Ad omnium volu mus noticiam pervenire quod cum , auctoritate apostolice indulgentie , ad nos et decanum Senonensem , pro Katerina , nobili comitissa Blesensi , directe ita quod nos exequeremur si decanus interesse non posset , inter dictam comitissam , ex una parte , et venerabilem fratrem nostrum episcopum et dilectos filios Capitulum Carnotense , ex altera , coram nobis controversia verteretur super quadam sentencia contra prepositum Carnotensem ipsius comitisse a judiciis ordinariis , scilicet decano et subdecano Carnotensibus , lata , de emendatione facienda , pro detentione Morelli , clerici chori Carnotensis , et cujusdam servientis Drocensis archidiaconi , et super sentencia interdicti propter hoc prius per dictos judices prolata in civitatem et banleugam Carnotensem , et postmodum per episcopum Carnotensem in archidiaconatibus Blesensi et Dunensi , nos , super hiis omnibus inquisita diligentius veritate , habito magnorum jurisperitorum consilio , decano Senonensi collega nostro per suas litteras legittime excusato , parte comitisse contumaciter absente , predictas sentencias judicavimus nullatenus irritandas , sed firmas manere et usque ad emendationem congruam inviolabiliter observandas .


Datum Senonis , anno Domini MºCCºIXº , pridie nonas februarii . »


« Communi capitulo Sancte Marie Carnotensis ecclesie Stephanus comes et Adelicia comitissa ; salutem .


Volumus vobis notum esse nos conces sisse ecclesie Sancte Marie vobisque terram Hervei , filii Arnaldi , scilicet illam quam habet apud Bullanam Villam . »


« Robertus , divina permissione abbas Morigniacensis , et Goslenus , cantor Carnotensis , universis sancte matris ecclesie filiis presentes litteras inspecturis , salutem in Domino .


Ad universorum noticiam presenti scripto volumus pervenire quod , cum inter ecclesie Carnotensis prepositum de Au vers , nomine Stephanum , ex una parte , et dominam Adeliciam , relictam Arnulphi de Auvers , militis , et liberos eorum , scilicet Philippum , Ansellum , et Hugonem , ex altera , contencio verteretur , super quibusdam decimis et campipartibus sitis in territorio de Auvers , tandem partes in nos duos compromiserunt , fide corporaliter utrinque prestita quod nostro super hoc arbitrio atque dicto quod , inquisitione premissa per testes ab utraque parte productos , pronunciaremus , parerent penitus atque starent .


De terra granicam Bartholomei de Gravella , canonici Carnotensis , in se sitam habente et prope circa eamdem granicam adjacente , tota decima est predictorum Adelicie et liberorum suorum .


De terris vero que dicuntur Defeis , quas colunt coloni de Villa-Nova , scilicet Hugo Agnetis , Roscelinus filius Tecie , Robertus filius defuncti Johannis , Arnulphus filius majoris et Raginaldus Rosce , et de terra de Berdiz , que dicitur Hasta-Henrici , quam tenet predicta domina , et de terris sitis super Fossam-Luporum , si colantur , tota decima et campipars est prepositi supradicti .


De magna vero cultura predicti Bartholomei , que protenditur usque ad fundum de Boenval , et de terra ejusdem Bartholomei sub nemore Sancti-Germani , et de terris que fuerunt Hamerici More , nunc autem sunt filiorum Roberti Chevaler , et de terris Petri Turgault de Cumbis , que protenduntur a vineis de Auvers usque ad Châtelers , quas ipse et heredes sui tenent , et universaliter de terris communibus , medietas decime est prepositi de Auvers et medietas domine Adelicie atque sue familie supradicte .


« Nos duo fratres , videlicet Burchardus , dominus Malliaci , et Maheus de Malliaco , et uxores nostre Matildis et Mabilia , per presentes litteras notum fieri volumus universis quod , cum inter nos fratres et uxores nostras sorores , ex una parte , et Capitulum Beate-Marie Carnotensis , ex altera , contentio haberetur super jure viarie quod in terra dicti Capituli nos duo dicebamus , ex parte predictarum Matildis et Mabilie uxorum nostrarum , habere , asserente Capitulo quod defunctus Hugo , quondam dominus Galardonis , antecessor uxorum nostrarum , eidem Capitulo remiserat penitus et quitaverat in perpetuum totum jus illius viarie , sub firma quindecim librarum carnotensium , sibi et heredibus suis post eum , annuatim , certis ac statutis terminis , solvendarum : cujus firme medietas cum ad nos duos per uxores nostras ab eodem Hugone derivata esset , sicut Capitulum asserebat , nichil amplius poteramus nobis , in terra Capituli , pro eadem viaria vendicare , tandem , mediante domino Philippo rege , in hanc formam pacis convenimus quod quitationem perpetuam dicte viarie , quam sibi factam a jam dicto Hugone , antecessore uxorum nostrarum , memoratum Capitulum asserebat , nos et uxores nostre ratam habuimus , et concessimus absolute , ex parte nostra , quicquid predictus Hugo de predicta quitatione fecerit aut non fecerit eidem Capitulo Carnotensi , nos ipsi et uxores nostre concessimus et quitavimus viariam illam , in perpetuum ipsi Capitulo remansuram , in tota ipsius Capituli terra nichil prorsus viarie retinentes .


Ego etiam Bucardus et Matildis , uxor mea , procuravimus quod Theobaldus , Petrus , Maheus et Buchardus , filii nostri , predicte concessioni nostre et quitationi suum expresse prebuerunt assensum et viariam illam totam similiter quitaverunt Capitulo Carnotensi .


Et ut hec etiam quitatio nostra firmior haberetur , super ea fideliter observanda plegium assignavimus ipsi Capitulo dominum Philippum , regem , et heredes suos .


Domino etiam regi Philippo et heredibus suis in contraplegium concessimus et obligavimus quicquid de feodo suo tunc temporis tenebamus .


Qui ad peticionem nostram ipsi Capitulo premissam quitationem nostram se garandaturum promisit et manucepit , heredes suos statuens obligatos haberi dicto Capitulo super eadem garendia prestanda .


Actum Meleduni , in palatio domini regis Philippi , coram ipso , anno Domini millesimo ducentesimo duodecimo , mense julio . »


Ego Ivo , licet indignus aecclesie Carnotensis episcopus , notum volo fieri omnibus , tam presentibus quam futuris , quod domnus Hugo , venerabilis abbas Cluniacensis monasterii , cum grege sibi commisso , et maxime fratres de Karitate parvitatem nostram humiliter adierunt , petentes ut eis concederem fieri et consecrari monasterium extra urbem Carnotanam , in loco quem Guillelmus ad edificandum monasterium elegerat .


Quorum peticio quia digna impetratione et multis profutura visa est , assensu confratrum nostrorum canonicorum Beate Marie , in supradicto loco monasterium fieri et consecrari concessimus , ea conditionis lege ut omnem obedientiam et subjectionem michi et ecclesie michi commisse , et successoribus meis quam monachi circumquaque positi exibent , exibeant , et jura aecclesie nostre et aecclesiarum ei commissarum , absque meo consensu et capituli Beate Marie et successorum nostrorum , invadere non presumant .


« Raginaldus , Dei gracia , Carnotensis episcopus , omnibus presentes litteras inspecturis , salutem in salutis auctore .


Ad universorum noticiam volumus pervenire quod nos furnum sacristarum Beate-Marie , cum pertinentiis , et habitatores ab ipsis sacristis ibidem receptos et recipiendos in posterum , ab omni consuetudine et exactione reputantes liberos et immunes , juxta largitionem bone memorie Adele , quondam comitisse Blesensis , que quicquid juris in eisdem habebat , pro servitio luminaris duorum cereorum , singulis sabbatis et diebus dominicis ante sacrum scrinium beate Virginis ardentium , dinoscitur ab antiquo contulisse sacristis memoratis , controversiam motam de teloneo panis , et si quid aliud juris in predictis habuimus aut habemus , salva tamen justicia christianitatis ad episcopalem dignitatem pertinentis , omnino remittimus et quitamus , ad preces Capituli Carnotensis et ipsorum sacristarum .


Nolumus enim eos qui tanta libertate donati sunt ab antiquo super inductis consuetudinibus aliquando nostris temporibus molestari .


« Ego Johannes , comes Vindocinensis , universis tam presentibus quam futuris notum facio quod , cum inter predecessores meos comites Vindocinenses , ex una parte , et Capitulum Carnotense et specialiter prepositos de Masengeio , ex alia , super majore justicia de Masengeio , videlicet : homicidio , furto , duello et raptu , diu habita fuisset contentio , ego tandem , mihi jure Capituli declarato , pro anime mee et antecessorum meorum remedio , si quid juris habebam in rebus predictis , aut aliis apud Masengeium , aut in territorio ei adjacente , de assensu Marie , uxoris mee , sororis comitis Sancti-Pauli , illud penitus bona fide in perpetuum quitavi Capitulo Carnotensi , et titulo elemosine illud super altare beate Marie optuli in ecclesia Carnotensi , ibidem astante et assensum prebente domino et patre meo Raginaldo , episcopo Carnotensi , et multis aliis ejusdem ecclesie canonicis et personis ; ita etiam quod eundem episcopum , cujus hominem me esse confiteor feodalem , plegium constitui erga Capitulum supradictum de illo facto meo inviolabiliter observando .


Pro hujus siquidem quitationis remedio , dicti canonici Carnotenses anniversarium meum et patris mei in ecclesia Carnotensi annuatim tenentur celebrare .


Ego autem in Masengeio et toto territorio appendente aut in hominibus , tantummodo hec retinui , scilicet : quod homines de Masengeio , pro necessitate mea , castro meo Vindocino reddent custodiam , et si tandem in expeditionem fecerim iter per villam de Masengeio personaliter , propriam personam meam sequentur , ita etiam quod eodem die quo moti fuerint poterunt ad propria remeare , et cos tumam communem eorumdem hominum de Masengeio reddent quam antea semper pacifice reddere consueverunt .


Hujus rei testes sunt : Philippus , celarius Sancti-Mauricii Turonensis ; Odo , canonicus ejusdem ecclesie ; Willelmus , capellanus episcopi Carnotensis et canonicus Carnotensis ; Willelmus de Capella , canonicus Carnotensis ; magister Stephanus , presbyter de Vi ; magister Johannes Cerarii ; Petrus de Saluce ; Nicholaus Cardinalis ; Radulfus , magister Leprosorum Vindocinesium ; Gaufridus Rousel ; Willelmus de Corseraut ; Gaufridus de Cremise , milites ; et magister Robinus viarius .


Ut hoc autem factum meum perpetuam firmitatem obtineat , presentem paginam sigilli mei robore roboravi .


« Licet moderne pateat , future tamen etati scripti demonstratione notificetur quod Germundus de Herluat , concessione filiorum suorum , scilicet Droconis et Adam , et uxoris sue Isabel , dedit Carnotensi ecclesie Beate-Marie et Amaurico , ejusdem ecclesie precentori , et ejus successori , novem agripennos terre apud Tornesvillam , omnis juris immunes , octo hospitationibus , nonum vero majori quem tenet ab omni consuetudine quietum .


Si predictus tamen Germondus vel ejus heres captus fuerit et se redimat , vel filiam suam maritet , vel filium suum militem faciat , unusquisque hospitum predicte ville XII nummos ei dabit .


Concessit etiam Germondus et ejus heres hospitibus quotquot essent agripennos in alia sua terra , de quibus reddent sua jura , duos videlicet sextarios avene et duas gallinas , et pro panibus tres denarios , quorum dimidia pars est predicti Germondi vel heredis ejus , altera autem pars Amaurici vel ejus successoris .


Terram restantem de agripennis que est sub via que vadit ad Feulcheriolas usque ad aliam viam que vadit ad Roberti-Curiam hospitibus dedit colendam , de qua tamen reddent agripartem et decimam , hac sola conditione quod , terra ista inculta relicta , aliam non colerent .


Si autem aliqua causa inter hospites et Germundum vel ejus heredem emergat de redditu terre , vel de alia re , ante majorem ville tractetur , cultu terre non cessante .


Si ante majorem terminari non poterit , ante Amauricum vel ejus successorem procedat .


Aliam vero terram que est desuper viam que vadit ad Feulcheriolas proprio aratro colendam retinuit , pactione tali quod si eam non coleret , hospitibus colenda remaneret cum predicte terre consuetudine .


