|
Proverb,A,B,C,D,Answer_Text,Answer_Letter,translate |
|
Aariin ijoollee namaa hidhii jala nama guba.,Kan dhugaa hin dubbanne narratti beekama jedhee bibir’ata.,Nama yaadni isaa salphaatti hiramu waan xiyyeffannoo barbaadu hin hojjeechiisiin.,"Murtoo balaa qabu yoo fudhatte, rakkoo inni fidu furuuf qopha'uu qabda.","Ijoolleen (dhalli) namaa hanga fedhe nama aarsitullee, aarii qaban rukuttaan itti bahuun waan hin danda’amneef baay’ee nama aarsa.","Ijoolleen (dhalli) namaa hanga fedhe nama aarsitullee, aarii qaban rukuttaan itti bahuun waan hin danda’amneef baay’ee nama aarsa.",D,The anger of the sons of men is a burning fire. |
|
"Namni kan darbe hin yaadanne, kan dhufus hin yaadu.",Rakkataan kan isa miidhu addaan hin baafatu.,Filannoo baay |
|
Namni hamaan bofa afaa jalaati.,Nama haajaa qabu akkatti fardaan deemu hin gorsan.,Ogeessi ykn hogganaan tokko waa |
|
"Aannan gaalaa dhiiftes ni duuta, dhugdes ni duuta.",Namoonni jabina abdii kutannaa keessa dhufu ajaa |
|
Abbaan cirraanqoo of ilaalee nama yaaba.,Namni waan sirritti beeku tokko hin sodaatu.,Kan qabeenya yookiin gamtaa qabu nama miidha.,Aarii waan tokkoo bahuuf jecha gowwaa waliin taphachuun barbaachisaa miti.,Namni maqaa qabu akkuma fedhetti namarratti roorrisuu barbaada yookiin waan hunda namarratti fe’uu barbaada.,Namni maqaa qabu akkuma fedhetti namarratti roorrisuu barbaada yookiin waan hunda namarratti fe’uu barbaada.,D,The father of the sparrow is a caring person. |
|
Abbaa gaariin addunyaa gaarii dhalaaf hawwa.,Namni waan sirritti beeku tokko hin sodaatu.,Namni gorsa didu wanta hamaa ta |
|
Abbaa badaan heexoo guduunfata.,Gaarii yoo hojjetan ofumaaf badaa hojjechuunis deebi’ee nama miidha.,Manni dubartii hin qabne mijataa fi guutuu ta |
|
Aannan banaa kan gowwaa fi daa’imaati.,Iftoominaa fi haqaan dubbii fixachuun gaariidha.,Waan jijjiirama hin agarsiisne irratti dhama |
|
"Namni gadheen otoo hin yaadiin dubbateeti, otoo hin taa’iin bargaanfata.",mamaaksi dubbbii mi |
|
Abbaa gaariin damma guduunfata,Namni dubbii guddisu waa keessa darbee ofittillee kan qoosu dha.,"Namni yeroo addunyaa kanarra jiraatutti waan gaarii yoo hojjete hojii isaatiin maqaan isaa bara baraan dha'ama yookiin |
|
waamama.",Wanti ofii hin tolle isa kaaniifis hin tolu.,Abbaan gaariin qabeenya isaa qusateeti ilmoosaatiif dabarsa.,Abbaan gaariin qabeenya isaa qusateeti ilmoosaatiif dabarsa.,D,A good father is alert |
|
Abbaa farda qabutu lichoo qaba.,Sassata baay |
|
Aaqilatti hin himanii ijumaan agarsiisan.,Taa |
|
Abbaan biyyaa ammuma biyyaa ga’a.,Kan hin taane dubbachuun yeroo malee nama ajjeesisa.,Namni maqaa qabu akkuma fedhetti namarratti roorrisuu barbaada yookiin waan hunda namarratti fe’uu barbaada.,Namni gorsa didu wanta hamaa ta |
|
Namni jaartii hamtuu fuudhe awwaalli isaa banaadha.,Qabeenya ofiillee waaqatu namaa laata.,nagaan dhala namaa waan naannoo isaa jiru irratti hundaa |
|
"""Aayya naaf dhageettaafi mitii dur baaduu jaalattaafi."" jedhe, namichi aannan awwaalatti dhibaasee.",Namni akka qabeenya isaatti jiraata.,Waanti hunduu abbaa waliin kan miidhagina gonfatuu fi tolu.,Kabajni namaaf kennamu tokko yeroo hunda wal fakkaachuu qaba.,Jaalalli haadhaa guddaa (cimaa) dha.,Jaalalli haadhaa guddaa (cimaa) dha.,D,"""Because you have heard me and have loved me"", said the man, who then poured milk into the jar." |
|
Namni ijoollee qabu dhukkubsatus hin ciisu,Jireenyi namaa murtoo rabbiinidha.,Kan abbaan seeraa fi sirnaan itti hin fayyadamne ormi hin mararfatu,"Namoota giddutti jaalalli qofti gahaa miti, iftoominaan waliin haasa'uu fi tokkumaan jiraachun barbaachisaadha.","Kan dhala qabu, daa'ima isaa jiraachisuuf jecha waan yaaduuf boqonnaa hin qabu.","Kan dhala qabu, daa'ima isaa jiraachisuuf jecha waan yaaduuf boqonnaa hin qabu.",D,A parent does not stay home when sick |
|
Aannan akka nagayaa mi’aawa.,Jireenyi namaa murtoo rabbiinidha.,Manni dubartii hin qabne mijataa fi guutuu ta |
|
"""A’aa!"" jette, sareen luka cabdee","Otoo akka aariiti ofirratti miidhaa geessisuun kan dhibu ta’uu baatus, yaada walakkaan immoo gaabbuun du’arraa nama oolcha .",Osoo dhimmi ijoon jiruu dhimma xixiqqoo irratti xiyyeefachuun hin barbaachisu.,Waan barbaadnu argachuuf tattaafachuu qabna.,Namni wanta itti dhaga’ame miira isaatiin kan ibsu.,Namni wanta itti dhaga’ame miira isaatiin kan ibsu.,D,"""Aha!"" she said, and the dog broke her jaw" |
|
Abbaan cabe ofituu ogeessa.,Ani eenyuun gadi jedhanii humnaa ol yaaduu.,Waanti jalqabnisaa gammachuu ta |
|
Abbaan hamaan guddina ilmoosaa jibba.,Gowwaan waan tokko gadi fageenyaan itti yaadee hin hojjetu.,Waan gaarii har’a yoo kaayyatan boruuf namaa ta’a .,Abdiin amansiisaa hin taane balaarra nama buusa yookiin waan hin taane irratti nama jajjabeessuun balaa fida.,Namni hammeenya yaadu ilmoo ofiitiifis hin yaadu.,Namni hammeenya yaadu ilmoo ofiitiifis hin yaadu.,D,A cruel father does not want his child to thrive. |
|
Abbaan eebba ofii hin wallaalu.,Rakkoo keessaa nan baha jedhanii abdii hin taane horachuun sirrii miti.,"Waanti hunduu hin fayyadu, kanaafuu waan nu fayyadu filachuu qabna.","Waan tokkotti seenuun duratti sadarkaa ofii irra jiran |
|
madaaluun gaarii ta’a.",Waan isa baasuufi hin baafne yookiin waan isaa ta’u abbaatu beeka.,Waan isa baasuufi hin baafne yookiin waan isaa ta’u abbaatu beeka.,D,The father is not oblivious to his blessing. |
|
"Abaarsa coraa didi, eebba coraa fudhadhu.",Waan bade tokko yeroo itti dhufan hammuma itti qaqqaban badii oolchu.,Namni obsa qabu waan guddaarra gahuu danda |
|
"""Abbaan beeku beeka daabboon buddeena."" jedhe abbaan daabboo.",Kan ulfina hin qabne ajaja hundaa fudhata.,Kan haaloo isaa ba |
|
Abbaa beeknaan sobduun iddoo hin qabdu.,Waanti nama tokkoof hiree ta |
|
Abbaa du’aa garaachi harkatti du’a.,Kan yeroo tokkotti waa lama yaadu boqonnaa hin argatu.,"Abbaan beekaa ta’eef, ilmaan beekaa hin ta’an.",Jiruufi jireenyi namaa kan miidhagu qophaa osoo hin ta |
|
Namni kamisa jajan jimaata bada.,Yoo abbicha argan waan isa jalaa bade gaafatu.,Akka ofiitti malee akka ormaattan waa godhuuf ykn buluuf yaala jechuun miidhaaf nama saaxila.,Marqaan dhiyaate qal’aa dha.,Nama baay |
|
Abbaan afaanii ofittuu kolfa.,"Albaadhessi nama wajjin nyaachuu malee, namaaf hiruu hin jaalatu.",Nama biyya isaatti kan wallaalu hin jiru ykn kabajamaadha.,Kabaja namaaf kennuun ofirraa jalqaba.,Namni dubbii guddisu waa keessa darbee ofittillee kan qoosu dha.,Namni dubbii guddisu waa keessa darbee ofittillee kan qoosu dha.,D,The father smiles proudly. |
|
Abbaan iyyu malee ollaan hin birmatu.,"Waa horachuufi qabaachuun akkasumas jiraachuun biyya ofii irratti, biyya ofiitii bahuun waan hundumaa nama dhabsiisa.",Arjummaa kan baay |
|
Aaraa fi aariin nama dulloomsa.,Namni hamaa ta |
|
Abbaa baaduu affeeletu akka itti nyaatan beeka.,"Yeroo humni jiru yaadni namaa hin gallu, yeroo yaadni namaa galu immoo huumni hin jiru. |
|
Qalbiidhaan tasgabaa’anii bulchuun dhimma dhawaatan dhufudha.",Dubbiin yoo dhiisan malee dhuma hin qabu.,Aantee ykn fira ofii yoo tuffatan harka diinaa jala galuun jira.,Namni waan hojjetu tokko akkatti fiixa baasu beeka.,Namni waan hojjetu tokko akkatti fiixa baasu beeka.,D,I know that you |
|
"Abbaafis dhugaa, ayyaafis dhugaa aannan kana natu gidduutti dhuga.",Namni aarii baay |
|
Namni quba namaatiin ibidda haadhe hin gubatu.,Osoo har |
|
Abbaan badee aayyoo galaafate.,Nama birootti fayyadamee kan balleessaa raawwate badii dalagameef itti hin gaafatamu.,"Gamnatti beekaa waan ta’eef waan hedduu itti hin himan, xinnumatu isa ga’a.",Osoo dhimmi ijoon jiruu dhimma xixiqqoo irratti xiyyeefachuun hin barbaachisu.,Namni badu nama balleessa.,Namni badu nama balleessa.,D,The father disappeared. |
|
Abbaa abdatti karaarra maraatti.,Hinaafuun akka namni ta |
|
Aannaan ititee dhadhaa ba’a.,Waan baay |
|
Abbaan baraa eeboon qara.,Namni nama gorsu yookiin dhimma namaa dursee tilmaamu dhimma ofii isaa irratti ni rakkata.,Hinaaffaa.,Bu |
|
Namni ulfina hin beekne maqaa waamaniin owwaata.,Yoo aaran ni arraawu yookiin ni dulloomu.,wanti ka |
|
Abbaan cabsa of hin xinneessu.,"Rakkoon rakkoo biraa fida, mammaaksi immoo rakkoo fura.",Hojiin jalqabarratti bade tokko xumura irratti baay |
|
Hantuunni haadha jalatti gumbii uruu barti.,Waanti tokko jalqaba irratti yoo sirreeffamuu baate gatii qabaachuu hin danda’u,Waa lama yeroo tokkotti raawwachuuf kan oliif gadi kaatu waan bu |
|
"Abbaan akka manaatti bula malee, akka ollaatti hin bulu.",Marqaan dhiyaate qal’aa dha.,"Waan ofii qulqulleessanii odoo hin beekiin waan nama biraa |
|
qeequun dubbachuu.",Namni suuta hojjetu suuta suutaan rakkataa deema.,"Jireenyi nama tokkoo irratti hunda'u, qabeenyuma abbaan horate irratti.","Jireenyi nama tokkoo irratti hunda'u, qabeenyuma abbaan horate irratti.",D,"A father is a farmer, not a neighbor." |
|
"Namni ni yaada, waaqatu iddoon ga’a.",Milkaa’ina darbeetti hirkachuun guddina yeroo ammaa gufachiisa.,waligalteen jiranaan waan xiqqootu nama gaha,Karaa dogoggoraa deemuun rakkoo namatti fida.,Karoora namaa kan fiixaan baasu waaqadha.,Karoora namaa kan fiixaan baasu waaqadha.,D,"Man thinks, and God is sufficient." |
|
Aariin hiyyeessa bowwootti dhuma.,"Waanta xiqqoo of harkaa qabnutu, waan guddaa kankeenya hin taane caala.","Yoo waan tokko jaalalaan dide, dirqamaan hin didu.",Kan garaa isaa qofa jaallatu nama biraatiif hin yaadu.,"Hiyyeessi hanga fedhe yoo aareellee wanti godhu hin jiru, sababa hiyyummaasaatiin deebi’ee mataa of dhukkubsa jechuudha.","Hiyyeessi hanga fedhe yoo aareellee wanti godhu hin jiru, sababa hiyyummaasaatiin deebi’ee mataa of dhukkubsa jechuudha.",D,Anger is the poor man |
|
Abbaan buddeenaa aduu bonaati.,Waan baay |
|
Aariin fi qoraan yoo darbatan waan bobeessan hin dhaban.,Namni qabeenya guddaa hin qabne waan qabuun quufa.,Namni tokko qormaataa fi yeroo rakkisaa ta’e itti madaquun bira darba.,Namni waan gochuuu hin dandeenye gochuu barbaada.,Aarii battalaatiin otoo itti hin yaadiin tarkaanfiin fudhatamu tokko kan nama miidha.,Aarii battalaatiin otoo itti hin yaadiin tarkaanfiin fudhatamu tokko kan nama miidha.,D,"If you throw a stick or a stick, you will lose nothing." |
|
"""A’aa!"" jedhe, jaarsi tanboo araade.",Namoota adda ta |
|
"Namni guddateef hin beeku, xiqqaateef hin wallaalu.","Firri ykn aanteen ofii deegummaa yookiin hiyyummaa namarra gahu kan jibbu ta’uu baatullee, du’uu firaa hin jaalatu, yeroo hunda homaallee gochuufi baatu jireenya isaa hawwa jechuudha.","Yeroo humni jiru yaadni namaa hin gallu, yeroo yaadni namaa galu immoo huumni hin jiru. |
|
Qalbiidhaan tasgabaa’anii bulchuun dhimma dhawaatan dhufudha.",Yoo abbicha argan waan isa jalaa bade gaafatu.,Dandeettiifi beekumsi umuriin hin daangeffamu.,Dandeettiifi beekumsi umuriin hin daangeffamu.,D,"He is not a grown man, at least not a fool." |
|
Aaru malee hin boba’u.,"Bu’aa bahiin jireenyaa boru ni fooyya’a ta’a, gochaan badaan garuu yeroo hunda yaadatama.",rakkina obsaan dabarsuu,"Osoo rakkoo jiru hin furatiin, rakkoo biraa ofitti dabaluu.",Waanta barbaadan tokko argachuuf dhama’uun yookiinn dafquun ykn tattaafachuun barbaachisaadha.,Waanta barbaadan tokko argachuuf dhama’uun yookiinn dafquun ykn tattaafachuun barbaachisaadha.,D,It is not burning with anger. |
|
"Aannan deega hin jibbitu, du’a hin jaallatu.",Kabajni namaaf kennamu tokko yeroo hunda wal fakkaachuu qaba.,Kan waan gaarii siif hojjete waanuma gaarii sirraa eega.,Karaa dogoggoraa deemuun rakkoo namatti fida.,"Firri ykn aanteen ofii deegummaa yookiin hiyyummaa namarra gahu kan jibbu ta’uu baatullee, du’uu firaa hin jaalatu, yeroo hunda homaallee gochuufi baatu jireenya isaa hawwa jechuudha.","Firri ykn aanteen ofii deegummaa yookiin hiyyummaa namarra gahu kan jibbu ta’uu baatullee, du’uu firaa hin jaalatu, yeroo hunda homaallee gochuufi baatu jireenya isaa hawwa jechuudha.",D,"He does not hate the poor, nor does he love the dead." |
|
Aabboo quufuu baatu maaddiin jala bula.,Wanta arganii hin beekne tilmaamuun nama dhiba.,Dubbiin hamaan miidhaa fida.,Yoo waliin hojjetan waanta cimaa dhunfaan hojjetamuu hin dandeenyellee ni hojjetu.,Hojiin tokko guddatee nuffisiisaafi dadhabsiisaa ta’a.,Hojiin tokko guddatee nuffisiisaafi dadhabsiisaa ta’a.,D,"The father, who is not satisfied, puts it under the table." |
|
Abbaa jedhanii obboo hin jedhani.,yoo of xiqqeesan qaamni biralle nama xiqqeesa,Waan xiqqoodhaaf baasii guddaa baasuun hin barbaachisu.,Kan waan tokko keessatti qooda hin qabne waan sanaaf hin dhiphatu.,Kabajni namaaf kennamu tokko yeroo hunda wal fakkaachuu qaba.,Kabajni namaaf kennamu tokko yeroo hunda wal fakkaachuu qaba.,D,They do not call him father or brother. |
|
Abbaan hamaan obboleetii nama fuusisa.,kan obsuu waan gaarii akka argaachu danda |
|
Namni galgala ni gaaroma.,Abbaan gaariin qabeenya isaa qusateeti ilmoosaatiif dabarsa.,Kan waa of harkaa qabu bakka barbaade ga |
|
Abbaan farda qooqaa safaraa fe’ate.,Kan waan guddaaf eeggatan waan xiqqoo namaaf hin oolu.,Iftoominaa fi haqaan dubbii fixachuun gaariidha.,Madaa qaamaa ni fayyu garuu miidhama jecha badaa irraa fayyuun ni rakkisa.,"Waan tokkotti seenuun duratti sadarkaa ofii irra jiran |
|
madaaluun gaarii ta’a.","Waan tokkotti seenuun duratti sadarkaa ofii irra jiran |
|
madaaluun gaarii ta’a.",D,The rider on the horse carries a reed. |
|
Aara fi gowwaa jalaa goran.,Wal fakkaattiin wal barbaaddi.,Dubartiin bareedinaa fi hundee manaati.,Namni beekaan waan hojjetuufi humna isaa ni beeka.,Aarri foolii hin taane fiduu waan danda’uuf gowwaanis jalaa goruu baannan lameenuu nama miidhu.,Aarri foolii hin taane fiduu waan danda’uuf gowwaanis jalaa goruu baannan lameenuu nama miidhu.,D,From anger and foolishness. |
|
"Namni tokko biyya tolchuu dadhaba malee, balleessuu hin dadhabu.",Dubartoonni fi fardeen gaafa umuriin isaanii deemuu saaxilamoo ta’u.,Kan hin taane dubbachuun yeroo malee nama ajjeesisa.,"Abbaan beekaa ta’eef, ilmaan beekaa hin ta’an.",Ijaaruutu rakkisa malee diiguun salphaadha.,Ijaaruutu rakkisa malee diiguun salphaadha.,D,"Man cannot shape the world, but he can destroy it." |
|
Namni hundinuu quba shaniin buddeena nyaata.,Dandeettiifi beekumsi umuriin hin daangeffamu.,Aannaan waan hundaaf oola.,Kan itti tole rakkinni nama biroo itti hin mul |
|
Aanoleetti godaanna jennaan jaartiin aanan gadi naqxe.,Namni badiirra jiru badiitti nama oofa.,Namni gaafa rakkina argu doggogora isaa arga.,Waan raawwatuu fi bu’aa hojii tokkoo abbaa caalaa namni quba qabaachuu malu hin jiraatu.,Waan irra fooyyaa’aa ta’e tokko akkanumatti abdiidhaan nan argadha jechuun waan har’a qaban tokko qusannaa malee itti fayyadamuun boru rakkoof nama saaxiluu akka danda |
|
"""Aannan banaa dhiisanii hattuu namaan jedhan."" jette adurreen.",Aarii waan tokkoo bahuuf jecha gowwaa waliin taphachuun barbaachisaa miti.,mariin baay |
|
Namni ija tokkoo cirrachaan hin taphatu.,Qaamni kamiyyuu duraan dursee faayidaa mataa isaa gidduu galeessa godhachuun socho’a.,Marqaan dhiyaate qal’aa dha.,Namoonni amala ofii hin beekne waantota salphaatti argatan tuffatu.,Of eeggannoo gochuun barbaachisaadha.,Of eeggannoo gochuun barbaachisaadha.,D,A man with one eye does not play with sand. |
|
