეგრძნო რამე უფრო ძლიერი, ვიდრე შეცოდება, შეუძლებელი იყო ურთიერთობა, როგორც თანასწორ ადამიანებს შორის.


I must say that before I went to the U.S., I didn't consciously identify as African.	უნდა ავღნიშნო, რომ ამერიკაში გადასვლამდე ჩემს თავს გაცნობიერებულად არ აღვიქვამდი, როგორც აფრიკელს.


But in the U.S., whenever Africa came up, people turned to me.	მაგრამ ამერიკაში, აფრიკის ხსენებისთანავე ხალხი მე მიყურებდა


Never mind that I knew nothing about places like Namibia.	მიუხედავად იმისა, რომ მაგალითად ნამიბიაზე არაფერი ვიცოდი.


But I did come to embrace this new identity, and in many ways I think of myself now as African.	მაგრამ ეს ახალი იდენტობაც შევითვისე და ბევრი კუთხით ჩემს თავს უკვე აღვიქვამ, როგორც აფრიკელს.


Although I still get quite irritable when Africa is referred to as a country, the most recent example being my otherwise wonderful flight from Lagos two days ago, in which there was an announcement on the Virgin flight about the charity work in "India, Africa and other countries."	თუმცა საკმაოდ მაღიზიანებს, როდესაც აფრიკას, როგორც ერთ ქვეყანას მოიხსენიებენ, მაგალითად ჩემი ბოლო ფრენის დროს, რომელიც სხვამხრივ შესანიშნავი იყო, ლაგოსიდან, ორი დღის წინ, ბორტზე გამოაცხადეს ინფორმაცია საქველმოქმედო პროექტებზე "ინდოეთში, აფრიკასა და სხვა ქვეყნებში".


(Laughter) So, after I had spent some years in the U.S. as an African, I began to understand my roommate's response to me.	(სიცილი) ამერიკაში, როგორც აფრიკელის მრავალწლიანი ცხოვრების შემდეგ, დავიწყე ჩემი მეზობლის უკეთ გაგება.


If I had not grown up in Nigeria, and if all I knew about Africa were from popular images, I too would think that Africa was a place of beautiful landscapes, beautiful animals, and incomprehensible people, fighting senseless wars, dying of poverty and AIDS, unable to speak for themselves and waiting to be saved by a kind, white foreigner.	ნიგერიაში რომ არ დავბადებულიყავი და ყველაფერი აფრიკის შესახებ ცნობილი სურათებიდან მცოდნოდა, მეც ვიფიქრებდი, რომ აფრიკა იყო ადგილი ლამაზი ხედებით, ლამაზი ცხოველებით და უგუნური ადამიანებით, რომელიც უაზრო ომებში იბრძვიან, სიღარიბესა და შიდსისგან იხოცებიან, საკუთარი აზრის გამოხატვა არ შეუძლიათ და ელიან როდის გადაარჩენს კეთილი, თეთრკანიანი უცხოელი.


I would see Africans in the same way that I, as a child, had seen Fide's family.	აფრიკელებს აღვიქვამდი ზუსტად ისე, როგორც მე, ბავშვობისას ფიდის ოჯახი აღვიქვი.


This single story of Africa ultimately comes, I think, from Western literature.	უპირველესად ეს ცალმხრივი ისტორია აფრიკაზე დასავლური ლიტერატურიდან მოდის.


Now, here is a quote from the writing of a London merchant called John Lok, who sailed to west Africa in 1561 and kept a fascinating account of his voyage.	გთავაზობთ ციტატას ლონდონელი ვაჭრის, ჯონ ლოკის ჩანაწერიდან, რომელმაც 1561 წელს იმოგზაურა აფრიკაში და გასაოცრად აღწერა მისი მოგზაურობა.


After referring to the black Africans as "beasts who have no houses," he writes, "They are also people without heads, having their mouth and eyes in their breasts."	ის აფრიკელებს მოიხსენიებს, როგორც "ურჩხულებს სახლების გარეშე" და დასძენს: "ეს უთავო ხალხია, პირი და თვალები კი მკერდზე აქვთ".


Now, I've laughed every time I've read this.	გულიანად ვიცინე ყოველ ჯერზე როცა ეს წავიკითხე.


And one must admire the imagination of John Lok.	ჯონ ლოკის წარმოსახვა ხოტბას იმსახურებს.


But what is important about his writing is that it represents the beginning of a tradition of telling African stories in the West: A tradition of Sub-Saharan Africa as a place of negatives, of difference, of darkness, of people who, in the words of the wonderful poet Rudyard Kipling, are "half devil, half child."	მაგრამ ამ ჩანაწერში მნიშვნელოვანია, რომ ის წარმოადგენს დასავლეთში აფრიკული ისტორიების ტრადიციის დასაწყისს: ტრადიცია სუბსაჰარულ აფრიკაზე, როგორც ნეგატივების სავანეზე, განსხვავებულობაზე, წყვდიადზე, ადამიანებზე, რომელიც შესანიშნავი პოეტის, რადიარდ კიპლინგის სიტყვებით, "ნახევრად დემონები, ნახევრად ბავშვები" არიან.


And so, I began to realize that my American roommate must have throughout her life seen and heard different versions of this single story, as had a professor, who once told me that my novel was not "authentically African."	ამგვარად გავაანალიზე, რომ ჩემს ამერიკელ მეზობელს მთელი ცხოვრების განმავლობაში მოსმენილი და ნანახი აქვს ცალმხრივი ისტორიის სხვადასხვა ვერსია, ისევე როგორც ერთერთ პროფესორს, რომელმაც ერთხელ მითხრა რომ ჩემი მოთხრობა "ავთენტურად აფრიკული არ იყო."


Now, I was quite willing to contend that there were a number of things wrong with the novel, that it had failed in a number of places, but I had not quite imagined that it had failed at achieving something called African authenticity.	მზად ვიყავი შევდავებოდი, რომ მოთხრობას ნამდვილად გქონდა რამდენიმე ხარვეზი, და რომ ის რამდენიმე ასპექტში არასრულყოფილი იყო, მაგრამ ვერაფრით წარმოვიდგენდი, რომ მოთხრობამ ვერ შეძლო მიეღწია ისეთი რამისთვის, რასაც "აფრიკული ავთენტურობა" ჰქვია.


In fact, I did not know what African authenticity was.	რეალურად, არც კი ვიცოდი "აფრიკული ავთენტურობა" რა იყო.


The professor told me that my characters were too much like him, an educated and middle-class man.	პროფესორმა მითხრა, რომ ჩემი პერსონაჟები მას ჰგავდნენ, განათლებულ, საშუალო კლასის მამაკაცს.


My characters drove cars.	ჩემ პერსონაჟები მანქანებს მართავდნენ.


They were not starving.	ისინი არ შიმშილობდნენ.


Therefore they were not authentically African.	ამიტომაც ისინი "ავთენტურად აფრიკული" არ იყვნენ.


But I must quickly add that I too am just as guilty in the question of the single story.	მაგრამ აქვე დავსძენ, რომ მეც თანაბრად დამნაშავე ვარ ცალმხრივი ისტორიის საკითხში.


A few years ago, I visited Mexico from the U.S.	რამდენიმე წლის წინ მექსიკას ვეწვიე ამერიკიდან.


The political climate in the U.S. at the time was tense, and there were debates going on about immigration.	იმ პერიოდში, ამერიკაში საკმაოდ დაძაბული პოლიტიკური კლიმატი იყო და მიგრაციის შესახებ დებატები მიმდინარეობდა.


And, as often happens in America, immigration became synonymous with Mexicans.	და როგორც ხშირად ხდება ხოლმე ამერიკაში, იმიგრაცია მექსიკელების სინონიმი გახდა.


There were endless stories of Mexicans as people who were fleecing the healthcare system, sneaking across the border, being arrested at the border, that sort of thing.	მექსიკელებზე უამრავ ისტორიას მოისმენდით, როგორც ცდილობდნენ ჯანდაცვის სისტემის გაფრცქვნას, ძვრებოდნენ საზღვარზე, როგორ აპატიმრებდნენ საზღვართან და ა.შ.


