And what happens as a result of this is, when those parties are elected, and inevitably they fail, or inevitably they make political mistakes, democracy takes the blame for their political mistakes.	ამის შედეგად ხდება ის, რომ როცა ამ პარტიებს ირჩევენ და ისინი გარდაუვლად მარცხს განიცდიან, ან გარდაუვლად უშვებენ პოლიტიკურ შეცდომებს, მათ პოლიტიკურ შეცდომებში დამნაშავედ დემოკრატია აღიქმება


And then people say, "We've tried democracy. It doesn't really work.	და შემდეგ ხალხი ამბობს: "ჩვენ ვცადეთ დემოკრატია.


Let's bring the military back again."	ის არ მუშაობს. მოდით, ისევ სამხედრო მმართველობა დავაბრუნოთ"


And the fourth reason, I believe, is what I've labeled here on the slide as the ideology of resistance.	და მეოთხე მიზეზი, ჩემი აზრით, არის რასაც მე ამ სლაიდზე წინააღმდეგობის იდეოლოგია დავარქვი.


What I mean by that is, if the world superpower today was a communist, it would be much easier for democracy activists to use democracy activism as a form of resistance against colonialism, than it is today with the world superpower being America, occupying certain lands and also espousing democratic ideals.	ამაში იმას ვგულისხმობ, რომ თუ მსოფლიოს ზესახელმწიფო კომუნისტური იქნებოდა, დემოკრატი აქტივისტებისთვის ბევრად უფრო მარტივი იქნებოდა, დემოკრატიული აქტივიზმის გამოყენება, როგორც წინააღმდეგობის ფორმა კოლონიალიზმის საპირისპიროდ, ვიდრე დღეს, როცა მსოფლიოს ზესახელწმიფო ამერიკაა, რომელსაც რაღაც ტერიტორიები აქვს დაკავებული და ასევე დემოკრატიულ აზრებს იზიარებს.


So roughly these four reasons make it a lot more difficult for democratic culture to spread as a civilizational choice, not merely as a political choice.	მაშ, ეს ოთხი მიზეზი ართულებს დემოკრატიული კულტურის გავრცელებას, როგორც ცივლიზაციური არჩევანი და არა როგორც მხოლოდ პოლიტიკური არჩევანი.


When talking about those reasons, let's break down certain preconceptions.	როცა ამ ოთხ მიზეზზე ვსაუბრობთ, მოდით გავშალოთ ზოგიერთი წინასწარგაწყობა.


Is it just about grievances?	არის თუ არა ამ ყველაფრის მიზეზი მხოლოდ უკმაყოფილება?


Is it just about a lack of education?	არის თუ არა ამ ყველაფრის მიზეზი მხოლოდ განათლების ნაკლებობა?


Well statistically, the majority of those who join extremist organizations are highly educated.	სტატისტიკურად მათ უმრავლესობას, ვინც ექსტრემისტულ ორგანიზაციებში გაწევრიანდა კარგი განათლება აქვს.


Statistically, they are educated, on average, above the education levels of Western society.	სტატისტიკურად მათი განათლების საშუალო დონე დასავლური საზოგადოების განათლების დონეზე მაღალია.


Anecdotally, we can demonstrate that if poverty was the only factor, well Bin Laden is from one of the richest families in Saudi Arabia.	გამოცდილებიდან შეგვიძლია ვთქვათ, სიღარიბე რომ იყოს ერთადერთი ფაქტორი, მაშინ ბინ ლადენი ერთ-ერთი უმდიდრესი საუდის არაბეთის ოჯახიდანაა.


His deputy, Ayman al-Zawahiri, was a pediatrician -- not an ill-educated man.	მისი მოადგილე, აიმან ალ-ზაუაჰირი, პედიატრი იყო, არც ისე გაუნათლებელი.


International aid and development has been going on for years, but extremism in those societies, in many of those societies, has been on the rise.	საერთაშორისო დახმარება და განვითარება წლების მანძილზე მიმდინარეობს, მაგრამ ექსტრემიზმი ამ საზოგადოებების უმრავლესობაში აღმავლობას განიცდის.


And what I believe is missing is genuine grassroots activism on the ground, in addition to international aid, in addition to education, in addition to health.	ჩემი აზრით რაც გვაკლია, ჭეშმარიტი სახალხო აქტივიზმია ადგილზე, საერთაშორისო დახმარებასთან ერთად, განათლებასთან ერთად, ჯანმრთელობასთან ერთად.


Not exclusive to these things, but in addition to them, is propagating a genuine demand for democracy on the ground.	არა მათ მაგივრად, არამედ მათთან ერთად დემოკრატიის ჭეშმარიტი მოთხოვნის პროპაგანდა ადგილზე.


And this is where I believe neoconservatism had it upside-down.	ეს არის სადაც მგონია, ნეოკონსერვატიზმი უკუღმა მუშაობს.


Neoconservatism had the philosophy that you go in with a supply-led approach to impose democratic values from the top down.	ნეოკონსერვატიზმის ფილოსოფია იყო, რომ მიწოდებაა წამყვანი, ანუ დემოკრატიული ღირებულებების ზემოდან თავს მოხვევა.


Whereas Islamists and far-right organizations, for decades, have been building demand for their ideology on the grassroots.	მაშინ როცა ისლამისტი და ულტრა-მემარჯვენე ორგანიზაციები, ათწლეულებია მათ იდეოლოგიაზე მოთხოვნას სახალხო მოძრაობაზე აგებენ.


They've been building civilizational demand for their values on the grassroots, and we've been seeing those societies slowly transition to societies that are increasingly asking for a form of Islamism.	ისინი მათ ღირებულებებზე ცივილიზაციურ მოთხოვნას აგებენ სახლახო მოძრაობაზე და ჩვენ ვხედავთ, რომ ეს საზოგადოებები გარდაიქმნებიან საზოგადოებებად, რომლებიც მზარდად ითხოვენ ისლამიზმის ფორმებს.


Mass movements in Pakistan have been represented after the Arab uprisings mainly by organizations claiming for some form of theocracy, rather than for a democratic uprising.	არაბული ამბოხებების შემდეგ პაკისტანში მასობრივი მოძრაობები გამოჩნდა, ძირითადად იმ ორგანიზაციებისგან, რომლებიც დემოკრატიის ნაცვლად, თეოკრატიის რომელიღაც ფორმას ითხოვენ.


Because since pre-partition, they've been building demand for their ideology on the ground.	რადგან დაყოფის შემდეგ, ისინი ადგილზე აგებდნენ მოთხოვნას მათ იდეოლოგიაზე.


And what's needed is a genuine transnational youth-led movement that works to actively advocate for the democratic culture -- which is necessarily more than just elections.	საჭიროა ჭეშმარიტი ტრანსნაციონალური ახალგაზრდული მოძრაობა, რომელიც აქტიურად იცავს დემოკრატიულ კულტურას, რაც აუცილებლად უფრო მეტია, ვიდრე მხოლოდ არჩევნები. მაგრამ სიტყვის თავისუფლების გარეშე


But without freedom of speech, you can't have free and fair elections.	ვერ გექნებათ თავისუფალი და სამართლიანი არჩევნები.


Without human rights, you don't have the protection granted to you to campaign.	ადამიანის უფლებების გარეშე, არ გაქვთ დაცვა კამპანიის ჩატარებისთვის.


Without freedom of belief, you don't have the right to join organizations.	რწმენის თავისუფლების გარეშე, არ გაქვთ ორგანზაციებში გაწევრიანების უფლება.


So what's needed is those organizations on the ground advocating for the democratic culture itself to create the demand on the ground for this culture.	ამიტომ საჭიროა ორგანიზაციები ადგილზე, რომლებიც იცავენ თავად დემოკრატიულ კულტურას, იმისთვის რომ ადგილზე შექმნან ამ კულტურაზე მოთხოვნა.


What that will do is avoid the problem I was talking about earlier, where currently we have political parties presenting democracy as merely a political choice in those societies alongside other choices such as military rule and theocracy.	ეს თავიდან აგვაცილებს იმ პრობლემას, რომელზეც ზემოთ გითხარით, როცა ამჟამად პოლიტიკური პარტიები დემოკრატიას სთავაობენ როგორც მხოლოდ პოლიტიკურ არჩევანს იმ საზოგადოებებში, სხვა არჩევანთან ერთად, როგორებიცაა სამხედრო მმართველობა და თეოკრატია.


Whereas if we start building this demand on the ground on a civilizational level, rather than merely on a political level, a level above politics -- movements that are not political parties, but are rather creating this civilizational demand for this democratic culture.	მაშინ როცა, თუ ამ მოთხოვნის აგებას ადგილზე დავიწყებთ, მხოლოდ პოლიტიკურის ნაცვლად, ცივილიზაციის დონეზე... პოლიტიკაზე უფრო მაღალ დონეზე... მოძრაობები, რომლებიც არ არიან პოლიტიკური პარტიები, არამედ ქმნიან ამ ცივილიზაციურ მოთხოვნას დემოკრატიული კულტურისთვის,


What we'll have in the end is this ideal that you see on the slide here -- the ideal that people should vote in an existing democracy, not for a democracy.	რასაც ბოლოს მივიღებთ არის ეს იდეალი, რომელსაც სლაიდზე ხედავთ... იდეალს, რომ ხალხმა ხმა უნდა მისცეს არსებული დემოკრატიის პირობებში, და არა დემოკრატიას.


But to get to that stage, where democracy builds the fabric of society and the political choices within that fabric, but are certainly not theocratic and military dictatorship -- i.e. you're voting in a democracy, in an existing democracy, and that democracy is not merely one of the choices at the ballot box.	ამ ეტაპზე მისასვლელად, როცა დემოკრატია შეადგენს საზოგადოების ქსოვილს და პოლიტკური არჩევანი ამ ქსოვილში ხდება, მემარცხენე, ან მემარჯვენე, მაგრამ ის ნამდვილად არ არის თეოკრატია და სამხედრო დიქტატურა. ანუ, თქვენ ხმას აძლევთ დემოკრატიის პირობებში, უკვე არსებულ დემოკრატიაში და რომ დემოკრატია არაა მხოლოდ ერთ-ერთი პოლიტიკური არჩევანი საარჩევნო ბიულეტენში.


To get to that stage, we genuinely need to start building demand in those societies on the ground.	ამ ეტაპზე მისასვლელად, ჩვენ ნამდვილად უნდა დავიწყოთ მოთხოვნის აგება იმ საზოგადოებებში ადგილებზე.


Now to conclude, how does that happen?	რომ დავასრულოთ, როგორ ხდება ეს?


Well, Egypt is a good starting point.	ეგვიპტე კარგი იქნებოდა დასაწყისისთვის.


The Arab uprisings have demonstrated that this is already beginning.	არაბულმა ამბოხებებმა დაგვანახა, რომ ეს უკვე იწყება.


But what happened in the Arab uprisings and what happened in Egypt was particularly cathartic for me.	მაგრამ რაც არაბულ ამბოხებებზე და ეგვიპტეში მოხდა, კათარზისი იყო განსაკუთრებით ჩემთვის.


What happened there was a political coalition gathered together for a political goal, and that was to remove the leader.	შედგა პოლიტიკური კოალიცია, რომელიც გაერთიანდა პოლიტიკური მიზნის გარშემო, ლიდერის გადასაყენებლად.


We need to move one step beyond that now.	ჩვენ ახლა ამაზე უფრო შორს წასვლა გვჭირდება.


We need to see how we can help those societies move from political coalitions, loosely based political coalitions, to civilizational coalitions that are working for the ideals and narratives of the democratic culture on the ground.	ჩვენ უნდა ვნახოთ როგორ შევძლებთ ამ საზოგადოებებს დავეხმაოთ პოლიტიკური კოალიციებიდან, სუსტ ფუნდამენტიანი პოლიტიკური კოალიციებიდან, ცივილიზაციურ კოალიციებად გადაიქცნენ, რომლებიც მუშაობენ აზრებზე და ნარატივებზე, დემოკრატიული კულტურისთვის ადგილზე.


Because it's not enough to remove a leader or ruler or dictator.	ვინაიდან ლიდერის, მმართველის ან დიქტატორის გადაყენება საკმარისი არაა.


That doesn't guarantee that what comes next will be a society built on democratic values.	ეს არ იძლევა იმის გარანტიას, რომ რაც შემდეგ იქნება, იქნება დემოკრატიულ ღირებულებებზე აგებული საზოგადოება.


But generally, the trends that start in Egypt have historically spread across the MENA region, the Middle East and North Africa region.	ზოგადად კი, ტენდენცია რომელიც ეგვიპტეში დაიწყო ისტორიულად გავრცელდა "მენა"-ს რეგიონზე, ახლო აღმოსავლეთის და ჩრდილოეთ აფრიკის რეგიონებზე.


So when Arab socialism started in Egypt, it spread across the region.	როცა არაბული სოციალიზმი დაიწყო ეგვიპტეში, ის გავრცელდა რეგიონში.


In the '80s and '90s when Islamism started in the region, it spread across the MENA region as a whole.	80-იანებში და 90-იანებში, როცა ისლამიზმი დაიწყო რეგიონში, ის გავრცელდა მთელ "მენა"-ს რეგიონზე


And the aspiration that we have at the moment -- as young Arabs are proving today and instantly rebranding themselves as being prepared to die for more than just terrorism -- is that there is a chance that democratic culture can start in the region and spread across to the rest of the countries that are surrounding that.	და მისწრაფება, რომელიც ამ მომენტში გვაქვს... როგორც ახალგაზრდა არაბები ადასტურებენ დღეს და მყისვე ახდენენ საკუთარი თავის გარდაქმნას, რომ მზად არიან მოკვდნენ რაღაც ტერორიზმზე უფრო მეტისთვის... არის ის, რომ არსებობს შანსი, რომ დემოკრატიული კულტურა შეიძლება დაიწყოს რეგიონში და გავრცელდეს სხვა გარშემო მყოფ ქვეყნებში.


But that will require helping these societies transition from having merely political coalitions to building genuinely grassroots-based social movements that advocate for the democratic culture.	მაგრამ ამას დახმარება დასჭირდება, რომ საზოგადოებების ტრანსფორმაცია მოხდეს, მხოლოდ პოლიტიკური კოალიციებიდან ჭეშმარიტ სახალხო სოციალური მოძრაობების მშენებლობად, რომლებიც დემოკრატიულ კულტურას იცავს.


And we've made a start for that in Pakistan with a movement called Khudi, where we are working on the ground to encourage the youth to create genuine buy-in for the democratic culture.	ჩვენ ეს დავიწყეთ პაკისტანში, მოძრაობით სახელად "ხუდი", სადაც ჩვენ ვმუშაობთ ადგილზე ახალგაზრდების წასახალისებლად, რომ შექმნან ჭეშმარიტი მოთხოვნა დემოკრატიულ კულტურაზე.


And it's with that thought that I'll end.	ამ მოსაზრებით დავასრულებ.


And my time is up, and thank you for your time.	ჩემი დრო ამოიწურა და მადლობა, რომ დრო დამითმეთ


(Applause)	(აპლოდისმენტები)


It is a dream of mankind to fly like a bird.	ეს კაცობრიობის ოცნებაა ჩიტივით ფრენა


Birds are very agile.	ფრინველები ძალიან მოძრავები არიან


They fly, not with rotating components, so they fly only by flapping their wings.	ისინი ფრენენ, არა მბრუნავი კომპონენტებით, არამედ მხოლოდ მათი ფრთების რხევით.


So we looked at the birds, and we tried to make a model that is powerful, ultralight, and it must have excellent aerodynamic qualities that would fly by its own and only by flapping its wings.	ჩვენ ვაკვირდებოდით ფრინველებს, და ვცადეთ შეგვექმნა მოდელი ეს უნდა იყოს ძლიერი, ზე მსუბუქი, და მას უნდა ქონდეს ჩინებული აეროდინამიკური მახასიათებლები რომელიც თავისით იფრენს მხოლოდ ფრთების რხევით.


