Hec omnia laudavit Hilduidis uxor ejus et filius eorum Osmundus cum ceteris filiis vel filiabus suis .


Acta sunt hec apud castrum Rubrum Montem et confirmata coram testibus istis : Rainaldus filius Helduidis , Wido frater ejus , Odo vicecomes , Hugo de Asé , Galo de Alingis , Hilerannus filius Odonis Pagani .


Quidam miles nomine Fulco , genere Durlensis , uxorque ejus Heluidis , pro redemptione animarum suarum suorumque antecessorum , ecclesie Molismensi quandam capellam in honore sancte Dei genitricis Marie constructam tribuit , terramque Balneoli cum appendiciis ejus ; preterea dant Elbodivillam sextamque partem decimarum Jusanecurtis et Braitelli , redecimam vero Budonicurtis et Alconis , et octavam partem fundi reversi Avonis , decime vero dimidiam ; Candasio ortum Abbati .


Airardus autem Jusanecurtis , campum in Albonifogo .


Hujus rei testes sunt : Rotbertus filius Odonis cum filio suo , Walterius Braitellensis , et Gocelinus filius Itane , et Albertus et Airardus .


Ad ego Robertus , Molismensis abbas licet indignus , monachis scribendum indixi quod Petrus de Castro Censorio , filius Roscilini , pro anime sue remedio Beate Marie et congregationi Molismi totius terre sue medietatem , quam apud villam Lisscie habebat , dedit ; sed et hoc ita distincte egit , ut ubicumque eadem terra , sive in atrio seu extra , esset communis equaliterque participaretur .


Insuper autem ac sigillatim , id est sine participe aliquo , eisdem monachis ecclesiam ejusdem supradicte ville Lisscie totam , scilicet oblationes , sepulturam , babtisterium , atque universaliter omnia que ad eamdem ecclesiam venirent , nulla sibi parte retenta concessit .


Similiter et quantumcumque spatii in atrio claustrum atque cetere monachorum officine convenienter comprehenderent , his testibus : clericis Gerardo , Landrico , Roberto sacerdote , Walterio , tota congregatione Castri Censurii ; laicis : Goffrido de Funteneilo , Goffrido , Hulduino , Widone , Rogerio , Roberto Satone , donavit .


Notum sit omnibus quod Rainardus de Nucerio castro , eo tempore quo monachus effectus est filiumque suum Oliverum ad monachatum et uxorem suam in prebendam ecclesie Molismensis tradidit , concessit Deo et Sancte Marie Molismi , inter ceteras terras quas dedit , totum alodium suum de Sineveio in terris et in pratis , quicquid etiam possidebat in villa que Janniacus dicitur , similiter in terris , in pratis et decimis .


Quod laudaverunt filii ejus Desiderius , Hugo , Siguinus .


Minor autem filius Teodericus nomine , qui tunc puer erat , postea laudavit audiente Havino de Curte .


Illud vero donum quod diximus de villa Janniaco laudavit Desiderius Calvus et alius Desiderius filius ipsius Rainaldi , et etiam partes suas concesserunt laudante Willermo comite Tornodorensi , de cujus casamento erat , et pro hac concessione XXX .


solidos a monachis acceperunt Testes sunt : Achierus de Sineveio , Ricardus de Capella , Ansierus de Lannia , Robertus Gazels et Burdinus frater ejus .


Concessit etiam isdem Rainardus quicquid habebat ad Capellam et ad Floriacum .


Notum sit omnibus futuris et presentibus quod Teodericus dux in alodio suo apud Nanciacum dedit Deo et Sancte Marie Molismi campum quemdam ad construendam ecclesiam , in cujus constructione censum omnium suorum alodiorum concessit : que ecclesia quamdiu in prioratum permanserit , supradicto duce annuente , unoquoque anno ecclesie Molismensi reddat censum , marcam scilicet argenti .


Quod si postmodum dux ipse ipsam ecclesiam ex suis beneficiis voluerit adcrescere , multiplicare vel amplificare intantum ut abbatia possit canonice fieri , consilio abbatis Molismensis id agendum erit , quia ipse de suis cum consilio timentium Deum debet eligere qui ad regendam supradictam constituatur ecclesiam .


Electus vero , cum consecratus fuerit et in ecclesia sua constitutus , talem de se certissime a duce agnoscet legem promulgatam fore : qui , et quotienscumque abbas ecclesie Molismensis ad ipsam , in qua constitutus est , ecclesiam venerit , exiet de loco illo qui abbatibus jure debetur , et dabit locum abbati Molismensi eumque inibi , quamdiu moratus fuerit , stare faciet .