I remember walking around on my first day in Guadalajara, watching the people going to work, rolling up tortillas in the marketplace, smoking, laughing.	მახსოვს პირველ დღეს გვადალაჰარას ქუჩებში ვსეირნობდი, ვუყურებდი სამსახურისკენ მიმავალ ადამიანებს, როგორ ახვევდნენ ტორტილას ბაზარში, როგორ ეწეოდნენ, იცინოდნენ.


I remember first feeling slight surprise.	მახსოვს თავიდან ცოტა გავოცდი,


And then, I was overwhelmed with shame.	შემდეგ კი მთლიანად სირცხვილის გრძნობამ მომიცვა.


I realized that I had been so immersed in the media coverage of Mexicans that they had become one thing in my mind, the abject immigrant.	გავაცნობიერე, რომ იმდენად ვიყავი მექსიკის შესახებ მედია ცნობებში ჩაძირული, რომ ისინი მხოლოდ ერთ რამედ იქცნენ ჩემს გონებაში - საძაგელ იმიგრანტებად.


I had bought into the single story of Mexicans and I could not have been more ashamed of myself.	მექსიკელებზე ცალმხრივი ისტორია დავიჯერე და საშინლად შემრცხვა საკუთარი თავის.


So that is how to create a single story, show a people as one thing, as only one thing, over and over again, and that is what they become.	ასე იქმნება ცალმხრივი ისტორია. აჩვენე ადამიანს მხოლოდ ერთი მხარე, მხოლოდ და მხოლოდ ერთი მხარე, ისევ და ისევ, და ის გახდება ისტორიის ერთადერთი მხარე.


It is impossible to talk about the single story without talking about power.	ცალმხრივ ისტორიებზე ვერ ვისაუბრებთ თუ ძალაუფლებასაც არ შევეხებით.


There is a word, an Igbo word, that I think about whenever I think about the power structures of the world, and it is "nkali."	იგბოს ტომის ენაზე ერთი სიტყვაა, რომელიც პირველი მახსენდება, როდესაც მსოფლიოში ძალაუფლების სტრუქტურაზე ვფიქრობ და ეს სიტყვაა "ნკალი".


It's a noun that loosely translates to "to be greater than another."	ეს სიტყვა დაახლოებით ასე ითარგმნება - "იყო სხვაზე უფრო მეტი".


Like our economic and political worlds, stories too are defined by the principle of nkali: How they are told, who tells them, when they're told, how many stories are told, are really dependent on power.	როგორც ჩვენს ეკონომიკურ და პოლიტიკურ სამყაროში, ისტორიებსაც განსაზღვრავს "ნკალის" პრინციპი: როგორ ხდება მათი გადმოცემა, ვინ გადმოგვცემს მათ, როდის და რამდენ ვერსიას გადმოგვცემენ, რეალურად ეს ძალაუფლებაზეა დამოკიდებული.


Power is the ability not just to tell the story of another person, but to make it the definitive story of that person.	ძალაუფლება საშუალებას გაძლევს არა მარტო სხვა ადამიანის ისტორია მოჰყვე, არამედ მის ერთადერთ ისტორიად აქციო.


The Palestinian poet Mourid Barghouti writes that if you want to dispossess a people, the simplest way to do it is to tell their story and to start with, "secondly."	პალესტინელი მწერალი მურიდ ბარღუტი წერს, რომ თუ გსურთ ადამიანები დააკნინოთ, მათი ისტორიის მოყოლა დაიწყეთ - "მეორე მხრივ".


Start the story with the arrows of the Native Americans, and not with the arrival of the British, and you have an entirely different story.	ისტორია დაიწყეთ აბორიგენი ამერიკელების ისრებით და არა ბრიტანელების ამერიკაში ჩასვლით და სრულიად სხვა ისტორიას მიიღებთ.


Start the story with the failure of the African state, and not with the colonial creation of the African state, and you have an entirely different story.	ისტორია დაიწყეთ აფრიკელი სახელმწიფოს დაცემით და არა კოლონიური აფრიკული სახელმწიფოს შექმნით და სრულიად სხვა ისტორიას მიიღებთ.


I recently spoke at a university where a student told me that it was such a shame that Nigerian men were physical abusers like the father character in my novel.	ახლახანს უნივერსიტეტში სიტყვით გამოვედი, სადაც სტუდენტმა მითხრა როგორი სირცხვილი იყო, რომ ნიგერიელი კაცები მოძალადეები არიან ჩემი ერთერთი პერსონაჟის მსგავსად.


I told him that I had just read a novel called "American Psycho" -- (Laughter) -- and that it was such a shame that young Americans were serial murderers.	მე ვუპასუხე, რომ ახლახანს წავიკითხე "ამერიკელი ფსიქოპათი" - (სიცილი) - და როგორი სირცხვილია, რომ ახალგაზრდა ამერიკელები სერიული მკვლელები არიან.


(Laughter) (Applause) Now, obviously I said this in a fit of mild irritation.	(სიცილი) (აპლოდისმენტები) რა თქმა უნდა ეს ცოტა გაღიზიანების ფონზე ვთქვი.


(Laughter) But it would never have occurred to me to think that just because I had read a novel in which a character was a serial killer that he was somehow representative of all Americans.	მაგრამ აზრად არასდროს მომსვლია მეფიქრა, რომ, რადგან წიგნის პერსონაჟი სერიული მკვლელია ასეთივეა ყველა ამერიკელიც.


This is not because I am a better person than that student, but because of America's cultural and economic power, I had many stories of America.	არა იმიტომ, რომ იმ სტუდენტზე უკეთესი პიროვნება ვარ, არამედ ამერიკის კულტურული და ეკონომიკური ძალაუფლების გამო ამ ქვეყანაზე მრავალმხრივი ისტორია მაქვს.


I had read Tyler and Updike and Steinbeck and Gaitskill.	წაკითხული მაქვს ტაილერი, აფდაიკი, შტაინბეკი და გაიტსკილი.


I did not have a single story of America.	ამერიკის მხოლოდ ერთ მხარეს არ ვიცნობ.


When I learned, some years ago, that writers were expected to have had really unhappy childhoods to be successful, I began to think about how I could invent horrible things my parents had done to me.	წლების წინ როცა გავიგე, რომ მწერლებს უბედური ბავშვობა უნდა ჰქონოდათ რომ წარმატებული ყოფილიყვნენ, მძიმე ბავშვობის შესახებ ისტორიების მოგონებაზე ფიქრი დავიწყე.


(Laughter) But the truth is that I had a very happy childhood, full of laughter and love, in a very close-knit family.	(სიცილი) მაგრამ რეალურად ძალიან ბედნიერი ბავშვობა მქონდა, სიცილითა და სიყვარულით სავსე, შეკრულ ოჯახში.


But I also had grandfathers who died in refugee camps.	თუმცა ბებია და ბაბუა ლტოლვილთა ბანაკში დაიღუპნენ.


My cousin Polle died because he could not get adequate healthcare.	ბიძაშვილი პოლი კი არასათანადო სამედიცინო დახმარებას ემსხვერპლა.


One of my closest friends, Okoloma, died in a plane crash because our fire trucks did not have water.	უახლოესი მეგობარი ოკოლომა ავიაკატასტროფაში დამეღუპა, რადგან სახანძრო მანქანებში წყალი არ აღმოაჩნდა.


I grew up under repressive military governments that devalued education, so that sometimes, my parents were not paid their salaries.	რეპრესიულ სამხედრო რეჟიმში გავიზარდე, რომელიც განათლებას არაფრად აგდებდა და რის გამოც ხანდახან ჩემი მშობლები ხელფასს ვერ იღებდნენ.


And so, as a child, I saw jam disappear from the breakfast table, then margarine disappeared, then bread became too expensive, then milk became rationed.	ერთ დღეს აღმოვაჩინე, რომ საუზმისას ჯემი არ გვქონდა შემდეგ კარაქი გაქრა, პური გაძვირდა, რძის რაციონი შეიზღუდა.


And most of all, a kind of normalized political fear invaded our lives.	და მოუწესრიგებელი პოლიტიკის შიშმა მოიცვა ჩვენი ცხოვრება.


All of these stories make me who I am.	ამ ისტორიებმა შემქმნეს ასეთად.


But to insist on only these negative stories is to flatten my experience and to overlook the many other stories that formed me.	მაგრამ მხოლოდ ნეგატივზე აქცენტით ჩემს გამოცდილებას შევზუდავდი და გამომრჩებოდა სხვა ასპექტები რამაც მე ჩამომაყალიბა.