Ex utraque parte , testes affuerunt : Symon de Mairoliis , Rogerius major , Radulfus , Galterius Parvus , Durandus . »


Ego Henricus , comes , cognomine Stephanus , necnon et Adela uxor mea , cum filiis nostris , notum fieri volumus omnibus sancte Dei ecclesie fidelibus , tam laicis quam clericis , presentibus et futuris , quia Ivo , humilis Dei servus , venerabilis Carnotensis ecclesie episcopus , presentiam nostram adiit , et a nobis obnixe postulavit quatinus domum pontificalem , domum scilicet quam ex lignea lapideam , ex vili reddidit speciosam , ab illa prava consuetudine , quam predecessores nostri et nos habuimus in ea huc usque , liberam esse concederemus , ne scilicet , episcopis ab hac vita migrantibus , vel aliqua occasione decedentibus , prefata domus dissiparetur , ne quid ferri , vel plumbi , vel vitri , vel ligni , vel lapidis absportaretur , vel obrueretur , ne qualibet sua supellectili spoliaretur ; annona quoque , vinum , fenum , oves et boves , et cetera animalia , omniaque mobilia , que , sive in urbe , sive extra urbem , congregata vel collecta fuerint ante obitum vel discessum episcoporum , a nobis et a nostris intacta dimitterentur , illis profutura quibus episcopus reservare , vel donare , seu per se , seu per euchonomum suum , decreverit , vel majores ecclesie persone , si id episcopo , aliqua occasione prevento , facere non licuerit .


Et quia tam benigne ista concessimus , concesserunt mihi et Adele uxori mee episcopus et congregatio tota canonicorum Beate Marie ut per singulos annos anniversaria nostra celebrarentur temporibus suis in ecclesia Beate Marie .


« Philippus , Dei gratia , Francorum rex , universis ad quos littere iste pervenerint , salutem .


Noveritis quod nos volumus et concedimus dilectis nostris canonicis Beate-Marie Carnotensis ut apud Amanciacum habeant garennam in terra et nemore ipsorum , et precipimus ut ipsa garenna custodiatur , et inhibemus ne quis de cetero venari presumat in eadem , nisi de voluntate ipsorum canonicorum , salvo nobis in omnibus jure nostro .


« Decanus et Capitulum Carnotense , viris venerabilibus et amicis in Christo karissimis , omnibus personis ecclesie Carnotensis , salutem et sinceram in Domino karitatem .


« Ludovicus , Dei gracia , Francorum rex , Theobaldo Monetario ; salutem .


Quoniam ecclesia Carnotensis sub nostra specialiter protectione con sistit , tibi precipientes mandamus ut universas res et homines ejus , in tua statutos ballivia , custodias ac defendas ab omni gravamine et injuria , neque sustineas ipsos aliquatenus indebite molestari . . . . .


Actum apud Sanctum-Germanum-in-Laia , anno Domini Mº CCº XXVº , mense junio . »


« Paschalis episcopus , servus servorum Dei , venerabili fratri Ivoni , Carnotensi episcopo , et tocius capituli fratribus , salutem et apostolicam benedictionem .


Secundum capitulum Cartaginiense et secundum institutum pape Gelasii , plus accipiat presbiter quam diaconus , diaconus quam subdiaconus , et qui studiosus militat tardioribus plus stipendiorum accipiat .


Illam sane excommunicationem quam , de domibus que ecclesie tue contigue fuerant , pro ejusdem ecclesie utilitate dictasti , nos assertionis nostre auctoritate firmamus .


« Universis presentes litteras inspecturis , frater Jordanus , ordinis Predicatorum servus inutilis , salutem in Domino .


Il déclare approuver et reconnaître comme règle la promesse faite envers le Chapitre de Chartres , par l'assemblée provinciale de l'ordre tenue à Lille le jour de la Saint-Michel 1231 sous la présidence du frère Pierre , d'obliger chaque nouveau prieur de la maison de Chartres à prononcer , dans le lieu capitulaire de Notre-Dame , une main sur l'évangile et l'autre sur sa poitrine , le serment dont l'analyse suit : quod interdicta eorum servabit et in domo sua servari faciet sicut servabuntur in banleuga , ita quod divina celebrabuntur voce submissa , campanis non pulsatis , januis clausis , excommunicatis et interdictis exclusis tam a divina quam a cimiterii sepultura ; quod nec per se , nec per alium , privilegium vel indulgentiam que sunt contra jura , libertates et consuetudines approbatas ecclesie Carnotensis impetrabit ; quod non jam impetratis , vel postea impetrandis ab ordine , vel a quocumque alio sibi concessis , apud eos vel contra eos utetur , in hiis videlicet que consuetudinibus approbatis et libertatibus ecclesie obviabunt . . . . . .


Hanc promissionem , ut dictum est , ego frater Jordanus confirmo , insuper et ratam habens , gratam et firman ac stabilem promissionem quam frater Nicholaus , prior domus nostre Carnotensis , et fratres ejusdem loci fecerunt sepedicto Capitulo Carnotensi , videlicet : quod , in censiva , seu vendis , aut terra , vel justicia eorum , seu aliorum locorum ad ecclesiam Carnotensem pertinentium , sine consensu ipsorum , et licencia petita prius et optenta circa non minus quindecim dierum termino a jamdicto Capitulo , ad tractandum de hoc specialiter assignato , nichil amplius preter mobilia poterunt acquirere vel habere .


Nos igitur , pro conservanda amicicia eorumdem dominorum et amicorum nostrorum , venerabilis viri Hugonis , decani , et tocius sepedicti Capituli Carnotensis , hec omnia premissa concedimus , volumus et confirmamus .


« Gregorius episcopus , servus servorum Dei , dilecto filio magistro Willelmo , archidiacono Verzenensi , Bituricensis diocesis , salutem et apostolicam benedictionem .


Dilectorum filiorum decani et Capituli ecclesie Carnotensis recepimus questionem quod , cum ipsi habeant plures servos , iidem , maliciose se ab eorum serviciis subtrahentes , debita eis servicia denegant exhibere , nisi per duellum convinci valeant ab eisdem .


Datum Laterani , v kalendas maii , pontificatus nostri anno septimo . »


« Notum sit omnibus hominibus , tam presentibus quam futuris , quod quando Adela , Blesensis comitissa , prospiciens anime sue saluti , hujus vani fallacisque seculi , vitam suam mutans in melius , oblectamenta dimisit , ipsa , et ego Theobaldus , Blesensis comes , filius ejus , pro remedio animarum nostrarum et antecessorum nostrorum , dedimus et in perpetuum concessimus ecclesie Beate-Marie Carnotensis palefridum quem canonici Sancti-Martini-de-Valle soliti erant habere quando novus episcopus ab eorum ecclesia in ecclesiam Beate-Marie , more solito , deferebatur . »


« Universis presentes litteras inspecturis , Stephanus , decanus , et universitas Capituli Carnotensis , salutem in Domino . . . . .


Les religieux de Saint-Cheron devaient fournir aux chanoines et aux clercs de choeur de Notre-Dame , savoir : à la procession de la cinquième férie après Pâques , des pains nommés vulgairement eschaudés , des viandes de porc et du vin de Chartres , ainsi que six deniers aux enfants porteurs de cierges et aux thuriféraires ; le mardi des Rogations , la boisson appelée bugelatre ; la veille de Saint-Cheron , à vespres , quelques pains artificiels nommés canistrellos et du vin de Chartres ; le jour de la fête , six deniers aux porteurs de cierges et aux thuriféraires .


« In nomine Patris et Filii et Spiritus-Sancti , amen .


Nos Robertus , decanus Carnotensis , in quem compromissum est alte et basse a Capitulo Carnotensi , ex una parte , et nobili muliere Mathildi , comitissa Carnotensi , et ejus preposito Carnotensi , ex altera , super diversis articulis in forma compromissi , sic arbitramur et arbitrando pronunciamus : quod prepositus Carnotensis gagiet emendam Capitulo Carnotensi de hoc quod Leodegarius de Mandrevilla , quem idem Capitulum advocabat in hospitem suum , qui captus fuit per vim Comitisse , spretis monicionibus factis per officialem subdecani Carnotensis de dicto Leodegario reddendo vel recredendo , suspensus fuit per vim Comitisse Carnotensis .


Item quod gagiet emendam de interdicto propter hoc posito in ecclesia et civitate et banleuga Carnotensi .


Item quod juret idem prepositus quod , die mercurii proxima , hora prima , publice et aperte reportet vel reportari faciat corpus dicti Leodegarii suspensi , si posset inveniri , per illos quos ei nominabimus , et a loco et in locum que nos specificabimus , vel , si corpus non possit inveniri , in quo credetur ei per juramentum , illud signum , loco dicti suspensi , quod specificabimus et dicemus .


Et vero die mercurii proxima sequenti pronunciamus , declarando supra dicta que non erant declarata , quod prepositus Carnotensis publice et aperte reportet vel reportari faciat per viarios qui suspendio dicti Leodegarii interfuerunt , a porta Turris Comitis Carnotensis usque ad domum subdecani Carnotensis , figuram , seu formam , vel signum hominis suspensi per mandatum nostrum , et illud signum , seu formam , vel figuram reddat idem prepositus , mandato dicti Capituli , coram predicto officiali subdecani .


Item pronunciamus quod idem prepositus faciat unam processionem in instanti festo beati Mauricii , Carnoti , discalciatus et nudus in bracis et camisia , tenens virgam in manibus suis , sequens processionem beate Marie , eundo et redeundo ad Sanctum-Mauricium , et in fine dicte processionis prosternat se dictus prepositus ad gradus Beate-Marie ante majus altare , et ibi , nudatus camisia , suscipiat disciplinam , genibus flexis , ab aliquo ejusdem ecclesie sacerdote .


Item , super emenda gagiata a dicto preposito Capitulo Carnotensi , occasione Thome clerici , capti in ecclesia Carnotensi per vim Comitis et extracti ab eadem ecclesia et ducti et detenti in prisione dicte Comitisse , que emenda taxata fuit in mille quingentis libris parisiensibus in capitulo Carnotensi , arbitrando pronunciamus sic , videlicet : quod Comitissa et prepositus supradicti satisfaciant dicto Capitulo de dicta emenda hoc modo ; videlicet , quod Comitissa et prepositus predicti solvent dicto Capitulo quadragintas libras turonenses , terminis inferius annotatis , videlicet ducentas libras infra octabas instantis Nativitatis Domini et alias ducentas libras infra octabas Pentecostes proximo subsequentis ; et , in excambium sive permutacionem et recompensacionem emende predicte residui , dictus prepositus faciat in qualibet ecclesia cathedrali totius provincie Senonensis unam processionem secundum formam superius annotatam , videlicet unam in ecclesia Beate-Marie , sequendo processionem dicte ecclesie eundo et redeundo , ubicumque vadat processio ; item aliam processionem in ecclesia Senonensi , in instanti festo beati Stephani ; item aliam in ecclesia Carnotensi , in instanti festo Purificationis beate Marie ; alias autem processiones in aliis cathedralibus dicte provincie faciat dictus prepositus prout sibi duxerimus injungendum .


Retinemus tamen nobis potestatem relaxandi eidem , vel in toto vel in parte , processiones non expressas , si viderimus expedire , et de processionibus quas fecerit extra Carnotum tenebitur facere fidem nobis vel vices nostras gerenti in capitulo Carnotensi per litteras testimoniales alicujus autentice persone .


Item pronunciamus quod dicti Comitissa et prepositus faciant hodie adduci coram nobis in capitulo Johannem Le Traollier et Johannem Anglicum , qui in ecclesia Carnotensi ceperunt dictum Thomam clericum , et ipsi jurabunt , tactis sacrosanctis , quod ipsi infra instantem diem dominicam exibunt de civitate Carnotensi et banleuga , nec interim post vesperas infra muros civitatis Carnotensis morabuntur , et quod , infra mensem a dicta die dominica computandum , exibunt de tota terra Comitis Carnotensis , ubicumque sit , et de tota dyocesi Carnotensi , et in hoc instanti passagio marcii transfrectabunt in Terram-Sanctam et ibidem morabuntur irregressibiliter nisi a nobis fuerint revocati .


Si vero contingeret predictos Johannem et Johannem , spretis juramentis , de locis predictis non exire terminis prefixis , vel in Terram-Sanctam non transfrectare , vel postquam transfrectassent non revocatos a nobis redire , Comitissa predicta , si eosdem , vel eorumdem alterum , in terris suis , vel districtu suo invenire contingeret , ipsa utrumque , vel eorum alterum , bona fide caperet , seu capi faceret , et , sine dilacione , redderet Capitulo Carnotensi ; nec super hoc dicto Capitulo aliud facere teneretur .


Nos Robertus de Curtiniaco , decanus Carnotensis , per arbitrium sive per dictum nostrum , arbitrando dicimus quod vos , Stephane , magister carnificum , Johannes Pelliparie et Petre Martini , pro vobis , et alii carnifices Carnotensis civitatis , pro quibus compromisistis in nos haut et bas , sub pena sexaginta librarum carnotensium , purgetis vos circa nobis in capitulo per sacramentum vestrum quod non fecistis sacramentum inter vos , vel colligacionem , pactum , vel convencionem , seu communiam , vel appositionem pene vel minarum , de carnibus vestris venalibus non vendendis ad credentiam Capitulo Carnotensi , vel si aliquid predictorum fecistis , revocetis et emendetis in manu nostra , nec de cetero hoc servetis ; emendam vero taxamus hoc modo in scriptis , videlicet quod vos , carnifices , tres porcos , de precio triginta solidorum , quorum unus , presente mandato nostro , tradatur Elemosynarie Carnotensi , alius Leprosis Banleuge , tertius Filiabus-Dei de Carnoto , hac instanti die dominica .