Abbaan badii ofii hanga qaawwa balbalaa geessu hin argu.,"Ijoolleen (dhalli) namaa hanga fedhe nama aarsitullee, aarii qaban rukuttaan itti bahuun waan hin danda’amneef baay’ee nama aarsa.",Maddi isaa gargar ta |
|
qeequun dubbachuu.","Waan ofii qulqulleessanii odoo hin beekiin waan nama biraa |
|
qeequun dubbachuu.",D,The father does not see his own ruin until the doorbell rings. |
|
Namni isa du’eef boo'a duuti isa hafeef boo'a.,Kan abdii kutate nama balleessa.,"Osoo rakkoo jiru hin furatiin, rakkoo biraa ofitti dabaluu.",Wanti ofii hin tolle isa kaaniifis hin tolu.,"Duuti dabaree dha, namni hundi du |
|
"Abbaan amma duula, irbaanni amma dhufa.",Kan abdii kutate nama balleessa.,nagaan dhala namaa waan naannoo isaa jiru irratti hundaa |
|
Aayyoon duute barana qiixxaa hin nyaadhu.,Hiyyeessi waan fedhii isaa argachuu hin danda |
|
Namni karaa fixuu hin dadhabne dubbii fixuu dadhabe.,Eenyummaa nama tokkoo osoo hin beekiin gaarummaa isaa fi hammeenya isaa beekuun rakkisaadha.,Ariifachuun yookiin akka malee socho’uun nama kisaarsa.,Namni aarii baay |
|
Aalbeen abbaan qare abbaa qale.,Waan jijjiirama hin agarsiisne irratti dhama |
|
Aannan har’aaf miti boruuf dhugu,Tattaaffi fi carraaqqii ofii malee gargaarsa namaatiin eessayyu gahuun hin danda |
|
"Abaaramaan ganna soogidda nagadee, birraa dhadhaa nagada.",Waan tokko yoo nama marare furmaata kaa’uu malee yookiin furuu malee hiidhii xuuxuun bu’aa hin qabu.,Kan qaanii qabu nama fuuldura ba |
|
Aannan firaaf kaa |
|
Abbaan kufan ilmaan ka’an.,Namni hiyyeessi rakkina isaa yookin ofirratti yookiin namarrattti ibsata.,Dubbii badaaf callisuun deebii kenni.,Namni waa hin hojjenne otuma ta’uu ni beela |
|
Aannanii fi nageenyi xiqqaa hin qabu.,Ogummaan kamiyyuu ogeessa mataa isaa barbaada.,Barteen badaan nama miidha.,waan bu |
|
"Namni quba walqabe, qubaa waldhabe,",Namoota adda ta |
|
"Abbaan daboo isa hafe ilaala, daboon waan hojjette ilaalti.",Namni ofi of hin miidhu,Namoota (ummata) biratti jibbamuu baay |
|
Abbaa malee ibiddi hin boba’u.,jireenyi takka gaarii takka hamaa nama badhaasti,namni murtoo ykn hubannoo hin qabne qaama kan biraatiin salphaatti dogoggorfama,Kan waliin oolan jijjiirama wal irratti fidu.,Ogummaan kamiyyuu ogeessa mataa isaa barbaada.,Ogummaan kamiyyuu ogeessa mataa isaa barbaada.,D,"Without the Father, there is no fire." |
|
"Nama guyyaa ergaa dhalate, gabaatu harree qabsiifata.",Ogeessi erga fayyadameen booda akka hin miidhamneef of eegata.,Uumamaan namni hundinuu walqixa.,Maqaa ofii balleessuu irra gatii kaffaluu wayya.,Gowwaa nama hundatu akka barbaadetti ergata.,Gowwaa nama hundatu akka barbaadetti ergata.,D,A reporter would give a donkey to a person whose birthday was on the day of the message. |
|
Abbaan bira yoo jiraate eeleen lama hin gubattu.,"namootni umrii maanguddummaa keessa jiran, dulluma keessa deeggarsi akka isaan barbaachisu akeekuuf jedhama.",Aantee ykn fira ofii yoo tuffatan harka diinaa jala galuun jira.,Filannoo baay |
|
Lukkuun haatee haatee aalbee ittiin qalamtu baasti.,Waan qaanessaa fi itti salfatan dhoksuu.,Hinaafuun akka namni ta |
|
Aariin kurophisa miillashee dhabsiisa.,barbaachisumaa dhala godhaachu argisiisa,Waan hin hafneef yookiin waan hin oolleef yeroon itti qophaa |
|
"Habashaan kan itti duulus tuffateeti, kan waliin duulus tuffata.",Kan ofitti hin amanne yeroo hundaa sodaan jiraata.,Kan nama baasuu fi hin baafne hubatee beekuun rakkina nama qunnamuu malu tokkorraa dursee kan of eeguu qabu abbaadha.,Kan kunuunsa dhabe quucaree hafa.,Kan nama fayyaduu danda’uufi hin dandeenye adda baafachuu dhabuun gowwummaa olaanaa malee waan biraa ta’uu hin danda’u.,Kan nama fayyaduu danda’uufi hin dandeenye adda baafachuu dhabuun gowwummaa olaanaa malee waan biraa ta’uu hin danda’u.,D,He who despises the shade despises the shade. |
|
Namni gaafa hiyyoolee gurri duude gaafa hunda hiyyoolee osoo jedhuu jiraata,Namni badiirra jiru badiitti nama oofa.,waan bu |
|
Namni gaangee boonse gala kooraa baata.,Dubartiin bareedinaa fi hundee manaati.,barbaachisummaa fi kabaja soddaa,Kan waliin oolan jijjiirama wal irratti fidu.,Kan guddisa balleessan rakkoo namarraan ga |
|
Namni niitii sodaatu ilma hin dhalchatu.,namni murtoo ykn hubannoo hin qabne qaama kan biraatiin salphaatti dogoggorfama,Rakkoo nama quunnamuu danda’u tokko keessaa kophaa ofii bahuun hin danda’amu.,Fedhiin ofii yoo guute nama irraanfachuun yookiin dagachuun jira.,Bakka sodaan jirutti bu |
|
Ana haa nyaatuun beela hin baasu.,Waan bu |
|
Aarri foon garaa hin waadu.,Namni aangoo qabu waanti hojjechuu hin dandeenye hin jiru.,Kan waan hundaa argate waan hojjetu hin beeku.,Waan bade tokko yeroo itti dhufan hammuma itti qaqqaban badii oolchu.,Irra keessa fakkeessuun bu’aa hin qabu.,Irra keessa fakkeessuun bu’aa hin qabu.,D,The flesh is not angry. |
|
Abbaa hin qabdu akaakayyuu yaaddi.,Har’a rakkoon kan nu mudate ta’ullee boru fooyya’aa yookiinn wayyaa’aa deema.,nama maqaan badee maqa baleesi itti baay |
|
Namni qurxummii barbaadu naacha fuudhee baasa.,Yeroo hundaa walbiraa hin dhibaman.,Galata dhabuu.,Yoo waliigalan rakkoo hamaa keessaa ba |
|
"""Aayyoo nagaatti ooli ani garbuu kiyya argadhe."" jette Gaangeen.",Kan eenyummaa isaa beeku aantee isaa ni beeka.,Keessummaan akka warri manaa jiraatanitti madaqa.,"Haadha amala gaarii hin qabne qabaachuun, haadha dhabuurra wayya.",Fedhiin ofii yoo guute nama irraanfachuun yookiin dagachuun jira.,Fedhiin ofii yoo guute nama irraanfachuun yookiin dagachuun jira.,D,"""I found my purpose in life"", said Gange." |
|
Namni of hin kabajne nama hin kabaju.,Icciitii nama tokkoo beekuun baay |
|
Abbaa ilma mishaa waaqatu eebbisa.,Waanta kadhaadhaan dhufe tokko akka barbaadanitti itti fayyadamuun nama dhiba.,Namni beekaan waan hojjetuufi humna isaa ni beeka.,Wanta arganii hin beekne tilmaamuun nama dhiba.,Ilma gaarii waaqatu eebbisee namaaf kenna.,Ilma gaarii waaqatu eebbisee namaaf kenna.,D,The father of the bride blesses the godly son. |
|
Abbaa horate beeku malee abbaa nyaatu hin beekan.,Namni kan isa gargaaru qabu haala baay |
|
Namni oduu bare utubaatti asaasa.,Abdiin amansiisaa hin taane balaarra nama buusa yookiin waan hin taane irratti nama jajjabeessuun balaa fida.,"Namni nama miidhu, waan isa miidhu hin raawwatu.",Waan hin danda |
|
Namni niitii gaarii mana keessaa sooroma.,"Kan nama hamatu, maal akka ittiin jedhan hin beeku.",Waanta barbaadan tokko argachuuf dhama’uun yookiinn dafquun ykn tattaafachuun barbaachisaadha.,Dubbii badaaf callisuun deebii kenni.,Kan haadha warraa gaarii qabu jireenya gaarii jiraata.,Kan haadha warraa gaarii qabu jireenya gaarii jiraata.,D,A person would eat well inside. |
|
Namni niitii hin qabne noorii hiriyaa hin qabu.,Waan bu |
|
Namni qalbii du’e hin fayyu.,Rakkina hiyyeessaaf namni bakka kennu hin jiru.,"Waan baay'ee qabachuun, waantota nutti hir'atan akka hin ilaalle nu godha.",milkaa |
|
"""Lammata bishaan gaanii "" jette hantuunni.",Waanta kadhaadhaan dhufe tokko akka barbaadanitti itti fayyadamuun nama dhiba.,Yeroo hundaa walbiraa hin dhibaman.,Jechoonni kan hin argamne ta’anis miidhaa guddaa geessisuu danda’u.,Kan waa tokko jiilche waa hunda sodaata.,Kan waa tokko jiilche waa hunda sodaata.,D,"""Go get some water again"", said the ant." |
|
"Namni rakkataadhaa hin naane, handhuura hin qabu.",Namni beekaan waan hojjetuufi humna isaa ni beeka.,Namni qabeenya guddaa hin qabne waan qabuun quufa.,Maatiin yeroo hunda waldhabu miseensa isaa hin gargaaru.,Kan garaa isaa qofa jaallatu nama biraatiif hin yaadu.,Kan garaa isaa qofa jaallatu nama biraatiif hin yaadu.,D,A person who is not overwhelmed by adversity is not a person of substance. |
|
Namni niitii bade hin fayyu.,Yoo waliin hojjetan waanta cimaa dhunfaan hojjetamuu hin dandeenyellee ni hojjetu.,Waan gochuu hin malle tokko hin lakkisu ykn ni dhiisu.,Kan kaayyoo tokko qabu adeemsa hojii keessatti walii galteen waan sana hojjechuu malee wal jeequun hin barbaachisu.,Kan haadha manaa jiruuf jireenya mana isheef hin yaadne fuudhe jireenyi isaa hin fooyya |
|
"""Abbaa kee himi "" jennaan, ""eessumni koo farda."" jette gaangeen.","Hiyyeessi hanga fedhe yoo aareellee wanti godhu hin jiru, sababa hiyyummaasaatiin deebi’ee mataa of dhukkubsa jechuudha.",Kan dhugaa hin dubbanne narratti beekama jedhee bibir’ata.,Hamma hin qabne of jajji.,Waan qaanessaa fi itti salfatan dhoksuu.,Waan qaanessaa fi itti salfatan dhoksuu.,D,"""Tell your father"", I said. ""My name is Horse""." |
|
"""Abbaa keetti baate gara qolee."" jedhe gurbaadhaan namichi.",Kan hanqina isaa beeku of eeggannoo godha.,Icciitii nama tokkoo beekuun baay |
|
Namni humna hin qabne dhangaa mi’aa hin nyaatu.,Yoo abbicha argan waan isa jalaa bade gaafatu.,Cimina waaqaa,Namoota (ummata) biratti jibbamuu baay |
|
Namni harka argate lukatti hiixata.,Kan abdii kutate nama balleessa.,Wantootni wal hin fakkaanne hariiroo qabaachuu danda |
|
Namni rabbi hidhe lookoo malee ijaajja.,namni yoo waligaltee qabatee fagoo gahuu yookiin waan guddaa hojjechuu danda |
|
Namni itillee afu karaa ofii hin balleessu.,Namni waa hin hojjenne otuma ta’uu ni beela |
|
"Abbaan du’us, maqaan hin du’u.",Namoonni wal shakkan waan bu |
|
waamama.","Namni yeroo addunyaa kanarra jiraatutti waan gaarii yoo hojjete hojii isaatiin maqaan isaa bara baraan dha |
|
waamama.",D,"The father is dead, but the name lives on." |
|
Abbaa dammaa dammumaan .,Namni nama harkaa nyaate nama hin miidhu yookiin dabarsee hamaaf nama hin kennu.,Waan bade tokko yeroo itti dhufan hammuma itti qaqqaban badii oolchu.,"Gamnatti beekaa waan ta’eef waan hedduu itti hin himan, xinnumatu isa ga’a.",Fedhii nama tokkoo yoo dursanii beekan waan inni barbaadu gochuun rakkoo hin ta’u.,Fedhii nama tokkoo yoo dursanii beekan waan inni barbaadu gochuun rakkoo hin ta’u.,D,The father of the honey bee. |
|
Aannan kan ofii hin bulle bultii wal dhorka.,"Waan barbaadan yoo dhabanis, kan qabanitti dhimma ba |
|
"Aannan dhoowwattus, foon hin dhoowwattu.",Waan tokko gadi fageenyaan qorachuun yookiin gaafii baay |
|
"Aannan tuffattee bishaan si argate, aantee tuffattee nyaaphi si argate.",Nama jaalatan maatii isaa waliin jaalatu.,Namni badiirra jiru badiitti nama oofa.,Kan qabeenya ga |
|
Aariin garaa seene arriidha.,"Inni fuudha barbaadu gatiin akka gadi bu’uuf yoo fedhu, inni kennu garuu gatiin akka ol ka’u hin fedhu.",Kan wanti suukanneessaan irratti raawwatame wanti hundi kan isa balleessu itti fakkaata.,Dubbii badaaf callisuun deebii kenni.,Yoo aaran ni arraawu yookiin ni dulloomu.,Yoo aaran ni arraawu yookiin ni dulloomu.,D,Anger is like rice that has been stored up in the heart. |
|
Yoo dhibee himatan dawaa argatu.,Kan warra isaa hin kabajne rakkoof kan saaxilamaa ta’a.,Jireenyi wal fakkaata garuu akkatti jiraatu abbumasaatu beeka.,Namni akka qabeenya isaatti jiraata.,Yoo abbaan miidhama isaa himate yaalii argata.,Yoo abbaan miidhama isaa himate yaalii argata.,D,"If they are sick, they will be cured." |
|
Namni ibidda dhabe daaraatti fuula deebisa.,Maatiin yeroo hunda waldhabu miseensa isaa hin gargaaru.,"Ijoolleen (dhalli) namaa hanga fedhe nama aarsitullee, aarii qaban rukuttaan itti bahuun waan hin danda’amneef baay’ee nama aarsa.",Namni abdii qabu waan hunda qaba.,Kan barbadan yoo dhaban kan jibbanitti deebi |
|
Abbaan gallaan fardaaf boo |
|
Boru hin beekneen qodaan bukoo lama.,Fedhiin ofii yoo guute nama irraanfachuun yookiin dagachuun jira.,Ana malee namni jira kan hin jenne waan balleessaa isaa namni irratti beeku itti hin fakkaatu.,"namootni umrii maanguddummaa keessa jiran, dulluma keessa deeggarsi akka isaan barbaachisu akeekuuf jedhama.",Qusannaa wallaaluu.,Qusannaa wallaaluu.,D,Two bowls of ice. |
|
Abbaa biyyaa biyyatu beeka.,Rakkataan kan isa miidhu addaan hin baafatu.,Walitti araarsuu gidduutti fayyadamu.,barbaachisummaa fi kabaja dubartii,Nama biyya isaatti kan wallaalu hin jiru ykn kabajamaadha.,Nama biyya isaatti kan wallaalu hin jiru ykn kabajamaadha.,D,He knows the Father of the nation. |
|
Namni galaanni fudhate hoomacha qabata.,Abaarsi badisatti geessa jaalalli immoo guddinatti geessa.,Bulchiinsi gaariin marii fi walhubachuun dhufa.,Bu’aa raawwii hojii dalaguu abbuma sanitu beeka.,Guyyaa rakkoo wanti hundumtuu furmaata namatti fakkaata yookiin waan qabatanii dhiisan wallaalu.,Guyyaa rakkoo wanti hundumtuu furmaata namatti fakkaata yookiin waan qabatanii dhiisan wallaalu.,D,The fisherman is caught in a cold. |
|
Namni nama arrabsu nama hin faarsu.,Rakkataan bakka hin taane seena.,Haalota tokko tokko waan kamiyyu yoo goone jijjiruu hin dandeenyu.,Namni qofaa jiraatu qofaa isaa rakkata.,Kan nama arrabsu maqaa namaa gaariin hin haasa |
|
"Abbaa gaarirraa dhalachuu mannaa, guyyaa gaarii dhalachuu wayya.",Namni gatii balleessaa isaa ni argata.,Gaariis ta’e gadhee waan ofii hin gatan ni kunuunsu malee.,Namni beekumsa hin qabne bakka sirrii hin taane irraa gargaarsa gaafata,Qabeenya abbaa ofiirra carraa gaarii argachuutu caala.,Qabeenya abbaa ofiirra carraa gaarii argachuutu caala.,D,Better to be born on a good day than to be born to a father in the mountains. |
|
Namni ija hin qabne halkan guyyaa se’a.,Jaalalli haadhaa guddaa (cimaa) dha.,Cubbuun yeroodhaaf waanta gaarii fiduu danda’a garuu dhuma irratti rakkoo fida.,"Namoota giddutti jaalalli qofti gahaa miti, iftoominaan waliin haasa'uu fi tokkumaan jiraachun barbaachisaadha.",Wanta arganii hin beekne tilmaamuun nama dhiba.,Wanta arganii hin beekne tilmaamuun nama dhiba.,D,A blind person sees day and night. |
|
Aannan kadhaa hin raafatamu.,Qaamni kamiyyuu duraan dursee faayidaa mataa isaa gidduu galeessa godhachuun socho’a.,Of jajuun gaarii miti.,Bu’aa raawwii hojii dalaguu abbuma sanitu beeka.,Waanta kadhaadhaan dhufe tokko akka barbaadanitti itti fayyadamuun nama dhiba.,Waanta kadhaadhaan dhufe tokko akka barbaadanitti itti fayyadamuun nama dhiba.,D,Milk is not boiled. |
|
Gorora tufan hin arraaban.,Namni nama wajjiin oolu fakkaata.,Gowwaa fi daa’imni waan tokko badaafi gaarii ta’uu isaa addaan hin baasan.,Rakkoon xiqqaa irraa eegalu dhuma irratti waan baay |
|
"Namni nama hin beekne, ""budaadha"" jettee, mucaa ishee nama dhoksiti.",Walamantaan hiriyyummaa dhugaaf murteessaadha.,Kan gabaabbate yeroo hunda akka ijoolleetti waan ilaallamuuf ulfina osoo hin argatiin hafa.,"Rakkoon rakkoo biraa fida, mammaaksi immoo rakkoo fura.",Eenyummaa nama tokkoo osoo hin beekiin gaarummaa isaa fi hammeenya isaa beekuun rakkisaadha.,Eenyummaa nama tokkoo osoo hin beekiin gaarummaa isaa fi hammeenya isaa beekuun rakkisaadha.,D,"She hides her child, saying that a stranger is ""a prostitute""." |
|
Abbaan cabee of hin hidhu.,Guddinatu nama dhiba malee kufaatiin nama hin dhibu.,Kan haadha warraa gaarii qabu jireenya gaarii jiraata.,jireenyi takka gaarii takka hamaa nama badhaasti,Rakkoo nama quunnamuu danda’u tokko keessaa kophaa ofii bahuun hin danda’amu.,Rakkoo nama quunnamuu danda’u tokko keessaa kophaa ofii bahuun hin danda’amu.,D,The father does not hold back. |
|