Quod si forte abbas ipse aliquotiens vitiosus fuerit repertus , aut contemptor sancte regule seu destructor sacri ordinis comprobatus fuerit et sepe ammonitus a patre monasterii Molismensis , si non emendaverit , ab ipso eodem abbate , sub cujus cura noscitur esse , deiciatur a pristino honore , et alter qui dignus est , secundum preceptum sancti patris nostri Benedicti in loco ejus subrogetur .


Harum ergo omnium rerum predictarum testes existunt : Symon ducis ejusdem filius , Avuntius magister ipsius , Walterius advocatus , Widricus de Sirco castro , Drogo senescaldus , Aimo de Moré , Oilardus de Blidonisvilla , Albericus .


Notandum et memoriter retinendum quod comitissa Adela cum quodam tempore esset apud Sparnacum , Hugo comes Trecensis cum sua conjuge Constantia ad eam visitationis et conlocutionis gratia advenit .


Quibus utrisque predicta comitissa , pro amore quem erga Molismensem ecclesiam non modicum habebant , et precipue pro beneficio potestatis Rumiliaci quam Sancte Marie in vita sua dimidiam et post mortem totam contulerant , audiente Gaufredo filio Otranni , magnas gratias retulit et bonum quod ceperant , ut melius perficerent , multis precibus exoravit .


Ipso autem die domnus abbas Robertus prefate comitisse locuturus Sparnacum advenit ; et iterum coram eo et suis monachis , id est Odone , Hugone , Hathone , supradictam donationem ipsa gratanter laudavit et etiam , quicquid donare vellent , fideliter concessit .


Idem quoque donum Adela comitissa , regis Anglorum filia , et ejus tres filii Guilelmus .


Teotbaldus et Stephanus concesserunt .


Stephanus etiam vicecomes inde testis est , Borcardus etiam de Liseio , Ansculfus de Claro Monte , Hugo filius Rainaldi , Fulco Parvus , Gualerannus de Feritate , Rainaldus de Escalferia .


Hec autem concessio facta est apud Columbarium II .


Signum Adele comitisse + .


Signum Guilelmi ejus filii + .


S .


Quandoquidem mortalis institutio occasionibus supervenientibus moriendi seu obliviscendi celerius disperditur , per litterarum longevitatem ratum presentibus atque futuris tradimus , quod donnus Gyraudus dominus Alingie , assentientibus Laoditio , Turemberto atque Pagano , cujus donatio bene prelata suis in juditio et justicia sine querela declaratur , clarissimis enim in genere sed multo magis in consideratione constat , monasterium cum suis appendiciis presentibus atque futuris , quod cognominatur Pulchra Vallis , quod amminiculo ejus fideliumque terre hujus virtute venerabilis Petrus heremita construxit , donno Roberto abbati abbatibusque Molismensibus subjugavit tali sane conditione ut , quousque secundum sanctiones beatissimi Benedicti fratribus predicti loci conversari assenserint presentibus et futuris , eisque auxilium delegaverint , eorum ditioni subdantur .


Sin autem , seu supradictus abbas sive aliquis successorum ejus monachos suprascripti loci , qui dicitur Pulcra Vallis , eis nolentibus , contra regulam sancti Benedicti , sicut diximus , per alias institutiones ire compulerit , seu prava intentione auxilium ad hunc tenendum ordinem denegaverit , libertate concessa eorum diffinitioni subjacebit , quod melius sequi decreverint , abbatem scilicet secundum regulam elegerint .


Hujus rei testes sunt multi : ex parte donni Roberti abbatis , Godrannus , Hugo de Alto Villare , David de Cacena , Ricardus de Sancto Florentino , Hugo de Erviaco , Petrus heremita ; ex parte donni Giraudi , Giraudus de Serviente , Tetmarus de Urbe et Anselmus de Cociniaco .


Giraudi .


Sit ergo omnibus Sancte Marie ecclesie fidelibus tam futuris quam presentibus notum quia donnus Calo de Granceiaco , donni Nocherii nepos , Deo ac Beatissime ejus genitrici Marie , sibique servientibus in Molismensi ecclesia fratribus , quicquid apud Sanctum Benignum jure hereditario in silvis , in mansis , in pratis ac reliquis supradicti loci usuariis possidebat , libere et absque aliqua sui vel heredum suorum calumpnia in perpetuum tradidit ; hoc tantum sibi proprios in usus retinens : omnium videlicet terciarum , excepto monachorum suorumque famulorum labore , et tocius pasnagii atque apum que in silva a quocumque inveniantur , medietatem , atque suam brullii partem .