So what would be better than to use the herring gull, in its freedom, circling and swooping over the sea, and to use this as a role model?	რა იქნება უკეთესი გამოსაყენებლად თუარა ზღვის თავზე მონავარდე თოლია. ჩვენ თოლია გამოვიყენეთ მოდელად.


So we bring a team together.	მოკლედ ჩვენ შევიკრიბეთ გუნდი.


There are generalists and also specialists in the field of aerodynamics, in the field of building gliders.	აქ არიან სხვადასხვა პროფესიის მქონე ადამიანები, სპეციალისტები აეროდინამიკის სფეროდან პლანერების დამპროექტებლები.


And the task was to build an ultralight indoor-flying model that is able to fly over your heads.	ამოცანა იყო შექმნილიყო ზემსუბუქი ოთახის მფრინავი მოდელი რომელსაც შეუძლია იფრინოს თქვენს თავებს ზემოთ.


So be careful later on.	ასე რომ ფრთხილად იყავით მოგვიანებით


(Laughter) And this was one issue: to build it that lightweight that no one would be hurt if it fell down.	და ეს იყო ერთი ამოცანა: შექმნილიყო ულტრა მსუბუქი აპარატი რომელიც არავის დააშავებდა თუ ჩამოვარდებოდა


So why do we do all this?	მოკლედ რატომ გავაკეთეთ ეს ყველაფერი?


We are a company in the field of automation, and we'd like to do very lightweight structures because that's energy efficient, and we'd like to learn more about pneumatics and air flow phenomena.	ჩვენ ვართ კომპანია, ავტომატიზაციის სფეროში. და ჩვენ გვინდა ძალიან მსუბუქი სტრუქტურების კეთება ენერგო ეფექტურობის გამო. ჩვენ გვსურს ვიცოდეთ მეტი პნევმატიკისა და ჰაერის ნაკადის ფენომენზე.


So I now would like you to put your seat belts on and put your hats on.	ახლა მე მინდა რომ თქვენ შეიკრათ უსაფრთხოების ღვედები და დაიხუროთ თქვენი ქუდები


So maybe we'll try it once -- to fly a SmartBird.	შეიძლება ჩვენ ერთხელ ვცადოთ SmartBird-ის გაფრენა


Thank you.	მადლობთ


(Applause) (Cheers) (Applause) (Applause ends) (Applause) So we can now look at the SmartBird.	(აპლოდისმენტები) (აპლოდისმენტები) (აპლოდისმენტები) ჩვენ შეგვიძლია ჩავიხედოთ SmartBird-ში


So here is one without a skin.	აქ არის ის ტყავის გარეშე.


We have a wingspan of about two meters.	ჩვენ გვაქვს ფრთების შლილი ორი მეტრი.


The length is one meter and six, and the weight is only 450 grams.	სიგრძე არის ერთი და ექვსი მეტრი. და წონა არის მხოლოდ 450 გრამი.


And it is all out of carbon fiber.	და ეს ყველაფერი ნახშირბადის ბოჭკოთია დამზადებული.


In the middle we have a motor, and we also have a gear in it, and we use the gear to transfer the circulation of the motor.	შუაში ჩვენ გვაქვს მოტორი, და ასევე ჩვენ გვაქვს გადაცემის მექანიზმი ჩვენ ვიყენებთ მექანიზმს რათა მოტორის ცირკულაცია გადავცეთ ფრთებს.


So within the motor, we have three Hall sensors, so we know exactly where the wing is.	მოტორში ჩვენ გვაქვს სამი დამაკავშირებელი სენსორი ჩვენ ვიცით ზუსტად სად არის ფრთა.


And if we now beat up and down -- (Mechanical sounds) We have the possibility to fly like a bird.	და თუ ჩვენ ახლა ვაკონტროლებთ ზემოთ და ქვემოთ გვაქვს შესაძლებლობა ვიფრინოთ როგორც ფრინველმა.


So if you go down, you have the large area of propulsion, and if you go up, the wings are not that large, and it is easier to get up.	თუ ჩახვალთ ქვემოთ თქვენ გაქვთ ფართო არეალი ბიძგისთვის და თუ ახვალთ მაღლა, ფრთები არაა ასეთი ფართო, და ადვილი მაღლა აწევა,


So, the next thing we did, or the challenges we did, was to coordinate this movement.	შემდეგი რაც ჩვენ გავაკეთეთ, ან რა გამოწვევებივ გადავლახეთ იყო ამ მოძრაობის კორდინირება.


We have to turn it, go up and go down.	ჩვენ უნდა აგვემოძრავებინა ის მაღლა და დაბლა.


We have a split wing.	ჩვენ გვაქვს დანაწევრებული ფრთა


With the split wing, we get the lift at the upper wing, and we get the propulsion at the lower wing.	დანაწევრებული ფრთით ჩვენ ვწევთ ზემო ფრთას, და ვაძლევთ ბიძგს ქვემო ფრთას.


Also, we see how we measure the aerodynamic efficiency.	აქ ჩვენ ვხედავთ როგორ ვზომავთ ჩვენ აეროდინამიკურ ეფექტურობას


We had knowledge about the electromechanical efficiency and then we can calculate the aerodynamic efficiency.	ჩვენ გვაქვს ცოდნა ელექტრომექანიკურ ეფექტურობაზე და შემდეგ ჩვენ შეგვიძლია გამოვთვალოთ აეროდინამიკური ეფექტურობა.


So therefore, it rises up from passive torsion to active torsion, from 30 percent up to 80 percent.	ამიტომ ის იზრდება პასიური გრეხიდან აქტიურ გრეხამდე 30 პროცენტიდან 80 პროცენტამდე


Next thing we have to do, we have to control and regulate the whole structure.	შემდეგი რაც უნდა გავაკეთოთ ჩვენ უნდა გავაკონტროლოთ და დავარეგულიროთ მთელი სტრუქტურა.


Only if you control and regulate it, you will get that aerodynamic efficiency.	მხოლოდ მაშინ თუ აკონტროლებ და არეგულირებ მას მიიღებ აეროდინამიკურ ეფექტურობას.


So the overall consumption of energy is about 25 watts at takeoff and 16 to 18 watts in flight.	ენერგიის საერთო მოხმარება არის დაახლოებით 25 ვატი აფრენისას და 16 - 18 ვატი ფრენისას.


Thank you.	მადლობთ


(Applause) Bruno Giussani: Markus, we should fly it once more.	(აპლოდისმენტები) ბრუნო გიუსანი: მარკუს მე ვფიქრობ კიდევ ერთხელ უნდა გავაფრინოთ იგი.


Markus Fischer: Yeah, sure.	მარკუს ფიშერი: დიახ უეჭველად


(Audience) Yeah!	(სიცილი)


(Laughter) (Gasps) (Cheers) (Applause)	(შეძახილები) (მოწონების შეძახილები) (აპლოდისმენტები)


I'm going to talk today about the pleasures of everyday life.	მე დღეს გესაუბრებით ყოველდღიური ცხოვრების სიამოვნებებზე,


But I want to begin with a story of an unusual and terrible man.	მაგრამ მინდა ერთ უჩვეულო და საშინელ პიროვნებაზე ამბით დავიწყო.


This is Hermann Goering.	ეს ჰერმან გერინგია.


Goering was Hitler's second in command in World War II, his designated successor.	გერინგი მეორე კაცი იყო ჰიტლერის შემდეგ, მეორე მსოფლიო ომის დროს. ის მისი გამოკვეთლი მემკვიდრე იყო


And like Hitler, Goering fancied himself a collector of art.	და როგორც ჰიტლერი, გერინგიც ხელოვნების კოლექციონერი იყო.


He went through Europe, through World War II, stealing, extorting and occasionally buying various paintings for his collection.	მეორე მსოფლიო ომის დროს, ის ევროპაში დადიოდა, იპარავდა, სძალავდა და ზოგჯერ ყიდულობდა სხვადასხვა ნახატებს საკუთარი კოლექციისთვის.


And what he really wanted was something by Vermeer.	ყველაზე ძალიან, მას ვერმეერის რომელიმე ნამუშევარი უნდოდა.


Hitler had two of them, and he didn't have any.	ჰიტლერს მისი ორი ნამუშევარი ჰქონდა, მას კი არცერთი.


So he finally found an art dealer, a Dutch art dealer named Han van Meegeren, who sold him a wonderful Vermeer for the cost of what would now be 10 million dollars.	საბოლოოდ მან ხელოვნებით მოვაჭრე იპოვა. ჰოლანდიელი ჰან ვან მეეგერენი, რომელმაც მას შესანიშნავი ვერმეერის ნახატი მიჰყიდა, ახლანდელი 10 მილიონი დოლარის შესაბამის თანხად.


And it was his favorite artwork ever.	ეს მისი ყველაზე საყვარელი ხელოვნების ნიმუში იყო.


World War II came to an end, and Goering was captured, tried at Nuremberg and ultimately sentenced to death.	მეორე მსოფლიო ომი დასრულდა და გერინგი აიყვანეს, ნიურნბერგში გაასამართლეს და საბოლოოდ სიკვდილი მიუსაჯეს.


Then the Allied forces went through his collections and found the paintings and went after the people who sold it to him.	მოკავშირეთა ძალებმა მოიძიეს კოლექცია და იპოვეს ნახატები; შემდეგ მოიძიეს ხალხი, ვინც მას ისინი მიჰყიდა


And at some point the Dutch police came into Amsterdam and arrested Van Meegeren.	და რაღაც ეტაპზე ჰოლანდიურმა პოლიციამ ამსტერდამში ვან მეეგერენი დააკავა.


Van Meegeren was charged with the crime of treason, which is itself punishable by death.	ვან მეეგერენს ბრალად ღალატი ედებოდა, რაც ასევე სიკვდილით დასჯადი იყო.


Six weeks into his prison sentence, van Meegeren confessed.	მისი დაკავებიდან 6 კვირის შემდეგ, ვან მეეგერენმა აღიარა,


But he didn't confess to treason.	მაგრამ არა ღალატი.


He said, "I did not sell a great masterpiece to that Nazi.	მან თქვა: "მე ნაცისტისთვის ხელოვნების ნიმუში არ მიმიყიდია.


I painted it myself; I'm a forger."	ის მე თვითონ დავხატე, მე გამყალბებელი ვარ."


Now nobody believed him.	მას არავინ დაუჯერა.


And he said, "I'll prove it.	მან თქვა: "დავამტკიცებ.


Bring me a canvas and some paint, and I will paint a Vermeer much better than I sold that disgusting Nazi.	მომიტანეთ ტილო და საღებავები და ვერმეერს ბევრად უკეთ დავხატავ, ვიდრე ის, რომელიც იმ საზიზღარ ნაცისტს მივყიდე.


I also need alcohol and morphine, because it's the only way I can work."	მე ასევე ალკოჰოლი და მორფინი მჭიდება. ეს ჩემთვის მუშაობის ერთადერთი საშუალებაა.


(Laughter) So they brought him in.	(სიცილი) მისი შემოთავაზება დააკმაყოფილეს


He painted a beautiful Vermeer.	და მან მშვენიერი ვერმეერი დახატა.


And then the charges of treason were dropped.	ამის შემდეგ მას ღალატის ბრალდება მოეხსნა


He had a lesser charge of forgery, got a year sentence and died a hero to the Dutch people.	და მხოლოდ თაღლითობა დაბრალდა. 1 წელი მიესაჯა და ჰოლანდიელი ხალხის გმირად მოკვდა.


There's a lot more to be said about van Meegeren, but I want to turn now to Goering, who's pictured here being interrogated at Nuremberg.	ვან მეეგერენზე მეტის მოყოლა შეიძლება, მაგრამ მინდა გერინგს მივუბრუნდე, რომელიც აქ ნიურნბერგში დაკითხვის დროს არის გამოსახული.


Now Goering was, by all accounts, a terrible man.	გერინგი ცნობების თანახმად, საშინელი კაცი იყო.


Even for a Nazi, he was a terrible man.	ნაცისტობის კვალობაზეც კი, საშინელი კაცი იყო.


His American interrogators described him as an amicable psychopath.	მისი ამერიკელი დამკითხავები მას აღწერდნენ, როგორც მეგობრულ ფსიქოპათს,


But you could feel sympathy for the reaction he had when he was told that his favorite painting was actually a forgery.	მაგრამ მის მიმართ სიმპათიით განიმსჭვალებოდით, მისი რეაქცია რომ გენახათ, როცა მას უთხრეს რომ მისი საყვარელი ნახატი, სინამდვილეში ყალბი იყო.


According to his biographer, "He looked as if for the first time he had discovered there was evil in the world."	მისი ბიოგრაფის თანახმად. "ის ისე გამოიყურებოდა, თითქოს პირველად აღმოაჩინა, რომ სამყაროში ბოროტება არსებობს."


(Laughter) And he killed himself soon afterwards.	(სიცილი) ამის შემდეგ, მალევე მან თავი მოიკლა.


He had discovered after all that the painting he thought was this was actually that.	მან აღმოაჩინა, რომ ნახატი რომელიც ასეთი ეგონა, სინამდვილეში ასეთი იყო.


It looked the same, but it had a different origin, it was a different artwork.	ისინი მსგავსად გამოიყურებიან, მაგრამ სხვადასხვა წარმომავლობა აქვთ.


It wasn't just him who was in for a shock.	მხოლოდ ის არ იყო ამით გაკვირვებული.


Once van Meegeren was on trial, he couldn't stop talking.	ერთხელ, ვან მეეგერენმა საკუთარ სასამართლოზე გაუჩერებლივ ლაპარაკისას,


And he boasted about all the great masterpieces that he himself had painted that were attributed to other artists.	წაიტრაბახა იმ დიდებული ნაშრომებით, რომელიც თვითონ დახატა და რომლებსაც სხვა მხატვრებს მიაწერდნენ.


In particular, "The Supper at Emmaus" which was viewed as Vermeer's finest masterpiece, his best work -- people would come [from] all over the world to see it -- was actually a forgery.	მაგალითად: "ვახშამი ემაუსში", რომელიც ვერმეერის საუკეთესო ნაშრომად მიიჩნეოდა. მთელი მსოფლიოდან მოდიოდნენ მის სანახავად. ის კი ყალბი იყო.


It was not that painting, but that painting.	ის არა ეს ნახატი, არამედ აი ეს ნახატი იყო.


And when that was discovered, it lost all its value and was taken away from the museum.	როცა ეს აღმოაჩინეს. ამ ნახატმა მთელი ფასი დაკარგა და გატანილ იქნა მუზეუმიდან.


Why does this matter?	რატომ აქვს ამას მნიშვნელობა?


I'm a psychologists -- why do origins matter so much?	მე ფსიქოლოგი ვარ... რატომ აქვს წარმომავლობას ამხელა მნიშვნელობა?


Why do we respond so much to our knowledge of where something comes from?	რატომ ვრეაგირებთ ასე ძალიან, რამის წარმომავლობის შესახებ ინფორმაციაზე?


Well there's an answer that many people would give.	ამაზე პასუხი ბევრს ექნება.


Many sociologists like Veblen and Wolfe would argue that the reason why we take origins so seriously is because we're snobs, because we're focused on status.	ბევრი ვებლენის და ვოლფესნაირი სოციოლოგი იტყოდა, რომ ჩვენთვის მნიშვნელოვანია წარმომავლობა, რადგან სნობები ვართ, სტატუსი გვაღელვებს.


Among other things, if you want to show off how rich you are, how powerful you are, it's always better to own an original than a forgery because there's always going to be fewer originals than forgeries.	თუ გინდათ რომ წაიტრაბახოთ, თუ როგორი მდიდარი და ძლევამოსილი ხართ, უმჯობესია ორიგინალს ფლობდეთ, ვიდრე ყალბს. რადგან ორიგინალი ყოველთვის უფრო ცოტაა, ვიდრე ყალბი.


I don't doubt that that plays some role, but what I want to convince you of today is that there's something else going on.	ეჭვი არ მეპარება, რომ ეს გარკვეულ როლს ასრულებს, მაგრამ დღეს მინდა დაგარწმუნოთ, რომ ამასთან ერთად სხვა ფაქტორიც არსებობს.