Aarii ba’uuf jettee gowwaa waliin hin taphatiin.,Namni biyya isaa keessa jiraatu kabaja hin dhabu.,Kan ol guddachaa jiru haaloo yoo namatti gadde iddoo itti nama miidhu hin beekamu.,"Osoo rakkoo jiru hin furatiin, rakkoo biraa ofitti dabaluu.",Aarii waan tokkoo bahuuf jecha gowwaa waliin taphachuun barbaachisaa miti.,Aarii waan tokkoo bahuuf jecha gowwaa waliin taphachuun barbaachisaa miti.,D,Do not play with a fool to vent your anger. |
|
Abbaan bareeda hin jibbu waaqatu fokkisaa nama uuma,Waan ifa ta |
|
bareedaa godhee kan nama uumu waaqadha.","Miidhagina kan jibbu jiraate otoo hin taane fokkisaas ta’e |
|
bareedaa godhee kan nama uumu waaqadha.",D,A father who does not hate beauty creates a god who is cruel |
|
Namni gubbaa malee keessa hin argu.,Waan jijjiirama hin agarsiisne irratti dhama'uun bu'aa hin qabu.,Namni badu nama balleessa.,Ilma gaarii waaqatu eebbisee namaaf kenna.,Icciitii nama tokkoo beekuun baay'ee rakkisaadha.,Icciitii nama tokkoo beekuun baay'ee rakkisaadha.,D,The inside is barely visible. |
|
"Abbaa biyyaa rabbitu nama godha, abbaa qe |
|
"Aannan raasan malee, dhadhaan hin ba’u.",that little things can reach great heights,Waliin hojjechuun qormaata ulfaataa ta |
|
"Kan dhadhaa afaan kaa’an, dhagaa afaan nama kaa’a.",Amalli bare adabbiidhaan nama gadi hin lakkisu.,Kan waa shakku nama hin amanu.,ulfina fi barbaachisummaa sooddaa ibsuf akkas jedhaama,Galata dhabuu.,Galata dhabuu.,D,The one who is silent is like a stone in the mouth. |
|
"""Aartu qotadhu."" jedhe, namichi saree buddeena dhoowwatee.",Maqaa ofii balleessuu irra gatii kaffaluu wayya.,Icciitii nama tokkoo beekuun baay |
|
Obsaan aannan goromsaa dhuga. ,Cubbuun suuta suuta guddachaa deema garuu dhuma irratti nama qaba.,carraa dhabeessa,Of jajuun gaarii miti.,Waan hunda obsaan bira darbuu wayya.,Waan hunda obsaan bira darbuu wayya.,D,Patience is the milk of counsel. |
|
Namni ija hin qabne kan ija qabu jibba.,"nama sabaaba dandeetti, qabeenya, bifa, waan hawaatoo ta'e fi kkf qabaachun miidhaamu",Waan isa baasuufi hin baafne yookiin waan isaa ta’u abbaatu beeka.,Of caalchisanii nama jaalachuun barbaachisaa miti.,Hinaaffaa.,Hinaaffaa.,D,A blind man hates a sighted man. |
|
Aanaan reeffatti aana.,Abdiin amansiisaa hin taane balaarra nama buusa yookiin waan hin taane irratti nama jajjabeessuun balaa fida.,Abbaan biddeenaa akka aduu bonaa nama miidha.,Of jajuun gaarii miti.,Waan ofii hamaa ta’e ykn yarate jedhanii irraa hin baqatan.,Waan ofii hamaa ta’e ykn yarate jedhanii irraa hin baqatan.,D,We are walking around the dead. |
|
Abbaa gaariirraa dhalataniif waan gaarii hin dubbatan.,Wallaalaan maatii ofii huba.,milkaa |
|
Abbaan beekeef mataa ofii hin haadu.,Namni abdii qabu waan hunda qaba.,Haalaan yoo sossooban waan barbaadan argachuun danda |
|
jechuu miti yookiin Ogummaan bakka qaba.","Waan hunda beekaniif hunda qulqulleessanii ni hojjetu |
|
jechuu miti yookiin Ogummaan bakka qaba.",D,A father who knows how to do this will not shave his head. |
|
Abbaan farda moggaa dura fe’ata.,"Akkuma gootni waraana ittisu, beekaan immoo rakkoo fura.",Filannoo baay'ee qabaachuun jireenya namaa baraara.,Aarri foolii hin taane fiduu waan danda’uuf gowwaanis jalaa goruu baannan lameenuu nama miidhu.,Humna ofii madaalaa waa hojjechaa deemuun gaariidha.,Humna ofii madaalaa waa hojjechaa deemuun gaariidha.,D,The rider puts the saddle in front of him. |
|
Aaraaf guutuu hin muran.,Wanti ofii hin tolle isa kaaniifis hin tolu.,waan bu'uraa yookaan dhugaa hin tanee irraatti hundaa'uun nama komaachuu,Yoo aaran ni arraawu yookiin ni dulloomu.,Waan gochuu hin malle tokko hin lakkisu ykn ni dhiisu.,Waan gochuu hin malle tokko hin lakkisu ykn ni dhiisu.,D,They will not become full of bitterness. |
|
Namni nama wajjin nama fakkaata.,Wanti ofii hin tolle isa kaaniifis hin tolu.,Namni suuta hojjetu suuta suutaan rakkataa deema.,Itti gaafatamummaa ofi ba'aachuu,Jiruufi jireenyi namaa kan miidhagu qophaa osoo hin ta'iin waliindha.,Jiruufi jireenyi namaa kan miidhagu qophaa osoo hin ta'iin waliindha.,D,People are like people. |
|
Abbaa fardaa malee lafoon garmaama hin dhaqu.,namni murtoo ykn hubannoo hin qabne qaama kan biraatiin salphaatti dogoggorfama,Waan isa baasuufi hin baafne yookiin waan isaa ta’u abbaatu beeka.,Namni waan namni biroo godheef hin yaadanne nama yaraadha.,Akka sadarkaa ofiitti buluu.,Akka sadarkaa ofiitti buluu.,D,The lion would not go wild without a rider. |
|
Akka ebeluuttan sirbaan morma nama jallisa.,"Namni nama miidhu, waan isa miidhu hin raawwatu.",Waan gaarii tokko argachuuf dhama’uun barbaachisadha.,Arjummaa kan baay'isu qabeenya hin horatu.,Akka ofiitti malee akka ormaattan waa godhuuf ykn buluuf yaala jechuun miidhaaf nama saaxila.,Akka ofiitti malee akka ormaattan waa godhuuf ykn buluuf yaala jechuun miidhaaf nama saaxila.,D,"Like a balloon, the neck is attractive." |
|
Kan namaaf ooge eelee jalaan namaaf mooqa.,Abbaan jireenya boruu dhala isaatiif waanuma gaggaarii hawwaafi.,Namni wanta itti dhaga’ame miira isaatiin kan ibsu.,Waanti tokko jalqaba irratti yoo sirreeffamuu baate gatii qabaachuu hin danda’u,"Nama jaalatan waanuma qabaniin gargaaru, waan jiru hin tuffataniif.","Nama jaalatan waanuma qabaniin gargaaru, waan jiru hin tuffataniif.",D,The one who saves a man will be saved by a pig. |
|
Abbaan harka ofiitiin bofaa fi butii hin qabatu.,Kan haaloo isaa ba'uu hin dandeenye yeroo hunda tuffatama.,Aarri foolii hin taane fiduu waan danda’uuf gowwaanis jalaa goruu baannan lameenuu nama miidhu.,"Ilaalchaan, beekumsaan, gaarummaan, ogummaafi wkf.n garaagarummaan namoota gidduu jira.",Namni waan isa miidhu ofirratti hin hojjetu.,Namni waan isa miidhu ofirratti hin hojjetu.,D,A father does not pick up snakes and scorpions by hand. |
|
Namni guddatu kana hin dubbatu.,Of eeggannoo gochuun barbaachisaadha.,Namni dhimma ofiisaa sirreessuu hin dandeenye namas gargaaruu hin danda'u.,Bulchiinsi gaariin marii fi walhubachuun dhufa.,Ol adeemaan gocha yaraa namarratti hin raawwatu.,Ol adeemaan gocha yaraa namarratti hin raawwatu.,D,That is not the way of an adult. |
|
Aannan beelaafis ta’eet dheebuufis ta’a.,Kan waa of harkaa qabu bakka barbaade ga'a.,Humna ofii ol waa hojjechuun hin danda'amu.,Aarii battalaatiin otoo itti hin yaadiin tarkaanfiin fudhatamu tokko kan nama miidha.,Aannaan waan hundaaf oola.,Aannaan waan hundaaf oola.,D,Milk can satisfy hunger or thirst. |
|
Aaraniif haadha hin dhaanan.,Waliin hojjechuun qormaata ulfaataa ta'e illee injifachuun ni danda'ama.,Waan tokko abbuma hojiisaa jalqabetu raawwachuu qaba.,"Kan haati manaa yeroo hundaa loltu, aariiraa kan ka |
|
Aarrii fi dhugaan karaa baatu hin dhabdu.,Ariifachuun yookiin akka malee socho’uun nama kisaarsa.,Namni badiirra jiru badiitti nama oofa.,Dubartiin bareedinaa fi hundee manaati.,"Manni hanga fedhe cufaa ta’us aarri karaa bahu hin dhabu, dhugaanis turullee dhokatee hin hafu.","Manni hanga fedhe cufaa ta’us aarri karaa bahu hin dhabu, dhugaanis turullee dhokatee hin hafu.",D,Anger and truth are always present. |
|
Aangoon qarqaarsa feeti.,Manni dubartii hin qabne mijataa fi guutuu ta |
|
Abbaan fedhe waan fedhe haa jedhu kan koo garaan achi haa jedhu.,Haadha fi lafti nama hunda gargaaru.,Namni wanta itti dhaga’ame miira isaatiin kan ibsu.,Rakkoon xiqqaa irraa eegalu dhuma irratti waan baay |
|
Kennaan namaa nama hin quubsu.,Milkaa’ina darbeetti hirkachuun guddina yeroo ammaa gufachiisa.,Kan qabeenya ga |
|
"Abbaan gaarii hin jibbu, gaariitu nama jibba.",Kan akka itti dhufetti dubbatu waan nama gaddisiisu namaan jedha.,Hubannoon yookiin qalbeeffannaan bakka hin jirretti waan tokko arguun rakkisaa dha.,Waan bade tokko yeroo itti dhufan hammuma itti qaqqaban badii oolchu.,Waan gaarii argachuu namni jibbu hin jiru garuu argachuutu nama dhiba malee.,Waan gaarii argachuu namni jibbu hin jiru garuu argachuutu nama dhiba malee.,D,A good father does not hate a good father; a good father hates a good father. |
|
Abbaa beekaan waan tafkii qalee moora laaleefi.,wanti ka |
|
Abbaan cabsa ofitti hin dabsu,Namni waa gochuun dura haala jiru ilaala.,Kan barbadan yoo dhaban kan jibbanitti deebi |
|
"""Aaddee!"" Jechaa, walitti aaddi masaanuun.",Malaan balleessaa isaa namatti himuu yookiin akka of sirreessu godhu.,Abbaan gaarummaa hin qabne gidiraatti nama galcha ykn daandii hammeenyaa namatti agarsiisa.,Yeroo baay |
|
Waa malee manni hin aaru.,Waan gaarii argachuu namni jibbu hin jiru garuu argachuutu nama dhiba malee.,Namni tokko dheerina yookaan gabaabinaan madaalamuu hin qabu.,Nama altokko bakka guddaa kenniteefi deebistee xiqqeessuu hin qabdu.,"Dursinee yaannu malee waan tokko hojjechuun hin danda’amu yookiin Dubbii tokko waa malee callisanii dubbachuun sirrii miti yookiin Waanta tokko hojjechuun dura galma isaafi bu’aa isaa |
|
karoorsuun barbaachisaadha.","Dursinee yaannu malee waan tokko hojjechuun hin danda’amu yookiin Dubbii tokko waa malee callisanii dubbachuun sirrii miti yookiin Waanta tokko hojjechuun dura galma isaafi bu’aa isaa |
|
karoorsuun barbaachisaadha.",D,The house is not without its problems. |
|
Aaraa ooltus jabanaa afaan hin cabu.,Namni aangoo qabu waanti hojjechuu hin dandeenye hin jiru.,Kan rakkina keessa jiru rakkina nama hin baasu.,mariin baay |
|
Abbaan darbatee ofii hin qabu.,"Namni yeroo addunyaa kanarra jiraatutti waan gaarii yoo hojjete hojii isaatiin maqaan isaa bara baraan dha'ama yookiin |
|
waamama.",yoo wal hinamanne fagoo waliin deemuun hin danda |
|
Namni kurruufu ala hin rafu.,Waan isa baasuufi hin baafne yookiin waan isaa ta’u abbaatu beeka.,Qabeenya abbaa ofiirra carraa gaarii argachuutu caala.,Jireenyi namaa murtoo rabbiinidha.,Kan hanqina isaa beeku of eeggannoo godha.,Kan hanqina isaa beeku of eeggannoo godha.,D,No one sleeps without a bed. |
|
Aarri foon hin waadu.,nagaan dhala namaa waan naannoo isaa jiru irratti hundaa |
|
"Abbaan farda namaa bite, humna namaaf hin bitu.",Abaarsi badisatti geessa jaalalli immoo guddinatti geessa.,"Firri ykn aanteen ofii dhiheenyarraa kan ka’e rakkoofi badhaadhina jiru waan beekuuf waanuma manni horateen ofirraa gaggeessu. |
|
Kanuma jiru kennaniif kan ofii waan ta’eef akka keessummaa alaa dhufeetti hin cinqamaniif jechuudha.",Mallaqni yookiin qabeenyi rakkoo hundumaa furuu hin danda |
|
"Aannaniif kan dhugan, qodaaf kan dhiisan.",Wanti dura hammeenyummaan beekkame tokko bakka dhaqe hundumaatti waanuma walfakkaatu raawwata.,Makmaaksi dubbii salphisa.,Aantee ykn fira ofii yoo tuffatan harka diinaa jala galuun jira.,Waan gaarii ta’eef malee otoo akka qulqullina qodaatii hin dhugan.,Waan gaarii ta’eef malee otoo akka qulqullina qodaatii hin dhugan.,D,"They drink it in the morning, leaving it in the evening." |
|
"""Abbaan gaafa ofii hin dadhabu."" jette dullattiin",Jaalalli haadhaa guddaa (cimaa) dha.,Namoota yeroo hunduumaa dogoggora yookaan hanqina isaani hin ilaalee,Qabeenya ofiillee waaqatu namaa laata.,Gaariis ta’e gadhee waan ofii hin gatan ni kunuunsu malee.,Gaariis ta’e gadhee waan ofii hin gatan ni kunuunsu malee.,D,"""My father never tires of asking for help"", said an elderly woman." |
|
Aanaa ufiitiif tasa waan qabaniin taa’an.,Namni obsa qabu waan guddaarra gahuu danda |
|
Kanuma jiru kennaniif kan ofii waan ta’eef akka keessummaa alaa dhufeetti hin cinqamaniif jechuudha.","Firri ykn aanteen ofii dhiheenyarraa kan ka’e rakkoofi badhaadhina jiru waan beekuuf waanuma manni horateen ofirraa gaggeessu. |
|
Kanuma jiru kennaniif kan ofii waan ta’eef akka keessummaa alaa dhufeetti hin cinqamaniif jechuudha.",D,They were in a hurry. |
|
Abbaa gabaabaa ijoolleen abbaa hin seetu.,Abdiin amansiisaa hin taane balaarra nama buusa yookiin waan hin taane irratti nama jajjabeessuun balaa fida.,Waan ifa ta'e tokko dhoksuun hin danda'amu.,Kan qoosaa baay'isu rakkina isaa namni biroo hin hubatuuf.,Namni tokko dheerina yookaan gabaabinaan madaalamuu hin qabu.,Namni tokko dheerina yookaan gabaabinaan madaalamuu hin qabu.,D,A short father is not a father to children. |
|
Abbaa manaa tumanii utubaa hin yaabbatan.,Kan dhugaa hin dubbanne narratti beekama jedhee bibir’ata.,Tattaaffi fi carraaqqii ofii malee gargaarsa namaatiin eessayyu gahuun hin danda'aamu.,Waan siif hin oolle dura furadhu.,Waan guddaa hojjetanii xiqqaarratti abdii kutachuun hin barbaachisu.,Waan guddaa hojjetanii xiqqaarratti abdii kutachuun hin barbaachisu.,D,They did not force a man to climb a pole. |
|
"""Abbaa kootu dur si beekaa?"" jedhe, garbichi daadhii hooqqisee.",Abbaan ilma isaatii waan gaarii hin yaadne waanuma faayidaa hin qabne kaa'a.,Waanti tokko erga badee booda rakkoo tokko malee duuba deebisuun hin danda'amu.,ulfina fi barbaachisummaa sooddaa ibsuf akkas jedhaama,Waanuma jaalatanii raawwachuu barbaadaniin milkaa’uu.,Waanuma jaalatanii raawwachuu barbaadaniin milkaa’uu.,D,"""You knew my father before?"" asked the servant, taking a sip of wine." |
|
Abbaa fi haadha isaa kan abaaru ijjisaa lafa hin argu.,Kan kaayyoo tokko qabu adeemsa hojii keessatti walii galteen waan sana hojjechuu malee wal jeequun hin barbaachisu.,Abbaa manaa fi haati manaa waan hunda waliin qooddatu.,Wanti ofii hin tolle isa kaaniifis hin tolu.,Kan warra isaa hin kabajne rakkoof kan saaxilamaa ta’a.,Kan warra isaa hin kabajne rakkoof kan saaxilamaa ta’a.,D,And he that curseth his father or his mother shall never see the face of the ground. |
|
Namni hojii hin qabne du’a ga’ii saree dhaqa.,Kan ol guddachaa jiru haaloo yoo namatti gadde iddoo itti nama miidhu hin beekamu.,Nama biyya isaatti kan wallaalu hin jiru ykn kabajamaadha.,Yeroo hundaa walbiraa hin dhibaman.,Kan waan hojjetu dhabe waan bu'aa hin qabne dalaga.,Kan waan hojjetu dhabe waan bu'aa hin qabne dalaga.,D,A jobless person goes to the dog park. |
|
Namni hoolaa elmu hoomacha hin kajeelu.,Haadha fi lafti nama hunda gargaaru.,Namni dhimma ofiisaa sirreessuu hin dandeenye namas gargaaruu hin danda'u.,Wanti al tokko nama harkaa ba’e tokko hin deebi’u.,Kan qabeenya xiqqaa qabu jireenya gaarii hin eeggatu yookiin waan hin jirre hin abdatan.,Kan qabeenya xiqqaa qabu jireenya gaarii hin eeggatu yookiin waan hin jirre hin abdatan.,D,No one is going to make a fuss over a sheep. |
|
Namni itti tolte aara ho’ifata.,"Waanta xiqqoo of harkaa qabnutu, waan guddaa kankeenya hin taane caala.",Kan nama arrabsu maqaa namaa gaariin hin haasa'u.,Rakkataan bakka hin taane seena.,Kan waan hundaa argate waan hojjetu hin beeku.,Kan waan hundaa argate waan hojjetu hin beeku.,D,The potter warms the potter. |
|
"Namni ibidda aaru darbu, kan boba’u hin argu.",Namni waan gochuuu hin dandeenye gochuu barbaada.,Kan qoosaa baay'isu rakkina isaa namni biroo hin hubatuuf.,"Namni tokko yoo hanga fedhe aangoo qabaatees, gargaarsa namootii biraatiin ala bakka barbaadame gahuu hin danda |
|
"Namni seenaasaa hin beekne, bishaan gabatee irraati gara argetti jal'ata.","Osoo rakkoo jiru hin furatiin, rakkoo biraa ofitti dabaluu.","Ilaalchaan, beekumsaan, gaarummaan, ogummaafi wkf.n garaagarummaan namoota gidduu jira.",Waan hin hafneef yookiin waan hin oolleef yeroon itti qophaa |
|
"Namni niitii lama yaadu, rafee wayyaan hanqata.",Jiruufi jireenyi namaa kan miidhagu qophaa osoo hin ta |
|