Dedit autem hoc donum supradictus miles Calo , annuente ejus uxore Sarra nomine .


Hujus rei testes existunt : Letbaudus cognatus ejus , donni Nocherii filius ; Rotbertus villicus ejus ; Wido de Aspriaco , et frater ejus Haymo Suavis canonicus de Granceiaco .


Notum sit omnibus fidelibus sancte Dei ecclesie quia ego Boso ex Curte Rabonis concedo Deo et Beate Marie semper virgini Molismensis monasterii , abbati et omni congregationi terciam partem molendini mei , qui situs est super ripam aque Hermencini in vico qui dicitur Nuicius .


Hoc igitur facio ob remedium anime patris mei matrisque mee , et pro ceteris antecessoribus meis , ob etiam mei salutem uxorisque mee Hildeburge et infantum omnium meorum .


Et ut donum istud firmiter permaneat , nomino testes hujus rei : ego scilicet Boso uxorque mea Hildeberga , et filius meus Wido atque Boso junior , ceterique pueri mei , laudantibus Bernardo atque Hugone , videntibus Hatone de Riciaco et Rainardo de Flaviaco , tempore Hugonis ducis et episcopi Rainardi Lingonice civitatis , tempore Rotberti abbatis ipsius loci Molismensis primi .


Suavissimi odoris fama Molismensis cenobii longe lateque redolente multi devote religionis viri beneficia contulerunt monachosque a predicto loco ad cenobia edificanda suis prediis et possessionibus postulaverunt : que sanctitatis postulatio postquam auribus senis Joffridi nobilissimi principis et sancte ecclesie fidelissimi insonuit , monachos a donno Roberto ejusdem loci primo abbate , moribus ornato , conversatione vite probato , fulgore virtutum illuminato , humilitate , patiencia , justicia , fortitudine , temperantia , prudentia decorato similiter exinde petivit et impetravit .


Qui monachi cenobium in castro quod dicitur Vallis Coloris edificaverunt , ibique sancte conversationis vitam duxerunt et ducunt .


Fundum vero , in quo supradictum cenobium edificatum est , abbatissa Sancte Marie Laudunensis calumpniata est et suum probavit .


Demum ejusdem loci fratres et abbatissa Bertreda sic convenerunt et concordati sunt , quod fundum prius calumpniatum et quicquid ibi adquisiverunt et adquirent , preter rectos redditus abbatisse , omni tempore sine calumpnia tenebunt , persolutis tamen in recognitione fundi unoquoque ( anno ) XII .


Hujus rei testes sunt legitimi et probati viri , et signa posuerunt .


Pibonis Tullensis episcopi .


Roberti Molismensis abbatis .


donni Riquini Tullensis primicerii .


Rainbaldi archidiaconi .


Tescelini archidiaconi .


Evrardi ejusdem loci prepositi .


abbatisse Laudunensis Bertrede .


Mentie sanctimonialis Laudunensis ecclesie et filie comitis Teobaldi Risnelli .


Bosonis canonici Sancte Marie Laudunensis .


Richerii militis Sancti Vincencii .


Brunelli Melete ville villici .


Winandi , abbatisse familie in Lotharingia redditus colligentis .


Quapropter volumus notum esse omnibus nostre diocesis fidelibus tam posteris quam presentibus quod ego Pibo , Dei gratia Tullensis sedis presul , dedi ecclesie Sancte Marie que est in Molisme , altare quod situm est in Commarceio ad utilitatem monachorum inibi Deo famulantium .


Testes doni prioris : S .


Riquini archidiaconi , S .


Gerardi comitis , S .


S .


Odelrici comitis de Brisseio , S .


Gosberti de Aspero Monte .


Testes doni renovati : item S .


Tescelini archidiaconi , S .


Stephani archidiaconi , S .


Rainbaldi cancellarii , S .


Joannis decani , S .


Oudelrici de Risnel , S .


Henrici advocati Tullensis , S .


Hugonis villici , S .


concurrente II . ,


Urbano papa , Pibone episcopo , regnante Henrico IIII .


imperatore , duce Teodorico , comite Reinardo , ubique regnante Jhesu Xpisto cui sit honor , laus et gloria per omnia secula seculorum .