I want to convince you that humans are, to some extent, natural born essentialists.	მინდა დაგარწმუნოთ, რომ ადამიანები რაღაც დონეზე ბუნებრივი ესენციალისტები არიან.


What I mean by this is we don't just respond to things as we see them, or feel them, or hear them.	ვგულისხმობ, რომ ჩვენ რაღაცეებზე არა მხოლოდ იმის შესაბამისად ვრეაგირებთ, როგორც ვხედავთ, ვგრძნობთ, ან გვესმის,


Rather, our response is conditioned on our beliefs, about what they really are, what they came from, what they're made of, what their hidden nature is.	არამედ ჩვენი რეაქცია განპირობებულია ჩვენი წარმოდგენებით იმაზე, თუ რა არის ის სინამდვილეში, საიდან მოდის, რისგან არის, რა არის მისი ფარული ბუნება.


I want to suggest that this is true, not just for how we think about things, but how we react to things.	ვთვლი რომ ეს ასეა, არა მხოლოდ რამეზე ფიქრის შემთხვევაში, არამედ მასზე რეაქციის დროსაც.


So I want to suggest that pleasure is deep -- and that this isn't true just for higher level pleasures like art, but even the most seemingly simple pleasures are affected by our beliefs about hidden essences.	მინდა ვთქვა რომ სიამოვნება ღრმაა და არა მხოლოდ ისეთი მაღალი დონის სიამოვნებისთვის, როგორიც ხელოვნებაა, არამედ უმარტივესი სიამოვნების სახეებიც იცვლება, ფარულ არსზე ჩვენი წარმოდგენების მიხედვით.


So take food.	მაგალითად საჭმელი.


Would you eat this?	შეჭამდით ამას?


Well, a good answer is, "It depends. What is it?"	სწორი პასუხია: "გააჩნია რა არის"


Some of you would eat it if it's pork, but not beef.	ზოგი თქვენგანი შეჭამდა თუ ეს ღორის ხორცია და არა ძროხის.


Some of you would eat it if it's beef, but not pork.	ზოგი შეჭამდა თუ ეს ძროხაა და არა ღორი.


Few of you would eat it if it's a rat or a human.	ცოტა თქვენგანი შეჭამდა ვირთხა რომ იყოს, ან ადამიანი.


Some of you would eat it only if it's a strangely colored piece of tofu.	ზოგი მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეჭამდა თუ ეს უცნაურად შეფერილი ტოფუა.


That's not so surprising.	ეს არც ისე გასაკვირია.


But what's more interesting is how it tastes to you will depend critically on what you think you're eating.	უფრო საინტერესო ის არის, რომ მისი გემო დიდად არის დამოკიდებული იმაზე, თუ რას ფიქრობთ როცა მას ჭამთ.


So one demonstration of this was done with young children.	ამ ფაქტის დემონსტრირება ბავშვებზე მოხდა.


How do you make children not just be more likely to eat carrots and drink milk, but to get more pleasure from eating carrots and drinking milk -- to think they taste better?	როგორ ვაჭამოთ ბავშვებს არა მხოლოდ უფრო მარტივად სტაფილო და დავალევინოთ რძე, არამედ მეტი სიამოვნებაც მივაღებინოთ ამით. უნდა ვაფიქრებინოთ, რომ ისინი უფრო გემრიელია.


It's simple, you tell them they're from McDonald's.	მარტივია. თქვენ მათ ეუბნებით, რომ ისინი მაკდონალდსისაა.


They believe McDonald's food is tastier, and it leads them to experience it as tastier.	მათ იციან, რომ მაკდონალდსის საჭმელი გემრიელია და ამიტომ ბავშვები მათ უფრო გემრიელად აღიქვამენ.


How do you get adults to really enjoy wine?	როგორ უნდა მიაღებინოთ ზრდასრულებს ღვინისგან მეტი სიამოვნება


It's very simple: pour it from an expensive bottle.	ძალიან მარტივად: ჩამოუსხით ძვირიანი ბოთლიდან.


There are now dozens, perhaps hundreds of studies showing that if you believe you're drinking the expensive stuff, it tastes better to you.	არსებობს ათეულობით, შეიძლება ასეულობით კვლევა, რომელიც აჩვენებს, რომ როცა ფიქრობთ რომ ძვირიან რამეს სვამთ, ის უფრო გემრიელი გეჩვენებათ.


This was recently done with a neuroscientific twist.	ახლახანს იგივე ნეირომეცნიერული ხერხებით იქნა გაკეთებული.


They get people into a fMRI scanner, and while they're lying there, through a tube, they get to sip wine.	ფუნქციური მაგნიტური რეზონანსის გრაფიკის სკანერზე მიერთებული ადამიანები, ღვინოს მილიდან წრუპავენ.


In front of them on a screen is information about the wine.	ეკრანზე ისინი ღვინოს შესახებ ინფორმაციას ხედავენ.


Everybody, of course, drinks exactly the same wine.	რა თქმა უნდა ყველა ერთნაირ ღვინოს სვამს,


But if you believe you're drinking expensive stuff, parts of the brain associated with pleasure and reward light up like a Christmas tree.	მაგრამ თუ ფიქრობთ რომ ძვირიანს სვამთ, ტვინის სიამოვნებასთან და ჯილდოსთან დაკავშირებული ნაწილები, ნაძვის ხესავით ანათებს.


It's not just that you say it's more pleasurable, you say you like it more, you really experience it in a different way.	თქვენ არა მხოლოდ ამბობთ, რომ გსიამოვნებთ, ან უფრო მოგწონთ, თქვენ მართლაც განსხვავებულად აღიქვამთ მას.


Or take sex.	ან ავიღოთ სექსი.


These are stimuli I've used in some of my studies.	ეს არის სტიმულატორები. რომლებიც ზოგიერთ ჩემ კვლევაში გამოვიყენე


And if you simply show people these pictures, they'll say these are fairly attractive people.	და თუ ადამიანებს ამ სურათებს აჩვენებთ, ისინი გეტყვიან, რომ ეს საკმაოდ მიმზიდველი ადამიანებია


But how attractive you find them, how sexually or romantically moved you are by them, rests critically on who you think you're looking at.	თუმცა რამდენად მიმზიდველია ისინი თქვენთვის, რამდენად სექსუალურად, ან რომანტიულად გაღელვებენ, იმაზეა დამოკიდებული, თუ ვის ფიქრობთ რომ უყურებთ.


You probably think the picture on the left is male, the one on the right is female.	ალბათ ფიქრობთ რომ მარცხენა მამაკაცია, მარჯვენა კი ქალი.


If that belief turns out to be mistaken, it will make a difference.	თუ ეს შეცდომა აღმოჩნდა, ეს ყველაფერს შეცვლის.


(Laughter) It will make a difference if they turn out to be much younger or much older than you think they are.	(სიცილი) დამოკიდებულება შეიცვლება თუ ისინი ბევრად ახალგაზრდები, ან ბევრად მოხუცები აღმოჩნდებიან ვიდრე თქვენ გეგონათ.


It will make a difference if you were to discover that the person you're looking at with lust is actually a disguised version of your son or daughter, your mother or father.	ასევე შეიცვლება, თუ გაიგებთ, რომ ადამიანი რომელსაც ვნებით უყურებთ, სინამდვილეში თქვენი შენიღბული შვილია, ან დედა, ან მამა.


Knowing somebody's your kin typically kills the libido.	იმის ცოდნა, რომ ვიღაც თქვენი ნათესავია როგორც წესი ვნებას აქვეითებს.


Maybe one of the most heartening findings from the psychology of pleasure is there's more to looking good than your physical appearance.	ალბათ ერთ-ერთი ყველაზე გამამხნევებელი აღმოჩენა სიამოვნების ფსიქოლოგიაში არის ის, რომ არა მხოლოდ ფიზიკურ გარეგნობას აქვს მნიშვნელობა.


If you like somebody, they look better to you.	თუ ვიღაც მოგწონთ, ის უფრო ლამაზი გეჩვენებათ.


This is why spouses in happy marriages tend to think that their husband or wife looks much better than anyone else thinks that they do.	ამიტომ არის, რომ ბედნიერ ქორწინებაში მყოფები ფიქრობენ, რომ მათი მეუღლეები ბევრად უფრო უკეთ გამოიყურებიან, ვიდრე სხვა ფიქრობს ამას.


(Laughter) A particularly dramatic example of this comes from a neurological disorder known as Capgras syndrome.	(სიცილი) ამის განსაკუთრებული მაგალითია ნეიროლოგიური დაავადება კაპგრის სინდრომი.


So Capgras syndrome is a disorder where you get a specific delusion.	კაპგრის სინდრომი არის დაავადება, როცა თქვენ გაქვთ გარკვეული ილუზია.


Sufferers of Capgras syndrome believe that the people they love most in the world have been replaced by perfect duplicates.	კაპგრის სინდრომიანებს ჰგონიათ, რომ ადამიანები, რომლებიც მათ ყველაზე მეტად უყვართ ჩაანაცვლეს იდეალური კოპიებით.


Now often, a result of Capgras syndrome is tragic.	ხშირად კაპგრის სინდრომი ტრაგიკულად სრულდება.


People have murdered those that they loved, believing that they were murdering an imposter.	ადამიანები თავის საყვარელ ადამიანებს კლავენ, სჯერათ რა, რომ ისინი თვითმარქვიას კლავენ.


But there's at least one case where Capgras syndrome had a happy ending.	მაგრამ არსებობს ბედნიერი დასასრულის მქონე, ერთი კაპგრის სინდრომის მაგალითი მაინც.


This was recorded in 1931.	ეს 1931 წლით თარიღდება.


"Research described a woman with Capgras syndrome who complained about her poorly endowed and sexually inadequate lover."	"კვლევაში აღწერილია კაპგრის სინდრომიანი ქალი, რომელიც ჩიოდა საკუთარ გაჭირვებულ და სექსუალურად შეუძლო შეყვარებულზე"


But that was before she got Capgras syndrome.	მაგრამ ეს ხდებოდა კაპგრის სინდრომამდე.


After she got it, "She was happy to report that she has discovered that he possessed a double who was rich, virile, handsome and aristocratic."	მას შემდეგ რაც მას ეს დაემართა: "მან ბედნიერად განაცხადა, რომ მისი ქმარის ორეული აღმოაჩინა, რომელიც მდიდარი, ვაჟკაცური, სიმპათიური და არისტოკრატული იყო."


Of course, it was the same man, but she was seeing him in different ways.	რა თქმა უნდა, ეს ისევ ის კაცი იყო, მაგრამ ის მას სხვადასხვანაირად ხედავდა.


As a third example, consider consumer products.	მესამე მაგალითად განვიხილოთ სამომხმარებლო პროდუქტები.


So one reason why you might like something is its utility.	ერთი მიზეზი რატომაც მოგწონთ ნივთი, არის მისი პირდაპირი გამოყენება.


You can put shoes on your feet; you can play golf with golf clubs; and chewed up bubble gum doesn't do anything at all for you.	ფეხსაცმელი შეიძლება ჩაიცვათ; გოლფის ჯოხით გოლფი ითამაშოთ და დაღეჭილი საღეჭილ რეზინს ვერაფერში გამოიყენებთ,


But each of these three objects has value above and beyond what it can do for you based on its history.	მაგრამ თითოეულს ამ ობიექტებიდან, მისი ისტორიიდან გამომდინარე უფრო მეტი ფასი აქვს, ვიდრე მისი უშუალო დანიშნულებით გამოყენება.


The golf clubs were owned by John F. Kennedy and sold for three-quarters of a million dollars at auction.	გოლფის ჯოხს ჯონ კენედი იყენებდა და აუქციონზე 750 ათას დოლარად გაიყიდა.


The bubble gum was chewed up by pop star Britney Spears and sold for several hundreds of dollars.	საღეჭი რეზინი პოპ ვარსკვლავ ბრიტნი სპირსის ნაღეჭია და რამდენიმე ასეულ დოლარად გაიყიდა.


And in fact, there's a thriving market in the partially eaten food of beloved people.	არსებობს საყვარელი ადამიანების მიერ, ნაწილობრივ ნაჭამი საკვების საკმაოდ პერსპექტიული ბაზარი.


(Laughter) The shoes are perhaps the most valuable of all.	(სიცილი) ალბათ ამათ შორის ფეხსაცმელი ყველაზე ფასეულია.


According to an unconfirmed report, a Saudi millionaire offered 10 million dollars for this pair of shoes.	დაუდასტურებელი ცნობებით, საუდელი მილიონერი 10 მილიონ დოლარს იხდიდა ამ ფეხსაცმელებში.


They were the ones thrown at George Bush at an Iraqi press conference several years ago.	ეს ის ფეხსაცმელებია, რამდენიმე წლის წინ ერაყში პრესკონფერენციაზე ჯორჯ ბუშს რომ ესროლეს.


(Applause) Now this attraction to objects doesn't just work for celebrity objects.	(აპლოდისმენტები) ობიექტებით მსგასვი გატაცება მხოლოდ ცნობილი ადამაინების ნივთებზე არ ვრცელდება


Each one of us, most people, have something in our life that's literally irreplaceable, in that it has value because of its history -- maybe your wedding ring, maybe your child's baby shoes -- so that if it was lost, you couldn't get it back.	ყოველ ჩვენგანს, უმეტესობას, აქვს რაღაც ცხოვრებაში, რაც შეუცვლელია. რაღაც, რასაც ფასი, მასთან დაკავშირებული ისტორიის გამო აქვს. მაგალითად ქორწინების ბეჭედი, თქვენი ბავშვის ფეხსაცმელი. ისეთი, რომ თუ მას დაკარგავთ, ვეღარ ჩაანაცვლებთ.


You could get something that looked like it or felt like it, but you couldn't get the same object back.	ისეთს იშოვით, რომელიც ისევე გამოიყურება, ან შეიგრძნობა, მაგრამ იმავე ნივთს ვერ დაიბრუნებთ.


With my colleagues George Newman and Gil Diesendruck, we've looked to see what sort of factors, what sort of history, matters for the objects that people like.	ჩემს კოლეგებთან ჯორჯ ნიუმანთან და გილ დიზენდრუკთან ერთად, გამოვიკვლიეთ რა ფაქტორები და რა ისტორია სძენს ნივთებს განსაკუთრებულ მნიშვნელობას.


So in one of our experiments, we asked people to name a famous person who they adored, a living person they adored.	ერთ-ერთ ჩვენს ექსპერიმენტში, ხალხს ვთხოვეთ დაესახელებინათ მათი საყვარელი ცნობილი ადამიანი, რომელიც ცოცხალია.


So one answer was George Clooney.	ერთ-ერთი პასუხი იყო ჯორჯ კლუნი.


Then we asked them, "How much would you pay for George Clooney's sweater?"	შემდეგ ვკითხეთ: "რამდენს გადაიხდიდით ჯორჯ კლუნის სვიტრში?"


And the answer is a fair amount -- more than you would pay for a brand new sweater or a sweater owned by somebody who you didn't adore.	და პასუხი საკმაოდ ნორმალური იყო.. უფრო მეტი ვიდრე ახალ სვიტრში, ან სვიტრში, რომელიც სხვა არა საყვარელ პიროვნებას ეცვა.


Then we asked other groups of subjects -- we gave them different restrictions and different conditions.	შემდეგ სხვებსაც ვკითხეთ. სხვადასხვა შეზღუდვები და პირობები დავუწესეთ.


So for instance, we told some people, "Look, you can buy the sweater, but you can't tell anybody you own it, and you can't resell it."	მაგალითად, ზოგს ვუთხარით: "შეგიძლიათ იყიდოთ სვიტრი, მაგრამ ვერავის ეტყვით რომ ის გაქვთ და ვერც გადაყიდით"


That drops the value of it, suggesting that that's one reason why we like it.	ეს მის ფასს აგდებს, რაც ნიშნავს, რომ ეს ერთ-ერთი მიზეზია რატომაც მოგვწონს ის ნივთი.