"Abbaan adeemsa beeka, gala waaqatu beeka.",Namni tokko qormaataa fi yeroo rakkisaa ta’e itti madaquun bira darba.,namni murtoo ykn hubannoo hin qabne qaama kan biraatiin salphaatti dogoggorfama,"Otoo akka aariiti ofirratti miidhaa geessisuun kan dhibu ta’uu baatus, yaada walakkaan immoo gaabbuun du’arraa nama oolcha .",Namni isuma har’aa beeka kan gara fuula duraatti ta’u garuu waaquma qofaatu beeka.,Namni isuma har’aa beeka kan gara fuula duraatti ta’u garuu waaquma qofaatu beeka.,D,"The Father knows the way, and the heavenly host knows it." |
|
Aannan goromsaa kan lubbuu dheeressaati.,Wayin ofii godha otoo jedhanuu achi ga’uu hanqatu.,Waan tokko yoo nama marare furmaata kaa’uu malee yookiin furuu malee hiidhii xuuxuun bu’aa hin qabu.,Humna ofii madaalaa waa hojjechaa deemuun gaariidha.,Waan gaarii argachuuf obsi barbaachisaadha.,Waan gaarii argachuuf obsi barbaachisaadha.,D,The milk of counsel is life-extending. |
|
"Abbaan gara tolutti harkisa, moorri bakka dhalateef dida.","Miidhagina kan jibbu jiraate otoo hin taane fokkisaas ta’e |
|
bareedaa godhee kan nama uumu waaqadha.",Yoo waliigalan rakkoo hamaa keessaa ba |
|
"Namni kolfa guddatu, gaafa du’ellee kanuma kolfu fakkaata.",Kan garaa isaa qofa jaallatu nama biraatiif hin yaadu.,Nammi waan guddaaf abdatan tokko iddoo hin eegamnetti hafa.,Kan dandeettii yookaan ga’umsa hunda qabu akka hundatti madaquu ykn baruu danda’u.,Kan qoosaa baay |
|
Utubaa abbaatu dhaabbata. ,Kan biraan miidhaatti of miidhuun waan jiruuf of eeggannoon barbaachisaadha.,Nammi waan guddaaf abdatan tokko iddoo hin eegamnetti hafa.,Ollaa qabaachuun baay |
|
Namni hammuma uffatu dhaamota.,Marqaan dhiyaate qal’aa dha.,Waan raawwatuu fi bu’aa hojii tokkoo abbaa caalaa namni quba qabaachuu malu hin jiraatu.,Namoonni wal shakkan waan bu |
|
Namni huccuu caragaa dubri kaadhimaa hin seetu.,Kan safuu hin beekne waan nama saalfachiisu hojjeta.,"Namni alagaa yeroo hundaa nama wajjin hin hafu, lubbuunis du’a hin ooltu.",Kan hojii isaatti amantii qabu sodaa tokko malee hojii isaa raawwata.,Yeroo baay |
|
Namni haasawaa hin beekne ija nama doqa.,Kan biraan miidhaatti of miidhuun waan jiruuf of eeggannoon barbaachisaadha.,Haati manaa bu |
|
Namni mana tokko ijaaru citaa wal hin saamu.,Jechoonni kan hin argamne ta’anis miidhaa guddaa geessisuu danda’u.,carraa dhabeessa,Namni badu nama balleessa.,Kan kaayyoo tokko qabu adeemsa hojii keessatti walii galteen waan sana hojjechuu malee wal jeequun hin barbaachisu.,Kan kaayyoo tokko qabu adeemsa hojii keessatti walii galteen waan sana hojjechuu malee wal jeequun hin barbaachisu.,D,A builder does not build a house by throwing mud. |
|
Abbaa manaa fi haadha manaa oobdii tokkorraa hammaaru.,Tattaaffi fi carraaqqii ofii malee gargaarsa namaatiin eessayyu gahuun hin danda |
|
Ababbaliin bishaan yaa’u jallisa.,Namni kan isa gargaaru qabu haala baay |
|
Namni irbaanni shuummoo guyyaan itti naqata.,Fedhii nama tokkoo yoo dursanii beekan waan inni barbaadu gochuun rakkoo hin ta’u.,Kan yeroo tokkotti waa lama yaadu boqonnaa hin argatu.,Gargaarsi namaa yeroof yoo ta |
|
Harka hanna bare dooluutu sosso’a.,Kan qabeenya yookiin gamtaa qabu nama miidha.,Kan haadha warraa gaarii qabu jireenya gaarii jiraata.,Abbaan gaariin qabeenya isaa qusateeti ilmoosaatiif dabarsa.,Amalli bare adabbiidhaan nama gadi hin lakkisu.,Amalli bare adabbiidhaan nama gadi hin lakkisu.,D,A thief with a long arm is a thief with a long arm. |
|
"Abaarsa qabaatan, gaangee abaaramte fe’atan",Icciitii nama tokkoo beekuun baay |
|
Namni ilkaan tokkoo muka mooyyeetiin rigatti.,Kan eenyummaa isaa beeku aantee isaa ni beeka.,Kan haadha warraa gaarii qabu jireenya gaarii jiraata.,Waan faallaa ta’e tokko.,Hamma hin qabne of jajji.,Hamma hin qabne of jajji.,D,A tooth is pulled by a piece of wood. |
|
Aayyoo gabaabduu ijoolleen hiriyyaa seeti.,"Namni nyaataaf waan hundaa godhu, namoota biiroodhaaf nama icciitii hin ta'u.",Rakkataan kan isa miidhu addaan hin baafatu.,Kan ofitti hin amanne yeroo hundaa sodaan jiraata.,"Namni gabaabaan nama guddaa hin fakkaatu, kabajas hin argatu.","Namni gabaabaan nama guddaa hin fakkaatu, kabajas hin argatu.",D,The short answer is friends. |
|
Namni gabaabaan osoo kabaja hin arganne du’a.,Wallaalaan maatii ofii huba.,Namni hiyyeessi rakkina isaa yookin ofirratti yookiin namarrattti ibsata.,Kan qoosaa baay |
|
"Cabaan lamaan walitti fayyaadha. |
|
","Iddoon gita ofii hin taane salphinaaf nama saaxila, qixa gita ofii dhaabachun barbaachisaadha",Guyyaa rakkoo wanti hundumtuu furmaata namatti fakkaata yookiin waan qabatanii dhiisan wallaalu.,Miirake ibsachuun akka namoota irraa gargaarsa argattu si godha.,Dhuunfaadhaan kophaa ofii kaachurra gamtaadhaan ykn waliigalteedhaan walgargaaraa walqabachuun rakkoo walii hikuun ni danda’ama.,Dhuunfaadhaan kophaa ofii kaachurra gamtaadhaan ykn waliigalteedhaan walgargaaraa walqabachuun rakkoo walii hikuun ni danda’ama.,D,Both sides are healthy. |
|
"Adaamiin ollaa hagamsaa, imimmaan irraa hin qooru.",Dubbii badaaf callisuun deebii kenni.,Kan hojii hiike waan bu |
|
Namni ittoodhaan nyaatu saree quba hin qabu.,Sassata baay |
|
Tokko qoteef tokko camada.,"Duuti dabaree dha, namni hundi du'arraa hin oolu.",Hubannaan umurii qofa irratti hin hundaa |
|
"Namni kan nyaatu malee, kan isa nyaatu hin beeku.",Dandeettiifi beekumsi umuriin hin daangeffamu.,Abaarsi badisatti geessa jaalalli immoo guddinatti geessa.,Kan miidhaan guddaa irra ga |
|
Namni miila tokkoo fiigee hin taphatu.,Waanti yeroo isaa malee dalagamu bu’aa hin qabu.,Of jiraachisuuf carraaqqii ykn dhamaatii gochuun barbaachisaadha.,"Homaa kan nama hin gargaarre, rakkoo namarraan geessisuu danda’a.",Kan qabeenya ga |
|
"Namni namaaf hin goone, waa nama gooti.",Waan barbaadnu argachuuf tattaafachuu qabna.,Abbaa manaa fi haati manaa waan hunda waliin qooddatu.,Haadha hiyyeettii qabaachun haadha dhabuu irra wayya.,"Homaa kan nama hin gargaarre, rakkoo namarraan geessisuu danda’a.","Homaa kan nama hin gargaarre, rakkoo namarraan geessisuu danda’a.",D,What you do for others is what you do for yourself. |
|
Namni hamaan udaan nama diba.,Ollaa qabaachuun baay |
|
Of hin agarreen duubaan kolfiti.,Wanti al tokko nama harkaa ba’e tokko hin deebi’u.,Kan qabeenya ga |
|
"Namni haati irraa duute, nama rooba eebilaa dhabe.",Yoo aaran ni arraawu yookiin ni dulloomu.,Kan hojii isaatti amantii qabu sodaa tokko malee hojii isaa raawwata.,jireenyi takka gaarii takka hamaa nama badhaasti,Kan kunuunsa dhabe quucaree hafa.,Kan kunuunsa dhabe quucaree hafa.,D,"A widow, a widower, a widow, a widow." |
|
Aariin adurree funyaanirra.,Namni akka ofii namaa hin ta’u.,Mammaaksi dubbii walxaxaa fura.,"Kan haadha warraa hin qabne, hiryyaa isaa manatti keesummeessuu hin danda'u.","Nama dafee aaru tokko ibsuuf, ykn obsa nama hin qabaanne.","Nama dafee aaru tokko ibsuuf, ykn obsa nama hin qabaanne.",D,Anger in the nose. |
|
"Namni ulee baatee hin deemne, sareef sagadaa deema.",Nama jaalatan maatii isaa waliin jaalatu.,Ofitti amanamummaa dhabuu.,Waan raawwatuu fi bu’aa hojii tokkoo abbaa caalaa namni quba qabaachuu malu hin jiraatu.,"Kan dursee hin qophoofne, rakkoo isa qunname hundaaf gadda.","Kan dursee hin qophoofne, rakkoo isa qunname hundaaf gadda.",D,A man who does not carry a stick goes to church with a dog. |
|
Nama garaan madaa ijatu hirriba dida.,"Kan nama hamatu, maal akka ittiin jedhan hin beeku.","nama sabaaba dandeetti, qabeenya, bifa, waan hawaatoo ta'e fi kkf qabaachun miidhaamu",Waan walitti hin taanee xiqqoomtisheellee waan baay |
|
Namni of beeku fira ofii hin wallaalu.,Rakkataan bakka hin taane seena.,Wal danda |
|
"Namni hamma ga’u hin beekne, ""adaraa du’a koo"" jedha.",wal deeggaruun barbachisaadha,Nama haajaa qabu akkatti fardaan deemu hin gorsan.,Cubbuun yeroodhaaf waanta gaarii fiduu danda’a garuu dhuma irratti rakkoo fida.,Kan jaalalaafi jibba namaa hin beekne du |
|
Namni kijibu oggaa torba dafqa.,Waan gaarii argachuuf obsi barbaachisaadha.,"Iddoon gita ofii hin taane salphinaaf nama saaxila, qixa gita ofii dhaabachun barbaachisaadha",Rakkoo keessaa nan baha jedhanii abdii hin taane horachuun sirrii miti.,Kan dhugaa hin dubbanne narratti beekama jedhee bibir’ata.,Kan dhugaa hin dubbanne narratti beekama jedhee bibir’ata.,D,A man who weighs seven pounds. |
|
Namni fira tokko qabu dhagaa jalaa gora.,Kan waan hojjetu dhabe waan bu |
|
"Aariin kofalchisee, qananiin boossise.",Mallaqni yookiin qabeenyi rakkoo hundumaa furuu hin danda |
|
Aannan bassootti dhangala’e.,Akka sadarkaa ofiitti buluu.,Namni farda qabu waan fardaaf barbaachisus hin dhabu.,Kan haadha manaa jiruuf jireenya mana isheef hin yaadne fuudhe jireenyi isaa hin fooyya |
|
Arrabni bofa yeroo malee ajjeesa.,Yeroo baay |
|
Malaan malaa uru.,Nama haajaa qabu akkatti fardaan deemu hin gorsan.,rakkina yeroo muraasaf turu obsaan dabarsu,"Namni yeroo addunyaa kanarra jiraatutti waan gaarii yoo hojjete hojii isaatiin maqaan isaa bara baraan dha'ama yookiin |
|
waamama.",Malaan balleessaa isaa namatti himuu yookiin akka of sirreessu godhu.,Malaan balleessaa isaa namatti himuu yookiin akka of sirreessu godhu.,D,The art of flower arranging. |
|
Namni nama gaggeessu mana nama hin geessisu.,Dhugaan yoo kan citu fakkaatellee hin citu.,wanti ka |
|
"""Siifan tola"" jennaan, ""nan marii'adha"" jedhe. |
|
",Namni waan hojjetu tokko akkatti fiixa baasu beeka.,Kan hanqina isaa beeku of eeggannoo godha.,Aannaan waan hundaaf oola.,Tola akka hamaatti fudhachuu.,Tola akka hamaatti fudhachuu.,D,"""I'm happy to talk to you"", he said." |
|
Namni of jaju hin dogoggoru.,"Kan nama hamatu, maal akka ittiin jedhan hin beeku.",Al tokko karaa irraa yoo goran yookiin dogoggoran deebii’uun rakkisaadha.,"Inni fuudha barbaadu gatiin akka gadi bu’uuf yoo fedhu, inni kennu garuu gatiin akka ol ka’u hin fedhu.",Ana malee namni jira kan hin jenne waan balleessaa isaa namni irratti beeku itti hin fakkaatu.,Ana malee namni jira kan hin jenne waan balleessaa isaa namni irratti beeku itti hin fakkaatu.,D,A proud person is not mistaken. |
|
"Abaarsi abbaa lafee nama cabsee, abaarsi haadhaa hundee nama cabsa.",Osoo dirqama ofii hin bahatiin nama hin komatan.,Kan kaayyoo tokko qabu adeemsa hojii keessatti walii galteen waan sana hojjechuu malee wal jeequun hin barbaachisu.,Rakkoo darbe irra deedeebiin kaasuun miidhaa qaba.,Abaarsi haadhaafi abbaa gaarii akka hin taane ibsa.,Abaarsi haadhaafi abbaa gaarii akka hin taane ibsa.,D,"A curse breaks the bones of a father, a curse breaks the roots of a mother." |
|
"""Abaarsa eessa dhaqxa?"" jennaan, ""bakka na erganan dhaqa"" jedhe.",Nama diina isaa addaan baasee hin beekne.,Mammaaksi dubbii walxaxaa fura.,Kan ofitti hin amanne yeroo hundaa sodaan jiraata.,Wanti dura hammeenyummaan beekkame tokko bakka dhaqe hundumaatti waanuma walfakkaatu raawwata.,Wanti dura hammeenyummaan beekkame tokko bakka dhaqe hundumaatti waanuma walfakkaatu raawwata.,D,"""Where are you going, Father?"" he asked. ""I am going where you send me""." |
|
"""Aabbo leenca arge"" jennaan, ""hin argite malee hin argine"" jedhe, abbaan mucaasatiin.",Qabeenya ofiillee waaqatu namaa laata.,Namni nama harkaa nyaate nama hin miidhu yookiin dabarsee hamaaf nama hin kennu.,Kan waa shakku nama hin amanu.,Qalbii malee ijji hin argitu.,Qalbii malee ijji hin argitu.,D,"""I saw a lion"", said the boy's father, ""but I didn't see anything""." |
|
Namni garaa bal’atu jaalala hin beeku.,"Namoota giddutti jaalalli qofti gahaa miti, iftoominaan waliin haasa'uu fi tokkumaan jiraachun barbaachisaadha.",namni dabaree wal gargara,"Namni nama miidhu, waan isa miidhu hin raawwatu.","Albaadhessi nama wajjin nyaachuu malee, namaaf hiruu hin jaalatu.","Albaadhessi nama wajjin nyaachuu malee, namaaf hiruu hin jaalatu.",D,A person who is not open-hearted does not know how to love. |
|
"Namni kan namaan jedhu malee, kan isaan jedhan hin beeku.",barbaachisummaa fi kabaja dubartii,Namni kamiyyuu waan isa miidhu hin hojjetu.,Waan tokko yoo nama marare furmaata kaa’uu malee yookiin furuu malee hiidhii xuuxuun bu’aa hin qabu.,"Kan nama hamatu, maal akka ittiin jedhan hin beeku.","Kan nama hamatu, maal akka ittiin jedhan hin beeku.",D,"I don't know what they are, but they are human." |
|
Namni mana hin qabne hamma simbiraa hin ga |
|
Namni baduuf ka’e nama galaafata.,Kan haaloo isaa ba |
|
Namni niitii dubbattuu qabu galgala jibba.,Nama jaalatan maatii isaa waliin jaalatu.,Rakkoo darbe irra deedeebiin kaasuun miidhaa qaba.,Abdii kutachuu ykn ofitti amanuu dadhabuu.,Kan haati warraa qocooltu mana isaatti galuu yaadda |
|
Namni maayii dhabe dhangalaasee funaana.,Ani eenyuun gadi jedhanii humnaa ol yaaduu.,"Nama jaalatan waanuma qabaniin gargaaru, waan jiru hin tuffataniif.",Namni kamiyyuu waan isa miidhu hin hojjetu.,Kan hojii hiike waan bu |
|
Abbaa gowwaan aannan daa’imaa dhuga,Qe |
|
"Namni masangoon jiilche, gufuu gurraattii baqata.","Warra kabajaaf bakka hin kennineef, kabajni hin malu.",Rakkataan bakka hin taane seena.,Ariifachuun yookiin akka malee socho’uun nama kisaarsa.,Kan miidhaan guddaa irra ga |
|
Namni of shakku kafana isaa dheessa.,Akka sadarkaa ofiitti buluu.,"Manni hanga fedhe cufaa ta’us aarri karaa bahu hin dhabu, dhugaanis turullee dhokatee hin hafu.","Namni yeroo addunyaa kanarra jiraatutti waan gaarii yoo hojjete hojii isaatiin maqaan isaa bara baraan dha'ama yookiin |
|
waamama.",Kan ofitti hin amanne yeroo hundaa sodaan jiraata.,Kan ofitti hin amanne yeroo hundaa sodaan jiraata.,D,A person who is self-doubting is not going to let that happen. |
|
Namni ija bade xiraa |
|
madaaluun gaarii ta’a.","Manni hanga fedhe cufaa ta’us aarri karaa bahu hin dhabu, dhugaanis turullee dhokatee hin hafu.","jiruun guddaas ta |
|
"Namni qaanii hin qabne, mooqa deessuu nyaata.","Rakkoon rakkoo biraa fida, mammaaksi immoo rakkoo fura.",Dhiibbaa hawaasaa dandamachuun rakkoo dhuunfaa kamirayyu namatti cima.,Kan eenyummaa isaa beeku aantee isaa ni beeka.,"Kan maal naan jedhuu hin beekne, waan saalfii hojjeta.","Kan maal naan jedhuu hin beekne, waan saalfii hojjeta.",D,He that is without shame eats the dung of the childbirth. |
|
"Namni namaa gadii, jechi namaa oli.",Namni gaariin nama isa gargaare hin miidhu.,Humna ofii madaalaa waa hojjechaa deemuun gaariidha.,Rakkoon xiqqaa irraa eegalu dhuma irratti waan baay |
|
Namni kophaa nyaatu kophuma du’a.,Yoo ofii tattaafatan namni nama gargaara.,Namni qofaa jiraatu qofaa isaa rakkata.,Gaariis ta’e gadhee waan ofii hin gatan ni kunuunsu malee.,"Kan rakkinaa nama hin baasne, nama rakkina isaaf birmatu hin argatu.","Kan rakkinaa nama hin baasne, nama rakkina isaaf birmatu hin argatu.",D,A lonely person eats alone. |
|
Namni hiriyaa hedduu nama hin ta |
|
"Namni qufa’u waa tufa, namni mammaaku waa dubbata.",Har’a rakkoon kan nu mudate ta’ullee boru fooyya’aa yookiinn wayyaa’aa deema.,Dubbiin hamaan miidhaa fida.,Kan waa shakku nama hin amanu.,"Kan hamaa dubbatu nama gaddisiisa, kan nama gorsu garuu nama gammachiisa.","Kan hamaa dubbatu nama gaddisiisa, kan nama gorsu garuu nama gammachiisa.",D,"A glutton will be a dead man, and a gossip will be a gossip." |
|