Actum anno Domini Mº CCº XL nono , in capitulo Carnotensi , die veneris ante Nativitatem beate Marie Virginis . »


« Innocentius , episcopus , servus servorum Dei , dilectis filiis Capitulo Carnotensi , salutem et apostolicam benedictionem .


Ut igitur , ex speciali devocione quam ad nos et Romanam ecclesiam habere noscimini , senciatis vobis favorem apostolicum non modicum accrevisse , auctoritate vobis presentium indulgemus ut nullus delegatus , vel subdelegatus , executor aut eciam conservator , per litteras apostolicas vel legatorum apostolice sedis , in personas vestras excommunicationis , suspensionis , vel interdicti sentencias promulgare , aut interdicere vobis ingressum ecclesie , valeat , nisi littere apostolice plenam et expressam fecerint de hac indulgencia et Carnotensi ecclesia mencionem .


Datum Lugduni , viii idus novembris , pontificatus nostri anno septimo . »


Quod ego Ludovicus , Dei gracia , Francorum rex , ab interpretibus scripturarum audiens , et pro gracia michi divinitus collata intelligens , admonitionibus et consilio episcoporum regni nostri , statui apud me ut speciali privilegio possessiones ecclesiarum et monasteriorum sub tuitionem regie protectionis susciperem et ab oppressionibus et injustis occasionibus in perpetuum liberarem .


« Guillelmus , divina miseratione , Aurelianensis episcopus , nobili domine Mathildi , Comitisse Carnotensi et domine Ambazie , spiritum consilii sanioris .


Ex parte venerabilium virorum decani et Capituli Carnotensis nobis est supplicatum quod nos sentencias excommunicationis a predictis decano et Capitulo , auctoritate privilegiorum eisdem a sede apostolica indultorum , in personam vestram latas , pro notoriis et manifestis injuriis et offensis per vos eisdem illatis , in terris nostris Aurelianensis diocesis existentibus faciamus sollempniter publicare .


« Universis presentes litteras inspecturis , magister Richerus Blesensis et magister Petrus de Fontaneto , canonici Carnotenses , salutem in Domino .


Noveritis quod cum abbas et conventus Sancti-Johannis-in-Valleia Carnotensis peterent quinquaginta solidos carnotenses sibi reddi a venerabilibus viris decano et Capitulo Carnotensibus pro quolibet annuali canonicorum Carnotensium cedentium sive decedentium quando continget dictos religiosos habere annuale seu annualia in ecclesia Carnotensi , et dicti decanus et Capitulum Carnotense , recognoscentes dictos denarios deberi dictis abbati et conventui ratione annualium predictorum , dicerent non esse certum a quibus dicta summa peccunie dictis religiosis reddi deberet : tandem dicti decanus et Capitulum super hoc nostre inquisitioni et ordinationi se commiserunt .


Nos igitur , habita deliberatione et diligenter super hoc inquisita veritate , ita ordinamus et pronunciando dicimus quod canonici Carnotenses qui profecti sunt et pro tempore proficientur a Capitulo Carnotensi ad preposituras recipiendas et equandas , reddent , vice et nomine Capituli Carnotensis , in compoto prepositurarum , quando canonici Carnotenses viventes de dictis preposituris suam portionem percipient , dictis abbati et conventui . . . .


solidos pro quolibet annuali canonicorum cedentium sive decedentium in ecclesia Carnotensi , quando annuale sive annualia predicta evenient , una cum sexaginta solidis eisdem abbati et conventui debitis de dictis preposituris , pro prebenda dicti abbatis quam habet in ecclesia Carnotensi .


« Alexander , episcopus , servus servorum Dei , dilectis filiis decano et Capitulo Carnotensi , salutem et apostolicam benedictionem .


Datum Laterani , xi kalendas junii , pontificatus nostri anno secundo . »


Ego Ivo , Dei gratia , Carnotensis humilis episcopus , notum fieri volo cunctis sancte aecclesie fidelibus , tam presentibus quam futuris , quia canonici ecclesie michi commisse , meam adeuntes presentiàm , clamorem et querimoniam fecerunt de prepositis suis , videlicet Milone , Hugone , Hainrico aliisque , qui , privatis commodis inhiantes , communem fratrum utilitatem in quibuscumque poterant minuebant , et quasdam res eis jure debitas per injuriam sibi retinebant , pauperes ecclesie sub eorum patrocinio constitutos diversis calamitatibus afficiebant , et seve rapacitati inservientes exigebant ab eis nummos , annonam , oves , agnos , anseres , gallinas , et habebant medietates cum rusticis ecclesiae , quod non licet , et mittebant servientes suos cum equis , per preposituras , qui querebant annonam a rusticis , sicut et domini , et faciebant sibi parari sepe ingentia prandia , tam prepositi quam servientes , sine licentia Capituli , leta capiebant et de hominibus ecclesie relevationem terrarum , de conjugandis feminis venditiones , et plurima carritia faciebant , quod non licet , exceptis duobus ; presbiteros in ecclesiis ponebant sine licentia Capituli , capiebant homines ecclesie et verberabant eos , et in carceres mittebant sine jussione Capituli ; de arietibus accipiebant plus quam duodecim nummos , de porcis plus quam duos solidos , quod non licet ; mittebant etiam alios servientes sine equis qui exigebant a rusticis annonam et alia plura ; faciebant etiam plura quae sui juris esse diratiocinari non poterant , et ut tantis injuriis finem imponerem multimodis suppli cationibus postulabant .


Concessimus etiam quod beneficia ecclesie que precarie dicuntur , et facte erant prenarie , quia quod omnium erat quatuor vendebant , in communes redigerentur usus : sic , scilicet , Capella et ad eam pertinentia , villa que dicitur Cathenas et ad eam pertinentia , Tuetvilla cum appenditiis , Dionvillare cum decima , terra capicerii de Fontanis , terra de Calniaco et Casis , junioratus omnes , villa que dicitur Landelle et ad eam pertinentia , molendini novi de Ferrariis , molendini de Britiniaco et Iei , Capella-Vindocinensis , ecclesia de Carannivilla , terra de Monte-Oduini et de Afrancvilla , et cetera omnia que censum vel annonam reddunt .


Ut autem hec concessio firmiorem per futura tempora optineret vigorem , et a successoribus nostris verius certiusque crederetur et diligentius observaretur , has litteras fieri jussi , et manu propria firmavi et fideles nostros firmare feci , quorum nomina subtus tenentur adscripta .


« Universis presentes litteras inspecturis , Matheus , Vice-dominus Carnotensis , miles , salutem in Domino .


Cum venerabiles viri decanus et Capitulum Carnotense , de voluntate et assensu excellentissimi domini Ludovici , regis Francorum illustris , clauderent claustrum , muros cum quernellis , portas et posternas in eisdem muris faciendo , nos quia impedimentum et calumpniam poneremus in curia domini regis , . . .


assereremus eciam portam seu posternam et viam sitas inter domum nostram et ecclesiam Sancti-Stephani esse de pertinenciis domus nostre . . . .


Pour vider ce différend , un arbitrage eut lieu , de l'assentiment des parties , et le sous-doyen , Renaud de Beaumont , et Renaud Léger , chanoînes , arbitres choisis , décidèrent que le Chapitre avait le droit de clore le cloître ; et que le Vidame ne pouvait pas ouvrir de portes donnant de sa maison hors du cloître , mais qu'il lui était permis d'ouvrir les fenêtres hautes , ad beneficium luminis et prospectus . . . .


« Universis presentes litteras inspecturis , Almarricus de Levesvilla , miles , salutem in Domino .


« Paschalis episcopus , servus servorum Dei , dilectis filiis Carnotensis ecclesie clericis , salutem et apostolicam benedictionem .


Ex venerabilis fratris nostri Ivonis , vestri per Dei gratiam episcopi , litteris intelleximus quod pro quibusdam querimoniis decretum instituerit .


De domibus etiam canonicorum , concessionem ab eodem episcopo factam , sicut a predecessore ipsius Froboldo episcopo constituta est , decreti presentis assertione corroboramus .


Datum Anagnie , per manum Johannis sancte Romane ecclesie diaconi cardinalis ac bibliothecarii , v kalendas novembris , indictione viiiª , incarnationis dominice anno MCXIIIIº , pontificatus quoque domni Paschalis secundi pape xviº . »


« Universis presentes litteras inspecturis , Johannes de Brueriis , miles , et Eustachia , ejus uxor , salutem in Domino .


« Universis presentes litteras inspecturis , Radulphus , decanus , et universitas Capituli Carnotensis , salutem in Domino .


Noveritis , quod nos , de centum et sexaginta arpentis terre nostre , ad agriculturam redigende , de gastinis nemorum nostrorum de Pinçon 1 -- ; , tradidimus et concessimus Arnulpho , dicto Pellipario , de Ponte-Goeni , centum et viginti arpenta , ad arpentum Beate-Marie , extirpanda et ad agriculturam redigenda , et jure hereditario possidenda ad eisdem Arnulpho et heredibus et successoribus ipsius in futurum , ac , et amplius , si ultra dicta centum et viginti arpenta , dictus Arnulphus et ejus heredes , seu successores , voluerint extirpare et extollere de eisdem ; ita videlicet quod dicta centum et viginti arpenta et amplius , si amplius extirpare voluerint , conjuncta , continua ac adherencia existant , in parte illa in qua dictus Arnulphus eligere voluerit eadem , quodam tamen chemino interposito per quod itur de Curvavilla ad forestam .


Que centum et viginti arpenta terre , et amplius , si de dictis gastinis amplius habere voluerit , cum omni jure proprietatis quod in eis habemus , quitamus et concedimus dicto Arnulpho et ejus heredibus et successoribus in futurum , tali conditione quod idem Arnulphus et ejus heredes et successores tenentur solvere nobis vi modios frumenti , in loco ubi redditus prebendariorum dicti loci solvi consuevit , ad festum sancti Remigii anni Domini MºCCºLXº tercii , et extunc , quolibet anno , ad dictum festum , et in dicto loco decem denarios censuales pro quolibet arpento dicte terre tradito et concesso a nobis dicto Arnulpho , et quod idem Arnulphus infra festum sancti Remigii , quod erit anno Domini MºCCºLXº quarto , tenetur dictam terram , sic a nobis tradi tam , totaliter marnasse ; et quod idem Arnulphus et ejus heredes et successores in futurum decimam et campipartem fructuum in dicta terra excrescencium , nobis , vel mandato nostro , quolibet anno , solvere tenebuntur et garbas dictorum decime et campipartis ducere seu portare apud Carnotum .


Et conventum est inter nos et dictum Arnulphum quod dictus Arnulphus vel ejus heredes , racione dicte terre , aliquam talliam nobis solvere non tenebuntur .


Verumtamen , si dicta terra ad alios quam ad heredes dicti Arnulphi devenerit , vel alii quam dictus Arnulphus et ejus heredes hostisias ibi fecerint , ipsi , racione dicte terre seu hostisiarum , tenebuntur nobis talliam solvere , quocienscumque terras ecclesie Carnotensis contigerit talliare .


In cujus rei testimonium et munimen , presentes litteras dedimus dicto Arnulpho , sigillo nostro sigillatas .


« Philippus , Dei gracia , Francorum rex , notum facimus universis , tam presentibus quam futuris , quod , cum contentio verteretur inter dilectum et fidelem nostrum Johannem de Castellione , Comitem Blesensem et Carnotensem , ex una parte , et dilectos nostros decanum et Capitulum Carnotense , ex altera , super advocatione burgensium Carnotensium et condictionibus advocationis ejusdem et advocatorum , ab utraque parte , super dicta contentione , cum suis omnibus accessoriis , dampnis , injuriis , expensis excommunicationum , et interdictionum sentenciis ob hoc latis , et aliis discordie occasionibus , inter partes , ex hac contentione , provenientibus , in nos extitit compromissum alte et basse , sub pena duarum millium marcharum argenti hinc inde apposita ; promittentes hinc inde , sub religione coram nobis prestiti juramenti et sub pena predicta a parte non parente nostre super hiis ordinationi , arbitrio seu dicto , parti obtemperanti persolvenda , quod ordinationem nostram , arbitrium seu dictum inviolabiliter observabunt et quod contra in aliquo non venient in futurum .


Deinde , de numero advocatorum dictorum decani et Capituli Carnotensis , ordinamus et dicimus quod ecclesia Carnotensis seu decanus et Capitulum Carnotense communiter possint habere et advocare usque ad decem advocatos , et non plures , et quod nullus canonicus Carnotensis , habens vel non habens dignitatem , personatum , aut officium in Carnotensi ecclesia qualecumque , valeat aliquem advocare .