But what really causes an effect is you tell people, "Look, you could resell it, you could boast about it, but before it gets to you, it's thoroughly washed."	თუმცა რასაც ყველაზე დიდი გავლენა აქვს არის როცა ადამიანს ეუბნები: "შეგიძლიათ ის გადაყიდოთ, იტრაბახოთ, მაგრამ მხოლოდ კარგად გარეცხილი შეგიძლიათ შეიძინოთ"


That causes a huge drop in the value.	ამას ფასის დიდი ვარდნა სდევს თან.


As my wife put it, "You've washed away the Clooney cooties."	როგორც ჩემმა ცოლმა თქვა: "თქვენ გადარეცხეთ კლუნის ტილები"


(Laughter) So let's go back to art.	(სიცილი) დავუბრუნდეთ ხელოვნებას.


I would love a Chagall. I love the work of Chagall.	მე მომწონს შაგალი. მომწონს მისი ნამუშევრები


If people want to get me something at the end of the conference, you could buy me a Chagall.	თუ რამის ჩუქება გინდათ კონფერენციის ბოლოს, შეგიძლიათ შაგალი მიყიდოთ,


But I don't want a duplicate, even if I can't tell the difference.	მაგრამ კოპია არ მინდა. მაშინაც თუ ვერ გავარჩევ.


That's not because, or it's not simply because, I'm a snob and want to boast about having an original.	არა იმიტომ, ან არა მხოლოდ იმიტომ, რომ სნობი ვარ და მინდა ორიგინალით ვიტრაბახო,


Rather, it's because I want something that has a specific history.	არამედ იმიტომ რომ ისეთი რაღაც მინდა, რასაც განსაკუთრებული ისტორია აქვს.


In the case of artwork, the history is special indeed.	ხელოვნების ნიმუშის შემთხვევაში, ისტორია მართლაც განსაკუთრებულია.


The philosopher Denis Dutton in his wonderful book "The Art Instinct" makes the case that, "The value of an artwork is rooted in assumptions about the human performance underlying its creation."	ფილოსოფოსმა დენის დატონმა თავის შესანიშნავ წიგნში: "ხელოვნების ინსტიქტი" აღნიშნა: "რომ ხელოვნების ნიმუშის ფასი, ადამიანის მიერ მისი შექმნისას გაწეულ ძალისხმევაშია."


And that could explain the difference between an original and a forgery.	ეს ხსნის განსხვავებას ორიგინალსა და ყალბს შორის.


They may look alike, but they have a different history.	ისინი ერთნაირებია, მაგრამ განსხვავებული ისტორია აქვთ.


The original is typically the product of a creative act, the forgery isn't.	ორიგინალი როგორც წესი, შემოქმედებითი აქტივობის შედეგია, ყალბი კი არა.


I think this approach can explain differences in people's taste in art.	მგონი ეს მიდგომა ხსნის ადამიანების განსხვავებულ გემოვნებას ხელოვნების მიმართ


This is a work by Jackson Pollock.	ეს ჯეკსონ პოლოკის ნამუშევარია.


Who here likes the work of Jackson Pollock?	ვის მოსწონს ჯეკსონ პოლოკის ნამუშევარი?


Okay. Who here, it does nothing for them?	კარგი. ვინ არის გულგრილი?


They just don't like it.	უბრალოდ არ მოსწონს.


I'm not going to make a claim about who's right, but I will make an empirical claim about people's intuitions, which is that, if you like the work of Jackson Pollock, you'll tend more so than the people who don't like it to believe that these works are difficult to create, that they require a lot of time and energy and creative energy.	მე იმის მტკიცებას არ დავიწყებ ვინაა მართალი, მაგრამ ადამიანების ინტუიციაზე ემპირიულ მტკიცებას გავაჟღერებ. თუ მოგწონთ ჯეკსონ პოლოკის ნამუშევარი, თქვენ უფრო დიდი შანსია ფიქრობდეთ, რომ ამ ნამუშევრების შექმნა რთულია და ისინი ბევრ დროს და ენერგიას მოითხოვს და შემოქმედებით ენერგიას.


I use Jackson Pollock on purpose as an example because there's a young American artist who paints very much in the style of Jackson Pollock, and her work was worth many tens of thousands of dollars -- in large part because she's a very young artist.	მე ჯექსონ პოლოკის მაგალითი შეგნებულად მოვიტანე, რადგან არსებობს ახალგაზრდა ამერიკელი ხელოვანი, რომელიც ზუსტად ჯეკსონ პოლოკის სტილში ხატავს და მისი ნამუშევრები ბევრი ათეულ ათასობით დოლარი ღირს. დიდ წილად იმიტომ, რომ ის ძალიან ახალგაზრდა ხელოვანია.


This is Marla Olmstead who did most of her work when she was three years old.	ეს მარლა ოლმსტედია, რომელმაც მისი ნამუშევრების უმრავლესობა სამი წლის ასაკში შექმნა.


The interesting thing about Marla Olmstead is her family made the mistake of inviting the television program 60 Minutes II into their house to film her painting.	მარლა ოლმსტედი იმითია საინტერესო, რომ მისმა ოჯახმა შეცდომა დაუშვა სატელევიზიო გადაცემა "60 წუთი II"-ის სახლში მოწვევით, სადაც მისი ნახატები აჩვენეს


And they then reported that her father was coaching her.	და თქვეს რომ მას მისი მამა ავარჯიშებდა.


When this came out on television, the value of her art dropped to nothing.	როცა ეს ტელევიზიით გავიდა, მისი ნამუშევრები სრულიად გაუფასურდა.


It was the same art, physically, but the history had changed.	ეს იგივე ნახატები იყო ფიზიკურად, მაგრამ მათი ისტორია შეიცვალა.


I've been focusing now on the visual arts, but I want to give two examples from music.	მე აქცენტი ვიზუალურ ხელოვნებაზე მქონდა, მაგრამ მინდა მუსიკიდან ორი მაგალითი მოვიყვანო.


This is Joshua Bell, a very famous violinist.	ეს ჯოშუა ბელია, ძალიან ცნობილი მევიოლინე.


And the Washington Post reporter Gene Weingarten decided to enlist him for an audacious experiment.	ვაშინგტონ პოსტის ჟურნალისტმა ჯინ ვაინგარტენმა გადაწყვიტა ის თამამ ექსპერიმენტში ჩაერთო.


The question is: How much would people like Joshua Bell, the music of Joshua Bell, if they didn't know they were listening to Joshua Bell?	შეკითხვა იყო: რამდენად მოეწონებოდა ხალხს ჯოშუა ბელი, ჯოშუა ბელის მუსიკა, თუ მათ არ ეცოდინებოდათ, რომ ჯოშუა ბელს უსმენენ?


So he got Joshua Bell to take his million dollar violin down to a Washington D.C. subway station and stand in the corner and see how much money he would make.	მან დააყენა ჯოშუა ბელი თავისი მილიონ დოლარიანი ვიოლინოთი ვაშინგტონის მეტროს სადგურის კუთხეში, რომ ენახათ რამდენ ფულს გააკეთებდა.


And here's a brief clip of this.	აი ამის ამსახველი მოკლე კლიპი.


(Violin music) After being there for three-quarters of an hour, he made 32 dollars.	(ვიოლინოს მუსიკა) 45 წუთის შემდეგ, მან 32 დოლარი გამოიმუშავა.


Not bad. It's also not good.	ცუდი არ არის, მაგრამ არც კარგია.


Apparently to really enjoy the music of Joshua Bell, you have to know you're listening to Joshua Bell.	როგორც ჩანს ჯოშუა ბელის მუსიკით ნამდვილი სიამოვნების მისაღებად, უნდა იცოდეთ, რომ ჯოშუა ბელს უსმენთ.


He actually made 20 dollars more than that, but he didn't count it.	მან სინამდვილეში 20 დოლარით მეტი გამოიმუშავა, მაგრამ ეს არ მიათვალეს.


Because this woman comes up -- you see at the end of the video -- she comes up.	რადგან ეს ქალი... ეს ვიდეოს ბოლოს ჩანს... ის მოდის.


She had heard him at the Library of Congress a few weeks before at this extravagant black-tie affair.	მან ჯოშუა ბელს კონგრესის ბიბიოთეკაში რამდენიმე კვირის წინ მოუსმინა ჰალსტუხებიან ექსტრავაგანტულ შეხვედრაზე.


So she's stunned that he's standing in a subway station.	ამიტომ ქალი გაოგნებულია, რომ ის მიწისქვეშაში დგას.


So she's struck with pity.	ქალს ის ეცოდება.


She reaches into her purse and hands him a 20.	ის იღებს 20 დოლარს და აძლევს მას.


(Laughter) (Applause) The second example from music is from John Cage's modernist composition, "4'33"."	(სიცილი) (აპლოდისმენტები) მეორე მაგალითი მუსიკიდან, ჯონ ქეიჯის მოდერნული კომპოზიცია "4'33""-ს ეხება.


As many of you know, this is the composition where the pianist sits at a bench, opens up the piano and sits and does nothing for four minutes and 33 seconds -- that period of silence.	როგორც იცით, ამ კომპოზიციისას პიანისტი ზის სკამზე, ხსნის ფორტეპიანოს და ზის, ისე რომ არაფერს აკეთებს 4 წუთისა და 33 წამის მანძლზე ეს სიჩუმის პერიოდია.


And people have different views on this.	ხალხს სხვადასხვა შეხედულებები აქვთ ამაზე,


But what I want to point out is you can buy this from iTunes.	მაგრამ აღსანიშნავია რომ თქვენ ამის ყიდვა iTunes - დან შეგიძლიათ.


(Laughter) For a dollar 99, you can listen to that silence, which is different than other forms of silence.	(სიცილი) 1 დოლარად და 99 ცენტად, თქვენ შგიძლიათ უსმინოთ ამ სიჩუმეს, რომელიც განსხვავდება სხვა ტიპის სიჩუმეებისგან.


(Laughter) Now I've been talking so far about pleasure, but what I want to suggest is that everything I've said applies as well to pain.	(სიცილი) აქამდე სიამოვნებაზე ვსაუბრობდი, მაგრამ მინდა გითხრათ, რომ ყველაფერი რაც მოგიყევით, ტკივილის შემთხვევაშიც ასეა.


And how you think about what you're experiencing, your beliefs about the essence of it, affect how it hurts.	თქვენი წარმოდგენა განცდების და შეგრძნებების არსზე, გავლენას ახდენს ტკივილის ხარისხზე.


One lovely experiment was done by Kurt Gray and Dan Wegner.	ერთ-ერთი მშვენიერი ექსპერიმენტი, რომელიც კურტ გრეიმ და დენ ვეგნერმა ჩაატარეს.


What they did was they hooked up Harvard undergraduates to an electric shock machine.	მათ ჰარვარდის ბაკალავრები, ელექტრული შოკის მანქანაზე მიაერთეს


And they gave them a series of painful electric shocks.	და ელექტრული შოკების სერია მიაღებინეს.


So it was a series of five painful shocks.	ეს სერია 5 მტკივნეული შოკისგან შედგებოდა.


Half of them are told that they're being given the shocks by somebody in another room, but the person in the other room doesn't know they're giving them shocks.	მათ ნახევარს უთხრეს, რომ სხვა ოთახში მყოფი ვიღაც იწვევს ამ შოკებს, მაგრამ მან თავად არ იცის ამის შესახებ.


There's no malevolence, they're just pressing a button.	ანუ ცუდი განზრახვა არ არის.


The first shock is recorded as very painful.	ის უბრალოდ ღილაკებს აჭერს. პირველი შოკი ძალიან მტკივნეულია.


The second shock feels less painful, because you get a bit used to it.	მეორე ნაკლებად მტკივნეულად იგრძნობა, რადგან მას ეჩვევით.


The third drops, the fourth, the fifth.	მესამე კიდევ უფრო ნაკლებად, მეოთხე, მეხუთე


The pain gets less.	და ტკივილი მცირდება.


In the other condition, they're told that the person in the next room is shocking them on purpose -- knows they're shocking them.	მეორე შემთხვევაში, მათ უთხრეს, რომ სხვა ოთახში მყოფი ადამიანი შეგნებულად იწვევს ამ შოკს... იცის რომ მათ შოკს აღებინებს.


The first shock hurts like hell.	პირველ შოკი სასწაულად მტკივნეულია.


The second shock hurts just as much, and the third and the fourth and the fifth.	მეორე შოკიც ზუსტად ისეთივე, მესამეც, მეოთხეც და მეხუთეც.


It hurts more if you believe somebody is doing it to you on purpose.	თუ ფიქრობთ, რომ ვიღაც შეგნებულად გიკეთებთ ამას მაშინ უფრო გტკივათ.


The most extreme example of this is that in some cases, pain under the right circumstances can transform into pleasure.	ამის ყველაზე ექტრემალური მაგალითია, როცა ტკივილი გარკვეული სწორი გარემოებებისას შეიძლება სიამოვნებად გარდაიქმნას.


Humans have this extraordinarily interesting property that will often seek out low-level doses of pain in controlled circumstances and take pleasure from it -- as in the eating of hot chili peppers and roller coaster rides.	ადამიანებს ეს საოცრად საინტერესო თვისება აქვთ, როცა ხშირად დაბალი ხარისხის ტკივილს ეძებენ, რომელიც შეუძლიათ აკონტროლონ და ამით სიამოვნებას იღებენ. როგორც ცხარე წითელი ჩილის წიწაკის ჭამა, ან ამერიკული მთების ატრაქციონზე დაჯდომა.


The point was nicely summarized by the poet John Milton who wrote, "The mind is its own place, and in itself can make a heaven of hell, a hell of heaven."	ეს აზრი კარგად შეაჯამა პოეტმა ჯონ მილტონმა. მან დაწერა: "ტვინს თავად შეუძლია, შექმნას სამოთხე ჯოჯოხეთისგან და ჯოჯოხეთი სამოთხისგან"


And I'll end with that. Thank you.	და მე ამით დავასრულებ.


(Applause)	მადლობა. (აპლოდისმენტები)


We are losing our listening.	ჩვენ ვკარგავთ სმენას.


We spend roughly 60 percent of our communication time listening, but we're not very good at it.	ჩვენ კომუნიკაციის დროის 60 პროცენტს სმენაში ვატარებთ, მაგრამ ჩვენ არ ვართ კარგები ამ საკითხში.


We retain just 25 percent of what we hear.	ჩვენ გაგონილის მხოლოდ 25 პროცენტს ვიმახსოვრებთ.


Now -- not you, not this talk, but that is generally true.	არა თქვენ, არა ამ საუბარში, მაგრამ ზოგადად ეს სიმართლეა.


(Laughter) Let's define listening as making meaning from sound.	მოდით განვსაზღვროთ მოსმენა როგორც ხმიდან აზრის გამოტანა.


It's a mental process, and it's a process of extraction.	ეს გონებრივი პროცესია, და ეს არის ექსტრაქციის პროცესი.


We use some pretty cool techniques to do this.	ჩვენ ამისათვის ვიყენებთ რამდენიმე კარგ ტექნიკას. ერთ–ერთი მათგანი არის ნიმუშის ამოცნობა.


One of them is pattern recognition.	(ხმაური) ასეა წვეულებაზე,


(Crowd noises) So in a cocktail party like this, if I say, "David, Sara, pay attention" -- some of you just sat up.	მე თუ ვიტყვი: "დევიდ, სარა, ყურადღება მიაქციეთ," ზოგიერთი თქვენგანი წამოჯდება.


We recognize patterns to distinguish noise from signal, and especially our name.	ჩვენ ვცნობთ ნიმუშებს რომ განვასხვავოთ ხმაური სიგნალისაგან, განსაკუთრებით კი ჩვენი სახელი.


Differencing is another technique we use.	განსხვავების ამოცნობა კიდევ ერთ ტექნიკაა, რომელსაც ჩვენ ვიყენებთ.


If I left this pink noise on for more than a couple of minutes, (Pink noise) you would literally cease to hear it.	მე თუ დავტოვებ ამ ხმაურს კიდევ რამდენიმე წუთით, თქვენ ფაქტიურად შეწყვეტთ ამის მოსმენას. ჩვენ ყურადღებით ვუსმენთ განსხვავებებს,


We listen to differences; we discount sounds that remain the same.	იგნორირებას ვუკეთებთ ხმებს, რომლებიც იგივე რჩება.