"""Abbaan durbaa dhibba sadii"" jedha, inni fuudhu ija sadii jedha.",Maqaa ofii balleessuu irra gatii kaffaluu wayya.,Waan barbaadnu argachuuf tattaafachuu qabna.,Waanti tokko jalqaba irratti yoo sirreeffamuu baate gatii qabaachuu hin danda’u,"Inni fuudha barbaadu gatiin akka gadi bu’uuf yoo fedhu, inni kennu garuu gatiin akka ol ka’u hin fedhu.","Inni fuudha barbaadu gatiin akka gadi bu’uuf yoo fedhu, inni kennu garuu gatiin akka ol ka’u hin fedhu.",D,"""Three hundred virgins"", says the account, and the bridegroom has three eyes." |
|
Abbaan birrii fi abbaan wal hidhe nama dhaana.,kan obsuu waan gaarii akka argaachu danda |
|
"Abbaa gurra uretu, waan itti kaa’u beeka.",Qaroomina dhabuu yookiin yeroo wajjin deemuu dhiisuu agarsiisa.,Yoo ofii tattaafatan namni nama gargaara.,Kan guddisa balleessan rakkoo namarraan ga |
|
"Ol dadhaban, gadi hin dadhaban.",wanti ka |
|
Gaangeen takkaallaa kutte jennaan ofittuu gabaabsite.,Akka ofiitti malee akka ormaattan waa godhuuf ykn buluuf yaala jechuun miidhaaf nama saaxila.,Fedhii ofii ykn waan barbaadan tokko agarsiisuuf sagalee dhageessifamu.,Maddi isaa gargar ta |
|
"Namni taa’umsa hin beekne, abbaa manaa fi haadha manaa gidduu taa’a.",Kan abbaan seeraa fi sirnaan itti hin fayyadamne ormi hin mararfatu,Marqaan dhiyaate qal’aa dha.,Gocha gaarii nuuf godhame wanta irraa bu’aa arganne gonkumaa irraanfachuu hin qabnu.,Kan safuu hin beekne waan nama saalfachiisu hojjeta.,Kan safuu hin beekne waan nama saalfachiisu hojjeta.,D,The untrained person sits between the husband and wife. |
|
Namni ofitti amane laga bu’ee rafa.,Quufti baay’ate uumaa ofii nama wallaalchisa.,Waanti yeroo isaa malee dalagamu bu’aa hin qabu.,Kan wanti suukanneessaan irratti raawwatame wanti hundi kan isa balleessu itti fakkaata.,Kan hojii isaatti amantii qabu sodaa tokko malee hojii isaa raawwata.,Kan hojii isaatti amantii qabu sodaa tokko malee hojii isaa raawwata.,D,A man who trusts in himself will fall into a deep sleep. |
|
Abbaa daaketu waan jiisu beeka.,Icciitii nama tokkoo beekuun baay |
|
jechuu miti yookiin Ogummaan bakka qaba.",Wanta godhuu ykn raawwachuu hin dandeenyeef of rakkisuun hin barbaachisu.,Bu’aa raawwii hojii dalaguu abbuma sanitu beeka.,Bu’aa raawwii hojii dalaguu abbuma sanitu beeka.,D,The father knows what he is going to do. |
|
Namni itti tole waaqatti ol fincaa’a.,Dubartoonni fi fardeen gaafa umuriin isaanii deemuu saaxilamoo ta’u.,"Manni hanga fedhe cufaa ta’us aarri karaa bahu hin dhabu, dhugaanis turullee dhokatee hin hafu.",rakkina obsaan dabarsuu,Kan hunda qabu uumaa isaa irraanfata.,Kan hunda qabu uumaa isaa irraanfata.,D,The one who accepts it will ascend to heaven. |
|
"""Aayii! marqi bulluqa"" jennaan, ""dabaafii miti akka wal gahuufi"" jette.",Aariin garmalee ta’e deebi’ee abbuma miidha.,Waan gaarii tokko argachuuf dhama’uun barbaachisadha.,Nama haajaa qabu akkatti fardaan deemu hin gorsan.,Marqaan dhiyaate qal’aa dha.,Marqaan dhiyaate qal’aa dha.,D,"""No, the circle of the bull"", she said, ""it |
|
Namni namarra jiru ciisee nama dhiita.,Gocha gaarii nuuf godhame wanta irraa bu’aa arganne gonkumaa irraanfachuu hin qabnu.,Namni farda qabu waan fardaaf barbaachisus hin dhabu.,Gaddi imimmaaniin ibsama.,Kan humna qabu karaa hundaa nama miidha.,Kan humna qabu karaa hundaa nama miidha.,D,The person on the other side is sleepy. |
|
Namni ilkaan moogaa garaa keessatti kolfa.,Miirake ibsachuun akka namoota irraa gargaarsa argattu si godha.,Kan nama fayyaduu danda’uufi hin dandeenye adda baafachuu dhabuun gowwummaa olaanaa malee waan biraa ta’uu hin danda’u.,yoo wal hinamanne fagoo waliin deemuun hin danda |
|
Namni garaaf kaatu nama garaa hin ga’u.,Kan haadha manaa jiruuf jireenya mana isheef hin yaadne fuudhe jireenyi isaa hin fooyya |
|
"Abbaan gaala horeef hoomaan hin baay’atu yoo ofii horan malee. |
|
",Qusannaa wallaaluu.,Waan tokko yoo nama marare furmaata kaa’uu malee yookiin furuu malee hiidhii xuuxuun bu’aa hin qabu.,Fedhiin ofii yoo guute nama irraanfachuun yookiin dagachuun jira.,Qabeenyi abbaan ofii horate ilmaaf ta’uu dhiisuu danda’a.,Qabeenyi abbaan ofii horate ilmaaf ta’uu dhiisuu danda’a.,D,The owner of a fat camel will not have much grain unless he grows his own. |
|
"Namni ofii quufe, waan gabaan quufe se’a.",Namoota adda ta |
|
Namni horii qabu gosa qaba.,Waan hamaa irraa of eeguun lafa itti barbaachisutti waan gaarii balfachuun dhimma faallaa ta’e raawwachuudha.,Nama baay |
|
"Namni guddaan, hoolaa hin elmuu ,waan baatu hin wallaalu.",Hojiin isaa kan abbaa isaa fakkaata.,Namoonni amala ofii hin beekne waantota salphaatti argatan tuffatu.,Namni of miidhuu barbaadu hin jiru.,Namni beekaan waan hojjetuufi humna isaa ni beeka.,Namni beekaan waan hojjetuufi humna isaa ni beeka.,D,"A grown man does not lose sight of the sheep, and he does not lose sight of the load." |
|
Namni nama caala.,Gaarii yoo hojjetan ofumaaf badaa hojjechuunis deebi’ee nama miidha.,Waan ta |
|
Aannan harma lama keessaa ba |
|
Namni ilkaan hin qabne foonitti maraata.,Kan haadha manaa jiruuf jireenya mana isheef hin yaadne fuudhe jireenyi isaa hin fooyya |
|
Migirri furdateef gudeelcha hin ta’u.,Osoo dirqama ofii hin bahatiin nama hin komatan.,Waliif galuun milkaa |
|
"Aannanoo muraasumaa, maal danuun qoraasumaa?",Kan qabeenya ga |
|
Abbaan baraa muka garbuutiin lafa horda.,Kabajni namaaf kennamu tokko yeroo hunda wal fakkaachuu qaba.,Qabeenya ofiillee waaqatu namaa laata.,Waan tokko gadi fageenyaan qorachuun yookiin gaafii baay |
|
Afaanii fi funyaani.,Kan waan hojjetu dhabe waan bu |
|
Habaqii facaasanii midhaan hin haaman.,Miirake ibsachuun akka namoota irraa gargaarsa argattu si godha.,Rakkataan kan isa miidhu addaan hin baafatu.,Ariifachuun yookiin akka malee socho’uun nama kisaarsa.,Waan hin taane hojjetanii waan gaarii hin argatan.,Waan hin taane hojjetanii waan gaarii hin argatan.,D,They would not reap what they sow. |
|
Abbaan gurraa wareega ankaakee du’e.,Namni waa gochuun dura haala jiru ilaala.,waan qabaan waliif hiruu barsiisuuf jedhaama,jireenyi takka gaarii takka hamaa nama badhaasti,Wayin ofii godha otoo jedhanuu achi ga’uu hanqatu.,Wayin ofii godha otoo jedhanuu achi ga’uu hanqatu.,D,The father of your great-grandson has died. |
|
"Aannan shiiniin tokko, daadhii gaanii tokko balleessa.",Kan qabeenya ga |
|
Namni jiidhe rooba hin sodaatu.,Hojiin jalqabarratti bade tokko xumura irratti baay |
|
Namni ofiifuu dahu nama hin deesissu.,Guddinatu nama dhiba malee kufaatiin nama hin dhibu.,Hunduu akka qabeenya isaatti jiraata.,Kan maal akka ta |
|
Namni karaa si wajjin hin deemne harree si wajjin hin fe’iin.,Har’a rakkoon kan nu mudate ta’ullee boru fooyya’aa yookiinn wayyaa’aa deema.,Qabeenya abbaa ofiirra carraa gaarii argachuutu caala.,"Kan haadha warraa hin qabne, hiryyaa isaa manatti keesummeessuu hin danda'u.",Kan waan tokko keessatti qooda hin qabne waan sanaaf hin dhiphatu.,Kan waan tokko keessatti qooda hin qabne waan sanaaf hin dhiphatu.,D,"Do not take up the ass with you, and do not let anyone who is not a traveler go with you." |
|
Namni gadoo hin beekne hamma saree hin ga |
|
"Namni galata hin beekne, hamma harree hin ga'u.",Dhimmi nagayaan tasagabbiidhaan raawwatan tokko akkuma aannanii nama qabbaneessa.,Bulchiinsi gaariin marii fi walhubachuun dhufa.,jireenya waaqni namaa kenne malee akka filaannoo ofitti hin jiraatan,Namni waan namni biroo godheef hin yaadanne nama yaraadha.,Namni waan namni biroo godheef hin yaadanne nama yaraadha.,D,A thankless person is not as appreciative as a donkey. |
|
Namni sii fide sirraayiis akka fudhatu hin dagatiin.,Keessummaan akka warri manaa jiraatanitti madaqa.,Waliin ta’uun hojiin tokko yoo raawwatame xumurri isaa ni miidhaga.,Namoota adda ta |
|
Namni niitiin bareeddu qeerroo ollaa hin jaallatu.,"Abbaan beekaa ta’eef, ilmaan beekaa hin ta’an.",Kan qabeenya ga |
|
Namni manni isaa dhimmisu rooba hin sodaatu.,Waan ta |
|
Kan jiila qabu of hin amanu.,mariin baay |
|
Abbaa hambaa arrabsuuf abbaa ofii arrabse.,wanti ka |
|
Yoo farda dhaban harreen garmaamu.,"jiruun guddaas ta'u xiqqaa akka hin tufatamneefi, akkasumaas amaatiin sooreeti tatee hiyyeeti akka kabajun malu akeeka",Yeroon itti fufiinsaan jijjirama.,Nama haajaa qabu akkatti fardaan deemu hin gorsan.,"Waan barbaadan yoo dhabanis, kan qabanitti dhimma ba'u.","Waan barbaadan yoo dhabanis, kan qabanitti dhimma ba'u.",D,"Without horses, the donkeys would be exhausted." |
|
Abshir abshiriin sheeka bishaan nyaachifte.,Abbaan jireenya boruu dhala isaatiif waanuma gaggaarii hawwaafi.,Yeroo tokko tokko waantota nu mudatan amananii fudhachuun karaa itti jalaa oolludha.,Fedhii nama tokkoo yoo dursanii beekan waan inni barbaadu gochuun rakkoo hin ta’u.,Abdiin amansiisaa hin taane balaarra nama buusa yookiin waan hin taane irratti nama jajjabeessuun balaa fida.,Abdiin amansiisaa hin taane balaarra nama buusa yookiin waan hin taane irratti nama jajjabeessuun balaa fida.,D,Abshir abshir fed the sheik with water. |
|
Namni gowwaa gorseefi namni dhagaa horde tokkicha.,Waanti nama tokkoof hiree ta |
|
Abaaramaan waciitii itti nyaate dhiita.,Kan warra isaa hin kabajne rakkoof kan saaxilamaa ta’a.,Ani eenyuun gadi jedhanii humnaa ol yaaduu.,Waan walitti hin taanee xiqqoomtisheellee waan baay |
|
"Waciitii haati warraa harka keesse, ormi dhumdhuma kaa’a.","namootni umrii maanguddummaa keessa jiran, dulluma keessa deeggarsi akka isaan barbaachisu akeekuuf jedhama.",Cubbuun suuta suuta guddachaa deema garuu dhuma irratti nama qaba.,Kan hanqina isaa beeku of eeggannoo godha.,Kan abbaan seeraa fi sirnaan itti hin fayyadamne ormi hin mararfatu,Kan abbaan seeraa fi sirnaan itti hin fayyadamne ormi hin mararfatu,D,"A mother's hand is her own, and a stranger will eat it up." |
|
Aa’oon waraabessaa duraa duubaan walitti qooddi.,Namoota yeroo hunduumaa dogoggora yookaan hanqina isaani hin ilaalee,Kan waan gaarii siif hojjete waanuma gaarii sirraa eega.,"Waa horachuufi qabaachuun akkasumas jiraachuun biyya ofii irratti, biyya ofiitii bahuun waan hundumaa nama dhabsiisa.",Waliin ta’uun hojiin tokko yoo raawwatame xumurri isaa ni miidhaga.,Waliin ta’uun hojiin tokko yoo raawwatame xumurri isaa ni miidhaga.,D,Aaron put the front of the recorder back together. |
|
Isa taa’ee ilaaluuf daakuun boqqoolloo dimbilaala.,Kan kaayyoo tokko qabu adeemsa hojii keessatti walii galteen waan sana hojjechuu malee wal jeequun hin barbaachisu.,"Kan dursee hin qophoofne, rakkoo isa qunname hundaaf gadda.","Rakkoon rakkoo biraa fida, mammaaksi immoo rakkoo fura.",Taa |
|
Namni qaana’e baala ceekaa shamaxxaxa.,Rakkoo nama quunnamuu danda’u tokko keessaa kophaa ofii bahuun hin danda’amu.,Waan gaarii argachuuf obsi barbaachisaadha.,Maatiin yeroo hunda waldhabu miseensa isaa hin gargaaru.,Kan saalfate waan hojjetu hin beeku.,Kan saalfate waan hojjetu hin beeku.,D,A shy person will shake his cheek. |
|
"Aannan guchumaa, haguma dhaqaban ol qaban.",Namoonni jabina abdii kutannaa keessa dhufu ajaa |
|
Walii galan alaa galan.,Jireenyi wal fakkaata garuu akkatti jiraatu abbumasaatu beeka.,Gaddi imimmaaniin ibsama.,Jaalalli dhugaan bakka waliif kennuun ibsama.,Yoo waliigalan rakkoo hamaa keessaa ba |
|
"Huumni ganama dhufa, yaadni galgala dhufa.",Wayin ofii godha otoo jedhanuu achi ga’uu hanqatu.,"Namni nyaataaf waan hundaa godhu, namoota biiroodhaaf nama icciitii hin ta'u.",Namni isuma har’aa beeka kan gara fuula duraatti ta’u garuu waaquma qofaatu beeka.,"Yeroo humni jiru yaadni namaa hin gallu, yeroo yaadni namaa galu immoo huumni hin jiru. |
|
Qalbiidhaan tasgabaa’anii bulchuun dhimma dhawaatan dhufudha.","Yeroo humni jiru yaadni namaa hin gallu, yeroo yaadni namaa galu immoo huumni hin jiru. |
|
Qalbiidhaan tasgabaa’anii bulchuun dhimma dhawaatan dhufudha.",D,"In the morning there is a noise, and in the evening there is a thought." |
|
Namni hamma abbaatti abdatan hamma wasiilaa hanqata.,Rakkataan kan isa miidhu addaan hin baafatu.,"daa'imman maanguddootarraa akka baratan ittiin gorsuuf, akkasuma maanguddoonnis akka waan beekan ijoolleetti himan jajjabeessuuf jedhama",Kan warra isaa hin kabajne rakkoof kan saaxilamaa ta’a.,Kan waan guddaaf eeggatan waan xiqqoo namaaf hin oolu.,Kan waan guddaaf eeggatan waan xiqqoo namaaf hin oolu.,D,A father |
|
Aantee fi qoricha gaafa rakkatan barbaadu.,Kan waa shakku nama hin amanu.,kan obsuu waan gaarii akka argaachu danda |
|
Namni ogeessa wajjin adeemu ogeessa ta’a.,Of jiraachisuuf carraaqqii ykn dhamaatii gochuun barbaachisaadha.,Namni tokko dheerina yookaan gabaabinaan madaalamuu hin qabu.,Namni gaariin illee badii hin dhabu.,Kan waliin oolan jijjiirama wal irratti fidu.,Kan waliin oolan jijjiirama wal irratti fidu.,D,He that is walking with wise persons will become wise. |
|
Abbaa jaalatan ilma isaa dhungatu.,Kan garaa isaa qofa jaallatu nama biraatiif hin yaadu.,Hojiin isaa kan abbaa isaa fakkaata.,Kan hojii isaatti amantii qabu sodaa tokko malee hojii isaa raawwata.,Nama jaalatan maatii isaa waliin jaalatu.,Nama jaalatan maatii isaa waliin jaalatu.,D,A loving father kisses his son. |
|
Yaada malee iji hin argu.,Namni akkamitti akka nama argu hin beekan.,Kan hin taane dubbachuun yeroo malee nama ajjeesisa.,Bakka sodaan jirutti bu |
|
"Aara balfan jennaan, dullattiin bishaan balfiti.",Malaan balleessaa isaa namatti himuu yookiin akka of sirreessu godhu.,"Waanti hunduu hin fayyadu, kanaafuu waan nu fayyadu filachuu qabna.",Haadha fi lafti nama hunda gargaaru.,Waan hamaa irraa of eeguun lafa itti barbaachisutti waan gaarii balfachuun dhimma faallaa ta’e raawwachuudha.,Waan hamaa irraa of eeguun lafa itti barbaachisutti waan gaarii balfachuun dhimma faallaa ta’e raawwachuudha.,D,The old woman |
|
"Abbaa biyyaa ta’uun nama hin dhibu, bulchuutu nama dhiba.",Kan dandeettii yookaan ga’umsa hunda qabu akka hundatti madaquu ykn baruu danda’u.,Kan ol guddachaa jiru haaloo yoo namatti gadde iddoo itti nama miidhu hin beekamu.,Waliin ta’uun hojiin tokko yoo raawwatame xumurri isaa ni miidhaga.,"Waan tokko argachuun dhimma nama rakkisu ta’uu baatus, itti fayyadamanii hojiirra oolchuun rakkisaa ta'uu danda'a.","Waan tokko argachuun dhimma nama rakkisu ta’uu baatus, itti fayyadamanii hojiirra oolchuun rakkisaa ta'uu danda'a.",D,Being a father is not difficult; being a leader is. |
|
"Aaraanii of hudhanii, gaabbiin ofitti turan.",Nama biyya isaatti kan wallaalu hin jiru ykn kabajamaadha.,Hojiin isaa kan abbaa isaa fakkaata.,Arjummaa kan baay |
|
"Beelli ni darba, maqaan hamaan hin darbu.",Waanti tokko erga badee booda rakkoo tokko malee duuba deebisuun hin danda |
|
Adurree harki lachuu mirga.,Hiyyeessi waan fedhii isaa argachuu hin danda |
|
Abbaan fardaa nama sarda.,wal deeggaruun barbachisaadha,"Namni alagaa yeroo hundaa nama wajjin hin hafu, lubbuunis du’a hin ooltu.",Wanti raawwatamu tokko duraa duuba yookiin tartiiba isaa eegee raawwatamuu qaba.,Kan waa of harkaa qabu bakka barbaade ga |
|
"Addum addaan yaati, daga mataan boorana jira.",Akka sadarkaa ofiitti buluu.,Dhugaan ifaa fi mul’ataadha.,Yeroon itti fufiinsaan jijjirama.,Dhimma tokkorratti mariin hin godhamu yoo ta’e tokkummaan hin uummamu.,Dhimma tokkorratti mariin hin godhamu yoo ta’e tokkummaan hin uummamu.,D,"I am in tears, my head is watering." |
|
"Aannan huuba wajjin naqan, hoggaa dhugan nama dhiba.",Hinaaffaa.,Karaa waan baay |
|