Item , de condictionibus advocatorum taliter ordinamus quod , in delictis aut quasi , exempti sint a juridictione omnimoda alta et bassa Comitis Carnotensis in omnibus casibus , ut canonicorum persone , adeo ut si , in civitate Carnotensi seu in quacumque parte comitatus Carnotensis , deliquerint aut quasi deliquerint , non possint justiciari per dictum Comitem aut per suos , nisi in presenti delicto fuerint deprehensi , in quo casu nichil aliud licebit dicto Comiti aut suis nisi eos capere , et sic captos ipsis decano et Capitulo ad justiciandum , ad petitionem ipsorum decani et Capituli , dictus Comes et sui statim reddere tenebuntur ; et illud idem de ipsorum advocatorum familiis ordinamus , hoc excepto quod de delicto aut quasi , ante advocationem commisso , poterit advocatus tunc demum per Comitem justiciari , non aliter quam si ante advocationem ipsam fuerit coram dicto Comite aut suis justiciariis super hoc in judicium evocatus et per citationem jam preventus ; et hoc idem dicimus de familia advocati .


De quibus advocatis et eorum familiis taliter ordinamus quod ad omnimodam jurisdictionem dictorum decani et Capituli pertineant , nisi in casibus in quibus justiciandi essent per alium quam per ecclesiam aut per Comitem Carnotensem .


Item de bonis mobilibus dictorum advocatorum taliter ordinamus quod , propter delictum aut quasi ipsius advocati , aut propter quamcumque aliam occasionem seu causam , non debeant ipsi Comiti confiscari , nec ad juridictionem seu justiciam ipsius Comitis aliquatenus pertinere , dum tamen bona illa existencia sint in civitate et banleuga Carnotensi seu extra civitatem ipsam Carnotensem , in circuitu infra leucam : de bonis vero eorum mobilibus alibi existentibus servetur illius patrie jus commune .


De bonis vero eorum immobilibus , perinde ac si non essent advocati , nulla per hanc ordinationem nostram conceditur exemptio ; quin , ubi debebunt super hiis respondere teneantur , excepta domo quam inhabitabit advocatus et familia ejusdem advocati , cum toto pourprisio , in qua vel pro qua , cum toto pourprisio , quamdiu inhabitabit , ibidem nullam dictus Comes aut sui possunt , quacumque occasione seu causa , juridictionem seu justiciam exercere , nisi pro censu Comiti debito , pro quo non soluto justiciare poterit dictus Comes , secundum quod , pro censu sibi debito , justiciare consuevit alias domos Carnotenses .


Item ordinamus quod decanus et Capitulum Carnotense usurarium manifestum scienter non advocent , et , si forte advocaverant ignoranter , dimittant statim eum cum sciverint talem esse ; et si , post advocationem , aliquis advocatus fuerit usurarius manifestus , statim demittetur ab ipsis decano et Capitulo , cum hoc scietur publice , nisi penitus isti tales demittant usuram .


Item ordinamus quod decanus et Capitulum Carnotense advocatos suos familiam ultra quam eis sufficiat scienter habere non permittant .


Et hec predicta omnia , videlicet de non advocando usurarium et de familia non ultra quam ipsis advocatis sufficiat assumenda , jurabit procurator decani et Capituli Carnotensis in capitulo Carnotensi , in animam ipsorum decani et Capituli , ad exclusionem omnis fraudis et doli , ipsos decanum et Capitulum fideliter servaturos et facturos ; ad cujus sacramenti prestationem dicti decanus et Capitulum debent vocare Comitem Carnotensem , vel eum qui , pro ipso , Carnoti juridictionem exercebit ; et , presente dicto Comite , vel eo qui , pro ipso , Carnoti juridictionem exercebit , si , ad hoc vocati , venire voluerint , fiet predictum sacramentum , cui sacramento idem Comes stare tenebitur et sine alia probatione debebit esse contentus , et hoc sacramentum semel duntaxat prestabitur .


Quilibet vero de cetero recipiendus in canonicum in ecclesia Carnotensi , in sua institutione , simile , per omnia , quantum in se erit , prestabit in capitulo juramentum .


Item , ordinamus quod decanus et Capitulum Carnotense advocatum suum , infra annum a tempore advocationis , mutare non valebunt , et si forte mutaverint , loco ejus infra annum alium non poterunt advocare , nisi ex certa causa ipsi decanus et Capitulum mutaverint a Capitulo seu a majore parte Capituli approbata , et tunc ipsis decano et Capitulo liceat sine difficultate qualibet , sub eadem libertate , loco ejus alium advocare : post annum vero , a tempore advocationis computandum , liceat dictis decano et Capitulo advocatum seu advocatos suos mutare et alium seu alios advocare .


Preterea quociens dicti decanus et Capitulum aliquem seu aliquos advocabunt , debent tunc advocatorum nomina , in capitulo Carnotensi , preposito aut castellano Comitis Carnotensis , si ad hoc vocatus venire voluerit castellanus aut prepositus , nunciare , et tunc , altero eorum in capitulo presente , advocatus ipse seu advocati jurare debebunt in capitulo , ad exclusionem omnis fraudis , machinationis et doli , quod familiam ultra quam ei vel eis sufficiat non assument et quod , advocato ipso aut quocumque de sua familia negociante , pro alio non fraudabit advocatus nec fraudari scienter permittet in negociacione predicta dictum Comitem in costuma .


Ordinamus etiam quod quicumque fuerit Comes Carnotensis , semel in vita sua , in inicio comitatus , cum a Capitulo fuerit requisitus , ad exclusionem omnis doli , per se seu per procuratorem ad hoc sufficienter ordinatum , in animam ipsius Comitis et in capitulo Carnotensi , jurabit quod ipse Comes advocationem ecclesie per se , vel per alium , clam vel palam , principaliter vel occasionaliter , non impediet seu turbabit , nec faciet aut permittet a quocumque de suis scienter impediri aliquatenus , seu turbari aliquo ingenio , machinatione seu cautela ; nec advocatos seu advocatum aliquo casu seu modo , ratione seu occasione dicte advocationis , in se vel in rebus suis , amicis seu parentibus , seu alio casu vel modo quibuscumque , molestabit , gravabit , dampnificabit , aut injuriam inferet , seu inferri faciet qualemcumque .


Dicti vero decanus et Capitulum , occasione seu ratione istius juramenti , non poterunt ad forum ecclesiasticum trahere Comitem Carnotensem .


Ordinamus etiam quod prepositus , castellanus et baillivus , seu quicumque alii in comitatu Carnotensi , ratione dicti Comitis , juridictionem exercentes , cum ad dicta officia instituti fuerint seu assumpti , moniti a dictis decano et Capitulo , de advocatione et advocatis semel , per omnia , tactis sacrosanctis evangeliis , faciant juramentum .


Item ordinamus quod , in recompensatione advocatorum , quia plures habere consueverant , ut asserebant predicti decanus et Capitulum , quam per nostram suprascriptam ordinacionem concessimus ipsis decano et Capitulo , dictus Comes teneatur eis dare et assignare in comitatu Carnotensi centum et sexaginta libratas terre , cursualis seu usualis monete , in comitatu Carnotensi , tenendas et possidendas ab ipsis decano et Capitulo ad easdem libertates et jura cum quibus seu in quibus tenent et possident aliam terram suam , ad arbitrium bonorum virorum super hoc a nobis deputandorum , assidendas infra annum ab instanti festo Nativitatis Domini computandum ; et , pro tempore interim , quousque fiat assisia predicta , currente , debet et tenetur Comes Carnotensis dictis decano et Capitulo solvere , infra festum sancti Michaelis proximum , centum et sexaginta libras monete currentis in civitate Carnotensi .


Actum Parisius , die martis post festum beati Nicholai hyemalis , anno Domini millesimo ducentesimo septuagesimo primo . »


« Universis presentes litteras inspecturis , officialis curie Carnotensis , salutem in Domino .


Hugues , dit Lamer , chevalier , a vendu au Chapitre , moyennant 310 livres de chartrains , quendam furnum qui dicitur furnus Boelli , Carnoti situm , liberum et immunem , cum fondo , domibus , plateis , juribus , libertatibus et omnibus ipsius furni pertinenciis .


Cette vente est faite du consentement et avec la garantie de Hugues , Girard , Clémence et Lucie , enfants dudit Lamer . . . . . .


« Universis presentes inspecturis , Droco de Borbonio , capicerius Carnotensis , salutem in Domino . . . . .


Jean Lambert , chanoine de Chartres , avait fondé dans l'église de Notre-Dame un autel en l'honneur de sainte Anne , à la condition qu'il serait tenu viagèrement par Simon , son clerc , et , après la mort dudit Simon , par le chapelain chargé par le Chapitre de la garde du chef de sainte Anne .


Cette disposition était attaquée par Dreux de Bourbon , comme attentatoire aux droits du chefcier qui , prétendait-il , avait la collation de tous les autels hors du choeur , de fondation récente ou ancienne , à l'exception de l'autel Saint-Jean de la Crypte .


Cependant , sur les instances du Chapitre , Dreux consent à se désister de ses prétentions et à reconnaître le Chapitre comme collateur de l'autel Sainte-Anne d'après l'ordre réglé par Jean Lambert .


« Nicolaus episcopus , servus servorum Dei , dilectis filiis decano et Capitulo ecclesie Carnotensis , salutem et apostolicam benedictionem .


Il s'élève contre les officiers du Roi et autres qui , non contents de leur juridiction , empiètent sur celle de l'église , et il permet au Chapitre de se servir contre eux des armes spirituelles , nonobstantibus quibuscumque privilegiis , litteris et indulgentiis carissimo in Christo filio nostro Philippo , regi Francorum illustri , vel predecessoribus suis regibus , seu comitibus , baronibus , aut nobilibus , ac laicis aliis quibuscumque concessis . . .


Datum Rome , apud Mariam-Majorem , xiiii kalendas aprilis , pontificatus nostri anno secundo . »


« Ego Gaufridus , Dei gracia , Carnotensis ecclesie humilis minister , notum fieri volo tam futuris quam presentibus quod , clericis ecclesie nostre unanimiter sepe reclamantibus proprium jus quod in eligendo sibi deeano sese habere dicebant , tandem , intuitu fraterne pacis , nec non amore et gracia ipsorum nullam eis injuriam seu violentiam inferre volens , concessi eis ut liberam et canonicam electionem decani , absque impedimento et calumpnia , de cetero habeant .


« Calixtus episcopus , servus servorum Dei , venerabili fratri Gaufrido , Carnotensi episcopo , salutem et apostolicam benedictionem .


Similiter , post decessum simplicium canonicorum qui modo in Carnotensi ecclesia vivunt , nullus in locum eorum canonicus efficiatur , nisi ante in communi capitulo juret , vel tutor suus pro eo si ipse infra annos fuerit , se pro prebenda nichil dedisse , aut promisisse , nec per se , nec per suppositam manum .


Preterea debitam volentes ecclesie vestre reverentiam conservari , decernimus ut canonici Sancti-Martini-de-Valle ab obedientia episcopi Carnotensis et ecclesie non recedant , sicut ipsi eis in capitulo promiserunt .


Si quis igitur , confirmationis hujus tenore cognito , temere , quod absit , contraire temptaverit , honoris et officii sui periculum patiatur , aut excommunicationis ultione plectatur , nisi presumptionem suam digna satisfactione correxerit .


« Philippus , Dei gracia , Francorum rex , ad perpetuam rei geste memoriam .


Si regnum Francorum , quod a priscis temporibus divina stabilivit potentia , multisque ditavit beneficiis et honoribus decoravit , novissimis temporibus doli Sathan inventor , persecutor pacis et tocius malicie seminator , invidens quod regnum ipsum virtus divina sic vallasset , per circuitum in Flandrie partibus , Domino permittente , tetigerit , subditosque nostros parcium earumdem in superbia et abusione contra nos fecerit nequiter rebellare , ipsosque tocius incentor nequicie sic in sua rebellione firmasset ut cogitantes iniquitates pessimas in corde tota die nobis constituerent prelia ; ita ut ecclesiis et aliis sacris locis , villis et aliis regnicolarum habitacionibus circumpositis , summe vastacionis jacture deditis , per eosdem plures nobi les et alias personas regni ejusdem , quod gravius est , hujusmodi causa rebellionis , mors amara raquerit , nec in hiis adversus esset furor eorum , sed pocius semper eorum superbia ascendisset .


Tandem immensa Christi pietas , sue gloriose matris Marie virginis piis provocata precibus , ad regnum ipsum , cujus regimem nobis miseratione divina commisit , cor paternum reflectens , videns inimicorum nequiciam multam nimis et cor eorum impenitens , Nos , cum fideli exercitu gallicano , ad faciendam vindictam in natione illa Flandrensi contra rebelles ipsos , sub fortis manus sue tegumento , direxit , nobisque mensis augusti die decima octava die martis post festum Assumptionis ejusdem virginis , in loco qui Mons-in-Pabula nominatur , contra ipsos ad nos in contumaci multitudine venientes , ad pugnam conscensis , placuit Altissimo , post longam cum inimicis predictis dimicacionem , eos in ventum superbie alcius elevatos ad ima deiciendo potenter elidere , eisque , cum pluribus ipsorum ductoribus et capitaneis , in mortis laqueum per nostrum et ejusdem nostri exercitus ministerium sub potenti Domini manu deducere et gloriosum de ipsis nobis prebere triumphum ; sicque mirabilis Deus mirabiliter pro nobis voluit operari ut merito dici possit illam a Domino et non ab homine victoriam factam esse .