And then there is a whole range of filters.	არსებობს მთელი წყობა ფილტრებისა.


These filters take us from all sound down to what we pay attention to.	ამ ფილტრებს ყველა ხმიდან დავყავართ იმ ხმამდე, რომელსაც ყურადღება უნდა მივაქციოთ.


Most people are entirely unconscious of these filters.	ხალხის უმეტესობას წარმოდგენაც არ აქვთ ამ ფილტრების შესახებ.


But they actually create our reality in a way, because they tell us what we're paying attention to right now.	მაგრამ ისინი ქმნიან ჩვენ რეალობას, რადგან ისინ იგვეუბნებიან თუ რას უნდა მივაქციოთ ყურადღება.


I'll give you one example of that.	მოგიყვანთ ერთ მაგალითს:


Intention is very important in sound, in listening.	განზრახვა არის ძალიან მნიშვნელოვანი ხმებში, მომსმენაში.


When I married my wife, I promised her I would listen to her every day as if for the first time.	როდესაც შევირთე ჩემი მეუღლე, მე დავპირდი მას, რომ ყოველდღე ისე მოვუსმენდი როგორც პირველად. ახლა კი ეს ისეთი რაღაც არის, რომელისგანაც მე ყოველდღე შორს ვარ.


(Laughter) But it's a great intention to have in a relationship.	(სიცილი) მაგრამ ამ განზრახვის ქონა მნიშვნელოვანია ურთიერთობაში.


(Laughter) But that's not all.	ეს ყველაფერი არ არის. ხმა გვეხმარება ჩვენს სივრცესა და დროში ორიენტირებაში.


If you close your eyes right now in this room, you're aware of the size of the room from the reverberation and the bouncing of the sound off the surfaces; you're aware of how many people are around you, because of the micro-noises you're receiving.	თუ თქვენ ახლა, ამ ოთახში დახუჭავთ თვალებს, თქვენ შეიცნობთ ამ ოთახის ზომას ექოთი და ზედაპირზე ხმის ანარეკლებით. თქვენ გეცოდინებათ რამდენი ადამიანია თქვენს გარშემო იმ მიკრო–ხმაურის შედეგად, რომელსაც თქვენ იღებთ.


And sound places us in time as well, because sound always has time embedded in it.	ხმა დროში ორიენტაციაშიც გვეხმარება, იმიტომ, რომ ხმასყოველთვის აქვს მასში ჩართული დრო.


In fact, I would suggest that our listening is the main way that we experience the flow of time from past to future.	ფაქტიურად, მე გეუბნებით, რომ მოესმენა არის მთავარი გზა რომელითაც ჩვენ განვიცდით დროის დინებას წარსულიდან მომავლამდე.


So, "Sonority is time and meaning" -- a great quote.	"ჟღერადობა არის დრო და მნიშვნელობა" – დიდებული ციტატა მე ვთქვი დასაწყისში, ჩვენ ვკარგად ჩვენ სმენას.


I said at the beginning, we're losing our listening.	რატომ ვთქვი ეს?


Why did I say that?	ამისთვის ბევრი მიზეზი არსებობს.


First of all, we invented ways of recording -- first writing, then audio recording and now video recording as well.	პირველ რიგში, ჩვენ გამოვიგონეთ ჩანაწერის გზა, თავიდან დამწერლობა, შემდეგ კი აუდიო ჩანაწერი და ახლა ვიდეო ჩანაწერი.


The premium on accurate and careful listening has simply disappeared.	ზუსტი და ფრთხილი სმენის მნიშვნელობა უბრალოდ გაქრა.


Secondly, the world is now so noisy, (Noise) with this cacophony going on visually and auditorily, it's just hard to listen; it's tiring to listen.	მეორე, სამყარო ახლა უფრო ხმაურიანია, (ხმაური) როცა ეს ხმაური გრძელდება ვიზუალურად და აუდიტორიულად მოსმენა რთული და დამღლელი ხდება.


Many people take refuge in headphones, but they turn big, public spaces like this, shared soundscapes, into millions of tiny, little personal sound bubbles.	ზოგიერთი თავშესაფარს ყურსასმენებში პოლუბს, მაგრამ ისინი გადააქცევენ დიდ, საზოგადოებრივ სივრცეში გავრცელებულ ხმას, მილიონობით პატარა, უმცირეს ხმის ბუშტებად.


In this scenario, nobody's listening to anybody.	ამ სცენარში, არავინ არავის უსმენს.


We're becoming impatient.	ჩვენ ვხვდებით მოუთმენლები. აღარ გვინდა ორატორია,


We don't want oratory anymore; we want sound bites.	ჩვენ გვინდა საუნდბაიტები.


And the art of conversation is being replaced -- dangerously, I think -- by personal broadcasting.	საუბრის ხელოვნება ჩანაცვლებულია – მე ვფიქრობ საშიში პერსონალური გადმოცემით.


I don't know how much listening there is in this conversation, which is sadly very common, especially in the UK.	მე არ ვიცი რამდენად ისმინება ეს საუბარი, რომელიც სამწუხაროდ ძალიან ჩვეულებრივია განსაკუთრებით დიდ ბრიტანეთში.


We're becoming desensitized.	ჩვენ ვხდებით ნაკლებად მგრძნობიარენი.


Our media have to scream at us with these kinds of headlines in order to get our attention.	მედიამ უნდა დაგვიყვიროს ასეთი სათაურებით იმისათვის, რომ მიიქციოს ჩვენი ყურადღება.


And that means it's harder for us to pay attention to the quiet, the subtle, the understated.	ეს ნიშნავს, ჩვენთვის რთულია ყურადღება მივაქციოთ, არცთუისე ხმამაღლა ნათქვამს.


This is a serious problem that we're losing our listening.	ეს არის სერიოზული პრობლემა, რომ ვკარგავთ სმენას.


This is not trivial, because listening is our access to understanding.	ეს არაა ტრივიალური. რადგანაც მოსმენა ჩვენი გზაა შემეცნებისკენ.


Conscious listening always creates understanding, and only without conscious listening can these things happen.	ცნობიერი სმენა ყოველთვის ქმნის შემეცნებას და მხოლოდ ცნობიერი სმენის გარეშე შესაძლოა ჩამოყალიბდეს


A world where we don't listen to each other at all is a very scary place indeed.	სამყარო სადაც ჩვენ საერთოდ არ გვესმის ერთმანეთის. ეს ძალიან საშიში ადგილია.


So I'd like to share with you five simple exercises, tools you can take away with you, to improve your own conscious listening.	მინდა გაგიზიაროთ 5 მარტივი სავარჯიშო რათა გაიუმჯობესოთ თქვენი ცნობიერი სმენა. მოგწონთ ეს?


Audience: Yes!	(აუდიტორია: დიახ) კარგია.


Good. The first one is silence.	პირველი არის სიჩუმე.


Just three minutes a day of silence is a wonderful exercise to reset your ears and to recalibrate, so that you can hear the quiet again.	მხოლოდ სიჩუმის სამი წუთი დღეში მშვენიერი სავარჯიშოა რათა აღვადგინოთ და ხელახლა მოვაწყოთ ჩვენი ყურები ისე, რომ ჩვენ შეგვეძლოს კვლავ მოვუსმინოთ სიჩუმეს. თუ თქვენ ვერ იღებთ აბსოლუტურ სიჩუმეს,


If you can't get absolute silence, go for quiet, that's absolutely fine.	სცადეთ სიმშვიდე, ესეც კარგია.


Second, I call this "the mixer."	მეორე, მე მას ვეძახი მიქსერს


(Noise) So even if you're in a noisy environment like this -- and we all spend a lot of time in places like this -- listen in the coffee bar to how many channels of sound can I hear?	(ხმაური) ასე რომ, მაშინაც კი თუ თქვენ იმყოფებით ხმაურიან გარემოში მსგავსად ამისა – და ჩვენ ყველა დიდ დროს ვატარებთ ასეთ ადგილებში – მიაყურადეთ ბარში. რამდენი ხმა შეგიძლიათ გავიგონოთ?


How many individual channels in that mix am I listening to?	რამდენ ინდივიდუალურ არხს ვუსმენ ამ მიქსში?


You can do it in a beautiful place as well, like in a lake.	თქვენ შეგიძლიათ გააკეთოთ ეს ისეთ მშვენიერ ადგილებში, როგორიც არის ტბა.


How many birds am I hearing?	რამდენ ჩიტს ვუსმენ?


Where are they? Where are those ripples?	სად არიან? სად არის ეს წყლის ტალღები?


It's a great exercise for improving the quality of your listening.	ეს დიდებული სავარჯიშოა რათა გააუმჯობესოთ სმენის ხარისხი.


Third, this exercise I call "savoring," and this is a beautiful exercise.	მესამე, ამ სავარჯიშოს მე ვეძახი დაგემოვნებას, და ეს არის მშვენიერი სავარჯიშო.


It's about enjoying mundane sounds.	ეს არის ამქვეყნიური ხმებიდან სიამოვნების მიღების შესახებ.


This, for example, is my tumble dryer.	მაგალითად, ეს არის ჩემი საშრობი.


(Dryer) It's a waltz -- one, two, three; one, two, three; one, two, three.	(საშრობი) ეს არის ვალსი. ერთი, ორი, სამი. ერთი, ორი, სამი. ერთი, ორი, სამი...


I love it!	მე მომწონს.


Or just try this one on for size.	ან უბრალოდ სცადეთ ეს


(Coffee grinder) Wow!	(ყავის საფქვავი) ვაუ


So, mundane sounds can be really interesting -- if you pay attention.	ასეთი უმნიშვნელო ხმები შეიძლება მართლა საინტერესო იყოს ყურადღებას თუ მიაქცევ. მე მას ვეძახი ფარულ გუნდს.


I call that the "hidden choir" -- it's around us all the time.	ის ჩვენს გარშემო არის მთელი დროის განმავლობაში.


The next exercise is probably the most important of all of these, if you just take one thing away.	შემდეგი სავარჯიშო ალბათ ყველაზე მნიშვნელოვანია ამათგან, თუ თქვენ არ მიაქცევთ ერთ ფაქტს ყურადღებას.


This is listening positions -- the idea that you can move your listening position to what's appropriate to what you're listening to.	ეს არის სმენის პოზიცია – იდეა, რომ თქვენ შეგიძლიათ შეცვალოთ თქვენი სმენის პოზიცია იმის შესაბამისად თუ რასაც უსმენთ. ეს არის იმ ფილტრებით თამაში.


This is playing with those filters.	გახსოვთ, მე მოგეცით ეს ფილტრები დასაწყისში.


Remember I gave you those filters?	ის იწყებს მათთან თამაშს, როგორც ბერკეტი


It's starting to play with them as levers, to get conscious about them and to move to different places.	რათა გახდეს ცნობიერი და გადაიტანოს სხვა ადგილას.


These are just some of the listening positions, or scales of listening positions, that you can use.	ეს არის სმენის მხოლოდ რამდენიმე პოზიცია, ან სმენის პოზიციის საფეხური, რომლებიც შეგიძლიათ გამოიყენოთ.


There are many.	ასეთი ბევრია.


Have fun with that. It's very exciting.	გაერთეთ ამით. ეს ძალიან საინტერესოა.


And finally, an acronym.	დაბოლოს, აკრონიმი.


You can use this in listening, in communication.	თქვენ შეგიძლიათ ეს გამოიყენოთ სმენაში, ურთიერთობაში.


If you're in any one of those roles -- and I think that probably is everybody who's listening to this talk -- the acronym is RASA, which is the Sanskrit word for "juice" or "essence."	თუ თქვენ ხართ აქედან რომელიმეს როლში – და მე ვფიქრობ რომ ალბათ ყველა, ვინც უსმენს ამ საუბარს – აკრონიმი არის მდში (ინგ: RASA), რაც სანკრისტზე წვენს, ესენციას ნიშნავს.


And RASA stands for "Receive," which means pay attention to the person; "Appreciate," making little noises like "hmm," "oh," "OK"; "Summarize" -- the word "so" is very important in communication; and "Ask," ask questions afterwards.	და მდში არის "მიიღე" რაც ნიშნავს ყურადღება მიქციე ადამიანს. "დააფასე", ცოტა იხმაურე მაგალითად: ჰმმ, ოჰ, კარგი; "შეაჯამე", სიტყვა "ამგვარად" მნიშვნელოვანია კომუნიკაციაში. "იკითხე", და დასვი კითხვა.


Now sound is my passion, it's my life.	ახალი ხმა ჩემი მისწრაფებაა, ეს ჩემი ცხოვრებაა.


I wrote a whole book about it. So I live to listen.	მე დავწერე მთელი წიგნი ამის შესახებ. ამგვარად, მე ვცხოვრობ, რომ ვუსმინო.


That's too much to ask for most people.	ეს ძალიან ბევრია ხალხს მოსთხოვო.


But I believe that every human being needs to listen consciously in order to live fully -- connected in space and in time to the physical world around us, connected in understanding to each other, not to mention spiritually connected, because every spiritual path I know of has listening and contemplation at its heart.	მაგრამ მე მჯერა, რომ ყოველ ადამიანს სჭირდება, რომ მოუსმინოს ცნობიერად იმისათვის, რომ იცხოვროს მთლიანად – დაკავშირებული იყოს სივრცეში და დროში ფიზიკურ სამყაროსთან ჩვენს გარშემო, დაკავშირებული იყოს სხვებთან, არ ვგულისხმობ სულიერ კავშირს, რადგან, ყველა სულიერ გზას, რომელიც მე ვიცი აქვს სმენა და განხილვა გულში.


That's why we need to teach listening in our schools as a skill.	ამიტომაც ჩვენ გვჭირდება რომ ვისწავლოთ მოსმენა სკოლაში როგორც უნარი.


Why is it not taught? It's crazy.	რატომ არ ისწავლება სმენა? ეს სიგიჟეა.


And if we can teach listening in our schools, we can take our listening off that slippery slope to that dangerous, scary world that I talked about, and move it to a place where everybody is consciously listening all the time, or at least capable of doing it.	და თუ ჩვენ შეგვიძლია ვასწავლოთ მოსმენა სკოლაში ჩვენ შეგვიძლია ავარიდოთ ჩვენი სმენა იმ უიმედო გზას, იმ საშიშროებას, საშინელ სამყაროს, რომელზეც მე ვსაუბრობდი. და გადავანაცვლოთ ისეთ ადგილას, სადაც ყველა ყოველთვის ცნობიერად უსმენს – ან, სულ მცირე, შეუძლიათ რომ ეს გააკეთონს.


Now, I don't know how to do that, but this is TED, and I think the TED community is capable of anything.	ახლა კი არ ვიცი როგორ გავაკეთო ეს, მაგრამ ეს არის TED და მე ვფიქრობ TED-ში ჩართულ ადამიანებს შეუძლიათ ყველაფერი.


So I invite you to connect with me, connect with each other, take this mission out.	ამგვარად, მე გთავაზობთ რომ დამიკავშირდეთ მე, დავუკავშირდეთ ერთმანეთს, გავუმკლავდეთ ამ მისიას და ისწავლებოდეს მოსმენა სკოლაში


And let's get listening taught in schools, and transform the world in one generation to a conscious, listening world -- a world of connection, a world of understanding and a world of peace.	და გარდავქმნათ სამყაროს მოდგმა ცნობიერად მსმენელთა სამყაროდ – კავშირების სამყაროდ, გაგების და სიმშვიდის სამყაროდ.


Thank you for listening to me today.	მადლობას გიხდით, რომ მისმენდით დღეს.