"Aannan okolee bada, ilmi eessuma bada, kafanni keessuma bada.",Waan tokko gadi fageenyaan qorachuun yookiin gaafii baay |
|
"Namni gaala hate, gad jedhee hin deemu.",Kan hamileen kufte jireenya isaa hin fooyyeffatu.,Waan hin taane hojjetanii waan gaarii hin argatan.,Namni amala namoota waliin jiraatuu dhaala.,Waan ifa ta |
|
Abbaa hajametu farda bokkuun dha |
|
"Aak! Jedhanii waa tufu, mammaakan waa himu.",Kan saalfate waan hojjetu hin beeku.,Iftoominaa fi haqaan dubbii fixachuun gaariidha.,Hamma hin qabne of jajji.,Madaa ykn quuqqaa garaa keessaa baafatanii hin dubbanne ykn dubbachuu hin barbaanne tokko haasawaa keessa himatu.,Madaa ykn quuqqaa garaa keessaa baafatanii hin dubbanne ykn dubbachuu hin barbaanne tokko haasawaa keessa himatu.,D,"No, they are nothing but a myth." |
|
Namni ol guddatu sin jibbiin.,"Murtoo balaa qabu yoo fudhatte, rakkoo inni fidu furuuf qopha'uu qabda.",Namni dhimma ofiisaa sirreessuu hin dandeenye namas gargaaruu hin danda |
|
Namni uffata qabu kabaja qaba,"Albaadhessi nama wajjin nyaachuu malee, namaaf hiruu hin jaalatu.",Dhimma tokkorratti mariin hin godhamu yoo ta’e tokkummaan hin uummamu.,"Murtoo balaa qabu yoo fudhatte, rakkoo inni fidu furuuf qopha'uu qabda.",Nama wayyaa gaarii uffatu ulfinni ni kennamaaf.,Nama wayyaa gaarii uffatu ulfinni ni kennamaaf.,D,Dress in a dignified manner |
|
"Namni ollaa isaaf hin dhimmine, soddaaf hin dhimmu.",waan bu |
|
"Namni rabbi qoonqoo qabe, bishaan keessatti boba’a.",Yoo waliigalan rakkoo hamaa keessaa ba |
|
Namni jireenya isaa fakkaata.,Waan hin hafneef yookiin waan hin oolleef yeroon itti qophaa |
|
"Namni na hin argine hin jedhiin, ani nama hin argine jedhi malee.",Maatiin yeroo hunda waldhabu miseensa isaa hin gargaaru.,Waliif galuun milkaa |
|
Namni ofii bade hallayyaatti nama dhiiba,Kan ulfina hin qabne ajaja hundaa fudhata.,Icciitii nama tokkoo beekuun baay |
|
Namni waan namaatti mooqqatu hin arraabbatu.,Kan waan tokko keessatti qooda hin qabne waan sanaaf hin dhiphatu.,Namni isuma har’aa beeka kan gara fuula duraatti ta’u garuu waaquma qofaatu beeka.,"Kan haadha warraa hin qabne, hiryyaa isaa manatti keesummeessuu hin danda'u.",Namni ergifatee waa hojjetu hin milkaa’innisaa guutuu hin ta |
|
Namni uffata malee hin deemu.,Namni humnaa fi aangoo qabu waan barbaade hojjeta.,Kan biraan miidhaatti of miidhuun waan jiruuf of eeggannoon barbaachisaadha.,Iftoominaa fi haqaan dubbii fixachuun gaariidha.,Namni fira malee hin dhalatu.,Namni fira malee hin dhalatu.,D,No one goes without clothes. |
|
Namni qara hin qabatu.,Namni ofii isaatiif waan gaarii godha yookiin yaraa ofii hin yaadu.,Gocha gaarii nuuf godhame wanta irraa bu’aa arganne gonkumaa irraanfachuu hin qabnu.,Of eeggannoo gochuun barbaachisaadha.,Namni kamiyyuu waan isa miidhu hin hojjetu.,Namni kamiyyuu waan isa miidhu hin hojjetu.,D,No one is a thief. |
|
"Namni nama harkaa nyaate, nama hin nyaatu.",Kan haadha warraa gaarii qabu jireenya gaarii jiraata.,Kan waa tokko jiilche waa hunda sodaata.,"Namni waan keessa darbe yaadachuun, waan gara fuulduratti isa mudatuuf baay'ee barbaachisaadha.",Namni nama harkaa nyaate nama hin miidhu yookiin dabarsee hamaaf nama hin kennu.,Namni nama harkaa nyaate nama hin miidhu yookiin dabarsee hamaaf nama hin kennu.,D,A person who eats the hand of another is not eating another. |
|
"Namni sirba hin beekne hin sirbu, sirbus hin dhiisu.","Namni waan keessa darbe yaadachuun, waan gara fuulduratti isa mudatuuf baay'ee barbaachisaadha.",Waan hunda obsaan bira darbuu wayya.,Mallaqni yookiin qabeenyi rakkoo hundumaa furuu hin danda |
|
Kan walshakku waliin laga hin ce’u.,Namni hiyyeessi rakkina isaa yookin ofirratti yookiin namarrattti ibsata.,Kan haati warraa qocooltu mana isaatti galuu yaadda |
|
"Namni sitti jiguu mannaa, gaarri sitti jiguu wayya.",Rakkoon xiqqaa irraa eegalu dhuma irratti waan baay |
|
Namni ture niitiirraa dhalcha.,Namni amala namoota waliin jiraatuu dhaala.,Aantee ykn fira ofii yoo tuffatan harka diinaa jala galuun jira.,Nama birootti fayyadamee kan balleessaa raawwate badii dalagameef itti hin gaafatamu.,Obsa godhachuun bu |
|
Ofirra sin jaalaaladhuu ofiin sin qixxeessuu.,Waan barbaadnu argachuuf tattaafachuu qabna.,Waliin ta’uun hojiin tokko yoo raawwatame xumurri isaa ni miidhaga.,Aannaan waan hundaaf oola.,Of caalchisanii nama jaalachuun barbaachisaa miti.,Of caalchisanii nama jaalachuun barbaachisaa miti.,D,Love yourself and be yourself. |
|
"Namni si haa faarsu malee, ati of hin faarsiin",Guyyaa rakkoo wanti hundumtuu furmaata namatti fakkaata yookiin waan qabatanii dhiisan wallaalu.,Namni yeroo hunda aaruu fi aara keessatti hojjetu umurii isaa malee dafee dullooma.,Waanti nama tokkoof hiree ta |
|
Namni simbirroo sodaate bisingaa hin facaasu.,Qe |
|
"Namni ofii bakka bulu hin qabne, keessummaa waammata.",Bu’aa raawwii hojii dalaguu abbuma sanitu beeka.,Namni waa gochuun dura haala jiru ilaala.,Of jajuun gaarii miti.,"Osoo rakkoo jiru hin furatiin, rakkoo biraa ofitti dabaluu.","Osoo rakkoo jiru hin furatiin, rakkoo biraa ofitti dabaluu.",D,A homeless person might invite a guest. |
|
Namni niitii sadii qe’een isaa yaa’ii hin dhabu.,Nama wayyaa gaarii uffatu ulfinni ni kennamaaf.,Aantee ykn fira ofii yoo tuffatan harka diinaa jala galuun jira.,Waan tokko erga itti seentee waan inni fidu hundumaa fudhachuun dirqama.,Qe |
|
Namni quufe rabbiin hin beeku.,Namni hammeenya yaadu ilmoo ofiitiifis hin yaadu.,"jiruun guddaas ta'u xiqqaa akka hin tufatamneefi, akkasumaas amaatiin sooreeti tatee hiyyeeti akka kabajun malu akeeka",Qabeenya ofiillee waaqatu namaa laata.,Quufti baay’ate uumaa ofii nama wallaalchisa.,Quufti baay’ate uumaa ofii nama wallaalchisa.,D,A glutton is not a rabbi. |
|
Namni rakkate boolla jawwee quba kaa’a.,Karaan bahiitii ykn dhufaatii waan tokkoo gargar ta’ullee dhumarratti bu’aan ykn firiin inni agarsiisu waan garaagarummaa hin qabne.,Wanta arganii hin beekne tilmaamuun nama dhiba.,Kan waa of harkaa qabu bakka barbaade ga |
|
Rakkataan ulfa fuudha.,mariin baay |
|
Namni siree dhiphaa dirqamaan wal hammata.,Namni hamaan warra saaxilamoo ta |
|
"""Namni namumaati ija nyaadhu.""jette allaattiin.",Namni hamaa ta |
|
Isa lafaa fuudhuutti inni bobaa jalaa bu’a.,Namni fira malee hin dhalatu.,Jireenyi wal fakkaata garuu akkatti jiraatu abbumasaatu beeka.,Quufti baay’ate uumaa ofii nama wallaalchisa.,Sassata baay |
|
Namni ni kolfaaf beerri ilkaan yaasti.,namni yoo waligaltee qabatee fagoo gahuu yookiin waan guddaa hojjechuu danda |
|
Namni saree kee dhahee siif deema.,Abbaa manaa fi haati manaa waan hunda waliin qooddatu.,Waan gaarii argachuu namni jibbu hin jiru garuu argachuutu nama dhiba malee.,Waan xiqqoodhaaf baasii guddaa baasuun hin barbaachisu.,Tuffachuun lola barbaaduudha.,Tuffachuun lola barbaaduudha.,D,Someone will carry your dog. |
|
Namni lubbuu dheerate waa hunda arga.,Abbaan jireenya boruu dhala isaatiif waanuma gaggaarii hawwaafi.,"Abbaan beekaa ta’eef, ilmaan beekaa hin ta’an.",Yeroo baay |
|
"Namni mana dhabe waa tokko dhabe, namni biyya dhabe waa hunda dhabe.",that little things can reach great heights,Namni waan hojjetu tokko akkatti fiixa baasu beeka.,Waanta kadhaadhaan dhufe tokko akka barbaadanitti itti fayyadamuun nama dhiba.,"Waa horachuufi qabaachuun akkasumas jiraachuun biyya ofii irratti, biyya ofiitii bahuun waan hundumaa nama dhabsiisa.","Waa horachuufi qabaachuun akkasumas jiraachuun biyya ofii irratti, biyya ofiitii bahuun waan hundumaa nama dhabsiisa.",D,Those who lost their homes lost some; those who lost their land lost everything. |
|
"Luka lama qabaataniif, muka lama hin koran. ",Kan nama baasuu fi hin baafne hubatee beekuun rakkina nama qunnamuu malu tokkorraa dursee kan of eeguu qabu abbaadha.,"Ilaalchaan, beekumsaan, gaarummaan, ogummaafi wkf.n garaagarummaan namoota gidduu jira.",Waan guddaa hojjetanii xiqqaarratti abdii kutachuun hin barbaachisu.,Waa lama yeroo tokkotti raawwachuuf kan oliif gadi kaatu waan bu |
|
"Namni qabee uratetti elme, nama guuree dhangalaase.",yoo wal hinamanne fagoo waliin deemuun hin danda |
|
Namni ormaa fi lubbuun namatti hin haftu.,Waan ta |
|
Namni teessumaa fi eessuma bade hin galu.,Namni hamaan warra saaxilamoo ta |
|
"Namni ulfaataan dhufeef, saani ulfaate hin dhalu.",Kabaja gaarii argachuuf qalbiin abboomamuutu gaariidha.,"Rakkoon rakkoo biraa fida, mammaaksi immoo rakkoo fura.",Kan nama arrabsu maqaa namaa gaariin hin haasa |
|
Keessummaan akka warri bulutti bula.,Rakkataan kan isa miidhu addaan hin baafatu.,Dubbii badaaf callisuun deebii kenni.,"nama sabaaba dandeetti, qabeenya, bifa, waan hawaatoo ta'e fi kkf qabaachun miidhaamu",Keessummaan akka warri manaa jiraatanitti madaqa.,Keessummaan akka warri manaa jiraatanitti madaqa.,D,The host is the master. |
|
Dubbiin dubbii fida.,Keessummaan akka warri manaa jiraatanitti madaqa.,Waan dursa dhufuu qabu tokkoof yaadda’uu malee isa lammeessoo fi sadeessoof cinqamuun sirrii miti.,Kan hojii hiike waan bu |
|
Haadhaa fi lafatu nama danda’a.,Kan hin taane dubbachuun yeroo malee nama ajjeesisa.,Maatiin waliigalu gammachuu fi nagaa qaba.,Waan tokko abbuma hojiisaa jalqabetu raawwachuu qaba.,Haadha fi lafti nama hunda gargaaru.,Haadha fi lafti nama hunda gargaaru.,D,Mothers and grandmothers are very patient. |
|
Utuu kolfituu ulfooftee gaafa deessu boosse.,"Namni ogeessi gara fuulduraa tilmaamee kan qophaa’u yoo ta’u, gowwaan immoo gaabbii darbe irratti xiyyeeffata.",Maqaa ofii balleessuu irra gatii kaffaluu wayya.,"Miidhagina kan jibbu jiraate otoo hin taane fokkisaas ta’e |
|
bareedaa godhee kan nama uumu waaqadha.",Waanti jalqabnisaa gammachuu ta |
|
Manni abbaan gube abbaa hube.,Bilchinni namaa yommuu dabalaa deemu gara lafinni isaas dabalaa deema.,Waanta tokko haala seera qabeessa ta’een qabachuu dhiisanii nama komachuun gaarii miti.,Kan qabeenya ga |
|
Kan suuta deemu qoraatiin suuta seenti.,Namoonni jabina abdii kutannaa keessa dhufu ajaa |
|
Garaan gadde imimmaan hin qusatu.,Manni dubartii hin qabne mijataa fi guutuu ta |
|
Niitiin utubaa manaati.,Nama wayyaa gaarii uffatu ulfinni ni kennamaaf.,Makmaaksi dubbii salphisa.,Waanti tokko jalqaba irratti yoo sirreeffamuu baate gatii qabaachuu hin danda’u,Haati manaa bu |
|
"Waraana jagnatti dheessani, dubbii qarootti dheesssanii.",Gaariis ta’e gadhee waan ofii hin gatan ni kunuunsu malee.,Namni nama gorsu yookiin dhimma namaa dursee tilmaamu dhimma ofii isaa irratti ni rakkata.,"Rakkoon rakkoo biraa fida, mammaaksi immoo rakkoo fura.","Akkuma gootni waraana ittisu, beekaan immoo rakkoo fura.","Akkuma gootni waraana ittisu, beekaan immoo rakkoo fura.",D,"They scoff at the battle, they scoff at the words of the wise." |
|
Dubartiin faaya manaati.,Nama wayyaa gaarii uffatu ulfinni ni kennamaaf.,"Namni tokko yoo hanga fedhe aangoo qabaatees, gargaarsa namootii biraatiin ala bakka barbaadame gahuu hin danda'u",barbaachisumaa dhala godhaachu argisiisa,Dubartiin bareedinaa fi hundee manaati.,Dubartiin bareedinaa fi hundee manaati.,D,A wife is a jewel of a household. |
|
Dharraa fooni hancooteen hin baasu.,Jireenyi wal fakkaata garuu akkatti jiraatu abbumasaatu beeka.,Kan kunuunsa dhabe quucaree hafa.,waan bu |
|
"Haadha dhabuu mannaa, haadha dhabduu wayyaa.",Kan ulfina hin qabne ajaja hundaa fudhata.,Wanti hundi yeroo isaa eeggata.,Kan eenyummaa isaa beeku aantee isaa ni beeka.,Haadha hiyyeettii qabaachun haadha dhabuu irra wayya.,Haadha hiyyeettii qabaachun haadha dhabuu irra wayya.,D,A mother who is without a mother is better off without one. |
|
"Haadha duute mannaa, haadha maraatte wayya.",Cubbuun yeroodhaaf waanta gaarii fiduu danda’a garuu dhuma irratti rakkoo fida.,Dubartoonni fi fardeen gaafa umuriin isaanii deemuu saaxilamoo ta’u.,Kan abbaan seeraa fi sirnaan itti hin fayyadamne ormi hin mararfatu,"Haadha amala gaarii hin qabne qabaachuun, haadha dhabuurra wayya.","Haadha amala gaarii hin qabne qabaachuun, haadha dhabuurra wayya.",D,"She is not a widow, but a widowed mother." |
|
"""Utuu ani gaafaaf bo'uu, gurra na kutan"" jette, harreen.",Hojiin tokko guddatee nuffisiisaafi dadhabsiisaa ta’a.,Al tokko karaa irraa yoo goran yookiin dogoggoran deebii’uun rakkisaadha.,Kan qabeenya xiqqaa qabu jireenya gaarii hin eeggatu yookiin waan hin jirre hin abdatan.,Waan hin danda |
|
"Indaanqoon ka’a ganamfattee, gombisaa jala oolti.",Cubbuun suuta suuta guddachaa deema garuu dhuma irratti nama qaba.,Qe |
|
"Qeeransa eegee hin qaban, qaban hin gadhiisan.",Qabeenya abbaa ofiirra carraa gaarii argachuutu caala.,Waan bade tokko yeroo itti dhufan hammuma itti qaqqaban badii oolchu.,Kan kaayyoo tokko qabu adeemsa hojii keessatti walii galteen waan sana hojjechuu malee wal jeequun hin barbaachisu.,"Murtoo balaa qabu yoo fudhatte, rakkoo inni fidu furuuf qopha'uu qabda.","Murtoo balaa qabu yoo fudhatte, rakkoo inni fidu furuuf qopha'uu qabda.",D,"They do not keep a watch, and they do not let go of a reed." |
|
Nama gurraan du’erra nama lubbuun du’e wayya.,Namni dhimma ofiisaa sirreessuu hin dandeenye namas gargaaruu hin danda |
|
Nama duloometu waa hima.,Abaarsi badisatti geessa jaalalli immoo guddinatti geessa.,Kan ofitti hin amanne yeroo hundaa sodaan jiraata.,Waanuma jaalatanii raawwachuu barbaadaniin milkaa’uu.,Gorsa kan kennu nama muxannoo qabudha.,Gorsa kan kennu nama muxannoo qabudha.,D,He is a bully. |
|
Nama dubbiin nama dhibe cal’isaan dhiban.,Nama baay |
|
Namin ofiif hin tolle ormaaf hin tolu.,Namni gaariin illee badii hin dhabu.,Nama wayyaa gaarii uffatu ulfinni ni kennamaaf.,Namaaf yaaduun ollaa ofii irraa jalqaba.,Namni dhimma ofiisaa sirreessuu hin dandeenye namas gargaaruu hin danda |
|
"""Looni hinqabnu, hattuu jibba hin dhaqnu"", jedhe gowwaan.",Taa |
|
"Harmatu lama malee, aannan tokkichuma.",Kan hin taane dubbachuun yeroo malee nama ajjeesisa.,Guyyaa rakkoo wanti hundumtuu furmaata namatti fakkaata yookiin waan qabatanii dhiisan wallaalu.,Kan hojii hiike waan bu |
|
"Dubbin dubbii fida, mammaaksi dubbii fixa.","Namoota giddutti jaalalli qofti gahaa miti, iftoominaan waliin haasa'uu fi tokkumaan jiraachun barbaachisaadha.",Kan haaloo isaa ba |
|
Nama jaallatan bakka raffisan hin dhaban.,Kan hojii hin jaalanne dubbiidhaan nama caala.,Fedhiin ofii yoo guute nama irraanfachuun yookiin dagachuun jira.,Ollaa qabaachuun baay |
|
"Tokko jennee, lama jenna.",Aannaan waan hundaaf oola.,Manni dubartii hin qabne mijataa fi guutuu ta |
|
Mammaaksi koobaa dubbiiti.,Walitti araarsuu gidduutti fayyadamu.,Kan gargaarsa hin qabne rakkoon akka irra hin geenyeef of eggannoo godha.,Har’a rakkoon kan nu mudate ta’ullee boru fooyya’aa yookiinn wayyaa’aa deema.,Mammaaksi dubbii walxaxaa fura.,Mammaaksi dubbii walxaxaa fura.,D,My mommy is a big girl. |
|
Yaraadha jennaan kan nadheen dhiitu.,Namni tokko qormaataa fi yeroo rakkisaa ta’e itti madaquun bira darba.,"Yoo waan tokko jaalalaan dide, dirqamaan hin didu.",Kabaja namaaf kennuun ofirraa jalqaba.,Namni hamaan warra saaxilamoo ta |
|
Warri badu wal hin badadu.,"Kan dursee hin qophoofne, rakkoo isa qunname hundaaf gadda.",Kan qabeenya ga |
|
"Gowwaan bara soorome nyaatee, bara deege nagada.",Namni qofaa jiraatu qofaa isaa rakkata.,"Akkuma gootni waraana ittisu, beekaan immoo rakkoo fura.",Makmaaksi dubbii salphisa.,Gowwaan fageessee yaaduus qabeenyasaa bulchuus hin danda |