Quapropter nos , in humilitatis spiritu confitentes Domino , eique et sacratissime genitrici illius devote laudis sacrificium offerentes , regraciamur ei qui , sedens super thronum , judicavit causam justicie regni sui : et ut Dominus qui tanquam vir pugnator delevit impios aute faciem nostram in suis laudetur operibus , ejusdem non obliviscantur mirabilia , et beatissima virgo mater ejus Maria , de prestato nobis per ejus suffragia filii sui auxilio , honoretur , Nos , ad laudem et gloriam ejusdem domini nostri et beate Marie virginis genitricis ejus ecclesie Carnotensi in ipsius virginis honore fundate , centum libras parisienses annui et perpetui redditus , ob nostram et carissime consortis nostre Johanne , Francie regine , et liberorum nostrorum salutem , pacem et tranquillitatem regni nostri nostrorumque fidelium subjectorum , concedimus ab ipsius ecclesie decano et Capitulo , nomine dicte ecclesie , habendas , tenendas et possidendas , libere et pacifice , in perpetuum , absque coactione vendendi vel extra manum suam ponendi , et absque prestacione financie cujuscumque , capiendasque in Thesauro nostro Parisiensi , singulis annis , in festo dominice Ascensionis , donec eas in locis et rebus competentibus duximus assidendas ; volentes et statuentes quod dicte centum libre parisienses canonicis , vicariis , capellanis , dyaconibus , subdiaconis , clericis et aliis quibuscumque personis de choro ipsius ecclesie existentibus qui in primis vesperis , in matutinis et solenpni missa diei martis predicte intererunt , integre pro equalibus porcionibus distribuantur , itemque in dictis vesperis tercia , in matutinis alia tercia , et missa predictis alia ultima tercia pars dictarum centum librarum per modum supradictum distribuantur de cetero in futurum .


Quod ut ratum permaneat , presentibus litteris nostrum fecimus apponi sigillum .


» Philippus , Dei gracia , Francorum et Navarre rex , universis presentes litteras inspecturis salutem .


Noveritis nos litteras infrascriptas , sub sigillo nostro , in cera viridi sigillatas , vidisse , formam que sequitur continentes : Philippus , Dei gracia , Francorum et Navarre rex , notum facimus universis tam presentibus quam futuris quod , cum dudum inter decanum et Capitulum ecclesie Carnotensis , ex una parte , et gentes predecessorum nostrorum regum Francie , nomine regio , ex altera , certum fuisset debatum , super eo quod gentes ipse , nomine regio , dicebant quod in nemoribus eorumdem decani et Capituli , sitis prope Unum-Gradum , in ballivia Aurelianensi , gruagium et , racione dicti gruagii , dangerium habebant , dictis decano et Capitulo contrario dicentibus , et asserentibus quod in predictis nemoribus suis nichil juris , proprietatis , vel dominii , seu dangerii , racione gruagii , aut alia racione quacumque , habebant , vel habere debebant aliqualiter in eisdem , quod ex donacione et concessione inclite recordationis Hugonis , quondam Francie ducis et marchionis , qui dicta nemora , cum quibusdam possessionibus aliis prefate Carnotensis ecclesie in puram et perpetuam contulit elemosinam , eadem nemora , a tempore concessionis predicte , ipsi et eorum predecessores sine aliquo dangerio , aut gruagio , aut dominio , vel redibencia quacumque , usque ad tempus orti debati pacifice tenuerant et quiete ; Nobisque debato hujusmodi seu causa propter hoc mota ad nos , tamque ad regem Francie devoluta , predicti decanus et Capitulum supplicarunt humiliter ut eosdem de dictis nemoribus gaudere libere et pacifice et absque gruagio , vel dangerio , et redibencia ac dominio quibuscumque , reclamandis a nobis in eisdem , sicut ante dictum ortum debatum antecessores ipsorum decani et Capituli , nomine dicte Carnotensis ecclesie , fecerant , permitteremus , impedimentumque per gentes predecessorum nostrorum in eisdem apportatum nemoribus totaliter amo vere vellemus .


Nos igitur per genitorum nostrorum qui , ob eximie devociocionis habundanciam quam ad sacrosanctas Dei ecclesias et ministros earum jugiter habuisse noscuntur , dona pergrandia et largas elemosinas ecclesiis ipsis tam liberaliter tamque magnifice sunt largiti , exemplis edocti , predictis decano et Capitulo ac eorumdem predicte ecclesie Carnotensi , que honore gloriosissime virginis Marie , domini nostri Ihesu Christi matris , est fundata , quicquid juris , proprietatis , dominii , gruagii , vel dangerii , aut alia racione quacumque , predecessores nostri , tempore orti debati , habebant vel habere poterant et debebant , et quod nos habemus et habere possumus , in nemoribus supradictis , de jure , aut de consuetudine , vel de facto , seu alias quoquo modo , ob nostre et pro genitorum nostrorum animarum remedium et salutem , una cum alta et bassa justicia , donamus , remittimus et in perpetuum quitamus , nichil in eisdem nemoribus , in toto vel in parte eorumdem , pro nobis , heredibus aut successoribus nostris , aliqualiter retinentes , impedimentum predictum totaliter amovendo .


Quod ut firmum et stabile permaneat in futurum , presentibus litteris fecimus apponi sigillum .


In cujus visionis testimonium , sigillum nostrum litteris presentibus duximus apponendum .


Ego Willelmus , Tyronensis cenobii abbas , et omnis conventus ejusdem loci , notum fieri omnibus volumus quod communicamus ecclesiam nostram de Bofferi , per manum Richerii , archidiaconi , Capitulo Beate Marie Carnotensis ecclesie , tali pacto quod quicquid reddituum , tam in decimis quam in aliis , idem Richerius seu predictum Capitulum ibi acquisivit , vel acquisierit , post decessum ejusdem Richerii , commune erit inter nos et ipsum Capitulum .


Hospites nostri omnes de Fonte-Radulfi et de Foetellis parrochiani erunt predicte ecclesie et ibi parrochialia jura exsolvent , hoc excepto quod decime omnes eorumdem hospitum et tocius nostre terre , tam minute quam primitie vocantur quam alie , nostre proprie erunt sicut modo sunt .


« Nous Guy de Chasteillon , cuens de Bloys , sires d' Avesnes et de Guyse , et nous doyan et Chapistre de l'église de Chartres , fesons savoir à tous que , comme débat ou descort feust ou peust estre entre nous conte de Bloys , d'une part , et nous deen et Chapistre devant diz , d'autre , sus ce que nous conte de Bloys disons et maintenons nous et nos devants contes de Bloys avoir esté et estre en possession et en seisine d'avoir la court , la cognoissance et la joustice en tous cas des hommes desdiz doyen , et Chapistre estaigiers en nostre contée , et laditte justice à nous appartenir de droit commun ; lesdiz doyen et Chapistre disanz au contraire : à la parfin , pour bien de pez , nous parties dessus dittes , sceue et enquise la verité sus les débaz et descors dessus diz , eue plaine délibéracion sus ce , avons fez les acorz et convenances qui ensigvent , c'est assavoir : que nous deen et Chapistre dessus diz voulons et accordons que Monseigneur le conte de Bloys devant dit , ses heirs , et ses successeurs , et ceuls qui de luy auront cause , aient héritablement à touzjours , come leur bon droit et leur chose , la court , la connoissance et la justice des hommes estagiers en la terre doudit conte , en toutes causes civilles et pécunières , tant en actions personelles come réelles , et toutes les choses qui en poient dépendre par usaige et coustume de pais ; aussi de nos diz hommes qui ne seront estagiers en la terre doudit conte , qui se sousmettront à la juridicion doudit conte et de ses successeurs ès causes civilles et peccunières dessus dittes .


Et nous , conte de Bloys dessus dit voulons et acordons que lesdiz doyen et Chapistre aient héritablement à touzjours la juridicion et exécucion en touz cas criminels de leurs hommes dessus diz , soient estagiers en nostre dite terre ou non estagiers , laquelle juridicion et exécution lesdiz doyen et Chapistre exerciteront , feront et acompliront en leur terre et non en la nostre .


Et nous doyen et Chapistre dessus diz volons et accordons que la prise de nos diz hommes en tous cas criminels , en présent meffet ou non , appartendra audit conte en sa terre , sauve que à nous doyen et Chapistre sera faite la délivrance de nos diz hommes pris pour le cas dessus dit par ledit conte de Bloys ou par ses genz pour en avoir la cognoissance , la pugnicion et l'exécution si comme dessus est dit ; et de nos diz hommes meffeteurs leurs biens meubles et héritaiges estans en la terre doudit conte de Bloys demourront et appartendront audit conte en cas de fourfaiture .


En tesmoing de laquelle chose , nous conte de Bloys , nous doyen et Chapistre dessus diz avons fet sceller ces présentes lettres de nos seaus , données l' an de grace mil trois cenz et trante , le jeudi après la saint Martin d'esté . »


« Notum fieri volumus tam futuris quam presentibus quod ego Odo , abbas de Fontanis , totusque ejusdem loci conventus donamus et concedimus Richerio , archidiacono , ad opus Beate Marie Carnotensis ecclesie , quicquid habebamus ad locum qui dicitur Desconfectura , tam in terra quam in edificiis , solutum et quietum in perpetuum , absque retentione et reclamatione aliqua quam inde ulterius faciamus , concedente hoc Berta de Insula , et filiis et filiabus et sororiis suis , Bartholomeo , Hugone , Hamelino , Fulcherio .


Dedit tamen predictus Richerius nobis , pro recompensatione hujus doni , quadraginta libras andegavensis monete . »


Cognita vero predicte ecclesie querela , moti tam ratione quam dilectione , necessarium duximus ab eadem ecclesia tantum scandalum omnino removere et Carnotensem Beate-Marie illius gloriosissime virginis et regine ecclesiam regio beneficio sublimare .


Ego igitur Ludovicus , divina in regem Francorum clementia sublimatus , antiquam consuetudinem Carnotensis ecclesie recognoscens , communi episcoporum et procerum nostrorum assensu et consilio , necnon et uxoris mee Adelaidis et filii mei Philippi , in regem designati , instituo et decerno ut servi sancte Carnotensis ecclesie , tam qui ad episcopum quam qui ad canonicos pertinent , adversus omnes , tam liberos quam servos , in omnibus causis , placitis et negociis liberam et perfectam habeant testificandi et bellandi licentiam , et nemo umquam , servitutis occasionem eis opponens , in eorum testimonio ullam dare presumat calumpniam .


Aliud etiam statuimus ut predictus calumpniator , nisi de tanta calumpnie culpa Carnotensi ecclesie satisfecerit , ad testimonium proferendum ulterius non admittatur .


Quod ne valeat oblivione deleri , scripto commendavimus et , ne possit a posteris infirmari , sigilli nostri auctoritate et nominis nostri karactere subterfirmavimus .


Astantibus in palatio nostro quorum nomina subtitulata sunt et signa .


Signum Ludovici , buticularii .


Signum Hugonis , constabularii .


« In nomine sancte et individue Trinitatis , ego Ludovicus , Dei gracia , Francorum rex , omnibus tam futuris quam presentibus notum fieri volumus quod Goffridus , Carnotensis episcopus , Berneerium tociusque generis sui familiam , super quos servitutis calumpniam imponebamus , in curia sua , dictante justicia et juditio , in servos suos disrationavit .


Astantibus in palatio nostro quorum nomina et signa subscripta sunt : Signum Ludovici , buticularii .


Signum Hugonis , constabuflarii .


Signum Alberici , camerarii .


Datum per manum Symonis , cancellarii . »


« Ego Gaufridus , Dei gracia , Carnotensis episcopus , apostolice sedis legatus , omnibus Dei fidelibus ad quorum noticiam presens cartula producetur , notum fieri volo quod Ricardus , major de Campo-Serico , spontaneus veniens in capitulum sancte Carnotensis ecclesie , me presente et multis personis et canonicis ejusdem ecclesie , necnon et laicis quam plurimis quorum nomina subscripta sunt , dedit et concessit in perpetuum , absque penitus omni calumpnia deinceps et reclamatione , omnes integre pastus de majoria Campi-Serici .


Quidam frater ejusdem ecclesie nostre qui hoc donum fecerat , prelocutus dominus Zacharias , decanus ipsius ecclesie , dedit predicto majori viginti septem libras carnotensium , pro predicto dono , et pastus supradicte majorie omnes , cum sua integritate , assensu nostro et tocius Capituli nostri , dedit et concessit , disposuit et assignavit specialiter usui illorum canonicorum qui ad matutinas surgerent et misse dominice celebrationi interessent , et , preter canonicos , unicuique clericorum qui in septimana paschali ad matutinas surgerent , et misse dominice celebrationi et vesperis interessent nummum unum disposuit .