(Applause)	(ტაში)


Planetary systems outside our own are like distant cities whose lights we can see twinkling, but whose streets we can't walk.	პლანეტური სისტემები, ჩვენი სისტემის გარეთ გამოიყურებიან როგორც შორეული ქალაქები, რომელთა მოციმციმე სინათლეები შეგვიძლია დავინახოთ მაგრამ მათ ქუჩებში ვერ გავივლით


By studying those twinkling lights though, we can learn about how stars and planets interact to form their own ecosystem and make habitats that are amenable to life.	თუმცა მათი მოციმციმე სინათლეების შესწავლით ჩვენ შეგვიძლია გავიგოთ, როგორ ურთიერთქმედებენ პლანეტები და ვარსკვლავები რათა ჩამოაყალიბონ თავიანთი ეკოსისტემა და სიცოცხლისთვის ხელსაყრელი გარემო


In this image of the Tokyo skyline, I've hidden data from the newest planet-hunting space telescope on the block, the Kepler Mission.	ტოკიოს ჰორიზონტის ამ სურათზე, მე გადავმალე უახლესი პლანეტებზე მონადირე კოსმოსური ტელესკოპის მონაცემები ამ ტელესკოპს კეპლერის მისია ჰქვია


Can you see it?	ხედავთ?


There we go.	აგერაა


This is just a tiny part of the sky the Kepler stares at, where it searches for planets by measuring the light from over 150,000 stars, all at once, every half hour, and very precisely.	ეს არის პაწაწინა ნაწილი ცისა რომელსაც კეპლერი უყურებს. სადაც ის ეძებს პლანეტებს და ზომავს150 000 ვარსკვლავის სინათლეს ერთად, ყოველ ნახევარ საათში და ძალიან ზუსტად


And what we're looking for is the tiny dimming of light that is caused by a planet passing in front of one of these stars and blocking some of that starlight from getting to us.	რასაც ჩვენ ვეძებთ ეს არის სინათლის პაწაწინა დაბნელება გამოწვეული პლანეტის გავლით ვარსკვლავის წინ რომელიც ბლოკავს ჩვენამდე მოსაღწევ ვარსკვლავურ სინათლეს.


In just over two years of operations, we've found over 1,200 potential new planetary systems around other stars.	ორი წლის განმავლობაში ჩვენ აღმოვაჩინეთ 1200 პოტენციური ახალი პლანეტური სისტემა, სხვა ვარკვლავების გარშემო.


To give you some perspective, in the previous two decades of searching, we had only known about 400 prior to Kepler.	პერსპექტივაში რომ წარმოიდგინოთ, წინა ორი ათწლეულის ძებნიდან გამომდინარე ჩვენთვის ცნობილი იყო მხოლოდ 400. ეს კეპლერეამდე.


When we see these little dips in the light, we can determine a number of things.	როდესაც ჩვენ ვხედავთ ამ პატარა სინათლის დაბნელებებს ჩვენ შეგვიძლია განვსაზღვროთ რამდენიმე რამ


For one thing, we can determine that there's a planet there, but also how big that planet is and how far it is away from its parent star.	ერთი ის რომ აქ არის პლანეტა ასევე თუ რამდენად დიდია ის და რამდენად შორსაა თავისი მშობელი ვარსკვლავისგან.


That distance is really important because it tells us how much light the planet receives overall.	ეს მანძილი მართლაც მნიშვნელოვანია რადგან ის გვეუბნება საშუალოდ რამდენ სინათლეს ღებულობს


And that distance and knowing that amount of light is important because it's a little like you or I sitting around a campfire: You want to be close enough to the campfire so that you're warm, but not so close that you're too toasty and you get burned.	მანძილის და სინათლის რაოდენობის ცოდნა მნიშვნელოვანია. ეს ცოტათი წააგავს, თქვენ ან მე რომ ვისხდეთ კოცონთან თქვენ უნდა იყოთ კოცონთან საკმარისად ახლოს რომ გათბეთ, მაგრამ არა ძალიან ახლოს რომ შეიბრაწოთ და დაიწვათ.


However, there's more to know about your parent star than just how much light you receive overall.	თუმცა, მეტი უნდა იცოდეთ თქვენს მშობელ ვარსკვლავზე ვიდრე უბრალოდ იმის ცოდნა თუ საერთოდ რამდენ სინათლეს იღებთ


And I'll tell you why.	მე გეტყვით რატომაც.


This is our star. This is our Sun.	ეს ჩვენი ვარსკვლავია, ეს ჩვენი მზეა.


It's shown here in visible light.	აქ ნაჩვენებია ხილული სინათლით


That's the light that you can see with your own human eyes.	ეს არის სინათლე რომელიც შეგიძლიათ დაინახოთ თქვენი საკუთარი თვალით.


You'll notice that it looks pretty much like the iconic yellow ball -- that Sun that we all draw when we're children.	შეამჩნევთ რომ ის გავს ხატულა ყვითელ ბურთს -- მზე რომელიც ჩვენ ყველას დაგვიხატავს ბავშვობაში.


But you'll notice something else, and that's that the face of the Sun has freckles.	მაგრამ თქვენ შეამჩნევთ სხვა რაიმესაც, რომ მზეს სახეზე ჭორფლები აქვს


These freckles are called sunspots, and they are just one of the manifestations of the Sun's magnetic field.	ამ ჭორფლებს, მზის ლაქები ჰქვია. და ისინი მზის მაგნიტური ველის ერთ-ერთ მანიფესტაციას წარმოადგენენ.


They also cause the light from the star to vary.	ისინი აგრეთვე არიან მიზეზი მზის სინათლის ცვლილებისა.


And we can measure this very, very precisely with Kepler and trace their effects.	ჩვენ შეგვიძლია ეს ცვლილება კეპლერით გავზომოთ ძალიან, ძალიან ზუსტად და კვალში ჩავუდგეთ მათ ეფექტებს.


However, these are just the tip of the iceberg.	თუმცა ეს მხოლოდ აისბერგის წვერია


If we had UV eyes or X-ray eyes, we would really see the dynamic and dramatic effects of our Sun's magnetic activity -- the kind of thing that happens on other stars as well.	თუ გვექნებოდა ულტრა იისფერი და რენდტენული სხივების აღქმადი თვალი ჩვენ ნამდვილად დავინახავდით ჩვენი მზის მაგნიტური აქტივობის დინამიკურ და დრამატულ ეფექტებს -- ასეთი სახის მოვლენებს რომელსაც ადგილი აქვს ასევე სხვა ვარსკვლავებზე


Just think, even when it's cloudy outside, these kind of events are happening in the sky above you all the time.	დაფიქრდით, მაშინაც კი როცა მოღრუბლულია ასეთი მოვლენები უწყვეტად ხდება თქვენს ზემოთ, ცაში.


So when we want to learn whether a planet is habitable, whether it might be amenable to life, we want to know not only how much total light it receives and how warm it is, but we want to know about its space weather -- this high-energy radiation, the UV and the X-rays that are created by its star and that bathe it in this bath of high-energy radiation.	და როდესაც ჩვენ გვინდა შევისწავლოთ რომელი პლანეტაა სიცოცხლისთვის ვარგისი, რომელი შეიძლება იყოს შესაფერისი სიცოცხლისთვის. ჩვენ გვინდა ვიცოდეთ, არა მხოლოდ მთლიანად რამდენ სინათლეს იღებს და რამდენად თბება. არამედ ჩვენ გვინდა ვიცოდეთ მისი კოსმოსური ამინდის შესახებ. ეს მაღალი ენერგიების რადიაცია. ულტრა იისფერი და რენდგენული სხივები რომელსაც მათი ვარსკვლავი ქმნის. და ეს არის მაღალი ენერგიების რადიაციული აბაზანის მიღება.


And so, we can't really look at planets around other stars in the same kind of detail that we can look at planets in our own solar system.	ჩვენ არ შეგვიძლია მოვძებნოთ პლანეტები სხვა ვარსკვლავების გარშემო იმავე დეტალებით რაც ჩვენ შეგვიძლია მოვძებნოთ ჩვენივე მზის სისტემაში.


I'm showing here Venus, Earth and Mars -- three planets in our own solar system that are roughly the same size, but only one of which is really a good place to live.	მე გაჩვენებთ აქ ვენერას, დედამიწას და მრასს -- ეს პლანეტები ჩვენ მზის სისტემაში, უხეშად რომ ვთქვათ ერთი ზომისაა მაგრამ მხოლოდ ერთი მათგანია მართლაც კარგი ადგილი სიცოცხლისთვის.


But what we can do in the meantime is measure the light from our stars and learn about this relationship between the planets and their parent stars to suss out clues about which planets might be good places to look for life in the universe.	თუმცა რაც ჯერჯერობით შეგვიძლია გავაკეთოთ არის ის რომ გავზომოთ სინათლე ჩვენი ვარსკვლავებიდან და შევისწავლოთ ეს ურთიერქმედება პლანეტებსა და მათ მშობლიურ ვარსკვლავებს შორის რომ მივაგნოთ გასაღებს თუ რომელი პლანეტები შეიძლება იყვნენ ვარგისი სიცოცხლის მოსაძებნად სამყაროში.


Kepler won't find a planet around every single star it looks at.	კეპლერი ვერ იპოვის პლანეტას ყველა ვარსკვლავის გარშემო, რომელსაც იგი უყურებს


But really, every measurement it makes is precious, because it's teaching us about the relationship between stars and planets, and how it's really the starlight that sets the stage for the formation of life in the universe.	მაგრამ მართლაც, ყოველი გაზომვა რომელსაც ის აწარმოებს არის ძვირფასი რადგან ის გვასწავლის ამ ურთიერთობების შესახებ. ვარსკვლავებსა და პლანეტებს შორის. თუ როგორია რეალურად ვარკვლავთა შუქი. აყალიბებს ბაზისს სამყაროში სიცოცლის ფორმირებისა


While it's Kepler the telescope, the instrument that stares, it's we, life, who are searching.	თუმცა კეპლერი - ეს მხოლოდ ტელესკოპია რომელიც "უყურებს" ეს ჩვენ ვართ, სიცოცხლე, რომელიც ეძებს.


Thank you.	მადლობა


(Applause)	(აპლოდისმეტები)


So the type of magic I like, and I'm a magician, is magic that uses technology to create illusions.	ილუზიის ერთ–ერთი სახეობა რომელიც მომწონს, მე ილუზიონისტი ვარ, ეს არის ილუზია, რომელიც იყენებს ტექნოლოგიებს იმისათვის, რომ შექმნას ილუზია.


So I would like to show you something I've been working on.	მინდა გაჩვენოთ რაღაც, რაზეც დიდი ხნის განმავლობაში ვმუშაობდი.


It's an application that I think will be useful for artists -- multimedia artists in particular.	ეს არის აპლიკაცია რომელიც, ვფიქრობ რომ გამოსადეგი იქნება ხელოვანისთვის განსაკუთრებით კი მულტიმედია ხელოვანისთვის.


It synchronizes videos across multiple screens of mobile devices.	ეს არის ვიდეოების სინქრონიზაცია მობილურის რამდენიმე ეკრანზე.


I borrowed these three iPods from people here in the audience to show you what I mean.	მე ვითხოვე ეს სამი აიპოდი აუდიტორიაში მყოფი ხალხისაგან იმისათვის, რომ გაჩვენოთ თუ რა მაქვს მხედველობაში.


And I'm going to use them to tell you a little bit about my favorite subject: deception.	და მე ვაპირებ გამოვიყენო ისენი რათა გითხრათ ცოტა რამ ჩემი საყვარელი საქმიანობის შესახებ: ტყუილი.


(Music) One of my favorite magicians is Karl Germain.	(მუსიკა) ერთ–ერთი ჩემი საყვარელი ილუზიონისტი არის კალ გერმენი.


He had this wonderful trick where a rosebush would bloom right in front of your eyes.	მას ჰქონდა ერთი არაჩვეულებრივი ფანდი, სადაც ვარდის ბუჩქი იფურჩქნებოდა პირდაპირ თქვენს თვალწინ.


But it was his production of a butterfly that was the most beautiful.	მაგრამ პეპლის წარმოქნა, რომელიც ყველაზე ლამაზი იყო.


(Recording) Announcer: Ladies and gentlemen, the creation of life.	(დიქტორი) ქალბატონებო და ბატონებო, სიცოცხლის შექმნა.


(Applause) (Music) Marco Tempest: When asked about deception, he said this: Announcer: Magic is the only honest profession.	(აპლოდისმენტები) (მუსიკა) მარკო ტემპესტი: როცა კითხეს ტყუილის შესახებ მან უპასუხა: (დიქტორი): ილუზიონისტობა არის ერთადერთი გულწრფელი პროფესია.


A magician promises to deceive you -- and he does.	ილუზიონისტი გპირდება, რომ მოგატყუებს და ასეც იქცევა.


MT: I like to think of myself as an honest magician.	მარკო ტემპესტი: მე მომწონს, როდესაც ვფიქრობ რომ პატიოსანი ილუზიონისტი ვარ.


I use a lot of tricks, which means that sometimes I have to lie to you.	მე ვიყენებ ბევრ ფანდს რაც ნიშნავს, იმას, რომ ზოგჯერ უნდა მოგატყუოთ .


Now I feel bad about that.	ახლა კი ამის გამო თავს ცუდად ვგრძნობ.


But people lie every day.	თუმცა ადამიანები ყოველდღე ტყუიან.


(Ringing) Hold on.	(ზარია) მოიცადეთ.


Phone: Hey, where are you?	(გოგონა ტელეფონში): ჰეი, სად ხარ?


MT: Stuck in traffic. I'll be there soon.	მარკო ტემპესტი: საცობში მოვყევი. მალე მოვალ.


You've all done it.	თქვენ ყველამ გააკეთეთ ეს.


(Laughter) (Music) Right: I'll be ready in just a minute, darling.	(სიცილი) (ქალბატონი): ძვირფასო, ერთ წუთში მზად ვიქნები.


Center: It's just what I've always wanted.	(მამაკაცი): ეს ისაა, რაც ყოველთვის მინდოდა.


Left: You were great.	(ქალბატონი) კარგად გამოიყურებით.


MT: Deception, it's a fundamental part of life.	მარკო ტემპესტი: სიცრუე, სიცოცხლის ფუნდამენტური ნაწილია.


Now polls show that men tell twice as many lies as women -- assuming the women they asked told the truth.	სტატისტიკა გვიჩვენებს, რომ კაცები ტყუიან ორჯერ უფრო ხშირად ვიდრე ქალები იმის გათვალისწინებით რომ გამოკითხვაში მონაწილე ქალებმა არ მოიტყუეს.


(Laughing) We deceive to gain advantage and to hide our weaknesses.	(სიცილი) ჩვენ ვტყუით რომ მოვიგოთ უპირატესობა და დავმალოთ ჩვენი სისუსტე.


The Chinese general Sun Tzu said that all war was based on deception.	ჩინელი გენერალი სუნ ცუმ თქვა, რომ ყველა ომი დაფუძნებული იყო სიცრუეზე.


Oscar Wilde said the same thing of romance.	ოსკარ ვაილდმა თქვა მსგავსი რამ.


Some people deceive for money.	ზოგი ადამიანი ტყუის ფულის გამო.


Let's play a game.	მოდით ვითამაშოთ.


Three cards, three chances.	სამი კარტი, სამი შანსი.


Announcer: One five will get you 10, 10 will get you 20.	(დიქტორი): ერთი ხუთიანი გაძლევს 10–ს, 10 კი მოგცემს 20–ს.


Now, where's the lady?	სად არის ქალბატონი?


Where is the queen?	სად არის დედოფალი?


MT: This one?	მარკო ტემპესტი: ეს?


Sorry. You lose.	ვწუხვარ, თქვენ წააგეთ.


Well, I didn't deceive you.	მე არ მომიტყუებიხართ.


You deceived yourself.	თქვენ საკუთარი თავი მოატყუეთ.


Self-deception.	თვით–მოტყუება.


That's when we convince ourselves that a lie is the truth.	ეს ხდება მაშინ, როდესაც საკუთარ თავს ვარწმუნებთ რომ, სიცრუე სიმართლეა.


Sometimes it's hard to tell the two apart.	ზოგჯერ რთულია ცალცალკე გამოყო ეს ორი ცნება.


Compulsive gamblers are experts at self-deception.	კომპულსიური მოთამაშეები არიან თვით–მოტყუების ექსპერტები.