Notum sit omnibus quia quedam domina Alwidis nomine , mater Aganonis militis de Casseio , secularia negotia deserere et Xpisto ejusque pauperibus de sua substantia ministrare cupiens , Deo et Sancte Marie ecclesie Molismi se suaque omnia dicavit , domnique R .


Cujus peticioni donnus abba cum fratribus libenter assensum prebuit , et ecclesiam de Sistiniaco cum suis appendiciis , quicquid etiam proprium ibi habebamus in terris et nemoribus , vineis et omnibus consuetudinibus , totum illi in constructionem illius loci concessimus preter unum mansum et medietatem decime panis et vini : que pertinent ad obedientiam elemosinarii .


Preterea etiam de Sineveio , similiter dedimus terram de Campinolio quantum indiguerit accipiat ; pratum de Floriaco tam diu teneat , donec isdem locus ab alio reedificetur .


Notificamus universis sancte ecclesie fidelibus quod quidam miles de Barro cognomine Retroversus dedit Deo et Sancte Marie Molismensi , pro redemptione anime uxoris sue nomine Alasie , servos et ancillas , die quo tradita est sepulture , annuente matre predicte domine , quorum hec sunt nomina : Algardis cum filiis suis Wamdelberto , Willelmo , Grimaudo ; Arrianus , Dominicus uxorque ejus Riardis cum uno puero , Stephanus de Agulleio .


Omnes autem isti manent Polesio , excepto Stephano de Agulleio .


Dedit preterea adhuc unum mansum apud Marriacum post mortem presbiteri Rotberti .


De his omnibus prefatus miles in presentia domni R .


Hujus rei testes sunt : Ricardus de Barro , Bartholomeus , Rangerius filius Nivelonis , Hugo et Rangerius frater ejus , Gosbertus de Poliseio , Burdinus de Cacennaco .


Notificetur cunctis fidei xpistiane cultoribus religionis presentibus pariter et futuris quod Walterius dapifer de Tornodoro , favente uxore sua nomine Maria filioque ejus Widone , concessit Deo et Sancte Marie Molismensi fratribusque ipsius loci absque ulla retractatione omnem querimoniam quam adversum nos ob terram Alleverti apud Calniacum proclamabat .


Pro hoc igitur beneficio accepit a nobis prenominatus miles equum unum per manum donni Teoderici , qui ea tempestate obedientiam cellarii regebat .


Hoc quoque donum postea rogatu ipsius laudavit frater ejus Ingrannus Authisiodorum in curia Sancti Stephani .


Et ut hec ea , que dicta sunt , fixa et stabilita permaneant , subscripsimus eorum nomina qui hoc donum viderunt et audierunt : Wido prepositus , Bonus Amicus , Walterius filius ejus , Hugo dispensator , Avinus famulus noster , ceterique quamplures .


Sciendum est cunctis Xpisti fidelibus quod Guillelmus de Castineto clamabat uxorem Constantii de Senlardicurte .


Quam clamationem ipsamet non ferens mulier venit Castineto atque in domum ejusdem Guillelmi coram omnibus se legitime derationavit .


Ipse vero Guillelmus , ut vidit clamationem suam hactenus habitam fuisse injustam , eamdem feminam clamavit liberam , filiusque suus Girardus , istis hominibus videntibus et audientibus : Hunberto de Longo Campo , Duranno majore de Darnio , Hawino judice , Gisleberto de Senlardicurte , Dudone Divite ceterisque quampluribus .


uxor ejus pro salute animarum suarum concesserunt Sancte Marie Molismensi ecclesiam Sancti Petri sitam apud castrum suum , Usoldenchias dictum , cum omnibus appendiciis ad ipsam ecclesiam pertinentibus , ad utilitatem et victum fratrum in eadem ecclesia Deo et Sancto Petro famulantium , ecclesiam quoque d'Isoldenchias totam , et partem suam de alodio quod in ipsa villa habebant .


Similiter concesserunt alodium suum de Uludechias et de Unthonvilla quantum ad ipsos pertinebat ; item sextam partem quam habebant in ecclesia de Radengias et VI .


partem de ecclesia de Faviller ; duos etiam molendinos ( sic ) , unum apud Aias et alterum apud Usoldenchias et dimidiam vineam ( apud ) Hucolengias .


Walterius quoque de Tivelcit ( ? )


attribuit Sancte Marie Molismi partem alodii sui de Erlar et Renneslete , et de Rennesbroc scilicet mansum unum .