The single story creates stereotypes, and the problem with stereotypes is not that they are untrue, but that they are incomplete.	ცალმხრივი ისტორიები სტერეოტიპებს ქმნიან და სტრერეოტიპების პრობლემა მის ნამდვილობაში კი არაა, არამედ მის არასრულყოფილებაში.


They make one story become the only story.	ისინი ერთ ისტორიას ერთადერთად აქცევენ.


Of course, Africa is a continent full of catastrophes: There are immense ones, such as the horrific rapes in Congo and depressing ones, such as the fact that 5,000 people apply for one job vacancy in Nigeria.	რა თქმა უნდა აფრიკა კატასტროფების კონტინენტია: მასშტაბური მაგალითებით, როგორიც საშინელი გაუპატიურებებია კონგოში და სამწუხარო მაგალითებით, როგორიც 5,000 განაცხადია ერთ ვაკანსიაზე ნიგერიაში.


But there are other stories that are not about catastrophe, and it is very important, it is just as important, to talk about them.	მაგრამ კატასტროფების გარდა სხვა ისტორიებიც არსებობს და მათზე საუბარი თანაბრად მნიშვნელოვანია.


I've always felt that it is impossible to engage properly with a place or a person without engaging with all of the stories of that place and that person.	ყოველთვის მჯეროდა, რომ შეუძლებელია გქონდეს სრულფასოვანი წარმოდგენა ქვეყანასა თუ ადამიანზე მათი თითოეული ისტორიის ცოდნის გარეშე.


The consequence of the single story is this: It robs people of dignity.	ცალმხრივი ისტორიის შედეგი ესაა: ადამიანებს ღირსებას ართმევს.


It makes our recognition of our equal humanity difficult.	ადამიანების თანასწორად აღქმას ართულებს.


It emphasizes how we are different rather than how we are similar.	ხაზს უსვამს ჩვენს განსხვავებულობას, მსგავსების ნაცვლად.


So what if before my Mexican trip, I had followed the immigration debate from both sides, the U.S. and the Mexican?	რა იქნებოდა მექსიკაში მოგზაურობამდე იმიგრაციაზე დებატების ორივე მხარე მცოდნოდა, ამერიკულიც და მექსიკურიც?


What if my mother had told us that Fide's family was poor and hardworking?	რა იქნებოდა დედას ეთქვა, რომ ფიდის ოჯახი ღარიბი მაგრამ თავდაუზოგავად მშრომელი იყო?


What if we had an African television network that broadcast diverse African stories all over the world?	რა იქნებოდა აფრიკული ტელევიზია გვქონოდა, რომელიც აფრიკის მრავალფეროვნებას მსოფლიოს გაუზიარებდა?


What the Nigerian writer Chinua Achebe calls "a balance of stories."	ის რასაც ნიგერიელი მწერალი ჩინუა აჩებე "ისტორიების ბალანსს" უწოდებს.


What if my roommate knew about my Nigerian publisher, Muhtar Bakare, a remarkable man who left his job in a bank to follow his dream and start a publishing house?	რა იქნებოდა ჩემს მეზობელს სცოდნოდა ნიგერიელ რედაქტორზე, მუჰთარ ბაკარეზე, საოცარ ადამიანზე, რომელმაც ბანკში სამსახური მიატოვა, რომ მისი საოცნებო გამომცემლობა დაეარსებინა.


Now, the conventional wisdom was that Nigerians don't read literature.	საყოველთაო მოსაზრება იყო, რომ ნიგერიელები წიგნებს არ კითხულობენ.


He disagreed.	ის კი არ ეთანხმებოდა.


He felt that people who could read, would read, if you made literature affordable and available to them.	მისი აზრით ვისაც კითხვა შეეძლო, კიდეც წაიკითხავდა, თუ მათთვის ლიტერატურა ხელმისაწვდომი იქნებოდა.


Shortly after he published my first novel, I went to a TV station in Lagos to do an interview, and a woman who worked there as a messenger came up to me and said, "I really liked your novel. I didn't like the ending.	როცა მან ჩემი პირველი წიგნი გამოსცა, ლაგოსის ტელევიზიაში გავემგზავრე ინტერვიუს მისაცემად. პერსონალიდან ერთერთი ქალბატონი მომიახლოვდა და მითხრა: "თქვენი ნოველა მომეწონა. მაგრამ დასასრული არ ვარგოდა.


Now, you must write a sequel, and this is what will happen ..."	ამიტომ გაგრძელება უნდა დაწეროთ, რომელშიც აი ეს მოხდება..."


(Laughter) And she went on to tell me what to write in the sequel.	(სიცილი) და გააგრძელა იმის მოყოლა თუ რა უნდა დამეწერა.


I was not only charmed, I was very moved.	ამ ამბავმა საოცრად შემძრა.


Here was a woman, part of the ordinary masses of Nigerians, who were not supposed to be readers.	ჩემ წინაშე უბრალო ნიგერიელი ქალბატონი იდგა, რომლებიც წესით არ კითხულობენ.


She had not only read the book, but she had taken ownership of it and felt justified in telling me what to write in the sequel.	მაგრამ მან არა მარტო წაიკითხა ჩემი წიგნი, არამედ გაითავისა და გაგრძელების იდეასაც კი მიზიარებდა.


Now, what if my roommate knew about my friend Funmi Iyanda, a fearless woman who hosts a TV show in Lagos, and is determined to tell the stories that we prefer to forget?	რა იქნებოდა ჩემს მეზობელს სცოდნოდა ჩემივე მეგობარ ფუნმი ლიანდაზე, უშიშარ ქალბატონზე, რომელიც სატელევიზიო შოუს უძღვება ლაგოსში და გვიყვება ისტორიებს, რომელთა დავიწყება ყველას გვირჩევნია?


What if my roommate knew about the heart procedure that was performed in the Lagos hospital last week?	რა იქნებოდა ჩემს მეზობელს სცოდნოდა გულის ოპერაციაზე, რომელიც გასულ კვირას ლაგოსის ჰოსპიტალში ჩაატარეს?


What if my roommate knew about contemporary Nigerian music, talented people singing in English and Pidgin, and Igbo and Yoruba and Ijo, mixing influences from Jay-Z to Fela to Bob Marley to their grandfathers.	რა იქნებოდა ჩემს მეზობელს სცოდნოდა თანამედროვე ნიგერიულ მუსიკაზე, ნიჭიერი ადამიანების შესრულებით ინგლისურად და პიჯინურად, ასევე იგბოს, იორუბას და იჯოს ენებზე, Jay-Z და Fela-ს გავლენით დაწყებული ბობ მარლით და ბაბუების სტილით დამთავრებული.


What if my roommate knew about the female lawyer who recently went to court in Nigeria to challenge a ridiculous law that required women to get their husband's consent before renewing their passports?	რა იქნებოდა ჩემს მეზობელს სცოდნოდა ქალი ადვოკატის შესახებ, რომელმაც სულ ახლახანს სასამართლოში უაზრო კანონი გაასაჩივრა, რომელიც ქალებს ავალდებულებდა ქმრის თანხმობა მიეღოთ პასპორტის განახლებაზე?


What if my roommate knew about Nollywood, full of innovative people making films despite great technical odds, films so popular that they really are the best example of Nigerians consuming what they produce?	რა იქნებოდა ჩემს მეზობელს სცოდნოდა ნოლივუდის შესახებ, შემოქმედებით ადამიანებზე, რომლებიც არაფრისგან ფილმებს ქმნიან, ისეთ პოლულარულ ფილმებს, რომ ნათელი მაგალითია ნიგერიელები როგორ მოიხმარენ იმას რასაც ქმნიან.


What if my roommate knew about my wonderfully ambitious hair braider, who has just started her own business selling hair extensions?	რა იქნებოდა ჩემს მეზობელს სცოდნოდა ჩემს ამბიციურ სტილისტზე, რომელმაც საკუთარი ბიზნესი წამოიწყო და თმის დამაგრძელებლებს ყიდის.


Or about the millions of other Nigerians who start businesses and sometimes fail, but continue to nurse ambition?	ან მილიონობით სხვა ნიგერიელზე, რომლებიც ბიზნესს იწყებენ და ხანდახან არ უმართლებთ, მაგრამ ამბიციურობას ინარჩუნებენ.