(Slot machine) They believe they can win.	(სათამაშო აპარატის ხმა) მათ სჯერათ, რომ შეუძლიათ მოიგონ.


They forget the times they lose.	ავიწყდებათ დრო რომელსაც ამაში კარგავენ.


The brain is very good at forgetting.	ტვინი საკმაოდ მაგარია დავიწყებაში.


Bad experiences are quickly forgotten.	ცუდი გამოცდილება სწრაფად გავიწყდება.


Bad experiences quickly disappear.	ცუდი გამოცდილება სწრაფად ქრება.


Which is why in this vast and lonely cosmos, we are so wonderfully optimistic.	სწორედ ამის გამოა რომ ამ ვრცელ და მარტოსულ კოსმოსში ჩვენ საოცრად ოპტიმისტები ვართ.


Our self-deception becomes a positive illusion -- why movies are able to take us onto extraordinary adventures; why we believe Romeo when he says he loves Juliet; and why single notes of music, when played together, become a sonata and conjure up meaning.	ჩვენი თვით–მოტყუება ხდება პოზიტიური ილუზია რის გამოც, ფილმებს შეუძლიათ ჩაგვითრიონ არაჩვეულებრივ თავგადასავლებში. რატომ გვჯერა რომეოსი როდესაც ის იძახის რომ ჯულიეტა უყვარს? და რატომ არის, რომ თითოეული ნოტი როდესაც ერთად ჟღერდება ქმნის სონატას და იწვევს მრავალ წარმოდეგნას.


That's "Clair De lune."	ეს "მთვარის შუქია"


Its composer, called Debussy, said that art was the greatest deception of all.	მისმა ავტორმა დებუსიმ თქვა, რომ ხელოვნება იყო უდიდესი სიცრუე.


Art is a deception that creates real emotions -- a lie that creates a truth.	ხელოვნება სიცრუეა რომელიც ქმნის ნამდვილ ემოციებს – სიცრუე, რომელიც ქმნის სიმართლეს.


And when you give yourself over to that deception, it becomes magic.	და როდესაც თქვენ იღებთ ამ სიცრუეს ეს ქმნის ილუზიას.


[MAGIC] (Music fades slowly) (Applause) Thank you. Thank you very much.	(აპლოდისმენტები) გმადლობთ, დიდი მადლობა.


(Applause)	(აპლოდისმენტები)


So, I was in the hospital for a long time.	მოკლედ,საკმაოდ დიდ ხნის განმავლობაში მომიწია საავადმყოფოში ყოფნამ.


And a few years after I left, I went back, and the chairman of the burn department was very excited to see me -- said, "Dan, I have a fantastic new treatment for you."	რომლის დატოვებიდან რამდენიმე წლის შემდეგ ისევ მომიხდა იქ დაბრუნება. ჩემი დანახვით გახარებულმა დამწვრობის დეპარტამენტის ხელმღვანელმა აღტაცებით მითხრა: "დენ მე მაქვს მკურნალობის სრულიად ახალი, ფანტასტიკური მეთოდი თქვენთვის“.


I was very excited. I walked with him to his office.	ამ ამბავმა მეც ძალიან გამახარა და მას თავის კაბინეტში გავყევი,


And he explained to me that, when I shave, I have little black dots on the left side of my face where the hair is, but on the right side of my face I was badly burned so I have no hair, and this creates lack of symmetry.	და მან ამიხსნა რომ, როცა ვიპარსავ, სახის მარცხენა მხარეს, წვერთან ერთად მაქვს პატარა შავი წერტილები, თუმცა სახის მარჯვენა მხარეს მძიმე დამწვრობის გამო წვერი არ ამომდის. რაც თავის მხრივ იწვევს შესამჩნევ ასიმეტრიას.


And what's the brilliant idea he had?	და აი, რაში მდგომარეობდა მისი შესანიშნავი იდეა?


He was going to tattoo little black dots on the right side of my face and make me look very symmetric.	ის აპირებდა ჩემს ტატუირებას პატარა შავი წერტილებით ჩემი სახის მარჯვენა მხარეს. რათა ამით ის უფრო სიმეტრიული გაეხადა.


It sounded interesting. He asked me to go and shave.	ეს რა თქმა უნდა საინტერესოდ ჟღერდა და მან მთხოვა რომ წავსულიყავი და გამეპარსა წვერი.


Let me tell you, this was a strange way to shave, because I thought about it and I realized that the way I was shaving then would be the way I would shave for the rest of my life -- because I had to keep the width the same.	მინდა გითხრათ, რომ ეს იყო გაპარსვის ძალიან უჩვეულო ფორმა, რადგან ამაზე ფიქრისას მივხვდი რომ ეს იქნებოდა გაპარსვის სწორედ ის ფორმა რომელიც უნდა გამომეყენებინა მთელი დარჩენილი სიცოცხლის განმავლობაში, საიმისოდ, რომ შემენარჩუნებინა სიმეტრია.


When I got back to his office, I wasn't really sure.	ექიმის კაბინეტში დაბრუნების შემდეგ, მე ნამდვილად არ ვიყავი დარწმუნებული.


I said, "Can I see some evidence for this?"	და ვთხოვე მას რომ, ეჩვენებინა მკურნალობის ამ ახალი მეთოდის შედეგები,


So he showed me some pictures of little cheeks with little black dots -- not very informative.	და მან მაჩვენა რამდენიმე სურათი პატარა ლოყების, პატარა შავი წერტილებით. რაც სრულებითაც არ იყო საკმარისად ინფორმაციული.


I said, "What happens when I grow older and my hair becomes white?	მაშინ მე ვკითხე, „რა მოხდება მაშინ როდესაც ასაკი მომემატება და ჩემი წვერი გათეთრდება?


What would happen then?"	რა მოხდება ამის შემდეგ“?


"Oh, don't worry about it," he said.	"ო, ამაზე ნუ ინერვიულებ", მითხრა მან.


"We have lasers; we can whiten it out."	"ჩვენ გვაქვს ლაზერი, რომლის მეშვეობითაც შეგვიძლია მათი გათეთრება."


But I was still concerned, so I said, "You know what, I'm not going to do it."	მაგრამ მე ჯერ კიდევ არ ვიყავი დარწმუნებული და ვუთხარი: "იცი რა, მე არ ვაპირებ ამის გაკეთებას."


And then came one of the biggest guilt trips of my life.	ამის შემდეგ კი მე თავი ვიგრძენი დამნაშავედ ისე როგორც არასდროს.


This is coming from a Jewish guy, all right, so that means a lot.	და რადგან ეს ერთ ებრაელ ბიჭს უკავშირდება, ეს უკვე ბევრს ნიშნავს.


(Laughter) And he said, "Dan, what's wrong with you?	(სიცილი) და მან მითხრა, "დენ, რა ხდება შენს თავს?"


Do you enjoy looking non-symmetric?	გსიამოვნებს რომ ასიმეტრიულად გამოიყურები?


Do you have some kind of perverted pleasure from this?	იღებ ამისგან რაიმე გარყვნილ სიამოვნებას?


Do women feel pity for you and have sex with you more frequently?"	ეცოდები ქალებს და უფრო ხშირად ატარებენ შენთან ღამეს"?


None of those happened.	არცერთ მათგანს არ ჰქონია ადგილი.


And this was very surprising to me, because I've gone through many treatments -- there were many treatments I decided not to do -- and I never got this guilt trip to this extent.	და ეს ძალიან გასაოცარი იყო ჩემთვის. რადგან მე მკურნალობის არაერთი მეთოდისთვის მიმიმართავს თუმცა, ასევე იყო არაერთი მეთოდი რომლის გამოყენებაზეც მე უარი ვთქვი. მაგრამ არასოდეს მიგრძვნია დანაშაულის გრძნობა ასე მძაფრად.


But I decided not to have this treatment.	თუმცა მაინც გადავწყვიტე, რომ არ გამომეყენებინა მკურნალობის ეს მეთოდი.


And I went to his deputy and asked him, "What was going on?	და მივედი მის მოადგილესთან, რომელსაც ვკითხე,"თუ რაში იყო საქმე?


Where was this guilt trip coming from?"	თუ საიდან მოდიოდა დანაშაულის ეს გრძნობა?"


And he explained that they have done this procedure on two patients already, and they need the third patient for a paper they were writing.	და მან მითხრა, რომ მათ უკვე გამოიყენეს მკურნალობის ეს მეთოდი ორ სხვა პაციენტთან, და მათ სჭირდებოდათ მესამეც იმ კვლევისთვის რომელზეც მუშაობდნენ.


(Laughter) Now you probably think that this guy's a schmuck.	(სიცილი) თქვენ ახლა ალბათ ფიქრობთ რომ ეს ყმაწვილი გონებაჩლუნგია.


Right, that's what he seems like.	მართალია, ის სწორედ ასეთია.


But let me give you a different perspective on the same story.	მაგრამ, ნება მომეცით იგივე ამბავს სხვა კუთხით შეგახედოთ .


A few years ago, I was running some of my own experiments in the lab.	რამდენიმე წლის წინ, თავად ვატარებდი ერთ-ერთ ექსპერიმენტს ჩემს ლაბორატორიაში.


And when we run experiments, we usually hope that one group will behave differently than another.	და როდესაც ჩვენ ექსპერიმენტებს ვატარებთ, როგორც წესი იმედი გვაქვს, რომ ერთი ჯგუფი მოიქცევა მეორისაგან განსხვავებულად.


So we had one group that I hoped their performance would be very high, another group that I thought their performance would be very low, and when I got the results, that's what we got -- I was very happy -- aside from one person.	ასე რომ, ჩვენ გვყავდა ერთი ჯგუფი, რომელის შედეგიც იმედი მქონდა, რომ იქნებოდა ძალიან მაღალი, და მეორე ჯგუფი, რომლის მაჩვენებელიც იმედი მქონდა რომ იქნებოდა ძალიან დაბალი, და რადგან საბოლოო შედეგიც სწორედ ასეთი აღმოჩნდა მე ვიყავი ძალიან ბედნიერი - თუმცა იყო გამონაკლისი ერთი ადამიანის სახით.


There was one person in the group that was supposed to have very high performance that was actually performing terribly.	რომელიც იყო იმ ჯგუფში რომელსაც ვიმედოვნებდი რომ ექნებოდა ძალიან მაღალი მაჩვენებელი, თუმცა რეალურად კი მისი შედეგი იყო ძალიან ცუდი.


And he pulled the whole mean down, destroying my statistical significance of the test.	ამის შედეგად კი მან მოახერხა სრულად გაენადგურებინა ტესტის სტატისტიკური მნიშვნელობა


So I looked carefully at this guy.	ამის შემდეგ, მე ყურადღებით დავაკვირდი ამ ახალგაზრდას.


He was 20-some years older than anybody else in the sample.	ის იყო ოცდა რაღაც წლის, განსხვავებით ექსპრიმენტის სხვა მონაწილეებისაგან.


And I remembered that the old and drunken guy came one day to the lab wanting to make some easy cash and this was the guy.	და მე მახსოვდა როგორ მოვიდა ერთ დღეს უფროსი ასაკის, მთვრალი ახალგაზრდა ჩემს ლაბორატორიაში ცოტაოდენი ნაღდი ფულის მარტივი გზით გამოსამუშავებლად და ეს სწორედ ის ახალგაზრდა კაცი იყო.


"Fantastic!" I thought. "Let's throw him out.	"ფანტასტიურია" გავიფიქრე მე. "მოდი გავაგდოთ ის ექსპერიმენტიდან


Who would ever include a drunken guy in a sample?"	განა ვინმე ჩართავდა ასეთ ადამიანს ტესტში"?


But a couple of days later, we thought about it with my students, and we said, "What would have happened if this drunken guy was not in that condition?	მაგრამ რამოდენიმე დღის შემდეგ, ჩემს სტუდენტებთან ამ საკითხზე მსჯელობისას ვთქვით, რომ "რა მოხდებოდა თუკი ეს მთვრალი ახალგაზრდა არ იქნებოდა ასეთ მდგომარეობაში?


What would have happened if he was in the other group?	ან რა მოხდება ის რომ მეორე ჯგუფში ყოფილიყო?


Would we have thrown him out then?"	ამ შემთხვევაშიც დავატოვებინებდით მას ექსპერიმენტს?"


We probably wouldn't have looked at the data at all, and if we did look at the data, we'd probably have said, "Fantastic! What a smart guy who is performing this low," because he would have pulled the mean of the group lower, giving us even stronger statistical results than we could.	ამ შემთხვევაში ჩვენ ალბათ საერთოდ არ შევხედავდით მიღებულ შედეგებს, და თუკი მაინც მივაქცევდით მას ყურადღებას, ვიტყოდით, რომ "ფანტასტიურია! რა ყოჩაღი ბიჭია ასე ცუდი მაჩვენებელი რომ აქვს" რადგან ის კიდევ უფრო ქვემოთ დასწევდა ჯგუფის საერთო შედეგს და მოგვცემდა იმაზე უფრო ძლიერ სტატისტიკურ მაჩვენებელს ვიდრე შეგვეძლო რომ მიგვეღო.


So we decided not to throw the guy out and to rerun the experiment.	ასე რომ, გადავწყვიტეთ დაგვეტოვებინა ეს ყმაწვილი ექსპერიმენტში და კვლავ გაგვემეორებინა ის.


But you know, these stories, and lots of other experiments that we've done on conflicts of interest, basically kind of bring two points to the foreground for me.	მაგრამ თქვენ იცით ასეთი ისტორიების და კიდევ სხვა მრავალი ექსპერიმენტის შესახებ, რომელიც ჩვენ ჩაგვიტარებია ინტერესთა კონფლიქტზე, ისინი ძირითადად ორი სახის ინფორმაციას გვაწვდიან რომელიც ყველაზე მნიშვნელოვანია ჩემთვის.


The first one is that in life we encounter many people who, in some way or another, try to tattoo our faces.	პირველი მათგანია ის რომ ცხოვებაში ჩენ უამრავ ადამიანს ვხვდებით რომლებიც, სხვადასხვა მეთოდებით ცდილობენ ჩვენი სახეების ტატუირებას.


They just have the incentives that get them to be blinded to reality and give us advice that is inherently biased.	მათ უბრალოდ სურთ რომ არ შეიმჩნიონ რეალობა და მოგცენ ისეთი რჩევა რომელიც თავიდანვე მიკერძოებული და ტენდენციურია.


And I'm sure that it's something that we all recognize, and we see that it happens.	და მე დარწმუნებული ვარ, რომ ეს სწორედ ისა რასაც ჩვენ ყველა კარგად ვაცნობიერებთ და ვხედავთ რომ ეს ასეა.


Maybe we don't recognize it every time, but we understand that it happens.	შესაძლოა ჩვენ ამას ვერ ვაცნობიერებდეთ ყოველთვის მაგრამ მაინც გვესმის რომ ასეთ რამეს აქვს ადგილი.


The most difficult thing, of course, is to recognize that sometimes we too are blinded by our own incentives.	ყველაზე რთული ალბათ სწორედ იმის აღიარებაა რომ ხანდახან ჩვენც დაბრმავებულები ვართ საკუთარი მისწრაფებებით.


And that's a much, much more difficult lesson to take into account.	და ეს ბევრად, ბევრად უფრო რთული გაკვეთილია მომავალში გასათვალისწინებლად.


Because we don't see how conflicts of interest work on us.	რადგან ჩვენ ვერ ვხედავთ თუ რა გავლენა აქვს ინტერესთა კონფლიქტს ჩვენზე.


When I was doing these experiments, in my mind, I was helping science.	როდესაც მე ამ ექსპერიმენტს ვატარებდი, ვფიქრობდი, რომ ამით მეცნიერებას ვეხმარებოდი.


I was eliminating the data to get the true pattern of the data to shine through.	მე უგულვებელვყოფდი ზოგიერთ მონაცემს რათა მიმეღო მონაცემთა უფრო მკაფიო მოდელი.


I wasn't doing something bad.	მე თითქოს ცუდს არაფერს ვაკეთებდი.