Hoc donum fecit Teobaldus et Azeca uxor ejus consencientibus filiis et filiabus suis .


Ala quidam miles partem alodii sui de Perri Sancte Marie Molismensi dedit .


Roberto reverentissimo abbati , immo omni congregationi sibi commisse , conventus Sancte Marie de Salis salutem et proficere in Domino .


Ex parte vestra quidam venerabilis monacus Odo veniens ad nos de quadam terra , que penes vos est , a nobis requisivit concessionem : que est de jure ecclesie nostre ; et nos tam pro religione vestra quam pro recuperatione et recognitione terre ipsius , prout insequenti determinatum est , petitioni illius condescendimus .


Inter nos igitur et prefatum monachum convenimus hoc modo , ut in unoquoque anno infra spacium quadragesime XXti .


solidos Bituricenses censum pro terra ista persolvat huic ecclesie , et sic nostro assensu eam in perpetuum jure ecclesiastico et ratione veritatis vestra ecclesia possideat .


Quod totum Dei gratia non neglegenter attenderunt Ugo de Merlenniaco et sorores et nepotes et neptes sue cum maritis suis , et Rainaldus de Molismo et Odo Paganus et Wido , et Ugo de Curtiruno et uxor ejus Gersennis cum sorore sua Cacenniacensi et liberis ejus , et Odo de Furviaco et Odo filius Engelbaudi cum uxoribus suis .


Dederunt igitur isti prenominati et , ut breviter concludam , omnes qui quicquam alodii ad Molismum attinentis habebant , illud Molismense alodium ( Deo et ) Beate Marie et fratribus eis in loco illo servituris , totum ita liberum et ab omnium aliorum dominio solutum ut ipsi obtinebant , et justicias et omnes redditus ejus et omnia consuetudinaria jura , et quicquid ad illud alodium adtinebat , ubicumque esset , sive in campis sive in pratis sive in nemoribus sive in aquis sive in molendinis , nichil sibi vel alicui alii ex eo et ex pertinentibus ad illud retinentes , nisi hoc decimationis quod quisque eorum accipiebat ab ecclesia Poliacensi .


Quin etiam decimationis partes suas concesserunt Beate Marie et servitoribus suis Rainaldus de Molismo et Odo filius Engelbaldi annuente uxore sua Sarra .


Mansos enim Beate Marie quos quasi proprios prius habuerant , dimiserunt ei et monachis ei servituris ; nullusque eorum aliud aliquid excepit , excepta Gersenni et sorore sua , que plus quam alii servis suis usuarium nemoris et aque tantummodo , nichilque aliud ex attinentibus toti Molismensi alodio , sibi retinuerunt .


Cui testes Achardus miles Castellionensis et Tescelinus Rufus et Ugo Ecclesiolensis et Umbertus filius Wacelini , et Burdinus et frater ejus Wido de Larriaco , et Ugo de Sperviaco et Rainerius de Monte Forti et Walandus et Bernardus cum multis aliis interfuerunt .


Facta sunt hec Philippo rege Francorum regnante , Roberto vero ducatui Burgundie presidente , Rainardo autem diocesim Lingonensem gubernante .


Merito igitur fideles quique , hujus noticie certitudinem tenentes , labentia atque transeuntia pauperibus Xpisti tradere non verentur , dum pro his eterna gaudia suscipere prestolantur .


Hujus itaque auctoritatis presidio corroboratus ego Hugo comes Campanie , Teotbaldi comitis filius , excellentiori usus consilio , ampliare et honorare de meis propriis redditibus Molismensem ecclesiam , que in honore Beate Marie semper virginis fundata est , proposui , credens et certissime sciens tanto me in celestibus partem habere pociorem , quanto interventricem premittere procuravero meliorem .


Concedo igitur ei ex possessionibus mei juris villam que dicitur Rumiliacus post decessum meum in agris , in pratis , in silvis et aquis , in servis et ancillis , in justicia et in omni usu sicuti teneo , et in presenti pro vestitura dimidiam partem reddituum quos juste possideo .


Preterea concedo redditus venditionis salis et justiciam , sicuti juri meo attinet , apud Barrum castrum super Albam situm .


Concedo etiam in possessione Islensi que et pater meus concessit , videlicet villam Sancti Teotbaldi et duo molendina super Sequane ripam sita , culturam quoque meam ex integro , que vulgariter Cumina vocatur , aliasque agrorum partes que juri meo attinent .


Pratum etiam muro Trecensi adjacens quod frater meus Odo comes ecclesie Sancti Quintini dedit , perpetualiter tenendum concedo .