Every time I am home I am confronted with the usual sources of irritation for most Nigerians: our failed infrastructure, our failed government, but also by the incredible resilience of people who thrive despite the government, rather than because of it.	ყოველ ჯერზე, როდესაც სახლში ვარ, ნიგერიელებისთვის ჩვეული გაღიზიანება მეუფლება ჩვენი დანგრეული ინფრასტრუქტურის, უუნარო მთავრობის გამო, მაგრამ საოცარია ის მოქნილობა, რომელსაც ხალხი ამჟღავნებს, მთავრობის მიუხედავად და არა მისი ხელშეწყობით.


I teach writing workshops in Lagos every summer, and it is amazing to me how many people apply, how many people are eager to write, to tell stories.	ყოველ ზაფხულს ლაგოსში მხატვრულ წერას ვასწავლი და საოცარია რამდენ ადამიანს სურს მონაწილეობა, რამდენ მათგანს სურს რომ წერდეს, რომ ისტორიებს გვიზიარებდეს.


My Nigerian publisher and I have just started a non-profit called Farafina Trust, and we have big dreams of building libraries and refurbishing libraries that already exist and providing books for state schools that don't have anything in their libraries, and also of organizing lots and lots of workshops, in reading and writing, for all the people who are eager to tell our many stories.	ჩემს ნიგერიულ გამომცემლობასთან ერთად ახლახანს არასამთავრობო დავაფუძნე, სახელად "Farafina Trust" და ვგეგმავთ ახალი ბიბლიოთეკები შევქმნათ ან განვაახლოთ უკვე არსებული. მოვამარაგოთ სკოლები წიგნებით, რომელთაც ცარიელი თაროები აქვთ. ასევე ჩავატაროთ უამრავი სემინარი კითხვასა და წერაზე, მათთვის, ვისაც ჩვენი ისტორიების გაზიარება სურთ.


Stories matter.	ისტორიები მნიშვნელოვანია.


Many stories matter.	ბევრი მათგანია მნიშვნელოვანი.


Stories have been used to dispossess and to malign, but stories can also be used to empower and to humanize.	ისტორიებს ღვარძლისა და დაკნინებისთვის იყენებენ, მაგრამ მათი შთაგონებისთვის გამოყენებაც თანაბრად შესაძლებელია.


Stories can break the dignity of a people, but stories can also repair that broken dignity.	ისტორიებს ადამიანების ღირსების შელახვა შეუძლიათ, მაგრამ ისინი შელახულ ღირსებასაც აღადგენენ.


The American writer Alice Walker wrote this about her Southern relatives who had moved to the North.	ამერიკელი მწერალი, ალის ვოკერი, მის სამხრეთელ ნათესავებზე წერს, რომლებიც ჩრდილოეთში გადასახლდნენ.


She introduced them to a book about the Southern life that they had left behind.	ალისმა მათ წიგნი წარუდგინა, რომელიც მათ ყოფილ სამხრეთულ ცხოვრებაზეა.


"They sat around, reading the book themselves, listening to me read the book, and a kind of paradise was regained."	"წრეზე ისხდნენ, წიგნს კითხულობდნენ, ან მისმენდნენ როგორ ვუკითხავდი და თითქოს სამოთხემ დაისადგურა..."


I would like to end with this thought: That when we reject the single story, when we realize that there is never a single story about any place, we regain a kind of paradise.	მოდით ამით დავასრულებ: როდესაც უარს ვეტყვით ცალმხრივ ისტორიებს, როდესაც გავიაზრებთ, რომ ცალმხრივი ისტორია არ არსებობს, არცერთ ქვეყანაზე, ერთგვარი სამოთხე დაისადგურებს...


Thank you.	მადლობა!


(Applause)	(აპლოდისმენტები)


I'm Dr. David Hanson, and I build robots with character.	მე ვარ დავიდ ჰანსონი და მე ვაკეთებ რობოტებს სახის გამომეტყელებით


And by that, I mean that I develop robots that are characters, but also robots that will eventually come to empathize with you.	და ამით მინდა ვთქვა, რომ მე ვქმნი ისეთ რობოტებს, რომლებიც პერსონაჟები არიან და ასევე რობოტებს, რომლებიც მომავალში შეძლებენ თქვნი გრძნობების გაზიარებას.


So we're starting with a variety of technologies that have converged into these conversational character robots that can see faces, make eye contact with you, make a full range of facial expressions, understand speech and begin to model how you're feeling and who you are, and build a relationship with you.	ჩვენ დავიწყეთ რამოდენიმე სახის ტექნოლოგიებით რომ შეგვექმნა ასეთი ტიპის რობოტები რომლსაც შეუძლიან სახის გარჩევა, თვალებით კონტაქტი, აკეთებენ ნებისმიერ სახის გამომეტყველებას, იგებენ საუბარს, და ასევე ხვდებიან თუ როგორ ხარ, ასევე თუ ვინ ხარ და თქვენთან ურთერთობებს აგებენ.


I developed a series of technologies that allowed the robots to make more realistic facial expressions than previously achieved, on lower power, which enabled the walking biped robots, the first androids.	და შევიმუშავე ტექნოლოგიათა მთელი სერია რომლებიც შესაძლებლობას იძლევიან რობოტების სახის გამომეტყველება უფრო რეალური გახადოს რომელიც ადრეც იყო შესაძლებელი, მაგრამ მეტ გამოთვლით ძალას მოითხოვდა ის გვეხმარება რომ შევქნათ ორფეხა რობოტები, პირველი ანდროიდები.


So, it's a full range of facial expressions simulating all the major muscles in the human face, running on very small batteries, extremely lightweight.	ასე რომ, ეს სახის გამომეტყველების სრული სპეკტრია და ის ადამიანის ყველა კუნთის სიმულირებას ახდენს, ის მუშაობს ძალიან პატარა ბატარეაზე, ძალაინ მსუბუქზე.


The materials that allowed the battery-operated facial expressions is a material that we call Frubber, and it actually has three major innovations in the material that allow this to happen.	მასალა, რომელიც ამის შესაძლებლობას იძლევა არის ფრუბერი, და მას აქვს სამი მთავარი სიახლე რაც მას უნიკალურ შესაძლებლობებს აძლევს.


One is hierarchical pores, and the other is a macro-molecular nanoscale porosity in the material.	პირველი ეს არის იერარქიული პორები. მეორე მაკრო-მოლეკულური ნანო-პორიანობა.


There he's starting to walk.	აქ ის იწყებს სიარულს.


This is at the Korean Advanced Institute of Science and Technology.	ეს Korean Advanced Institute of Science and Technology-ში ხდება.


I built the head. They built the body.	მე ავაგე თავი. მათ გაუკეთეს ტანი.


So the goal here is to achieve sentience in machines, and not just sentience, but empathy.	მთავარი მიღწევა აქ არის რობოტებში გრძნობის გაჩენაა, არამარტო გრძნობის, არამედ თანაგრძნობისაც.


We're working with the Machine Perception Laboratory at the U.C. San Diego.	ჩვენ მვუშაობთ Machine Perception Laboratory-სთან ერთად კალიფორნიის უნივერსიტეტში, სან დიეგოში.


They have this really remarkable facial expression technology that recognizes facial expressions, what facial expressions you're making.	მათ აქვთ ეს ტექნოლოგია რომელიც სახის გამომგეტყველებას ცნობს, რომელსაც შენ გააკეთებ.


It also recognizes where you're looking, your head orientation.	ის ასევე ხხვდება, თუ საითკენ იყურები, შენი თავის მიმართულებას.


We're emulating all the major facial expressions, and then controlling it with the software that we call the Character Engine.	ჩვენ მას ყველა გამომეტყველება ვასწავლეთ, და ის სპეციალური პროგრამით იმართება რომელსაც ჩვენ ხასიათის ინჟინერს ვუძახით.


And here is a little bit of the technology that's involved in that.	აქ წარმოდგენიალია ტექნოლოგიების ნაწილი, რომელსაც ჩვენ ვიყენებთ.


In fact, right now -- plug it from here, and then plug it in here, and now let's see if it gets my facial expressions.	ეს შევაერთოთ აქ, და ეს აი აქ, და ახლა ვნახოთ, თუ გაიმეორებს ჩემი სახის გამომეტყველებას.


Okay. So I'm smiling.	კარგი. მე ახლა ვიღიმები.