Tum vero , nos peticioni tam clericorum nostrorum quam predicti majoris , postulantium ut donum istud auctoritate nostra confirmaremus , annuentes , eo ordine quo prolocutum et factum fuit , ante nos ipsum donum scripto mandavimus , et auctoritate nostra confirmavimus , et sigilli nostri impressione munivimus , et presenti carte , cum sigillo nostro , sigillum beatissime virginis Marie , assentiente et postulante Capitulo sancte ecclesie nostre , annecti precepimus .


« Innocentius episcopus , servus servorum Dei , venerabili fratri Gaufrido , Carnotensi episcopo , ejusque successoribus canonice substituendis , in perpetuum .


Quia ergo te , venerabilis frater Gaufride , Carnotensis episcope , matrem tuam sanctam romanam ecclesiam toto mentis desiderio venerari ac diligere , et , emergentibus persecutionum scandalis , tamquam virum in religione probatum et in fide catholica firmum , pro ejus utilitate et servitio , viriliter desudasse manifestis persensimus argumentis , personam tuam ampliori caritatis affectione diligimus et ecclesiam tibi a Deo commissam ex injuncto nobis pontificalis officii culmine libentius honoramus .


Tuis igitur , frater in Christo karissime , rationabilibus postulationibus gratum prebentes assensum , possessiones et bona que in presentiarum juste et canonice possides tibi et successoribus tuis et per vos Carnotensi beate et gloriose Marie Dei genitricis ecclesie presentis privilegii pagina confirmamus .


In quibus hec propriis nominibus annotanda subjunximus : Terram videlicet de Frauxineto , cum appenditiis suis , ab exactione avene et aliis pravis consuetudinibus quas Hugo de Puteolo in eam induxerat , liberam et omnino quietam , quemadmodum , in presentia karissimi filii nostri Lodovici , Francorum regis , idem Hugo , in manu predecessoris tui , bone memorie , Ivonis episcopi , refutavit ; sane libertatem ab eodem antecessore tuo episcopali domui acquisitam integram illibatamque servari , precipimus , ut videlicet , decedentibus episcopis , nulli penitus liceat episcopalem domum invadere aut ea que ibi fuerint ullatenus occupare vel aliquid eorum presumere , que predecessoris nostri sancte recordationis Paschalis pape privilegio prohibentur .


Preterea villam Pontis-Goeni vobis similiter confirmamus et eandem libertatem optinere sancimus .


Hermenoldi quoque villam , Luthun , Balleolum Henartmont , Mundunvillam , Dundunvillam , Luceum , Bercherie , Chambleum et Basoches vobis duximus confirmanda .


Quod autem canonici Sancti-Martini-de-Valle palefridum Carnotensis episcopi in promotione ipsius capere presumebant , deinceps omnino fieri prohibemus .


Ad hec , a fraternitate tua instantius exorati , ea que juris sunt canonicorum Carnotensium ipsis decreti hujus robore communimus , scilicet Fontaenetum , Sendarvillam , Loivillam , Magnenes , Luplante , Marchesvillam , Benes , Granthous , Autou et Varceias , Masengeium , Nougent-de-Feis , Joe , Bercherie , Bugleinval ; Seint-Prest , Vallis-Amance , Voves , Domus-Marie , Reboli , Puisols , Piretum et Pireolum , Vileises , Tyvillam , Villam-Sancti-Albini , Cluvillare , Catenas , Fontanas , Amille , terram de Auvers cum suis appenditiis , quecumque etiam in Normannia ad eandem ecclesiam noscitur pertinere , canonicis Carnotensibus firma et illibata perpetuis temporibus conservari decernimus .


Preterea capellam Monzonville , Ungregium , Macerias , Perumvillare , Escubleium , Billehut , Guastellas et alias villas ubicumque sitas , que utique tam ad jus canonicorum quam etiam ad decanatum et preposituras Carnotensis ecclesie spectare videntur , eis inconcussas , absque refragatione aliqua , liceat possidere .


Adicimus autem ut quicquid in posterum , largitione regum vel principum , seu aliorum oblatione fidelium , aut aliis justis modis , tam tibi , venerabilis frater Gaufride episcope , quam eisdem canonicis conferri contigerit , quietum vobis intemeratumque servetur .


Statuimus autem ut homines de familia Beate-Marie ad jus tuum vel canonicorum pertinentes , quemadmodum a predicto filio nostro Lodovico , illustri Francorum rege , concessum est , ad omnia testimonia et omnes probationes sicut liberi laici admittantur .


« In nomine sancte et individue Trinitatis , ego Zacharias , Dei gratia , Carnotensis ecclesie decanus , et totus ejusdem ecclesie conventus , omnibus tam futuris quam presentibus notum fieri volumus quod abbas Odo et ceteri fratres capituli Majoris-Monasterii , per aliquot monachos suos , rogaverunt nos ut permitteremus fieri burgum in vineis suis que erant ad Esparras , ex duobus lateribus terminate viis publicis , ex tercio vineis vicedomini , ex quarto mansiunculis ipsius civitatis que sunt in parrochia Sancti-Saturnini .


Debita vero parrochialia ecclesie nostre de Sancto-Saturnino ab habitatoribus predicti burgi solventur .


Hanc pactionem , nobis presentibus , in capitulo nostro , fecerunt missi ab Odone abbate et ceteris fratribus Majoris-Monasterii , et litteras assensus eorum cum bulla pre manibus habentes : Gaubertus , prior Sancti-Martini ; Girardus , prior de Castroduno ; Garnerus , prior de Sparnone ; Garnerus , prior de Coma ; Gaufridus , pannetarius .


Quibus presentibus , ut facerent burgum , et censum et vendiciones preter primas quiete haberent , concessimus et concedimus , salva nobis in perpetuum predicta pactione xl solidorum .


Ego Zacharias , decanus , subscripsi .


Ego Salomon , cantor , subscripsi .


Ego Hugo , succentor , subscripsi .


Ego Henricus , prepositus , subscripsi .


Ex parte nostra interfuerunt : Ansgerius , archidiaconus ; Droco , archidiaconus ; Galterus , presbiter ; Petrus , presbiter ; Guido , diaconus ; Guillemus Muniarii ; Gervasius , major , Alcherius , filius Aloni .


Ex parte illorum interfuerunt : Paganus , major ; Galterus Hurez ; Radulfus de Humbleres ; Gaufridus Cantus ; item Goslenus , presbiter ; Lambertus , presbiter ; Raynaldus , presbiter ; Paganus , diaconus ; Hugo , diaconus ; Guillelmus , diaconus ; Symon , subdiaconus ; Herbertus , subdiaconus .


Datum Carnoti , in capitulo Sancte Marie , per manum Gisleberti cancellarii , iiiiº kalendas marcii , anno ab incarnatione MºCºXXXºIIIº . »


« In nomine sancte et individue Trinitatis , amen , ego Ludovicus , Dei gracia , Francorum rex .


Hujus ergo rationis consideratione habita , notum fieri volumus cunctis fidelibus , tam futuris quam instantibus , quod nos villam episcopi Carnotensis que est in Belsia , que scilicet villa Fraxinetum appellatur , pro Dei amore et peticione Gaufridi , venerabilis Carnotensis episcopi , amici nostri karissimi , ab omni consuetudine , a tolta scilicet et tallia et hospitatione et omni violentia et exactione , insuper ab omni consuetudine , liberam et quietam in perpetuum esse concessimus , astante et annuente filio nostro Ludovico , jam in regem coronato .


Nos ergo predicte ville et omnibus inibi habitantibus et omnibus rebus ad eandem villam pertinentibus perpetuam immunitatem ab omni consuetudine , ut dictum est , concessimus , ita ut neque nos , neque successores nostri reges , neque omnino aliquis , preter Carnotensem episcopum , in predicta villa aliquid capere presumat .


Actum Parisius , in palatio nostro publice , anno incarnati Verbi MºCºXXXVIIº , regni nostri xxixº , Ludovico filio nostro in rege sublimato anno iiiiº .


« Ego Gaufridus , Dei gracia , Carnotensis episcopus , apostolice sedis legatus , omnibus Dei fidelibus ad quorum noticiam presens cartula producetur , notum fieri volo quod Hugo , major de Vovis , et filius ejus Gauterius , spontanei venientes in capitulum sancte Carnotensis ecclesie , me presente et multis personis et canonicis ejusdem ecclesie , necnon et laicis quam plurimis quorum nomina subscripta sunt , dederunt et concesserunt in perpetuum , absque omni penitus calumpnia deinceps et reclamatione , omnes integre pastus de majoria Vovarum ; et hoc ipsum donum filia predicti Hugonis Vulpilla concessit .


Quedam vero alia filia ipsius majoris , nomine Falca , que tunc gravida erat ad partum et que tunc equitare non poterat , in presentia canonicorum nostrorum , hoc ipsum donum postea libens concessit .


Quidam autem venerabilis frater ejusdem ecclesie nostre qui hoc donum fecerat , prelocutus dominus Zacharias , decanus ipsius ecclesie , dedit predicto majori viginti libras carnotensium pro predicto dono , et pastus illos supradicte majorie omnes , cum sua integritate , assensu nostro et tocius Capituli nostri , dedit , concessit , disposuit et assignavit specialiter usui illorum canonicorum qui ad matutinas surgerent et misse dominice celebrationi interessent .


Tum vero nos peticioni , tam clericorum nostrorum quam predicti majoris , postulantium ut donum illud auctoritate nostra confirmaremus , annuentes , eo ordine quo prolocutum et factum fuit ante nos , ipsum donum scripto mandavimus , et auctoritate nostra confirmavimus , et sigilli nostri impressione munivimus , et presenti carte cum sigillo nostro sigillum beatissime virginis Marie , assentiente et postulante Capitulo sancte ecclesie nostre , annecti precepimus .


Testes hujus doni , qui viderunt et audierunt , venerabiles fratres nostri : Zacharias , sancte Carnotensis ecclesie decanus ; Salomon , precentor ; Hugo , succentor ; Goslenus , prepositus ; Henricus , prepositus ; Paganus , archidiaconus , et omne Capitulum .


Interfuerunt et alii testes homines laici : Girardus Avesgoth ; Bodardus de Iselers ; Hugo de Gaisvilla ; Gauterius de Loesvilla ; Rainaldus Vitalis ; Vitalis Algardi ; Gilo Belot ; Fulcherius de Fresnaico ; Gervasius , major ; Ernaudus , salinarius ; Radulfus Ardea ; Beroldus de Offunvilla ; Herbertus , miles de Dalleomonte ; Bernerius Herberti ; Garinus Morardi ; Gosbertus Achath ; Julduinus Herberti Envissent ; Richardus Allec ; Goscelinus de Freenvilla ; Ivo de Freenvilla ; Gaufridus de Monasteriis , major de Trisiaco ; Garinus de Free ; Symon de Belevilla ; Villanus de Monasteriis ; Adam Allec , et alii quamplures .


Factum est hoc MºCº tricesimo octavo anno ab incarnatione Domini , regnante Ludovico Juvene primo anno , et Gaufrido , episcopo , vigesimo et iiiº anno .


Superius diximus quod una de filiabus predicti majoris , nomine Falcha , quia priori concessioni interesse non potuit , ut mulier matura partui , postea in festo Purgationis sancte Marie venit in capitulum , ibique , coram cunctis qui aderant , donum patris sui concessit , his presentibus : Hosberto , Hinnardo , Willelmo , Effredo , Hugone , Huberto Mordante , Hugone , Drochone , Gaufrido , Adam , Guidone Galeranni , Nevelone de Cruce , Ivone Hosberti , Andrea presbitero , Gaufrido , Ernaudo , Symone de Sancto-Stephano , Aelardo de Valeia . »


Quapropter nos omnes Carnotensis Capituli fratres notum fieri volumus , et presentibus et posteris , quod dominus Ursio de Merlaio injuste accipiebat pedagium in quadam parte terre Beate Marie de Belsia .


Tandem , Deo miserante et inspirante , rediens ad cor , venit in capitulum , ibi culpam suam cognovit et vadimonium rectitudinis , primum in manu decani , postea vero , multis tam clericis quam laicis adstantibus et videntibus , super altare beate Marie humiliter posuit ; et ut omnibus pateret quale et quantum esset jus canonicorum , utriusque partis consilio et consensu , decem legitimi homines de ipsa terra , vidente ipso , juraverunt in capitulo quia injuste hoc pedagium acciperet , videlicet a Novo-Vico et a calciato calle Blesensi qui transit ante Merlaium , de tota terra Beate Marie versus Belsiam , quacumque via , quacumque semita irent vel redirent Carnotum , nisi inciderent in predictum calciatum callem ante Vallem-Brachiorum .


Sunt tamen infra has metas due ville , Plancavilla et Auvillare , de quibus domnus Ursio dicebat se non concessisse ; nobis econtra dicentibus quod non debebat accipere , retento jure Capituli , quacumque hora vellemus reclamare , loco et tempore .