Molendinum quoque de Larzicurte , sicut teneo , et quandam culturam apud castrum Valliscolorum , et tres partes in molendino et totidem in furno huic dono adicere disposui .


Ne hoc autem aliquando cassaretur vel tergiversatione alicujus calumpniatoris infringeretur , conjugem meam Constantiam , regis Francorum filiam , necnon et comitissam Adelaidem , uxorem fratris mei comitis Stephani , nepotes quoque meos , filios ejus , concessores spontaneos et laudatores huic mee legitime donationi adhibui .


In territorio vero Remensi villam Sancte Walburgis , que alio nomine Diona vocatur , cum appendiciis suis eidem supradicte ecclesie Molismensi perpetuo jure tenendam contradidi , hoc idem uxore mea , ex cujus parte in jure meo transiit , annuente , et fratre suo , filio regis Francorum , Ludovico sigillo proprio consignante et approbante .


Huic concessioni assensum prebuit dominus meus Manasses Remensis archiepiscopus cum clero suo , super his , que ad eum pertinebant , exoratus supplicationibus meis .


Acta sunt hec apud Trecas IIII .


nonas aprilis , anno ab incarnatione Domini millesimo centesimo quarto , indictione duodecima , epacta vicesima IIda . ,


in sede Romana vicem apostolicam gerente domno papa Paschali , Richardo Albanensi episcopo apostolice sedis legato de negociis ecclesiasticis in generali concilio Trecis tractante , Philippo episcopo eidem ecclesie presidente , Francorum regnum Philippo et filio ejus Ludovico regente , Hugone comite filio Theotbaldi Campaniae comitatum pacifice gratia Dei retinente .


Cujus largitione prescriptarum rerum donatio concessa , auctoritate corroborata , peticione in ecclesia Trecensi coram omni sinodo recitata , a prefato Richardo cardinali approbata et a consedentibus archiepiscopis , episcopis et abbatibus collaudata , immo tam clericorum quam laicorum judicio est generaliter confirmata .


De quibus aliquos nominamus et ad corroborationem hujus cartule hic inscribendos judicavimus : Daimbertus archiepiscopus Senonensis , Rodulfus Turonensis ; Ivo episcopus Carnotensis , Humbaldus Autissioderensis , Herveus Nevernensis , Malbodus Redonensis , Robertus Lingonensis , Norgaudus Eduensis , Hugo Cautalanensis ; Philippus Trecensis , et clerici ejus Rainaldus prepositus , Girardus archidiaconus , Goscelinus et Drogo archidiaconi , et ceteri ejusdem ecclesie canonici ; abbates vero : domnus Robertus primus Molismensis cenobii abba , Hilgoldus Majoris Monasterii abbas , Lambertus Pultariensis , Rodulfus Sancti Petri Insule Germanice , Otho Adremarensis ; de laicis fuerunt hii ( sic ) : Milo comes de Barro , Milo de Cacennaco , Wido de Wangionisrivo , Rainerius de Castellione .


His ita , ut prescripsimus , in Trecensi concilio gestis , haut longo post tempore , eodem anno convenerunt isdem Hugo comes et Wilelmus comes Nevernensis pro quibusdam negociorum suorum rebus tractandis Molismum , quos honorifice , ut decebat , monachi procedentes exceperunt .


Post processionem vero divinitus , ut credimus , tactus isdem comes in presentia domni Roberti abbatis ceterorumque monachorum in albis adhuc astantium accessit ad altare et donum supramemorate ville , quod sibi in vita retinuerat et post decessum dare disposuerat , extracto de proprio digito anulo super altare posuit , astantibus et videntibus his , quos in hac pagina nominandos censuimus : Wilelmus comes Nevernensis , Walterius vicecomes Clamitiacensis , Hugo de Tilio , Andreas comes de Rameruco et Hugo cognomine Britto filius ejus , Milo comes de Barro , Gaufredus Otranni filius dapifer , Lebaldus et Grimaldus Trecenses , Albertus capellanus ejus ; Teotbaldus puer filius Stephani comitis , nepos hujus comitis Hugonis .