(Laughter) Now I'm frowning.	(სიცილი) ახლა მოვიღუშები.


And this is really heavily backlit.	ეს კი ძალიან რთულია.


Okay, here we go.	წავიდა.


Oh, it's so sad.	ოჰ, რა სამწუხაროა.


Okay, so you smile, frowning.	კარგი, შენ იღიმები, იღუშები.


So his perception of your emotional states is very important for machines to effectively become empathetic.	შენი ემოციური მდგომარეობის აღთქმა ძალიან მნიშვნელოვანი რობოტებისთვის, რომ ამოიცნონ გრძნობები.


Machines are becoming devastatingly capable of things like killing. Right?	მანქანებს აქვთ დანამგრეველი უნარი ადამიანის მოკვლის.


Those machines have no place for empathy.	არა? ასეთ რობოტებს არ აქვთ არანაირი თანაგრძნობა.


And there is billions of dollars being spent on that.	და მათზე მილიარდობით დოლარი იხარჯება.


Character robotics could plant the seed for robots that actually have empathy.	ხასიათის მქონე რობოტები დათესავენ იმ თესლს რასაც თანაგრძნობა ჰქვია.


So, if they achieve human level intelligence or, quite possibly, greater than human levels of intelligence, this could be the seeds of hope for our future.	ასე რომ, თუ მათ ადამიანის მსგავსი ანდა სავარაუდოდ უფრო მაღალი, ინტელექტი ექნებათ ეს იქნება იმედის თესლი ჩვენს მომავალში.


So, we've made 20 robots in the last eight years, during the course of getting my Ph.D.	ჩვენ გავაკეთეთ 20 რობოტი უკანასკნელ 8 წელში,


And then I started Hanson Robotics, which has been developing these things for mass manufacturing.	და შემდეგ მე დავიწყე მუშაობა Hanson Robotics-ში, რომელიც ავითარებს ამ საგნებს მასობრივი წარმოებისთვის.


This is one of our robots that we showed at Wired NextFest a couple of years ago.	ეს ჩვენი ერთ-ერთი რობოტია რომელიც Wired NextFest-ში რამოდენიმე წლის წინ ვაჩვენეთ.


And it sees multiple people in a scene, remembers where individual people are, and looks from person to person, remembering people.	და ის ხედავს ადამიანებს, იმახსოვრებს თითოეულ მათგანის მდებარეობას, იმახსოვრებს ადამიანებს.


So, we're involving two things.	ჩვენ შევეხეთ რამოდენიმე საკითხს.


One, the perception of people, and two, the natural interface, the natural form of the interface, so that it's more intuitive for you to interact with the robot.	პირველი, ადამიანის აღთქმა. და მეორე, ბუნებრივი ინტერფეისი, ბუნებრივი ურთიერთობის ფორმა, რომეიც ადამიანისათვის უფრო ადვილს გახდის რობოტებთან ურთიერთობას.


You start to believe that it's alive and aware.	თქვენ დაიწყებთ ფიქრს, რომ ის ცოცხალი და გონიერია.


So one of my favorite projects was bringing all this stuff together in an artistic display of an android portrait of science-fiction writer Philip K. Dick, who wrote great works like, "Do Androids Dream of Electric Sheep?"	ჩემი ერთ-ერთი რჩეული პროექტი ამ ყველა ელემენტის ერთად სისრულეში მოყვანა იყო ანდროიდის პორტრეტის მხატვრულ დემონსტრაციაში სამეცნიერო ფანტასტიკის მწერლის ფილიპს დიკის მიხედვით, რომელმაც დაწერა ნაშრომები, როგორიცაა: "ესიზმრებათ თუ არა ანდროიდებს ელექტრონული ცხვარი",


which was the basis of the movie "Bladerunner."	რომელიც დაედო საფუძვლად კინო: "Bladerunner"-ს.


In these stories, robots often think that they're human, and they sort of come to life.	ამ ნაწარმოებში, რობოტები ხშირად ფიქრობენ რომ ისინი არიან ადამიანების. და მათ ერთგვარად დაიწყეს ადამიანურად ცხოვრება.


So we put his writings, letters, his interviews, correspondences, into a huge database of thousands of pages, and then used some natural language processing to allow you to actually have a conversation with him.	ჩვენ გავაერთიანეთ მისი ნაშრომები, წერილები, ინტერვიუები, ერთ მთლიან მონაცემთა ბაზაში, და შემდეგ გამოვიყენეთ დაპროგრამების ენები რომელიც შესაძლებლობას გაძლებთ, რომ დაელაპარაკოთ მას.


And it was kind of spooky, because he would say these things that just sounded like they really understood you.	და ეს ერთგარად შემზარავია. რადგან ის ამ საკითხებს ისე ამბობს, თითქოს მართლა გაეგოს თქვენი.


And this is one of the most exciting projects that we're developing, which is a little character that's a spokesbot for friendly artificial intelligence, friendly machine intelligence.	და ეს ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი პროექტია, რომელზეც ჩვენ ვმუშაობთ, კერძოდ კი, პატარა პიროვნება, მოლაპარაკე რობოტი ხელოვნური ინტელექტისთვის, კეთილმოსურნე ხელოვნური ინტელექტი.


And we're getting this mass-manufactured.	და ჩვენ გვინდა რომ ის ვაწარმოოთ.


We specked it out to actually be doable with a very, very low-cost bill of materials, so that it can become a childhood companion for kids.	ჩვენ დავაპროექტეთ ის ისე, რომ ის იყოს შესრულებადი, ძალიან, ძალიან იაფი მასალით, ისე რომ, ის გახდას ბავშვების სათამაშო.


Interfacing with the Internet, it gets smarter over the years.	შევაერთებთ ინტერნეტთან, ის გახდება წლიდან წლამდე უფრო ჭკვიანი.


As artificial intelligence evolves, so does his intelligence.	და სე განვიტარდება ხელოვნური ინტელექტი, ასე განვიტარდება მისი ინტელექტი.


Chris Anderson: Thank you so much. That's incredible.	მადლობა კრის ანდერსონ. ეს ნამდვილად შთამბეჭდავი იყო.


(Applause)	(აპლოდისმენტები)


Our mission is to build a detailed, realistic computer model of the human brain.	ჩვენი მისიაა ავაგოთ ადამინის ტვინის დეტალური, რეალისტური კომპიუტერული მოდელი


And we've done, in the past four years, a proof of concept on a small part of the rodent brain, and with this proof of concept we are now scaling the project up to reach the human brain.	ის რაც გავაკეთეთ ბოლო ოთხი წლის განმავლობაში როდენტის ტვინის მცირე ნაწილზე, არის კონცეფციის დასტური. და ამ კონცეფციის დასტურით გვინდა განვავითაროთ პროექტი, რომ მივუახლოვდეთ ადამიანის ტვინს.


Why are we doing this?	რატომ ვაკეთებთ ამას?


There are three important reasons.	არის სამი უმთავრესი მიზეზი.


The first is, it's essential for us to understand the human brain if we do want to get along in society, and I think that it is a key step in evolution.	პირველი, ჩვენთვის ყველაზე მნიშვნელოვანია შევისწავლოთ ადამიანის ტვინი იმისთვის რომ განვითარდეს საზოგადოება და ვფიქრობ, რომ ეს არის გადამწყვეტი კვანძი ევოლუციაში.


The second reason is, we cannot keep doing animal experimentation forever, and we have to embody all our data and all our knowledge into a working model.	მეორე მიზეზი არის ის რომ ცხოველებზე ექსპერიმენტები უსასრულოდ ვერ გაგრძელდება და საჭირო ხდება მთელი ჩვენი ინფორმაციისა და ცოდნის ჩამოყალიბება, მუშა მოდელის სახით


It's like a Noah's Ark. It's like an archive.	ეს ნოეს კიდობანივითაა. ეს არის არქივი.


And the third reason is that there are two billion people on the planet that are affected by mental disorder, and the drugs that are used today are largely empirical.	და მესამე მიზეზი არის ის რომ პლანეტაზე არის ორი მილიარდი ადამიანი, რომელიც ფსიქიურად არის დაავადებული, და მედიკამენტები, რომლებიც დღეს გამოიყენება უმთავრესად ემპირიულია.