In my mind, I was actually a knight trying to help science move along.	ჩემი აზრით, მე ვიყავი რაინდი რომელიც ცდილობდა მეცნიერების განვითარებას.


But this was not the case.	მაგრამ ეს ასე სულაც არ იყო.


I was actually interfering with the process with lots of good intentions.	მე რეალურად ვერეოდი პროცესებში უამრავი კარგი განზრახვით.


And I think the real challenge is to figure out where are the cases in our lives where conflicts of interest work on us, and try not to trust our own intuition to overcome it, but to try to do things that prevent us from falling prey to these behaviors, because we can create lots of undesirable circumstances.	და მე მგონია რომ რეალური გამოწვევა სწორედ ისაა რომ გავარკვიოთ თუ როდის აქვს ადგილი ჩვენს ცხოვრებაში ასეთ მომენტებს სად მოქმედებს ინტერესთა კონფლიქტი ჩვენზე, და რომ არ ვენდოთ მხოლოდ ჩვენს საკუთარ ინტუიციას, მის დასაძლევად, მაგრამ ვცადოთ რომ მოვიქცეთ ისე რომ მსხვერპლად არ ვიქცეთ მსგავსი ქმედებებისა რადგან ამით ჩვენ შეგვიძლია გამოვიწვიოთ უთვალავი არასასურველი შედეგი.


I do want to leave you with one positive thought.	თუმცა მე არ მინდა რომ დაგტოვოთ თუნდაც ერთი პოზიტიური იედის გარეშე.


I mean, this is all very depressing, right -- people have conflicts of interest, we don't see it, and so on.	ანუ მართალია ეს ყველაფერი ძალიან დეპრესიულია, ადამიანებს გააჩნიათ ინტერესთა კონფლიქტი, რომელსაც ჩვენ ვერ ვხედავთ და ასე შემდეგ.


The positive perspective, I think, of all of this is that, if we do understand when we go wrong, if we understand the deep mechanisms of why we fail and where we fail, we can actually hope to fix things.	თუმცა ამ ყველაფრის დადებითი მხარე ჩემი აზრით ის არის, რომ თუ ჩვენ მივხვდებით თუ როდის არ ვიქცევით სწორად, და თუკი გავაცნობიერებთ იმ ღრმა მექანიზმს თუ რატომ და რის გამო ვუშვებთ შეცდომებს მაშინ შეგვიძლია კიდეც რომ იმედი ვიქონიოთ მათი გამოსწორების.


And that, I think, is the hope. Thank you very much.	და აი ეს კი ჩემი აზრით სწორედ რომ იმედის მომცემია.დიდ მადლობა.


(Applause)	(აპლოდისმენდები)


I'd like to take you to another world.	ნება მომეცით სხვა სამყარო გიჩვენოთ.


And I'd like to share a 45 year-old love story with the poor, living on less than one dollar a day.	და მინდა გაგიზიაროთ 45 წლის სიყვარულის ისტორია ღარიბებისადმი, მცხოვრები დღეში ერთ დოლარზე ნაკლებით.


I went to a very elitist, snobbish, expensive education in India, and that almost destroyed me.	მე მივიღე ელიტარული, სნობური, ძვირად ღირებული განათლება ინდოეთში და ამან კინაღამ გამანადგურა.


I was all set to be a diplomat, teacher, doctor -- all laid out.	მე თავისუფლად შემეძლო გამხტარვიყავი დიპლომატი, მასწავლებელი, ექიმი - ყველა გზა ხსინილი იყო.


Then, I don't look it, but I was the Indian national squash champion for three years.	მერე, ჩემთვის ეს არ იყო მნიშვნელოვანი, მაგრამ მე ვიყავი ინდოეთის ნაციონალური ჩემპიონი სკვოშში სამი წლის განმავლობაში.


(Laughter) The whole world was laid out for me.	(სიცილი) მთელი სამყარო ჩემს წინაშე იყო.


Everything was at my feet.	ყველაფერი ჩემს ფეხებთან იყო.


I could do nothing wrong.	არასწორს ვერაფერს გავაკეთებდი.


And then I thought out of curiosity I'd like to go and live and work and just see what a village is like.	შემდეგ ცნობისმოყვარებიდან გამომდინარე ვიფიქრე: მინდა ვიცხოვრო და ვიმუშაო სოფელში და უბრალოდ ვნახო როგორია ის.


So in 1965, I went to what was called the worst Bihar famine in India, and I saw starvation, death, people dying of hunger, for the first time.	ასე რომ 1965-ში წავედი ბიჰარში, რომელიც ინდოეთის ყველაზე უარეს შტატად ითვლება და ვნახე შიმშილი, სიკვდილი, ცხოვრებაში პირველად შიმშილისგან დაღუპული ადმიანები ვნახე.


It changed my life.	ამან შეცვალა ჩემი ცხოვრება.


I came back home, told my mother, "I'd like to live and work in a village."	სახლში დავბრუნდი, დედაჩემს ვუთხარი: "მინდა ვმუშაობდე და ვცხოვრობდე სოფელში."


Mother went into a coma.	დედა კომაში ჩავარდა.


(Laughter) "What is this?	(სიცილი) "რაშია საქმე?


The whole world is laid out for you, the best jobs are laid out for you, and you want to go and work in a village?	მთელი სამყარო შენს ფეხებთანაა, საუკეთესო სამსახურის შოვნა შენთვის არაფერია და შენ გინდა იმუშაო და იცხოვრო სოფელში?


I mean, is there something wrong with you?"	რა გჭირს, ხომ არ დაგემართა რამე?


I said, "No, I've got the best eduction.	ვთქვი:" არა, მე მივიღე საუკეთესო განათლება.


It made me think.	რამაც ფიქრი მასწავლა.


And I wanted to give something back in my own way."	და მინდა სანაცვლოდ რაღაც გავაკეთო ჩემით."


"What do you want to do in a village?	"რისი კეთება გინდა სოფელში?


No job, no money, no security, no prospect."	უმუშევრობა, უფოლობა, დაუცველობა, არანაირი პერსპექტივა."


I said, "I want to live and dig wells for five years."	მე ვუთხარი:" მე მინდა ვიცხოვრო და ჭები ვთხარო 5 წლის განმავლობაში."


"Dig wells for five years?	"თხარო ჭები 5 წლის განმავლობაში?


You went to the most expensive school and college in India, and you want to dig wells for five years?"	ინდოეთში ყველაზე ძვირად ღირებულ სკოლაში და კოლეჯში იარე და გინდა ჭები თხარო 5 წლის განმავლობაში?"


She didn't speak to me for a very long time, because she thought I'd let my family down.	ის დიდი ხნის განმავლობაში ხმას არ მცემდა, რადგან თვლიდა რომ ოჯახს იმედები გავუცრუე.


But then, I was exposed to the most extraordinary knowledge and skills that very poor people have, which are never brought into the mainstream -- which is never identified, respected, applied on a large scale.	მაგრამ მაშინ მე მივიღე ყველაზე არაჩვეულებრივი ცოდნა და უნარები რომელებიც აქვთ ღარიბ ხალხს, რომლებსაც არასდროს გასწავლიან ზოგადი განათლების ფარგლებში - რომლებიც არასოდეს იყო აღიარებული, დაფასებული და არ იყვნენ ფართოდ გავრცელებული.


And I thought I'd start a Barefoot College -- college only for the poor.	მე გადავწყვიტე დამეარსებინა ფეხშიშველთა კოლეჯი - კოლეჯი მხოლოდ ღარიბებისთვის.


What the poor thought was important would be reflected in the college.	რაც ღარიბების აზრით იქნებოდა მნიშვნელოვანი ის აისახებოდა კოლეჯში.


I went to this village for the first time.	მაგ სოფელში პირველად წავედი.


Elders came to me and said, "Are you running from the police?"	უხუცესები მოვიდნენ ჩემთან და მკითხეს:"პოლიციას ემალები?"


I said, "No."	მე ვუთხარი:"არა."


(Laughter) "You failed in your exam?"	(სიცილი) "გამოცდები ვერ ჩააბარე?"


"You didn't get a government job?" I said, "No."	"სახელმწიფო სამსახური ვერ მიიღე?"


"What are you doing here?	მე ვუთხარი:"არა." "რა გინდა აქ?


Why are you here?	რატომ ხარ აქ?


The education system in India makes you look at Paris and New Delhi and Zurich; what are you doing in this village?	ინდოეთში განათლების სისტემა გიხსნის გზას პარიზის, ნიუ-დელის და ციურიხისკენ, რა გინდა ამ სოფელში?


Is there something wrong with you you're not telling us?"	რაღაც გჭირს და არ გვეუბნები?"


I said, "No, I want to actually start a college only for the poor.	მე ვუთხარი:"არა, მე სინამდვილეში მინდა კოლეჯის დაარსება ოღონდ ღარიბებისთვის.


What the poor thought was important would be reflected in the college."	რაც ღარიბების აზრით იქნებოდა მნიშვნელოვანი ის აისახებოდა კოლეჯში."


So the elders gave me some very sound and profound advice.	მაშინ უხუცებმა მომცეს ძალიან კარგი და ბრძნული რჩევა.


They said, "Please, don't bring anyone with a degree and qualification into your college."	მათ მითხრეს:"გთხოვთ, არავინ მოიყვანო ხარისხით ან კვალიფიკაციით შენს კოლეჯში."


So it's the only college in India where, if you should have a Ph.D. or a Master's, you are disqualified to come.	ასე რომ ეს არის ერთადერთი კოლეჯი ინდოეთში სადაც, თუ თქვენ დოქტორის ან მაგისტრის ხარისხი გაქვთ, თქვენ ვერ მოხვდებით აქ.


You have to be a cop-out or a wash-out or a dropout to come to our college.	თქვენ უნდა იყოთ გაგდებული ან ჩარეცხილი რომ მოხვდეთ ჩვენს კოლეჯში.


You have to work with your hands.	თქვენ ხელებით უნდა იმუშაოთ.


You have to have a dignity of labor.	შრომას უნდა სცემდეთ პატივს.


You have to show that you have a skill that you can offer to the community and provide a service to the community.	თქვენ უნდა დაგვანახოთ, რომ გაქვთ უნარები რომლებსაც დაახმართ თემს და შესთავაზებთ დახმარებას თემს.


So we started the Barefoot College, and we redefined professionalism.	ჩვენ გავხსენით ფეხშიშველთა კოლეჯი და ხელახლა განვსაზღვრეთ პროფესიონალიზმი.


Who is a professional?	ვინ არის პროფესინალი?


A professional is someone who has a combination of competence, confidence and belief.	პროფესიონალი არის ის ვისაც აქვს კომპეტენცია, დავდაჯერებულობა და რწმენა.


A water diviner is a professional.	წყლის მაძიებელი არის პროფესიონალი.


A traditional midwife is a professional.	ბებიაქალი არის პროფესიონალი.


A traditional bone setter is a professional.	ხალხური "ძვლების გამსწორებელი" არის პროფესიონალი.


These are professionals all over the world.	ეს პროფესიონალები მთელ მსოფლიოში არიან.


You find them in any inaccessible village around the world.	თქვენ იპოვით მათ მსოფლიოს ყველა მიუვალ სოფელში.


And we thought that these people should come into the mainstream and show that the knowledge and skills that they have is universal.	ჩვენ ვიფიქრეთ, რომ ეს ხალხი უნდა მოვიდეს ზოგად განათლებაში და აჩვენოს, რომ ცოდნა და უნარები რომლებიც მათ აქვთ უნივერსალურია.


It needs to be used, needs to be applied, needs to be shown to the world outside -- that these knowledge and skills are relevant even today.	ისინი უნდა იყოს გამოყენებული და გათვალისწინებული მთელმა მსოფლიომ უნდა ნახოს - ეს ცოდნა და უნარები დღესაც აქტუალურია.


So the college works following the lifestyle and workstyle of Mahatma Gandhi.	კოლეჯი მუშაობს მაჰატმა განდის ცხოვრების და მუშაობის სტილის მიხედვით.


You eat on the floor, you sleep on the floor, you work on the floor.	ჭამ იატაკზე, გძინავს იატაკზე, მუშაობ იატაკზე.


There are no contracts, no written contracts.	არ არსებობს კონტრაქტები, დაწერილი კონტრაქტები.


You can stay with me for 20 years, go tomorrow.	შეგძლიათ 20 წელი იყოთ ჩემთან, ხვალევე შეგიძლიათ წახვიდეთ.


And no one can get more than $100 a month.	და 100$-ზე მეტს თვეში ვერავინ ვერ გამოიმუშავებს.


You come for the money, you don't come to Barefoot College.	თუ ფულისთვის მოდიხართ, მაშინ ფეხშიშველთა კოლეჯში არ უნდა მოხვიდეთ.


You come for the work and the challenge, you'll come to the Barefoot College.	მოდიხართ სამუშაოდ და გამოწვევისთვის, მაშინ მოდიხართ ფეხშიშველთა კოლეჯში.


That is where we want you to try crazy ideas.	ეს ადგლია სადაც გვინდა გამოსცადოთ გიჟური იდეები.


Whatever idea you have, come and try it.	არ აქვს მნიშვნელობა რა იდეაა, მოდით და გამოსცადეთ.


It doesn't matter if you fail.	არ აქვს მნიშვნელობა თუ მარცხს განიცდით.


Battered, bruised, you start again.	ნაცემი, ნატკენი, თავიდან დაიწყებთ.


It's the only college where the teacher is the learner and the learner is the teacher.	ეს ერთადერთი კოლეჯია სადაც მასწავლებელი მოსწავლეა და მოსწავლე მასწავლებელია.


And it's the only college where we don't give a certificate.	და ეს ერთადერთი კოლეჯია სადაც სერტიფიკატებს არ გავცემთ.


You are certified by the community you serve.	თქვენ სერტიფიცირებულები ხართ თემით რომელსაც ემსახურებით.


You don't need a paper to hang on the wall to show that you are an engineer.	თქვენ არ გჭირდებათ ქაღალდი კედელზე დასაკიდბლად იმის საჩვენებლად, რომ ინჟინერი ხართ.


So when I said that, they said, "Well show us what is possible. What are you doing?	ასე რომ, როცა ეს ვუთხარი მათ მითხრეს:"კარგი, გვიჩვენე რა შეიძლება გაკეთდეს.


This is all mumbo-jumbo if you can't show it on the ground."	რას საქმიანობ? ეს ყველფერი "მამბო-ჯამბოა" თუ რაელურად არ დაგვანახებ."


So we built the first Barefoot College in 1986.	ასე რომ, ჩცენ ავაშენეთ პირველი ფეხშიშველთა კოლეჯი 1986 წელს.


It was built by 12 Barefoot architects who can't read and write, built on $1.50 a sq. ft.	ის იყო აშენებული 12 ფეხშიშველა არქიტეკტორის მიერ რომლებიც წერა-კითხვა არ იციან, აშენებული 1.50$-თ კვადრატულ ფუტზე.


150 people lived there, worked there.	150 ადამიანი ცხოვრობდა და მუშაობდა იქ.


They got the Aga Khan Award for Architecture in 2002.	მათ მიიღეს აგა ხანის ჯილდო არქიტექტურაში 2002 წელს.


But then they suspected, they thought there was an architect behind it.	მაგრამ მერე ისინი დაეჭვდნენ, იფიქრეს რომ ამის უკან აქიტექტორი დგას.


I said, "Yes, they made the blueprints, but the Barefoot architects actually constructed the college."	მე ვუთხარი:"კი, მათ ნახაზი გააკეთეს, მაგრამ ფაქტიურად ფეხშიშველა არქიტექტორებმა ააშენეს კოლეჯი."


We are the only ones who actually returned the award for $50,000, because they didn't believe us, and we thought that they were actually casting aspersions on the Barefoot architects of Tilonia.	ჩვენ ფაქტიურად ერთადერთები ვართ ვინც დააბრუნა ჯილდო, 50000$, რადგან მათ არ დაგვიჯერეს, და ჩვენ ვიფიქრეთ, რომ ისინი ცდილობდნენ ცილი დაეწამათ ფახშიშველა არქიტექტორებისთვის, ტილონიდან.