|
Harki nyaate nama hin nyaatu.,Waan har |
|
"Warri marii qabu jibicha qalata, warri marii hin qabne raada qalata.",Wanti bu |
|
"Nyaanni soogidda malee, manni dubartii malee hin bareedu.","Kan rakkinaa nama hin baasne, nama rakkina isaaf birmatu hin argatu.",Qaroomina dhabuu yookiin yeroo wajjin deemuu dhiisuu agarsiisa.,Kan dhugaa hin dubbanne narratti beekama jedhee bibir’ata.,Manni dubartii hin qabne mijataa fi guutuu ta |
|
Surree fi niitii wajjin kufu.,Dursanii haala mimijeessuun waan ulfaataa ta |
|
Okkoteen Waaqa hin beekne eelee bishan kadhatti.,Humna ofii madaalaa waa hojjechaa deemuun gaariidha.,Namni aangoo qabu waanti hojjechuu hin dandeenye hin jiru.,Kan waan hojjetu dhabe waan bu |
|
Qalluun kan ishee hin beektu kan namaa raagdi.,Galata dhabuu.,Miirake ibsachuun akka namoota irraa gargaarsa argattu si godha.,"nama sabaaba dandeetti, qabeenya, bifa, waan hawaatoo ta'e fi kkf qabaachun miidhaamu",Namni nama gorsu yookiin dhimma namaa dursee tilmaamu dhimma ofii isaa irratti ni rakkata.,Namni nama gorsu yookiin dhimma namaa dursee tilmaamu dhimma ofii isaa irratti ni rakkata.,D,She is a mysterious person. |
|
"Namni hiyyoome takka lafa reeba, takka nama reeba.",Namni gatii balleessaa isaa ni argata.,Namni hammeenya yaadu ilmoo ofiitiifis hin yaadu.,"Kan haadha warraa hin qabne, hiryyaa isaa manatti keesummeessuu hin danda'u.",Namni hiyyeessi rakkina isaa yookin ofirratti yookiin namarrattti ibsata.,Namni hiyyeessi rakkina isaa yookin ofirratti yookiin namarrattti ibsata.,D,"The poor man is beating the ground, beating the other man." |
|
Dhibeen finyaan qabe hidhii hinanqatu.,Guyyaa rakkoo wanti hundumtuu furmaata namatti fakkaata yookiin waan qabatanii dhiisan wallaalu.,Waliin hojjechuun qormaata ulfaataa ta |
|
jechuu miti yookiin Ogummaan bakka qaba.",Rakkoon xiqqaa irraa eegalu dhuma irratti waan baay'ee miidha.,Rakkoon xiqqaa irraa eegalu dhuma irratti waan baay'ee miidha.,D,A leprosy is not a disease. |
|
Mammaaksi ittoo dubbiiti.,Al tokko karaa irraa yoo goran yookiin dogoggoran deebii’uun rakkisaadha.,Dandeettiifi beekumsi umuriin hin daangeffamu.,Namni waan namni biroo godheef hin yaadanne nama yaraadha.,Makmaaksi dubbii salphisa.,Makmaaksi dubbii salphisa.,D,The mother is also a speaker. |
|
"Gammi dubbii dhufu beeka, gowwaan dubbii darbeef boo |
|
Beekaan afaan cufata malee balbala hin cufatu.,Namni tokko badii tokko illee utuu hin dalagiin rakkachuu danda |
|
Sareen qaroon unattee qadaaddi.,Qaamni kamiyyuu duraan dursee faayidaa mataa isaa gidduu galeessa godhachuun socho’a.,Namoonni wal shakkan waan bu |
|
"Silaa hin hafu, kajeelaa dura waami.",Kan haati warraa qocooltu mana isaatti galuu yaadda |
|
Abbaan waraanaa dubbii waaraana dubbata. ,Kan hamileen kufte jireenya isaa hin fooyyeffatu.,Namni abdii qabu waan hunda qaba.,Bulchiinsi gaariin marii fi walhubachuun dhufa.,Ogeessi ykn hogganaan tokko waa |
|
Qunceen wal gargaartee arba hiiti.,Miirake ibsachuun akka namoota irraa gargaarsa argattu si godha.,"Kan haati manaa yeroo hundaa loltu, aariiraa kan ka'e umurii hin dheeratu.",rakkina obsaan dabarsuu,Yoo waliin hojjetan waanta cimaa dhunfaan hojjetamuu hin dandeenyellee ni hojjetu.,Yoo waliin hojjetan waanta cimaa dhunfaan hojjetamuu hin dandeenyellee ni hojjetu.,D,The two birds work together. |
|
Garagaltoo milli mata hoqa. ,Hojiin isaa kan abbaa isaa fakkaata.,Gaariis ta’e gadhee waan ofii hin gatan ni kunuunsu malee.,Namni waan beeku dubbaata,Wantootni wal hin fakkaanne hariiroo qabaachuu danda |
|
"Baduuf ka'ee wal abaaree, marguuf ka'ee wal arraabe.",Kan dandeettii yookaan ga’umsa hunda qabu akka hundatti madaquu ykn baruu danda’u.,Namni hamaan warra saaxilamoo ta |
|
"""Maali maqnee?"" jette sareen jaamaa sagal dhalte.",Namni haaluma keessa jiru agarsiisa.,Waanta kadhaadhaan dhufe tokko akka barbaadanitti itti fayyadamuun nama dhiba.,Rakkataan bakka hin taane seena.,Namni tokko badii tokko illee utuu hin dalagiin rakkachuu danda |
|
Niitii waa lama jaallattu gabaa hin baasiin.,"Waanti hunduu hin fayyadu, kanaafuu waan nu fayyadu filachuu qabna.",Jaalalli haadhaa guddaa (cimaa) dha.,Namni bakka malee oole balaadhaaf saaxilama.,Nama yaadni isaa salphaatti hiramu waan xiyyeffannoo barbaadu hin hojjeechiisiin.,Nama yaadni isaa salphaatti hiramu waan xiyyeffannoo barbaadu hin hojjeechiisiin.,D,Don |
|
Marii |
|
Namni namatti jiguu irra gaarri namatti jiguu wayya.,Waan guddaa hojjetanii xiqqaarratti abdii kutachuun hin barbaachisu.,"Firri ykn aanteen ofii deegummaa yookiin hiyyummaa namarra gahu kan jibbu ta’uu baatullee, du’uu firaa hin jaalatu, yeroo hunda homaallee gochuufi baatu jireenya isaa hawwa jechuudha.",Waan hunda obsaan bira darbuu wayya.,Dhiibbaa hawaasaa dandamachuun rakkoo dhuunfaa kamirayyu namatti cima.,Dhiibbaa hawaasaa dandamachuun rakkoo dhuunfaa kamirayyu namatti cima.,D,Better is a man who is faithful than a mountain that is unfaithful. |
|
Gaariinuu mudaa hin dhabu.,Kan haati warraa qocooltu mana isaatti galuu yaadda |
|
Amali badaan abba rakkisa.,Aarri foolii hin taane fiduu waan danda’uuf gowwaanis jalaa goruu baannan lameenuu nama miidhu.,Waan ta |
|
"Nama mannatti walif, galetu alaa waliin gala.",Kan waan gaarii siif hojjete waanuma gaarii sirraa eega.,Abdii kutachuu ykn ofitti amanuu dadhabuu.,Namni haaluma keessa jiru agarsiisa.,Wal danda |
|
Namni haadha qabu nama waaqa qabu.,Namaaf yaaduun ollaa ofii irraa jalqaba.,Namni biyya isaa keessa jiraatu kabaja hin dhabu.,Hiyyeessi waan fedhii isaa argachuu hin danda |
|
Ollaan ofii kafana.,Waan tokko abbuma hojiisaa jalqabetu raawwachuu qaba.,Tuffachuun lola barbaaduudha.,Mallaqni yookiin qabeenyi rakkoo hundumaa furuu hin danda |
|
Hantuunni boolla lamaa daftee hinduutu.,Haalaan yoo sossooban waan barbaadan argachuun danda |
|
"Luka lama qabaataniif, muka lama hin koran.","jiruun guddaas ta'u xiqqaa akka hin tufatamneefi, akkasumaas amaatiin sooreeti tatee hiyyeeti akka kabajun malu akeeka","Manni hanga fedhe cufaa ta’us aarri karaa bahu hin dhabu, dhugaanis turullee dhokatee hin hafu.",Icciitii nama tokkoo beekuun baay |
|
"Abbaan iyyatu malee, ollaan namaaf hin birmatu.",Waanta tokko haala seera qabeessa ta’een qabachuu dhiisanii nama komachuun gaarii miti.,namni dabaree wal gargara,Waan walitti hin taanee xiqqoomtisheellee waan baay |
|
"Fardi harree wajjin oole, akka harree nama dhiita.",carraa dhabeessa,"Jireenyi nama tokkoo irratti hunda'u, qabeenyuma abbaan horate irratti.",Namni gorsa didu wanta hamaa ta |
|
Kan beekaa dhaga |
|
Harka abbaa tokkotin ibidda qabbaachuun nama hin dhibu.,Kan wal jaalate wal mufachiisuun hin hafu.,Kan fira fakkaatu hundi fira miti.,Hubannaan umurii qofa irratti hin hundaa |
|
"Wal sobuu mannaa, wal gubuu wayya.","daa'imman maanguddootarraa akka baratan ittiin gorsuuf, akkasuma maanguddoonnis akka waan beekan ijoolleetti himan jajjabeessuuf jedhama",Namni kamiyyuu waan isa miidhu hin hojjetu.,Gowwaan waan tokko gadi fageenyaan itti yaadee hin hojjetu.,Iftoominaa fi haqaan dubbii fixachuun gaariidha.,Iftoominaa fi haqaan dubbii fixachuun gaariidha.,D,It is better to be angry with one another than to lie to one another. |
|
Ollaan bultee beeka akka itti bule abbaatu beeka.,Of jiraachisuuf carraaqqii ykn dhamaatii gochuun barbaachisaadha.,"Namni nama miidhu, waan isa miidhu hin raawwatu.",Nama biyya isaatti kan wallaalu hin jiru ykn kabajamaadha.,Jireenyi wal fakkaata garuu akkatti jiraatu abbumasaatu beeka.,Jireenyi wal fakkaata garuu akkatti jiraatu abbumasaatu beeka.,D,The neighbor knows that the father has been away for a while. |
|
"Ilma yartuu dhalchuu mannaa, muka tokko dhaabbachuu wayya.",Kan ofitti hin amanne yeroo hundaa sodaan jiraata.,Abbaan gaarummaa hin qabne gidiraatti nama galcha ykn daandii hammeenyaa namatti agarsiisa.,Feedhiin waan tokko waan biraatiin hin guutamu.,Waan bu |
|
Walii galan alaa galan.,Kan miidhaan guddaa irra ga |
|
Qawwee dhufe dubbin dhufe.,Namni waan beeku dubbaata,Yoo walitti dhiyaatan wal tufaachuun uumaamuu danda |
|
Foon lafa bu’e huba malee hin deebi |
|
Nama abbaa jedhaniin obboo hin jedhan.,Kan safuu hin beekne waan nama saalfachiisu hojjeta.,Yeroo hundaa walbiraa hin dhibaman.,Fedhii nama tokkoo yoo dursanii beekan waan inni barbaadu gochuun rakkoo hin ta’u.,Nama altokko bakka guddaa kenniteefi deebistee xiqqeessuu hin qabdu.,Nama altokko bakka guddaa kenniteefi deebistee xiqqeessuu hin qabdu.,D,They do not call a man brother. |
|
Hora bu’anii Jiidha hin lagatan.,rakkina yeroo muraasaf turu obsaan dabarsu,Hubannoon yookiin qalbeeffannaan bakka hin jirretti waan tokko arguun rakkisaa dha.,Gaarii yoo hojjetan ofumaaf badaa hojjechuunis deebi’ee nama miidha.,Waan tokko erga itti seentee waan inni fidu hundumaa fudhachuun dirqama.,Waan tokko erga itti seentee waan inni fidu hundumaa fudhachuun dirqama.,D,They do not rush to the side. |
|
Lafa ilaalanii muka dhaabu.,"Waan ofii qulqulleessanii odoo hin beekiin waan nama biraa |
|
qeequun dubbachuu.",Aarii waan tokkoo bahuuf jecha gowwaa waliin taphachuun barbaachisaa miti.,Dubbii badaaf callisuun deebii kenni.,Namni waa gochuun dura haala jiru ilaala.,Namni waa gochuun dura haala jiru ilaala.,D,Planting trees. |
|
Karaaf dubbii arganuu dhiisan.,Hojiin tokko guddatee nuffisiisaafi dadhabsiisaa ta’a.,Fedhiin ofii yoo guute nama irraanfachuun yookiin dagachuun jira.,Namni kan isa gargaaru qabu haala baay |
|
Bubbeef bara hamaa gugguufanii jalaa bahu.,Waan gaarii argachuu namni jibbu hin jiru garuu argachuutu nama dhiba malee.,Kan itti tole rakkinni nama biroo itti hin mul |
|
Harkaan harka fuudhan.,Namni obsa qabu waan guddaarra gahuu danda |
|
Obsaan aannan goromsaa dhuga.,Namni waa hin hojjenne otuma ta’uu ni beela |
|
"Garibicha lubbuuf dheessu, ormi jabina jaja.","Gamnatti beekaa waan ta’eef waan hedduu itti hin himan, xinnumatu isa ga’a.",Kabaja namaaf kennuun ofirraa jalqaba.,Namni tokko badii tokko illee utuu hin dalagiin rakkachuu danda |
|
Biyya goophoon baay’atutti isa ol jedhee deemutu fokkisa.,Namni ergifatee waa hojjetu hin milkaa’innisaa guutuu hin ta |
|
Of hin agarreen raafuu lagatti.,Kan akka itti dhufetti dubbatu waan nama gaddisiisu namaan jedha.,Waan baay |
|
Nagaan bulleen yoo ollaan nagaan bule.,Namni akkamitti akka nama argu hin beekan.,yoo of xiqqeesan qaamni biralle nama xiqqeesa,Kabajni namaaf kennamu tokko yeroo hunda wal fakkaachuu qaba.,Nageenyi dhunfaa nagaa namoota naannoo keenya jiran irratti hunda |
|
Nagaan galuunu nagada caala.,Haadha qabaachuun kunuunsa gaarii akka qabaattu si godha.,Dhugaan ifaa fi mul’ataadha.,Gargaarsa namoota birootiin waan tokko galmaan gahuun salphaadha.,Fayyaa ta |
|
Madaa hamtuu fayyan malee jecha hamtuu hin fayyan.,Nama wayyaa gaarii uffatu ulfinni ni kennamaaf.,Amalli bare adabbiidhaan nama gadi hin lakkisu.,Namni maqaa qabu akkuma fedhetti namarratti roorrisuu barbaada yookiin waan hunda namarratti fe’uu barbaada.,Madaa qaamaa ni fayyu garuu miidhama jecha badaa irraa fayyuun ni rakkisa.,Madaa qaamaa ni fayyu garuu miidhama jecha badaa irraa fayyuun ni rakkisa.,D,It is not the words that heal but the wounds that heal. |
|
"Mammaksi dubbi fidas, dubbi fixas.",Yoo waa namaaf godhan akkana godheef jedhanii odeessuun gaarii miti.,Kan dubbii dhiisu yookiin obsaan irra darbu nama wajjin wal hin lolu.,namni yoo waligaltee qabatee fagoo gahuu yookiin waan guddaa hojjechuu danda |
|
Ariifataan horii gata.,"Bu’aa bahiin jireenyaa boru ni fooyya’a ta’a, gochaan badaan garuu yeroo hunda yaadatama.",Namni bakka malee oole balaadhaaf saaxilama.,Jiruufi jireenyi namaa kan miidhagu qophaa osoo hin ta |
|
Cubbuun dura furdifte booda qallisti.,"Iddoon gita ofii hin taane salphinaaf nama saaxila, qixa gita ofii dhaabachun barbaachisaadha",barbaachisummaa fi kabaja soddaa,Yoo walitti dhiyaatan wal tufaachuun uumaamuu danda |
|
Cubbuun takka tirati takkaa qaqabdi.,Nama ofii isaatiin waan isa balleessu hojjetu.,"Gamnatti beekaa waan ta’eef waan hedduu itti hin himan, xinnumatu isa ga’a.",Kabajni namaaf kennamu tokko yeroo hunda wal fakkaachuu qaba.,Cubbuun suuta suuta guddachaa deema garuu dhuma irratti nama qaba.,Cubbuun suuta suuta guddachaa deema garuu dhuma irratti nama qaba.,D,Sin is a deadly disease. |
|
Fagaara dhuufetu na’a.,Walamantaan hiriyyummaa dhugaaf murteessaadha.,Kan hunda qabu uumaa isaa irraanfata.,"jiruun guddaas ta'u xiqqaa akka hin tufatamneefi, akkasumaas amaatiin sooreeti tatee hiyyeeti akka kabajun malu akeeka",Namni haaluma keessa jiru agarsiisa.,Namni haaluma keessa jiru agarsiisa.,D,I |
|
Kan farade dhabe harreen garmaama.,Waan walitti hin taanee xiqqoomtisheellee waan baay |
|
Baraaf furgugoo gadi jedhanii dabarsu.,Namni gaariin nama isa gargaare hin miidhu.,Waliif galuun milkaa |
|
Ballaan fira qabu ija qaba.,mariin baay |
|
"Yaa marqaa si afuufuun, si liqimsuufi.",Wanti hundi yeroo isaa eeggata.,namni yoo waligaltee qabatee fagoo gahuu yookiin waan guddaa hojjechuu danda |
|
Karaa malee deemuun laga nama bulcha.,Namni hamaan warra saaxilamoo ta |
|
Madaan hiyyeessaa madaa bineensaati.,Waan raawwatuu fi bu’aa hojii tokkoo abbaa caalaa namni quba qabaachuu malu hin jiraatu.,Uumamaan namni hundinuu walqixa.,Ol adeemaan gocha yaraa namarratti hin raawwatu.,Rakkina hiyyeessaaf namni bakka kennu hin jiru.,Rakkina hiyyeessaaf namni bakka kennu hin jiru.,D,The widow |
|
Allaatiin waan lafaaf lafa irratti wallolti.,"Murtoo balaa qabu yoo fudhatte, rakkoo inni fidu furuuf qopha'uu qabda.",Cubbuun suuta suuta guddachaa deema garuu dhuma irratti nama qaba.,Humna ofii madaalaa waa hojjechaa deemuun gaariidha.,Warri waan guddaa gochuu danda |
|
Namin ulfina hin beekne ulfina hin fedhu.,Waliif galuun milkaa |
|
Kophaa nyaattuun qophaa duuti.,barbaachisummaa fi kabaja soddaa,"Abbaan beekaa ta’eef, ilmaan beekaa hin ta’an.",Namoota (ummata) biratti jibbamuu baay |
|
Namni mana tokko ijaaru citaa wal hin saamu.,"Miidhagina kan jibbu jiraate otoo hin taane fokkisaas ta’e |
|
bareedaa godhee kan nama uumu waaqadha.",Walamantaan hiriyyummaa dhugaaf murteessaadha.,Haalota tokko tokko waan kamiyyu yoo goone jijjiruu hin dandeenyu.,Nama galma tokkoof hojjetu waantota xixiqqoo irratti wal dhabuu hin qabu.,Nama galma tokkoof hojjetu waantota xixiqqoo irratti wal dhabuu hin qabu.,D,A builder does not build a house by throwing mud. |
|
Bara baraan dabarsan.,Yoo waa namaaf godhan akkana godheef jedhanii odeessuun gaarii miti.,Waliin hojjechuun qormaata ulfaataa ta |
|
"Hiriyyaan wal hin amanne, malkaa ceetutti wal kaksiifti.",Waan gaarii tokko argachuuf dhama’uun barbaachisadha.,Namni gorsa didu wanta hamaa ta |
|
"Bakka dhugaan hin jirre, nagaan hin jiru.","Rakkoon rakkoo biraa fida, mammaaksi immoo rakkoo fura.",barbaachisummaa tokkummaa argisiisa,Namni abdii qabu waan hunda qaba.,Dhugaan nagaa fida.,Dhugaan nagaa fida.,D,"Without truth, there is no peace." |
|
Dhugaan aduuma diida teettu tana.,Waanta tokko haala seera qabeessa ta’een qabachuu dhiisanii nama komachuun gaarii miti.,Wanti raawwatamu tokko duraa duuba yookiin tartiiba isaa eegee raawwatamuu qaba.,"Homaa kan nama hin gargaarre, rakkoo namarraan geessisuu danda’a.",Dhugaan ifaa fi mul’ataadha.,Dhugaan ifaa fi mul’ataadha.,D,The truth is out in the open. |