I think that we can come up with very concrete solutions on how to treat disorders.	ვფიქრობ, რომ შესაძლებელი გახდება კონკრეტული გადაწყვეტილებების პოვნა რომ დავამარცხოთ დაავადებები.


Now, even at this stage, we can use the brain model to explore some fundamental questions about how the brain works.	ახლა, თუნდაც ამ სცენაზე, ჩვენ შეგვიძლია გამოვიყენოთ ტვინის მოდელი რომ გამოვიკვლიოთ ზოგიერთი ფუნდამეტალური კითხვა იმის შესახებ თუ როგორ მუშაობს ტვინი.


And here, at TED, for the first time, I'd like to share with you how we're addressing one theory -- there are many theories -- one theory of how the brain works.	და ახლა, TED-ზე, პირველად მე მინდა გაგიზიაროთ აზრი თუ როგორ უნდა გამოვცადოთ ერთი თეორია –– მრავალი თეორია არსებობს –– თეორია იმის შესახებ თუ როგორ მუშაობს ტვინი.


So, this theory is that the brain creates, builds, a version of the universe, and projects this version of the universe, like a bubble, all around us.	მაშ ასე, ეს თეორია ამბობს რომ ტვინი ქმნის, აშენებს სამყაროს ვერსიას და გამოსახავს სამყაროს ამ ვერსიას ჩვენს გარშემო სფეროს სახით


Now, this is of course a topic of philosophical debate for centuries.	ეს რა თქმა უნდა მრავალ საუკუნოვანი ფილოსოფიური განხილვების თემაა,


But, for the first time, we can actually address this, with brain simulation, and ask very systematic and rigorous questions, whether this theory could possibly be true.	მაგრამ, დღეს საშუალება გვაქვს რეალურად შევისწავლოთ ეს, ტვინის სიმულირებით, და დავსვათ ძალიან მკაცრი და სისტემატური კითხვები, შეიძლება თუ არა ეს თეორია ჭეშმარიტებას შეესაბამებოდეს.


The reason why the moon is huge on the horizon is simply because our perceptual bubble does not stretch out 380,000 kilometers.	მიზეზი რის გამოც მთვარე ჰორიზონტზე დიდად ჩანს არის ჩვენი აღქმის სფეროს შეზღუდვა რომელსაც არ წვდება 380,000 კილომეტრს.


It runs out of space.	მას არ ყოფნის სივრცე.


And so what we do is we compare the buildings within our perceptual bubble, and we make a decision.	და რას ვშვებით მაშინ როცა ვადარებთ შენობებს ჩვენი წარმოდგენის სფეროში, ჩვენ ვიღებთ გადაწყვეტილებებს


We make a decision it's that big, even though it's not that big.	ჩვენ ვწყვეტთ რომელია დიდი და რომელი უფრო პატარა


And what that illustrates is that decisions are the key things that support our perceptual bubble. It keeps it alive.	და რა დასტურდება ამით? რომ საკვაძო ფაქტორია გადაწყვეტილებები რომლებიც აგებს და აცოცხლებს ჩვენს აღქმის სფეროს.


Without decisions you cannot see, you cannot think, you cannot feel.	გადაწყვეტილებების გარეშე თქვენ ვერ დაინახვთ, ვერ იფიქრებთ, ვერ ვიგრძნობთ.


And you may think that anesthetics work by sending you into some deep sleep, or by blocking your receptors so that you don't feel pain, but in fact most anesthetics don't work that way.	და შესაძლოა ფიქრობთეთ რომ გამაყუჩებლები მოქმედებენ ღრმა ძილში შეყვანის გზით. ან რეცეპტორების ბლოკირებით, რათა არ იგრძნოთ ტკივილი მაგრამ სინამდვილეში გამაყუჩებლების უმრავლესობა ასე არ მუშაობს.


What they do is they introduce a noise into the brain so that the neurons cannot understand each other.	სინამდვილეშ ისინი წარმოშობენ ხმაურს ტვინში ისე რომ ნეირონებს არ შეუძლიათ ერთმანეთის გაგება.


They are confused, and you cannot make a decision.	ისინი დაბნეულები არიან, მათ არ შეუძლიათ გადაწყვეტილებების მიღება.


So, while you're trying to make up your mind what the doctor, the surgeon, is doing while he's hacking away at your body, he's long gone.	ხოლო იმ დროის განმავლობაში როცა თქვენი ტვინი ცდილობს გაერკვიოს ყველაფერში ექიმი, ქირურგი რომელიც თქვენს სხეულში იქექებოდა დიდი ხნის წასულია


He's at home having tea.	ის უკვე სახლშია, ჩაის გეახლებათ.


(Laughter) So, when you walk up to a door and you open it, what you compulsively have to do to perceive is to make decisions, thousands of decisions about the size of the room, the walls, the height, the objects in this room.	(სიცილი) ასე, რომ როცა თქვეთ მიხვალთ კარებთან და გააღებთ მას, ის რაც უნდა გააკეთოთ არის აღიქვათ მიიღოთ გადაწყვეტილებები ათასობით გადაწყვეტილებები ოთახის ზომის კედლის და სხვა ობიექტების ზომების შესახებ ოთახში.


99 percent of what you see is not what comes in through the eyes.	99 პროცენტი იმისა თუ რასაც ხედავთ არ არის ის რაც თქვენი თვალების საშუალებით შემოდის თქვენში


It is what you infer about that room.	ეს არის ის თუ რას ფიქრობთ თქვენ ამ ოთახზე.


So I can say, with some certainty, "I think, therefore I am."	ამიტომ დანამდვილებით შემიძლია გითხრათ "მე ვაზროვნებ, ამიტომაც ვარსებობ"


But I cannot say, "You think, therefore you are," because "you" are within my perceptual bubble.	მაგრამ არ შემიძლია ვთქვა, "თქვენ აზროვნებთ და ამიტომაც თქვენ არსებობთ" იმიტომ რომ თქვენ ჩემი წარმოსახვის სფეროში ხართ.


Now, we can speculate and philosophize this, but we don't actually have to for the next hundred years.	რა თქმა უნდა ამის გარშემო შეიძლება სპეკულირება და ფილოსოფიური ანალიზი, მაგრამ ეს ყველაფერი შეიძლება შემდეგი ასი წლის განმავლობაში არ დაგვჭირდება.


We can ask a very concrete question.	ჩევნ შეგვიძლია დავსვათ ძალიან კონკრეტული შეკითხვა.


"Can the brain build such a perception?"	"შეუძლია თუ არა ტვინს შექმნას ასეთი აღქმა?"


Is it capable of doing it?	აქვს თუ არა ამის რესურსი?


Does it have the substance to do it?	აქვს თუ არა მას საკმარისი მასალა ამისთვის?


And that's what I'm going to describe to you today.	სწორედ ეს არის ის რის შესახებაც მინდა დღეს გესაუბროთ.


So, it took the universe 11 billion years to build the brain.	საყაროს ტვინის შესაქმნელად დასჭირდა 11 მილიარდი წელი.


It had to improve it a little bit.	მას ოდნავ გაუმჯობესება გახდა საჭირო.


It had to add to the frontal part, so that you would have instincts, because they had to cope on land.	შემდგომში მას წინა ნაწილი დაემატა, რათა ინსტიქტები გვქონოდა, იმტომ რომ მათ ხმელეთზე დასჭირდათ ბრძოლა გადარჩენისათვის.


But the real big step was the neocortex.	მაგრამ ყველაზე დიდი ნაბიჯი იყო ტვინის ქერქი (ნეოკორტექსი)


It's a new brain. You needed it.	ეს არის ახალი ტვინი. ის საჭირო გახდა.


The mammals needed it because they had to cope with parenthood, social interactions, complex cognitive functions.	ძუძუმწოვრებს დასჭირდათ ის იმიტომ რომ ისინი მშობლის ფუნქციებს ასრულებდნენ სოციალურად ურთიერთქმედებდნენ, ქონდათ კომპლექსური შემეცნებითი ფუნქციები.


So, you can think of the neocortex actually as the ultimate solution today, of the universe as we know it.	თქვენ უკვე წარმოიდგინეთ ნეოკორტექსი როგორც საბოლო გადაწყვეტილება დღევანდელი სამყაროსათვის რომელსაც ჩვენ ვიცნობთ.