Insuper etiam concessit , hinc precibus canonicorum , inde pro anima sua et antecessorum suorum , inde etiam data sibi caritate sexaginta librarum , quod in clauso Beate Marie , in quo , et ante vindemias et in ipsis vindemiis , tam ipse quam sui homines , plus quam deberent accipiebant , per singulos quadrantes in quibus consuetudinem habebat , nichil aliud deinceps nisi tantum vii sextarios vini , secundum justam mensuram , acciperet ; hoc etiam concesso quod canonicis bene liceret deportare vindemias suas ad quodcumque vellent pressorium , in clauso , seu clauso pertinens , ubi consuetudinem suam domnus Ursio accipit .


Definitum est etiam et concessum quod si operarii canonicorum conducticii , constat enim de domesticis quod in eos nullus habet manummittere nisi canonicus , si , inquam , illi in clauso forifecerint dum in opere erunt , licebit quidem servientibus domni Ursionis eos retinere ; quod si canonicus , cujus operarii erunt , in manu ceperit ut de eis justiciam faciat in curia canonici , juditio ejus et curie sue domnus Ursio justiciam suam accipiet .


Hec ut prescripta sunt concessit ipse domnus Ursio in capitulo , et filius ejus primogenitus Nivelo , et frater ejus junior Hamelinus ; et apud Fractamvallem hoc idem concesserunt Philippus et Raginaldus , filii ejusdem Ursionis primogeniti , et apud Sanctum-Avitum filia ejus Beatrix hoc idem concessit .


Concessis igitur et collaudatis ab utraque parte omnibus , ut in presenti carta continentur , processit domnus Ursio ad altare beate Marie , cum universo clero , militibus et populo multo , et cyrographum , in duas partes sectum , accercitis duobus filiis suis Nivelone et Hamelino , genibus flexis , obtulit super altare beate Marie , et unam partem levavit ipse cum prenominatis filiis suis , alteram , ad monumentum et munimentum prefate libertatis et perpetue pacis , in archivis ecclesie in perpetuum servandam dereliquit .


Hec acta sunt anno incarnationis dominice millesimo centesimo tricesimo octavo , anno domni Ludovici , regis Junioris , secundo , episcopatus autem domni Gaufridi , Carnotensis episcopi , vigesimo quarto , nono kalendas februarii , luna vigesima , feria quarta , hora diei tercia .


« Universis sancte matris ecclesie filiis tam presentibus quam futuris , Arnoldus , Lexoviensis ecclesie humilis minister , salutem .


Qua nimirum consideratione , bona quelibet tam ecclesiastica quam secularia que in episcopatu Lexoviensi sancta et venerabilis Carnotensis ecclesia ab antiquo possedisse dinoscitur , sub Lexoviensis ecclesie et nostra protectione suscepimus , eique jure perpetuo possidenda concedimus , scriptique presentis valituro in perpetuum munimine confirmamus .


Utraque igitur bona predicte sancte Carnotensis ecclesie presentis scripti pagina confirmamus , data in eos nimirum excommunicationis sentencia qui tam sancte constitutioni nostre presumpserint qualibet malicia contraire .


Ex quibus quedam que omni jure necesse est ecclesiastica reputari propriis duximus exprimenda vocabulis : ecclesiam Sancti-Taurini de Anglicavilla , ecclesiam Sancti-Martini de Runcevilla , ecclesiam Sancti-Juliani-super-Carlonam , ecclesiam Sancti-Petri de Altaribus , capellam Sancti-Nicholai in eadem villa .


Has igitur ecclesias , sicut ab antiquis retro temporibus a sancta Carnotensi ecclesia possesse fuerunt , eidem habendas in perpetuum concedimus , et confirmamus cum omnibus pertinentiis suis , ut , cum vacaverint , presentationes habeant sacerdotum , et in ecclesiis ipsis cuncta percipiant que eam ibi ab antiquo certum est percepisse , salvo nimirum ecclesie Lexoviensi et nobis omni jure episcopali , et sacerdotibus qui in eis ministraverint jure parrochiali , in omnibus scilicet beneficiis que tam isti quam predecessores eorum usque ad tempora nostra in omni jure et beneficio perceperunt . »


Ego Ludowicus , Dei gratia , rex Francorum et dux Aquitanorum , notum fieri volumus quod villam episcopi Carnotensis que Basoche nominatur in nostra custodia et protectione eustodimus , et illam pravam et injustam consuetudinem quam Villana et ejus filii , videlicet Willelmus Potardi et Albertus et Rodbertus et Petrus et Hugo , in eadem villa reclamabant , in nostra presentia penitus dimiserunt , dicentes nobis in publico et manifeste recognoscentes quod in villa prenominata et in ejus territorio de rebus episcopi Carnotensis et hospitum qui ibidem commorabantur injuste et per rapinam multociens habuerunt .


Nobis igitur presentibus , predicte persone omnes de illa rapina et maleficio nullam excusationem pretendentes , et suam culpam nullatenus defendentes , in manu Reginaldi , cantoris ecclesie Carnotensis , condignam satisfactionem fecerunt , asserentes quidem et pro certo promittentes quod in prefata villa nichil deinceps reclamarent , sed ejus libertatem , quam in presentia nostra promiserunt , pro posse suo , in nostra curia et alibi , custodirent et defenderent .


Actum publice Aurelianis , anno Mº Cº XLº IIº , regni vero nostri viº , astantibus in palatio nostro quorum nomina subtitulata sunt et signa : Signum Radulfi , Viromandorum comitis , dapiferi nostri .


Signum Willelmi , buticularii .


Signum Mathei , camerarii .


Signum Mathei , constabularii .


Data per manum Cadurci , cancellarii .


« Ego Goslinus , Dei gratia , Carnotensis episcopus , notum facio tam futuris quam presentibus quod nobilis mulier Elizabet , vicedomina , Carnoti egrotans , cum exitum hujus vite se in proximo habituram speraret , misit ad me , supplicans ut ad eam venirem .


Recordata est itaque inter cetera cujusdam elemosine quam mater sua domina Helissendis , tempore suo , devotissime fecerat , et ipsa eadem postea in diebus suis non minus attente observaverat , duorum scilicet cereorum quos ante memoriam perpetue virginis Marie in singulis sabbatis offerre consueverant .


Voluit autem et precepit ut hec elemosina quam ad tempus fecerant , pro salute antecessorum suorum et sua , perpetua esset ; et ad hoc perficiendum redditus assignavit , videlicet quinquaginta duos solidos annuatim habendos de Furno-Vicedomine , et me , de cujus feodo illa elemosina est , obnixe rogavit ut concederem , et concessi .


Hoc vidit , audivit et concessit domina Loreta , soror ejus ; Willelmus quoque , filius ejusdem vicedomine , libens postea hoc concessit et in manu nostra eandem elemosinam posuit et dimisit .


Hoc viderunt et audierunt : Robertus , decanus ; Hugo , subdecanus ; Johannes , archidiaconus ; Radulphus , capicerius ; Willelmus , camerarius ; et alie multe persone et canonici ecclesie nostre , necnon et laici quamplures . »


Id sibi injungens officii , ego Goslenus , Dei gracia , Carnotensis episcopus , earum interpretatione posteritati notum relinquo fratres nostros ecclesie Carnotensis concanonicos penes nos deposuisse clamorem adversus Radulfum , prepositum de Nogento , super oblitis agripennorum de culturis que apud Unum-Pilum sunt , asserentes eas de proprietate debere esse Capituli , juxta ejus pactionis modum quam cum eis inivimus , tempore quo preposituram de Nogento habebamus .


Compositione itaque , communi utriusque partis assensu , in eum modum facta , decanum pro toto Capitulo exinde investivimus , a quo deinceps antedictus Radulfus , tanquam de precaria , fuit investitus .


Actum publice , residentibus in capitulo nostro : Roberto , decano ; Hugone , precentore ; Hugone , subdecano ; Roberto , succentore ; Milone , archidiacono ; Gaufrido , preposito de Nogento-super-Auduram ; Raherio , preposito de Belsica ; Odone , preposito de Fontaneto ; Gosleno , capicerio .


« Joscelinus de Alneolo Capitulo Sancte Marie , salutem .


Notum sit omnibus tam presentibus quam futuris quod ego Goscelinus , recognoscens culpam meam de angariis , sive corveis , quas injuste habebam in terra vestra apud Ascumvillam , et inde petens a vobis veniam et absolutionem , dimitto eas absolute , et condono in perpetuum cum tota posteritate meorum heredum . »


« Ego Robertus , Dei gracia , Carnotensis episcop us , omnibus Dei fidelibus , tam futuris quam presentibus , notum fieri volo , quod ea que , inter nos et dilectum fratrem nostrum Fulcherium , venerabilem abbatem , et totum capitulum Beati-Petri , de quibusdam possessionibus ad nos et ad ipsos pertinentibus , concordi et utili consideratione et pactione , inita sunt , ad memoriam posteritatis scripto commendare curavimus .


Habebat siquidem monasterium Sancti-Petri decimationem quamdam apud villam nostram que dicitur Plaancheviler , et nos apud Hermenovillam villam nostram ab hominibus Beati-Petri et in territorio eorum decimationem accipiebamus .


Et cum utrique gravaremur , non enim homines nostri credebantur decimas suas monachis bene solvere , neque homines monachorum bene dicebantur solvere nobis ; cum etiam decimationes nostre sibi equivalentes viderentur , factum est inter nos concambium , communi assensu et Capituli nostri et capituli Sancti-Petri .


Itaque decimatio quam habebant monachi Sancti-Petri apud Plaancheviler cessit nobis et successoribus nostris episcopis habenda in perpetuum , et decimatio quam nos accipiebamus in territorio hominum Sancti-Petri apud Hermenovillam cessit in perpetuum monasterio Sancti-Petri .


Item , cum monachi Beati-Petri haberent quendam molendinum juxta prata nostra que dicuntur Minima Prata Episcopi , communi assensu , tam abbatis predicti quam tocius capituli Beati-Petri , necnon et tocius Capituli nostri assensu , accepimus a predicto abbate et a fratribus ejusdem monasterii dictum molendinum liberum et quietum nobis et successoribus nostris episcopis in perpetuum , ad annuam modiationem septem modiorum de Loen , vel , si Loen forte non recipietur , equivalens ei solvetur monachis in horreis nostris Carnoti .


Est autem terminus hujus modiationis solvende cum sepedicti monachi recipiunt annonam prebendarum suarum in Loen .


Hec , ut in posterum rata et inconvulsa habeantur , scripta sunt , et scriptum sub cyrographo divisum , communi nostro assensu , mei scilicet et abbatis et capituli Beati-Petri , in quibus capitulis hec tractata sunt et communiter concessa , munitaque sigillo Capituli Beate-Marie et sigillo capituli Sancti-Petri .


Ego Robertus , Carnotensis episcopus , ista omnia , sicut in presenti pagina scripta sunt et bona fide intellecta , concessi et sigillo nostro confirmavi et subscripsi .


Ego Fulcherius , abbas Sancti-Petri , ista omnia , sicut in presenti pagina scripta sunt et bona fide intellecta , concessi et sigillo nostro confirmavi et subscripsi .


Quoniam omnes Dei fideles a pervasione rei alterius christiane cohibet regula discipline , et summa iniquitas est preripere bona venerabilibus personis et locis deputata , iccirco ego Theobaldus , Blesensis comes , regni Francie procurator , ad noticiam tam futurorum quam presentium scripto mandare curavi quod dictum erat mihi terram de Bussiaco esse de feodo meo .


Perinde causam movens in curia regis Ludovici de eadem terra contra episcopum Carnotensem Robertum , conventus a rege et adjuratus per fidelitatem ei debitam ne vexarem episcopum et ecclesiam , si non cognoscerem in illa terra jus meum infra terminum placiti , per multam et diutinam inquisitionem a fidelibus meis et hominibus et servientibus edoctus , nullum ibi reperiens jus meum , eandem terram ad jus Carnotensis episcopi pertinere cognovi .


Cum igitur , in Natali Domini , ad curiam gloriosi regis Ludovici Stampis convenissemus , ne fieret mihi in peccatum si , ex eo quod querelam inde moveram , aliquis in posterum occasionem haberet aliquod impedimentum in jus ecclesie movere , assistente ibi Roberto , pontifice , coram rege et multiplici baronia , protestatus sum me in terra de Bussiaco nichil juris habere , et ita placitum dimisi , et episcopum jus suum in pace possidere et litteris et sigilli mei auctoritate et testibus subscriptis precavere curavi , ne veniret in detrimentum ecclesie quod inde causam moveram , et ideo tam sollempniter , post certissimam inquisitionem , placitum refutavi et jus suum episcopo et ecclesie dimisi .


Actum publice Stampis , anno ab incarnatione Domini MºCºLVIº . »


« Rotrodus , Dei gracia , Ebroicensis ecclesie humilis minister , omnibus fidelibus tam presentibus quam futuris , salutem in Domino .