Notum sit universali fidelium ecclesie quod Raimbaudus et Repaudus cognatus ejus , pro anime sue vel predecessorum successorumque suorum remedio , concesserunt Sancte Marie Molismensi Sanctoque Nicholao quicquid possidebant in illo loco qui Pulchra Vallis vocatur , in terris cultis et incultis , silvis vel pratis , aquarumque decursibus ; coloniam quoque unam cum quodam hospite in ea manente nomine Duranno dedit predictus Rainbaudus apud villam Baharmont ; tali conventione ad invicem disposita , ut nec ipsi nec successores eorum unquam ulterius aliquam consuetudinem ibi habeant vel retineant , nisi tantum quod pro Dei amore vel suimet honore ipsius loci advocati erunt , ita ut uno discedente alter heres eorum , qui major natu erit , in ipsa advocatione succedat non pro aliqua consuetudine habenda vel violentia ( seu ) exactione inibi facienda , sed pro justa defensione et recta ejusdem loci tuicione .


Etiam terram totam quam habebat uxor Othonis Rubro Monti dedit super altare Sancti Nicholai .


Hujus conventionis sive concessionis testes sunt : Henricus presbiter de Fontanis , Walterius presbiter de Castenaco , Landulfus de Agama , Witoldus de Maisunvals , Billud de Stofont , Martinus Juvenis de Rubro Monte , Martinus de Capella , Girardus de Capella , Lebertus major de Geltuert .


Teodericus de Capro Monte totam terram que erat in Pulchra Valle super altare misit .


Isti testes fuerunt : Ornatus miles et frater ejus Jocellimare , et Bos et Belut et Boco .


Notum sit omnibus quod Wido Ridellus filius Gaufredi Ridelli dedit Deo et Sancte Marie et ecclesie Molismensi quicquid habebat apud Sanctum Lupum super Arennam fluvium in terris , silvis et pratis , et hoc donum fecit per quendam librum in manu donni R .


abbatis , statimque cum donnus abba per eumdem librum de sotietate et beneficio ecclesie revestivit : tali conventione ut , si quando ipse vel unus filiorum ejus monachus effici voluerit , in Molismensi ecclesia cum largitione competentis substantie susciperetur .


Pater vero ejus Gaufredus si cum monachis in ipso loco habitare voluerit , concessit donnus abba ut haberet prebendam ibi sicut unus ex fratribus .


Hoc donum laudavit et gratanter concessit Rainaldus de Saxonisfonte , de cujus casamento predictus Wido eandem terram tenebat , et in fide sua inde promisit inde ecclesie Molismensi tota vita sua rectam tuitionem , et quod illum heredem suum hoc laudare faceret cui istud casamentum post mortem suam relinqueret , et Erlebaudum quemdam militem de Saxonisfonte inde fideijussorem dedit quod hoc pactum , sicut dictum est , firmiter teneret .


Milo autem filius ejus huic donationi interfuit , et monachis ibi habitantibus et ceteris Molismensis ecclesie fratribus suum auxilium suumque consilium promisit .


Hujus concessionis testes sunt : ex parte Widonis , Hugo et Haimo frater ( ejus ) de Villare Sicco , Erlebaudus de Saxonisfonte , Vido d'Ancimont ; ex parte monachorum , Drogo Crassus , Wido Gahit frater ejus , Haimericus clericus et Odo filius ejus , et ipse donnus abba Robertus , et monachi ejus Lecelinus , Hatto , Ricardus et Richerius , quem ipse Wido osculatus est in signo quod hanc pactionem fideliter teneret ; famuli quoque abbatis Rainerius , Hengelbertus , Teodericus et Robertus major de Granciaco .


Ecclesiam autem supradicti loci Sancti Lupi et altare et atrium et quicquid ad altare pertinet , dedit nobis donnus Rainardus Lingonensis episcopus cum laude Milonis presbiteri et Aimerici clerici fratris ejus .


Quoniam preteritarum rerum gesta melius et cercius retinentur scripto atque littera quam cordis memoria , iccirco cujusdam calumpnie remissionem et indulgentiam Sancte Marie et ecclesie Molismensi concessam voluimus litteris annotare .


Notum ergo sit cunctis monachis Molismensibus necnon et laicis fidelibus quod Manasses pro salute anime sue et pro spe retributionis eterne concessit Sancte Marie , et fratribus sibi in ecclesia Molismensi servientibus , calumpniam quam habebat in tercia parte alodii de Artunnaco , in illa videlicet parte quam eidem ecclesie largitus est Nivelo de Merlennaco ; nam cum medietatem totius alodii liberam et absque ulla calumpnia , largitione Teobaudi Rufi de Merlenaco , Molismensis ecclesia possidet , de IIbus .


residuis quadrantibus concessit eidem ecclesie predictus Nivelo unum quadrantem post obitum suum , quatinus pro ejus anima fratres Dominum exorarent et ejus corpus cum honore tumulandum Molismum deferrent .