It's the pinnacle, it's the final product that the universe has produced.	ეს არის მწვერვალი, ეს არის საბოლო პროდუქტი რომელიც სამყარომ აწარმოა.


It was so successful in evolution that from mouse to man it expanded about a thousandfold in terms of the numbers of neurons, to produce this almost frightening organ, structure.	ის ისეთი წარმატებული იყო ევოლუციურად რომ თაგვიდან ადამიანამდე გაფართოვდა იმდენად და ათასჯერ მეტი ნეირონი აქვს იმისთვის რომ აწარმოოს საკმაოდ გასაოცარი ორგანო, სტრუქტურა.


And it has not stopped its evolutionary path.	და ის არ შეჩერებულა მისი ევოლუციის გზაზე.


In fact, the neocortex in the human brain is evolving at an enormous speed.	სინამდვილეში ნეოკორტექსი ადამიანის ტვინში ვითარდება არანორმალური სიჩქარით.


If you zoom into the surface of the neocortex, you discover that it's made up of little modules, G5 processors, like in a computer.	თუ გავადიდებთ ტვინის ქერის ზედაპირს დავინახათ რომ ის შედგება პატარა მოდულებისაგან, როგორც G5 პროცესორები კომპიუტერში


But there are about a million of them.	მაგრამ იქ მათი რიცხვი მილიონია


They were so successful in evolution that what we did was to duplicate them over and over and add more and more of them to the brain until we ran out of space in the skull.	ისინი იმდენად სრუყოფილად განვითარდნენ რომ რომ ჩვენ ისინი გავამრავლეთ ყოველ ჯერზე, მეტი და მეტი ჩვენს ტვინში მანამ სანამ არ მივაღწიეთ თავის ქალის საზღვრებს


And the brain started to fold in on itself, and that's why the neocortex is so highly convoluted.	და ტვინმა დაიწყო თავის თავში ჩახვევა ამიტომაც ნეოკორტექსი ძალიან ბევრი ხვეულებისგან შედგება.


We're just packing in columns, so that we'd have more neocortical columns to perform more complex functions.	ჩვენ უბრალოდ ვალაგებთ სვეტებს ამიტომაც რაც უფრო მეტი ნეოკორტექსული სვეტი გვაქვს შეგვიძლია შევასრულოთ უფრო რთული ფუნქციები


So you can think of the neocortex actually as a massive grand piano, a million-key grand piano.	ის შეგიძლიათ წარმოიდგინოთ, როგორც მასიური როიალი როიალი მილიონი კლავიშით


Each of these neocortical columns would produce a note.	ყოველი ამ სვეტთაგანი წარმოშობს ნოტს


You stimulate it; it produces a symphony.	სტიმულირების შემთხვევაში ის აწარმოებს სიმფონიას.


But it's not just a symphony of perception.	მაგრამ ეს მხოლოდ აღქმის სიმფონია არ არის.


It's a symphony of your universe, your reality.	ეს არის თქვენი სამყაროს, თქვენი რეალობის სიმფონია.


Now, of course it takes years to learn how to master a grand piano with a million keys.	და რა თქმა უნდა წლებია იმისთვის საჭირო რომ ვისწავლოთ მილიონ კლავიშიან როიალზე დაკვრა.


That's why you have to send your kids to good schools, hopefully eventually to Oxford.	ამიტომაც ვაგზავნით ჩვენს ბავშვებს რჩეულ სკოლებში, მათ შორის ოქსფორდში.


But it's not only education.	მაგრამ ეს მხოლოდ განათლება არ არის.


It's also genetics.	გენეტიკაცაა


You may be born lucky, where you know how to master your neocortical column, and you can play a fantastic symphony.	თვენ შეიძლება დაიბადოთ იღბლიანები ან იცოდეთ როგორ განივითაროთ ნეოკორტექსის სვეტი და გეცოდინებათ როგორ დაუკრათ ფანტასტიური სიმფონია


In fact, there is a new theory of autism called the "intense world" theory, which suggests that the neocortical columns are super-columns.	ასევე არსებობს თეორია აუტიზმის შესახებ რომელსაც "ინტენსიური სამყაროს" თეორია ქვია, რომელიც ამბობს რომ ნეოკორტექსის სვეტები არის სუპერ-სვეტები


They are highly reactive, and they are super-plastic, and so the autists are probably capable of building and learning a symphony which is unthinkable for us.	რომ ისინი არიან მაღალრეაქტიული და სუპერ-პლასტიკურები, ამიტომაც აუტისტებს შეუძლიათ ააშენონ და შეისწავლონ ისეთი სიმფონია როგორიც ჩვენთვის წარმოუდგენელია


But you can also understand that if you have a disease within one of these columns, the note is going to be off.	მაგრამ თქვენ შეგიძლიათ გაიგოთ თუ ავად ხართ რომელიმე სვეტი ვერ აწარმოებს ნოტს


The perception, the symphony that you create is going to be corrupted, and you will have symptoms of disease.	აღქმა, სიმფონია რომელსაც თქვენ ქმნით მახინჯდება და თქვენ გექნებათ ავადმყოფობის სიმპტომები


So, the Holy Grail for neuroscience is really to understand the design of the neocoritical column -- and it's not just for neuroscience; it's perhaps to understand perception, to understand reality, and perhaps to even also understand physical reality.	ასე რომ ნეირომეცნიერების წმინდა გრაალი არის რეალურაგ გამოიკვლიოს ნეოკორეტქსის სვეტი და ეს მხოლოდ ნეირომეცნიერებას არ აინტერესებს გასაგები გახდება აღქმის, რეალობის და ფიზიკური რეალობის პრინციპები


So, what we did was, for the past 15 years, was to dissect out the neocortex, systematically.	რაც გავაკეთეთ ბოლო 15 წლის განმავლობაში იყო ის რომ ჩვენ სისტემურად დავშალეთ ნეიროკორტექსი.


It's a bit like going and cataloging a piece of the rainforest.	წარმოიდიგნეთ რომ ეს ძალიან გავს ტროპიკული ტყის მონაკვეთს


How many trees does it have?	რამდენი ხეა იქ?


What shapes are the trees?	რა ფორმისაა ხეები?


How many of each type of tree do you have? Where are they positioned?	რამდენი სხვა და სხვა ტიპის ხეა? სად არიან ისინი განლაგებული?


But it's a bit more than cataloging because you actually have to describe and discover all the rules of communication, the rules of connectivity, because the neurons don't just like to connect with any neuron.	მაგრამ საქმე გვაქვს არა მხოლოდ კატალოგიზაციასთან საიჭიროა დავადგინოთ კომუნიკაციის ყველა წესები, შეერთების პირობები, იმიტომ რომ ნეირონები არ უერთებიან ნებისმიერ ნეირონს.


They choose very carefully who they connect with.	ისინი გულდასმით ირჩევენ პარტნიორებს.


It's also more than cataloging because you actually have to build three-dimensional digital models of them.	ეს კატალოგიზაციაზე მეტია იმიტომ, რომ საჭიროა ააშენოთ მათი სამ-განზომილებიანი ციფრული მოდელი.


And we did that for tens of thousands of neurons, built digital models of all the different types of neurons we came across.	ჩევნ შევქმენთი ათობით ათასი ნეირონი შევქმენით სხვა და სხვა ტიპის ციფრული მოდელები იმ ნეირონებისა რომლებიც შევისწავლეთ.


And once you have that, you can actually begin to build the neocortical column.	ამის ყველაფრის შექმნის შემდეგ შესაძლებელია ნეოკორტექსის სვეტის შექმნა


And here we're coiling them up.	ჩვენ დავიწყეთ მათი შეკვრა


But as you do this, what you see is that the branches intersect actually in millions of locations, and at each of these intersections they can form a synapse.	მაგრამ როგორც ხედავთ ტოტები ერთმანეთს კვეთს მილიონობით წერტილში და ყოველ ამ გადაკვეთაზე ფორმირდება სინაპსი


And a synapse is a chemical location where they communicate with each other.	სინაპსი არის ქიმიური ორგანო სადაც ნეირონების კომუნიკაცია ხდება


And these synapses together form the network or the circuit of the brain.	და ყველა ეს სინაპსი ერთდროულად არის თავის ტვინის ქსელური ინფრასტრუქტურა


Now, the circuit, you could also think of as the fabric of the brain.	ქსელები, შეგიძლიათ წარმოიდგინოთ როგორც ტვინის ქსოვილი


And when you think of the fabric of the brain, the structure, how is it built? What is the pattern of the carpet?	და როცა ფიქრობთ ტვინის ქსოვილზე, მის სტრუქტურაზე, როგორ არის ის აშენებული?