Notum et scripto nostro ratum esse volumus quod ecclesias de Illeiis ecclesie Sancte-Marie Carnoti et monasterio Sancti-Petri Carnoti , utriusque ecclesie jure cognito , concessimus quiete in perpetuum possidendas , eo tenore ut predicte ecclesie Sancte-Marie et Sancti-Petri totam decimam habeant , excepta decima terre quatuor carrucarum quam monachi de Strata colunt , quarum decimam idem monachi , donatione nostra et auctoritate , sibi quietam defendunt , et excepta tercia garba de Vileta et de feodo qui dicitur Jerosolimitanorum , quam ad opus presbyterorum de Illeiis detinuimus , que antea erat eorumdem sacerdotum .


Siquidem canonici Sancte-Marie et monachi Sancti-Petri annuatim dabunt presbyteris de Illeiis , pro messione , quinque modios , tres scilicet de hybernagio et unum de ordeo et alterum de avena .


Reliqua autem que altario pertinent , sicuti agnos et porcellos et decimam lini et chanvre , jure sacerdotali , presbyteri sibi habeant et decimam vini vinearum que tunc erant in parrochia illa quando hec donatio facta est , sic tamen ut , si forte alie vinee in toto territorio de Illeiis plantarentur , decime earum Beate-Marie et Sancti-Petri essent .


Si autem que tunc erant vinee ad terram arabilem reverterentur , decima illius terre in jus predictarum ecclesiarum Sancte-Marie et Sancti-Petri veniret .


Sed et concessimus quod si forte aliqui laicorum qui in parrochia de Illeiis decimas tenent , eas ecclesie Beate-Marie et Sancti-Petri concederent , vel si predicte ecclesie ipsas aliqua ratione sibi perquirere possent , cas illis habendas auctoritate nostra confirmamus .


Dominus quoque Symon de Aneto , qui tunc erat dominus Illeiarum , has ecclesias , in presentia nostra , apud Coldras , concessit habendas in perpetuum ecclesie Beate-Marie Carnoti et monachis Sancti-Petri .


Hoc etiam notum vobis esse volumus et ratum permanere quod Wuillelmus Golferius concessit monachis Sancti-Petri , in presentia nostra , apud Britolium , quicquid juris in predictis ecclesiis et decimis prius habuerat .


Ad exemplar igitur nostrorum patrum utile et imitandum , nos quoque , presentium tam quam futurorum , noticie tradere curamus quod canonici Sancti-Vincentii-de-Bosco ecclesie Carnotensi hospites de Lonvillario , quos diu tenuerant , réliquerunt .


Id autem concesserunt et dederunt , pro remedio animarum suarum , domini ejusdem ville Baldricus et Raherius , frater ejus , et filii Baldrici Stephanus , Willelmus , Vivianus de Bursariis de cujus feodo res manebat , Hugo Gervasii de Castello-Novo .


Predictorum autem virorum rogatu , Beate-Marie Carnotensis canonici hospites pretaxatos Willelmo filio Baldrici , cum unius substitucione heredis , concesserunt ; hoc videlicet pacto quod singulis annis singuli hospites xviii denarios redderent , et si hospites illi sibi invicem forisfacerent , vel alii , per manum predicti Willelmi vel servientis ejus , consilio tamen Capituli , emendaretur .


Hoc autem diffinitum est , Baldrico vivente , in capitulo Sancte-Marie , Gosleno episcopo presente .


Post mortem vero Baldrici , Philippus , filius ejus , cui terram concesserat assensu Willelmi fratris ejus , qui Willelmus major natu erat , Philippus , inquam , prefinitam elaboravit frangere constitutionem .


Revocatus autem postea , tum per justiciam ecclesie , tum per judicium , factam a patre suo concessit donationem ; et in signum infrangibilis donationis ipse et Willelmus frater super altare cultellum , coram dominis ecclesie , confregerunt .


Hoc autem iterum factum est in capitulo , anno ab incarnatione Domini MºCºLºIXº , regnante Lodovico , Roberto sancte sedis episcopo , presente Ivone , decano ; Hugone , precentore ; Hugone , subdecano ; Roberto , succentore ; Pagano , archidiacono ; Odone , preposito ; Gaufrido , preposito ; Raherio , preposito ; Odone , presbitero ; Milone , presbitero , et aliis tam diaconis quam subdiaconis ; presentibus : Huberto Chotart , Ernaudo de Poncellis , Gisleberto de Tardeis , Ernaudo de Folieto , Garino de Galardone , Amarrico Goaudi , Guidone de Crechis , Gervasio de Brueria . »


« Ego Manasses , Dei gratia , Aurelianensis ecclesie minister humilis , omnibus notificamus quia , nobis astantibus , requisivit Carnotense Capitulum , in presentia domini nostri Guillelmi , Carnotensis electi , Garnerius Rufus , ut , licentia sui , liceret ei constituere capellam , in honore beate Marie et sancti Jacobi , apud Merrolias , salvo jure ecclesie Sancti-Laurentii , ad quam spectaret , de omnibus ; ita tamen quod presbiter Sancti-Laurentii omnia christianitatis offitia prefato Garnerio exhibebit et familie ipsius et omnibus hominibus terre illius apud eandem ecclesiam , excepta corporum sepultura que apud matricem ecclesiam sepelientur .


Electus autem et canonici , precibus nostris et ejusdem Garnerii adquiescentes , juste petitioni gratum prebuerunt assensum .


Ut autem tantum benefitium aliqua sequeretur remuneratio , sepenominatus Garnerius presbitero Beati-Laurentii , qui capelle deserviet de Merroliis , unum modium frumenti , mensura Balgentiacensi mensuratum , singulis annis , habendum , et unum modium melioris quam habebit martialis annone , eadem mensura mensurate , dedit et concessit .


Quod ut ratum permaneret et perpetue stabilitatis munimen obtineret , scripto commendari et sigilli nostri auctoritate corroborari precepimus .


Actum publice Carnotis , anno incarnati Verbi MºCºLXºVº .


Ordinatis in ecclesia Sancte-Crucis majoribus personis : Johanne , decano ; Guillelmo , cantore ; Hugone , subdecano ; Manasses , capicerio ; cancellario nullo . »


« Alexander episcopus , servus servorum Dei , dilectis filiis Gaufrido decano ceterisque canonicis Carnotensis ecclesie , tam presentibus quam futuris , canonice substituendis in perpetuum .


Eapropter , dilecti in Domino filii , vestris justis postulationibus clementer annuimus et prefatam Dei genitricis semper virginis Marie ecclesiam in qua divino estis obsequio mancipati , ad exemplar sancte recordationis predecessoris nostri Lucii pape , sub beati Petri et nostra protectione suscipimus et presentis scripti privilegio communimus .


Illud etiam quod pro servitio ejusdem genitricis Dei et honestate Carnotensis ecclesie a vobis rationabili providentia statutum est , per presentis scripti paginam confirmamus et ratum manere censemus , ut videlicet oblationes altarium de villis vestris , annone de molendinis , minute decimationes , proventus nemorum et quedam alia jam a vestra discretione concessa , vel in antea concedenda , usibus fratrum qui ad Matutinas et ad missam assidui fuerint perpetuo cedant , ita videlicet ut qui eisdem servitiis non interfuerint nequaquam in eis partem recipiant .


Ego Ludovicus , Dei gracia , Francorum rex : quanto eminentius ecclesiam Carnotensem diligimus , tanto minus eam affligere et dignitatem cleri humiliare volumus .


Actum Parisius , anno incarnati Verbi MºCºLXVIIIº . »


Ego Gaufridus , decanus , et universitas Capituli Carnotensis , presentibus et futuris notum facere curavimus quod terras quas tenuerat et excoluerat Herveius , concanonicus noster et prepositus ville que dicitur Auvers , Petro et heredibus suis concessimus , quiete in perpetuum possidendas , ea scilicet conditione ut quicumque eas possederint , hospites predicte ville permaneant et singulis annis ecclesie nostre campipartem et decimam de prefatis terris integre persolvant .


Quod ut ratum et inconcussum per succedentia tempora permaneret , presenti cyrographo et sigillo Beate-Marie placuit roborari . »


« Alexander episcopus , servus servorum Dei , dilectis filiis decano et canonicis Carnotensibus , salutem et apostolicam benedictionem .


Inde siquidem est quod nos ecclesiam vestram , que inter minores regni Francorum computari non solet , debitis obsequiis defraudari nolentes , auctoritate apostolica duximus statuendum ut qui in eadem ecclesia vestra de cetero canonizandi fuerint et ibidem mansionarii non extiterint xx solidos tantum de prebenda sua singulis annis percipiant , nec a vobis vel ab ecclesia prescripta magis exigere vel recipere possint , dummodo in ipsius ecclesie obsequis , sicut et mansionarii faciunt , assidue noluerint permanere .


Datum Beneventi , ii nonas aprilis . »


« Ego Gaufridus , decanus , et universitas Capituli Carnotensis presentibus et futuris notum facere curavimus quod Hugo de Galardone , cum homines Beate-Marie , in quos nichil juris habebat , Robertum , filium Hugonis de Gaisvilla , et Garinum , Ernaldi filium , nimis duriter tractasset , utrumque oculis et genitalibus privando , tandem a nobis et a predictis hominibus nostris eorumque cognatione hujusmodi satisfactionis remedio veniam obtinuit , sicque inter utramque partem pax composita est , et securitas hinc et inde restituta est atque firmata : prefatus siquidem Hugo censui quinque solidorum quem nobis annuatim tam ipse quam pater suus reddere solitus erat censum triplicem adjecit , sicque , in summa , viginti solidos firmissime pepigit Capitulo Beate-Marie , singulis annis , in festivitate sancti Remigii , a se et ab heredibus suis , qui sibi in Galardonis dominationem succederent , in perpetuum persolvendos .


Prenominatis vero hominibus nostris , quibus tam tristem atque probrosam membrorum mutilationem intulerat , hanc rependit honorificentiam , solatiumque miserie , atque inopie relevationem : amborum quippe , nunc illius nunc istius , manibus manus suas interserens , utrique ipse hominium fecit duosque illis annone modios equipollentis annone refectorii nostri , unicuique suum , dum uterque viveret , pepigit se annuatim daturum , in festivitate sancti Remigii ; quod si alterum eorum mori contingeret , superstiti unum modium , in predicta festivitate , annuatim exsolveret .


Preterea plerique militum ejusdem Hugonis , eadem de causa qua et dominus suus , sepedictis Roberto et Garino et quibusdam consanguineis eorum hominia fecerunt .


Quod ut ratum et stabile permaneret , placuit scripto mandari et sigillo Beate-Marie communiri .


Nomina vero eorum qui huic rei interfuerunt placuit subscribi : Gaufridus , decanus ; Amauricus , precentor ; Gislebertus , subdecanus ; Richerius , succentor ; Robertus , cancellarius ; Milo , archidiaconus ; Mathias , archidiaconus ; Gauterius , archidiaconus ; Robertus , archidiaconus ; Ernaldus , archidiaconus ; Gaufridus , prepositus ; Raherius , prepositus ; Haimo , capicerius ; Hubertus , camerarius ; Garinus , presbyter ; Guillelmus , presbyter de Nogento ; Lambertus , presbyter ; Henricus , presbyter ; Willelmus de Jureio ; Fulcherius , presbyter ; Herbertus , presbyter ; Briennius , presbyter ; Gislebertus , diaconus ; Nivelo , diaconus ; Gislebertus , diaconus ; Gaufridus , diaconus ; Guismondus , diaconus ; Milo , subdiaconus ; Gervasius , subdiaconus ; Balduinus , subdiaconus ; Nicholaus , subdiaconus ; Hugo , subdiaconus ; Guido , subdiaconus ; Henricus , subdiaconus ; Godefridus , subdiaconus ; Aucherius , subdiaconus .


Ex parte autem sepedicti Hugonis interfuerunt isti : Robertus de Specula ; Willelmus , prepositus de Galardone ; Petrus , presbyter . »


« Ego Gaufridus , decanus , et universitas Capituli Carnotensis , presentibus et futuris notum facere curavimus , quod controversia que inter nos et servientem nostrum Guillelmum , majorem de Maigneriis , orta erat , super molendino de Valcellis et prato quod eidem molendino proximum est , tali demum compositione ad pacem et concordiam est redacta : concessimus siquidem prenominato majori predictum molendinum , cum molta consueta , hereditario jure possidendum , tali scilicet tenore ut ipse et heredes sui , sibi in ejusdem molendini possessionem successuri , Capitulo , singulis annis , pro modiatione , persolvant vi modios annone , talis qualem accipiemus ab aliis quibus commissa sunt vel erunt cetera Capituli molendina .


Quod ut ratum et stabile permaneat presenti cyrographo et auctoritate sigilli Beate-Marie placuit roborari . »


Sciat igitur presens etas omniumque futurorum secutura posteritas Hugonem de Boteneio , suorum concessione filiorum , Willelmi videlicet et Otranni , et Aremburgis uxoris Willelmi primogeniti , et Roberti filii ejusdem Willelmi , quadraginta duos terre agripennos , apud Nemus-Richoldis , Carnotensi ecclesie Beate-Marie atque Amaurico , ejusdem ecclesie precentori , donavisse , duodecim quidem ab omni consuetudine quietos .