|
Dhugaan ni qallatti malee hin citu.,Feedhiin waan tokko waan biraatiin hin guutamu.,Waan jijjiirama hin agarsiisne irratti dhama |
|
"Kan Waaqi qocaaf kaa’e, cululleen hin fudhattu.",Kan hanqina isaa beeku of eeggannoo godha.,"Homaa kan nama hin gargaarre, rakkoo namarraan geessisuu danda’a.",obsa qabaachuu fi yeroosaati waan gaarii hojjeechu Waaqaa,Waanti nama tokkoof hiree ta |
|
Sanyiin kan facaasantu marga.,"Abbaan beekaa ta’eef, ilmaan beekaa hin ta’an.",yoo of xiqqeesan qaamni biralle nama xiqqeesa,Waanti jalqabnisaa gammachuu ta |
|
Wallaalaan arriidhaan beekan guduruudhan.,Namni obsa qabu waan guddaarra gahuu danda |
|
Nadheeniifi fardeen galgala baddi.,Qaroomina dhabuu yookiin yeroo wajjin deemuu dhiisuu agarsiisa.,Makmaaksi dubbii salphisa.,Namni fira malee hin dhalatu.,Dubartoonni fi fardeen gaafa umuriin isaanii deemuu saaxilamoo ta’u.,Dubartoonni fi fardeen gaafa umuriin isaanii deemuu saaxilamoo ta’u.,D,"At night, the deer and the horses disappear." |
|
Arrabbni lafee hin qabu lafee namaa cabsa.,Kabaja namaaf kennuun ofirraa jalqaba.,Namni wanta itti dhaga’ame miira isaatiin kan ibsu.,"Manni hanga fedhe cufaa ta’us aarri karaa bahu hin dhabu, dhugaanis turullee dhokatee hin hafu.",Jechoonni kan hin argamne ta’anis miidhaa guddaa geessisuu danda’u.,Jechoonni kan hin argamne ta’anis miidhaa guddaa geessisuu danda’u.,D,A tongue without bones can break a man |
|
Gondaan walqabattee laga ceeti.,Kan gabaabbate yeroo hunda akka ijoolleetti waan ilaallamuuf ulfina osoo hin argatiin hafa.,Yoo walitti dhiyaatan wal tufaachuun uumaamuu danda |
|
|
|
Olkaa’an fuudhan malee olka’anii hin fudhan.,Fedhiin namaa daangaa hin qabu.,"Waan ofii qulqulleessanii odoo hin beekiin waan nama biraa |
|
qeequun dubbachuu.",Waan irra fooyyaa’aa ta’e tokko akkanumatti abdiidhaan nan argadha jechuun waan har’a qaban tokko qusannaa malee itti fayyadamuun boru rakkoof nama saaxiluu akka danda |
|
Ganamaan Ka |
|
"barri fallana, takka namaa fodogaa, takka nama fondoga",Namoota adda ta |
|
"Waaqayoo hin'arifatu, wanta hundumaa yeroo saati hojjeta",Dhugaan ifaa fi mul’ataadha.,Namni yeroo hunda waan amaleefate godha.,Wanti bu |
|
"Harreen yeroo alaaktu malee, yeroo dhuudhuuftu hin beektu",Kan kaayyoo tokko qabu adeemsa hojii keessatti walii galteen waan sana hojjechuu malee wal jeequun hin barbaachisu.,Nama gargaaruun gargaarsa argatu.,"Nama dafee aaru tokko ibsuuf, ykn obsa nama hin qabaanne.",Namoota yeroo hunduumaa dogoggora yookaan hanqina isaani hin ilaalee,Namoota yeroo hunduumaa dogoggora yookaan hanqina isaani hin ilaalee,D,"A donkey knows when to eat, but not when to drink" |
|
Himaa didduu du |
|
Gadhee fi badheen afaan ballatu,Kabajni namaaf kennamu tokko yeroo hunda wal fakkaachuu qaba.,waan bu |
|
Ilma yartu dhalchu manna muka tokko dhabbachu wayya,Akka namaaf mijaa |
|
Olkaa |
|
"Dubbiin mamaaksa hinqanne, ittoo Soggiddaa hin qabne","Nama dafee aaru tokko ibsuuf, ykn obsa nama hin qabaanne.",carraa dhabeessa,Abbaan gaariin qabeenya isaa qusateeti ilmoosaatiif dabarsa.,mamaaksi dubbbii mi |
|
"“Walmalee maal qabnaree,” jette Huummoon ",Nama yaadni isaa salphaatti hiramu waan xiyyeffannoo barbaadu hin hojjeechiisiin.,"Kan rakkinaa nama hin baasne, nama rakkina isaaf birmatu hin argatu.",Filannoo baay |
|
"Muu, gaddeebituu! Waraabessa wajjin Harree bituu!",Rakkoo darbe irra deedeebiin kaasuun miidhaa qaba.,Waan jijjiirama hin agarsiisne irratti dhama |
|
"Hummoon lafa hin teessu, muka gubbaa malee Ijoolleen hin beektu, nama guddaa malee.","Namni yeroo addunyaa kanarra jiraatutti waan gaarii yoo hojjete hojii isaatiin maqaan isaa bara baraan dha'ama yookiin |
|
waamama.",nama maqaan badee maqa baleesi itti baay |
|
Laga malee garaan walittinyaa |
|
Sa’a dallaa guutuu manna soddaa barcuma guutuu wayya.,Waan har |
|
"Huummoo ta’uu kooti, jedhe jaarsi dulloome",Waan hin hafneef yookiin waan hin oolleef yeroon itti qophaa |
|
Tufanii hin arraban,Hojiin jalqabarratti bade tokko xumura irratti baay |
|
Kophaa nyaattuun qophaa duuti,"Waan barbaadan yoo dhabanis, kan qabanitti dhimma ba'u.",Haadha qabaachuun kunuunsa gaarii akka qabaattu si godha.,"Duuti dabaree dha, namni hundi du'arraa hin oolu.",waan qabaan waliif hiruu barsiisuuf jedhaama,waan qabaan waliif hiruu barsiisuuf jedhaama,D,Eating alone is a death sentence |
|
Jiruu fi amaatii hin tuffatan.,Kan haadha warraa gaarii qabu jireenya gaarii jiraata.,Kan qabeenya ga |
|
Dubbiin waldhabde akka dhungoo Huummoo ti,Namni waan isa miidhu ofirratti hin hojjetu.,Kan yeroo tokkotti waa lama yaadu boqonnaa hin argatu.,nyaanni namni tokko nyaatuu ofi isaaf malee nama kan bira akka hin fayyadne ibsuuf jedhaama,waligaluu dadhaabuu mul |
|
Obsaan aannan goromsaa dhuga,Waan barbaadnu argachuuf tattaafachuu qabna.,Dubbiin hamaan miidhaa fida.,"Namni nyaataaf waan hundaa godhu, namoota biiroodhaaf nama icciitii hin ta'u.",kan obsuu waan gaarii akka argaachu danda |
|
"Walitti hindhiyyaannu, diina ofgidduu hinbaafnu,” jette Huummoon","Kan haadha warraa hin qabne, hiryyaa isaa manatti keesummeessuu hin danda'u.",Namoota yeroo hunduumaa dogoggora yookaan hanqina isaani hin ilaalee,Kan waa tokko jiilche waa hunda sodaata.,fageenyarratti tokkummaa eegachuu danda |
|
Kophaa dhiqanii xurii hin baasan.,Namni badu nama balleessa.,Wanta godhuu ykn raawwachuu hin dandeenyeef of rakkisuun hin barbaachisu.,Kan safuu hin beekne waan nama saalfachiisu hojjeta.,barbaachisummaa tokkummaa argisiisa,barbaachisummaa tokkummaa argisiisa,D,They do not wash themselves and remove their dirt. |
|
"Duuti qoricha hinqabdu, yoo qabaatte fuudhanii dhalchuu qofa.",Aantee ykn fira ofii yoo tuffatan harka diinaa jala galuun jira.,Galata dhabuu.,Wanti dura hammeenyummaan beekkame tokko bakka dhaqe hundumaatti waanuma walfakkaatu raawwata.,barbaachisumaa dhala godhaachu argisiisa,barbaachisumaa dhala godhaachu argisiisa,D,"You don't take medicine, you just get pregnant and have children." |
|
Sussukuun gulufa fida.,Waanuma jaalatanii raawwachuu barbaadaniin milkaa’uu.,Hojiin jalqabarratti bade tokko xumura irratti baay |
|
Mi’a wal fakkaatu walbira fannisu.,Wal fakkaattiin wal barbaaddi.,Abbaan ilma isaatii waan gaarii hin yaadne waanuma faayidaa hin qabne kaa |
|
Marii |
|
Jabbiitu loon ta’a; ijoolletu nama ta’a. ,Kan hin taane dubbachuun yeroo malee nama ajjeesisa.,Namni dhimma ofiisaa sirreessuu hin dandeenye namas gargaaruu hin danda |
|
Namni waan arge dubbata,Ariifachuun yookiin akka malee socho’uun nama kisaarsa.,"Dursinee yaannu malee waan tokko hojjechuun hin danda’amu yookiin Dubbii tokko waa malee callisanii dubbachuun sirrii miti yookiin Waanta tokko hojjechuun dura galma isaafi bu’aa isaa |
|
karoorsuun barbaachisaadha.",Dubartiin bareedinaa fi hundee manaati.,Namni waan beeku dubbaata,Namni waan beeku dubbaata,D,A man speaks from experience |
|
harka ofiitiin bofaafi buutii hin qabatu,Kan abdii kutate nama balleessa.,Fayyaa ta |
|
Muka jigetti qottoon baay’ata. ,namni jaalatanif waa hunda goodhuf,Guddinatu nama dhiba malee kufaatiin nama hin dhibu.,yoo wal hinamanne fagoo waliin deemuun hin danda |
|
Bishaannii fi gowwaan gara gorsanitti gora,Waan gochuu hin malle tokko hin lakkisu ykn ni dhiisu.,Namni abaaramaa waan nama gaddisiisu raawwata.,Haalaan yoo sossooban waan barbaadan argachuun danda |
|
"Galaanni darbuu sii hinnyatiin, jarsi du’aa gahe sii hin abaarni.",Nama birootti fayyadamee kan balleessaa raawwate badii dalagameef itti hin gaafatamu.,Malaan balleessaa isaa namatti himuu yookiin akka of sirreessu godhu.,Gaddi imimmaaniin ibsama.,rakkina yeroo muraasaf turu obsaan dabarsu,rakkina yeroo muraasaf turu obsaan dabarsu,D,"The sea, for it will not pass over you, and the deep, for it will not curse you." |
|
Huummoon ka’umsa badde qubsumaaf rakkatti ,Sababa baay |
|
Jarjarranif abbaa dura hin dhalataan,Kan jaalala namaaf hin qabne maqaa nama balleessa.,Icciitii nama tokkoo beekuun baay |
|
Sibiilli abbaan qare; abbaa qale. ,Yoo ofii tattaafatan namni nama gargaara.,wal deeggaruun barbachisaadha,Qabeenyi abbaan ofii horate ilmaaf ta’uu dhiisuu danda’a.,"namni hammeenya rawwaatu, deebisee isuuma miidha","namni hammeenya rawwaatu, deebisee isuuma miidha",D,The iron is sharpened by the father; the iron is sharpened by the father. |
|
Hidhii Waaqni abaare osoo hin dhungatamiin dullooma,Waan dursa dhufuu qabu tokkoof yaadda’uu malee isa lammeessoo fi sadeessoof cinqamuun sirrii miti.,"Bu’aa bahiin jireenyaa boru ni fooyya’a ta’a, gochaan badaan garuu yeroo hunda yaadatama.","Kan hamaa dubbatu nama gaddisiisa, kan nama gorsu garuu nama gammachiisa.",carraa dhabeessa,carraa dhabeessa,D,The tree that God cursed will grow old without being cut |
|
Nama mannatti walii galetuu alaa waliin gala.,Namni maqaa qabu akkuma fedhetti namarratti roorrisuu barbaada yookiin waan hunda namarratti fe’uu barbaada.,yoo of xiqqeesan qaamni biralle nama xiqqeesa,"Namni nama miidhu, waan isa miidhu hin raawwatu.",namni yoo waligaltee qabatee fagoo gahuu yookiin waan guddaa hojjechuu danda |
|
Sangaa abbaan gaafa cabsee ollaan ija jamsa,Yoo waa namaaf godhan akkana godheef jedhanii odeessuun gaarii miti.,Hiyyeessi waan fedhii isaa argachuu hin danda |
|
Huummoon dhukkuba malee aaddi ,Kan garaa isaa qofa jaallatu nama biraatiif hin yaadu.,Waan jijjiirama hin agarsiisne irratti dhama |
|
"Hiriyyaan wal hin amanne, malka cetutti wal kaksifti",Wallaalaan maatii ofii huba.,Jaalalli haadhaa guddaa (cimaa) dha.,nagaan dhala namaa waan naannoo isaa jiru irratti hundaa |
|
"Muu,” jette Huummoon",Guddinatu nama dhiba malee kufaatiin nama hin dhibu.,Rakkataan bakka hin taane seena.,Waanta osoo itti hin yaadiin hojjetame ykn dogoggorri raawwatame keessa deebi’anii sirreessuun nama rakkisa.,waan tokkotti quufu dadhabuu ykn gammaduu dhabuu,waan tokkotti quufu dadhabuu ykn gammaduu dhabuu,D,What is your name? |
|
Akkuma Huummootti aadanii caldhisuudha,Aantee ykn fira ofii yoo tuffatan harka diinaa jala galuun jira.,Iftoominaa fi haqaan dubbii fixachuun gaariidha.,Mallaqni yookiin qabeenyi rakkoo hundumaa furuu hin danda |
|
Huummoon bifa isheef ajjeefamti,Ariifachuun yookiin akka malee socho’uun nama kisaarsa.,Waan bu |
|
Durbaa fi qullubbii abbaatu bakka gaarii dhaabbata,Mucaa gatii hin qabne qabaachuu caalaa waan faayidaa qabu hojjechuutu gatii qaba.,Manni dubartii hin qabne mijataa fi guutuu ta |
|
Namni Akka du |
|
Dubartiin utubaa manaati,"Kan nama hamatu, maal akka ittiin jedhan hin beeku.",Kan nama baasuu fi hin baafne hubatee beekuun rakkina nama qunnamuu malu tokkorraa dursee kan of eeguu qabu abbaadha.,"Dursinee yaannu malee waan tokko hojjechuun hin danda’amu yookiin Dubbii tokko waa malee callisanii dubbachuun sirrii miti yookiin Waanta tokko hojjechuun dura galma isaafi bu’aa isaa |
|
karoorsuun barbaachisaadha.",barbaachisummaa fi kabaja dubartii,barbaachisummaa fi kabaja dubartii,D,A wife is a pillar of the home |
|
Soddaa fi dugdaan lafaa ol ka’u.,"Waan tokko argachuun dhimma nama rakkisu ta’uu baatus, itti fayyadamanii hojiirra oolchuun rakkisaa ta'uu danda'a.",Dursanii haala mimijeessuun waan ulfaataa ta |
|
"Warri marii qabu dibicha qalata warri marii hinqanne raadaa |
|
qalata.",Kan dhugaa hin dubbanne narratti beekama jedhee bibir’ata.,Namni waa gochuun dura haala jiru ilaala.,Kan guddisa balleessan rakkoo namarraan ga |
|
Nagaan bullen yoo ollaan nagaan bule,Waan barbaadnu argachuuf tattaafachuu qabna.,Kan qabu namni hunduu waan rakkatu itti hin fakkaatu.,Namni tokko badii tokko illee utuu hin dalagiin rakkachuu danda |
|
Bakka Waaqni nama hidhe takaallaa malee dhaabbatu.,Nammi waan guddaaf abdatan tokko iddoo hin eegamnetti hafa.,Abbaa manaa fi haati manaa waan hunda waliin qooddatu.,Kan haati warraa qocooltu mana isaatti galuu yaadda |
|
Harkaan harka fuudhan.,Namni isuma har’aa beeka kan gara fuula duraatti ta’u garuu waaquma qofaatu beeka.,Kan abbaan seeraa fi sirnaan itti hin fayyadamne ormi hin mararfatu,Wanta arganii hin beekne tilmaamuun nama dhiba.,namni dabaree wal gargara,namni dabaree wal gargara,D,They held hands. |
|
Nama jaalatan bakka rafisan hindhaban.,Waan gochuu hin malle tokko hin lakkisu ykn ni dhiisu.,Kan qaanii qabu nama fuuldura ba |
|
"Arbi dhufe faana dhawaa jennaan faana maalii |
|
qaaqxu arbuu kunooti jedhe.",Gowwaa fi daa’imni waan tokko badaafi gaarii ta’uu isaa addaan hin baasan.,Osoo dirqama ofii hin bahatiin nama hin komatan.,Yoo abbicha argan waan isa jalaa bade gaafatu.,Osoo dhimmi ijoon jiruu dhimma xixiqqoo irratti xiyyeefachuun hin barbaachisu.,Osoo dhimmi ijoon jiruu dhimma xixiqqoo irratti xiyyeefachuun hin barbaachisu.,D,Arbi came to the side of the road to see what he was going to find. |
|
Soddaafi ibiddi alaalatti tolu,Gargaarsi namaa yeroof yoo ta |
|
Bunni afaan guba; yaadni garaa guba. ,wanta takkaa jedhan tokkof cichoomina qabaachu argisiisuuf jedhaama,wanti hunduu yeroo qaba,Ani eenyuun gadi jedhanii humnaa ol yaaduu.,Waan ta |
|
"Osoo waljaalannuu, dugda walitti gallee deemna,” jette Huummoon",Jaalalli haadhaa guddaa (cimaa) dha.,Namoota (ummata) biratti jibbamuu baay |
|
"Dhukkubooftuu abbaa warraa, dubbii ganama darbe galgala teessee aaddi.",Namni haaluma keessa jiru agarsiisa.,Waanti yeroo isaa malee dalagamu bu’aa hin qabu.,Kan rakkina keessa jiru rakkina nama hin baasu.,Rakkoo darbe irra deedeebiin kaasuun miidhaa qaba.,Rakkoo darbe irra deedeebiin kaasuun miidhaa qaba.,D,The sick father sat up late last night. |
|
Sooressi hundumaa osoo qabuu ilmootti rakkata.,Qabeenyi abbaan ofii horate ilmaaf ta’uu dhiisuu danda’a.,Yoo ofii tattaafatan namni nama gargaara.,Kan guddisa balleessan rakkoo namarraan ga |
|
"Soorettii haadha ormaa mannaa, hiyyeettii haadha ofii wayya.",Milkaa’ina darbeetti hirkachuun guddina yeroo ammaa gufachiisa.,Kan qoosaa baay |
|
Sooroma eeguun deega eeguudha.,Namoota adda ta |
|
"Soorummaa durii himachuun, hiyyummaa isa ammaa himachuudha.",Haadha hiyyeettii qabaachun haadha dhabuu irra wayya.,Akka sadarkaa ofiitti buluu.,Yoo ofii tattaafatan namni nama gargaara.,Milkaa’ina darbeetti hirkachuun guddina yeroo ammaa gufachiisa.,Milkaa’ina darbeetti hirkachuun guddina yeroo ammaa gufachiisa.,D,To speak of the past is to speak of the present. |
|
"Sootalli ejersa irratti, eegan tiruu irratti cite.",Kan kunuunsa dhabe quucaree hafa.,Kan waa of harkaa qabu bakka barbaade ga |
|
"Nyaata hancufatu dursa, dhungoo jaalalatu dursa.","Kan rakkinaa nama hin baasne, nama rakkina isaaf birmatu hin argatu.",Yoo waa namaaf godhan akkana godheef jedhanii odeessuun gaarii miti.,Namni kamiyyuu waan isa miidhu hin hojjetu.,Wanti raawwatamu tokko duraa duuba yookiin tartiiba isaa eegee raawwatamuu qaba.,Wanti raawwatamu tokko duraa duuba yookiin tartiiba isaa eegee raawwatamuu qaba.,D,"A hearty meal comes first, and a loving kiss follows." |
|
Soora soogiddaan siphaniiti dubbii mammaaksaan himu.,Sababa baay |
|
Sooressi hir’uu isaa hin beeku.,Kan rakkina keessa jiru rakkina nama hin baasu.,Kan akka itti dhufetti dubbatu waan nama gaddisiisu namaan jedha.,Obsa godhachuun bu |
|
|