You realize that this poses a fundamental challenge to any theory of the brain, and especially to a theory that says that there is some reality that emerges out of this carpet, out of this particular carpet with a particular pattern.	რა ორნამენტია ხალიჩაზე? მიხვდებით რომ ეს არის ტვინის ნებისმიერი თეორიის ფუნდამენტალური ამოცანა, და განსაკუთრებით იმ თეორიის რომელიც ამბობს რომ არსებობს რაღაც რეალობა რომესაც წარმოშობს ეს საპროექტო ნახაზები მისი დიზაინის შესაბამისად გარკვეული კანონზომიერებით.


The reason is because the most important design secret of the brain is diversity.	ტვინის მოწყობის ყველაზე მნიშვნელოვანი საიდუმლო არის მრავალფეროვნება.


Every neuron is different.	ყოველი ნირონი განსხვავებულია.


It's the same in the forest. Every pine tree is different.	როგორც ტყეში, სადაც ყოველი ნაძვი უნიკალურია.


You may have many different types of trees, but every pine tree is different. And in the brain it's the same.	შესაძლოა იყოს სხვა და სხვა ტიპის ხეები მაგრამ ერთი ჯიშის ყოველი ხე ერთმანეთისგან მაინც განსხვავდება.


So there is no neuron in my brain that is the same as another, and there is no neuron in my brain that is the same as in yours.	ტვინიც იგივეა. ჩემს ტვინში არ არის ორი ერთნაირი ნეირონი. ასევე ჩემს ტვინში არ არის არც ერთი ზუსტად ისეთი ნეირონი როგორიც თქვენში.


And your neurons are not going to be oriented and positioned in exactly the same way.	და თქვენი ნეირონები არ არის ზუსტად ისევე განლაგებული როგორც ჩემს ტვინში


And you may have more or less neurons.	თქ თქვენ შესაძოა გქონდეთ უფორ მეტი ან უფრო ნაკები ნეირონი


So it's very unlikely that you got the same fabric, the same circuitry.	ამიტომაც ძალიან ნაკლებია იმის ალბათობა რომ თქვენ გაქვს იგივე ქსოვილი იგივე ქსელებით.


So, how could we possibly create a reality that we can even understand each other?	მაშინ როგორ იქმენბა რეალობა სადაც ჩვენ შეგვიძლია ერთმანეთს გავუგოთ?


Well, we don't have to speculate.	სპეკულირება საჭირო არ არის.


We can look at all 10 million synapses now.	ჩვენა შეგვიძლია დავაკვირდეთ 10 მილიონ სინაპსს.


We can look at the fabric. And we can change neurons.	ჩევნ შეგვიძლია დავაკვირდეთ ქსოვილს. და შევცვალოთ ნეირონები.


We can use different neurons with different variations.	ჩვენ შეგვიძლია გამოვიყენოთ სხვა და სხვა ნეირონები სხვა და სხვა ვარიაციებით/


We can position them in different places, orient them in different places.	შგვიძლია ვუცვალოთ ადგილმდებარეობა, ორიენტაცია


We can use less or more of them.	ვცვალოთ მათი რაოდენობა


And when we do that what we discovered is that the circuitry does change.	და როცა ამას ვაკეთებდით აღმოვაჩინეთ, რომ ქსელი იცვლება.


But the pattern of how the circuitry is designed does not.	მაგრამ ქსელის მუშაობის კანონზომიერებები უცვლელი რჩება.


So, the fabric of the brain, even though your brain may be smaller, bigger, it may have different types of neurons, different morphologies of neurons, we actually do share the same fabric.	ასე, რომ ტვინის ქარხანა რომელიც შეიძლება იყოს დიდი, პატარა ჰქონდეს სხვა და სხვა ტიპის ნეირონები, განსხვავებული ნეირონული მორფოლოგია, მაინც მუშაობს როგორც ერთი ქარხანა


And we think this is species-specific, which means that that could explain why we can't communicate across species.	და ჩვენ ვფიქრობთ, რომ განსხვავება არის სახეობებს შორის რაც ადვილად ხსნის იმას, რომ ჩვენ არ შეგვიძლია სხვა სახეობებთან კომუნიკაცია.


So, let's switch it on. But to do it, what you have to do is you have to make this come alive.	მოდით ავამუშაოთ მოდელი. ამისათვის ჩვენ მისი გაცოცხლება დაგვჭირდება.


We make it come alive with equations, a lot of mathematics.	ჩვენ მას ვაცოცხლებთ განტოლებებით, ძალიან ბევრი მათემატიკით.


And, in fact, the equations that make neurons into electrical generators were discovered by two Cambridge Nobel Laureates.	ცნობილია რომ განტოლებები რომლებიც ნეირონებს ელექტრულ გენერატორებად აქცევს აღმოაჩინეს კემბრიჯის უნივერსისტეტის ორმა ნობელის ლაურეტმა


So, we have the mathematics to make neurons come alive.	ასე რომ ჩვენ გვაქვს მათემატიკა იმისათვის რომ გავაცოცხლოთ ნეირონები.


We also have the mathematics to describe how neurons collect information, and how they create a little lightning bolt to communicate with each other.	ასევე გვაქვს იმის მათემატიკაც თუ როგორ აგროვებენ ნეირონები ინფორმაციას, და როგორ ქმნიან პატარა ნაპერწკალს ერთმანეთთან კომუნიკაციისთვის.


And when they get to the synapse, what they do is they effectively, literally, shock the synapse.	და როცა ისინი მიაღწევენ სინაპსს, ისინი ეფექტურად ელექტროშოკის მსგავსად


It's like electrical shock that releases the chemicals from these synapses.	ააქტიურებენ სინაპსს რაც ათავისუფლებს ქიმიურ ნივთიერებებს სინაპსიდან


And we've got the mathematics to describe this process.	და ჩვენ გვაქვს მათემატიკა ამ პროცესების აღსაწერად.


So we can describe the communication between the neurons.	ჩვენ შეგვიძლია აღვწეროთ კომუნიკაცია ნეირონებს შორის.


There literally are only a handful of equations that you need to simulate the activity of the neocortex.	არის გარკვეული რაოდენობის განტოლებები რომლებიც დაგვჭირდება ნეოკორტექსის აქტივობის სიმულაციისთვი


But what you do need is a very big computer.	მაგრამ ყველაზე მეტად ჩვენ გვჭირდება დიდი კომპიუტერი.


And in fact you need one laptop to do all the calculations just for one neuron.	ცნობილია რომ საჭიროა ერთი ჩვეულებრივი ლეპტოპი რომ ჩავატაროთ გამოთველები მხოლოდ ერთი ნეირონისთვის.


So you need 10,000 laptops.	საჭიროა 10,1000 ლეპტოპი.


So where do you go? You go to IBM, and you get a supercomputer, because they know how to take 10,000 laptops and put it into the size of a refrigerator.	ვის შეუძლია ეს? რა თქმ უნდა IBM-ს, რომელიც მოგვცემს სუპერკომპიუტერს, იმიტომ რომ მათ იციან თუ როგორ უნდა მოათავსონ 10,000 ლეპტოპი ჩვეულებრივი მაცივრის მოცულობაში.


So now we have this Blue Gene supercomputer.	ასე რომ ჩვენ გვაქვს Blue Gene სუპერკომპიუტერი.


We can load up all the neurons, each one on to its processor, and fire it up, and see what happens.	ჩევნ შეგვიძლია ჩავტვირთოთ ყველა ნეირონი, ყოველი მათგანი თითოეულ პროცესორზე, ჩავრთოთ და დავაკვირდეთ თუ რა მოხდება.


Take the magic carpet for a ride.	გავისეირნოთ ჯადოსნური ხალიჩით.


Here we activate it. And this gives the first glimpse of what is happening in your brain when there is a stimulation.	ჩვენ გავააქტიურეთ ის. და მან მოგვცა პირველი წარმოდგენა იმისა თუ რა ხდება თქვენს ტვინში როცა მიმდინარეობს სიმულაცია.


It's the first view.	ეს არის პირველი ცდა.