Qui tandem , amicorum vicinorumque fidelium precibus devictus , hanc calumpniam annuente uxore sua [ ] et filiis et filiabus suis Sancte Marie concessit et indulxit et , ut deinceps in jus monachorum absolute permaneret , devote laudavit et per manum Milonis comitis se hoc servaturum promisit .


Hujus ergo remissionis et concessionis existunt quamplurimi testes diverse conditionis et etatis homines , de quibus aliquos nominamus : Milo comes de Barro , Ricardus frater Huncberti , Bartholomeus , Robertus de Riciaco , Walterius de Avalura , Gaufredus de Tornodoro , Wido prepositus de Barro , Paganus filius Hildierii medici , Robertus Belet , Robertus de Jevrellis , Hilerannus , Hugo , Brunellus ; et ex parte Manasse , Norduinus de Dieo .


Guillelmus Cathalaunensis episcopus .


Propter quod presentis scripti memoria omnibus sancte matris ecclesie filiis decrevimus intimandum , qualiter Molismensis ecclesie venerabilis abbas Guido nostram adivit presentiam , suppliciter expostulans ut concessas antiquitus eidem Molismensi ecclesie decimas et altaria , in nostro utique episcopatu existentia , prefate ecclesie nostre concessionis scripto roborata perpetuo possidenda firmaremus .


Cujus peticioni consentientes , assentiente et collaudante Elberto archidiacono , que postulaverat , Molismensi ecclesie perpetuo habenda concessimus : in villa que Fera Campestris appellatur , ecclesiam unam cum capella Aquatici , ejusdem prefate ecclesie appendicia ; item in villa que Baia vocatur , ecclesiam unam ; capellam quoque que est ad fontem de Lusineio ; altare etiam in villa que Onia appellatur .


Hec omnia prefate Molismensi ecclesie concessa firmamus , salvo in omnibus episcopali jure et sacerdotum , in eisdem ecclesiis Deo servientibus , ab antiquitate constituto : ita videlicet ut singulis annis in sancta Cathalaunensi synodo prior ecclesie Beate Marie que est apud Ulmos , omni remota occasione preter canonicam se presentem exhibeat pro ecclesiis de Fera et Aquatico responsurus .


Similiter et prior celle que est apud Peiacum , pro ecclesiis de Baia et Onia in eadem synodo quotannis se presentare curabit .


Elberti archidiaconi , S .


Odonis , S .


alterius Odonis , S .


tercii Odonis , archidiaconorum .


Rogeri thesaurarii .


Warneri cantoris .


Petri , S .


Hairici , S .


Henrici , presbiterorum .


Actum Cathalaunis anno incarnati Verbi M° .C° .XIIII° . ,


indictione VII . ,


regnante in Gallia venerabili Francorum rege Hludovico , domino Guillelmo Cathalaunis episcopo .


Quapropter ego Philippus , Dei gratia sancte Trecensis ecclesie episcopus , reverendi confratris nostri Roberti , primi Molismi cenobii abbatis , ceterorumque fratrum supplicationibus imploratus , ecclesias quas in nostra diocesi predictum cenobium libere possidet , laude et assensu fratrum et canonicorum nostrorum eidem loco perpetuo permansuras canonica auctoritate firmare decrevi .


Per presentis igitur privilegii cartulam firmamus atque corroboramus quicquid hoc idem Molismense cenobium in nostro episcopatu fidelium largitionibus Dei gratia hactenus adquisivit , vel quod in futurum nostra benignitate daturi sumus , ut omnia rata et illibata permaneant eorum usibus omnimodis profutura , pro quorum sustentacione predicte ecclesie concessa sunt , salvo per omnia jure Trecassine ecclesie et consuetudinariis redditionibus .


Et , ne in posterum aliqua ecclesiastica secularisve persona ullam violentiam de ipsis rebus eidem Molismensi cenobio inferre presumat , presenti decreto interdicimus , easdemque ecclesias nominatim hic annotare decrevimus .


Ecclesia Sancte Marie Fulcheriensis .


Ecclesia de Aqueranna .


Ecclesia de Sancto Patroclo .


Ecclesia Sancti Petri Islensis .


Capella Sancti Teothbaudi in eadem parrochia .


Capella de Longa Villa .


Ecclesia de Planteicio .


Capella de Nova Villa .


Ecclesia Sancti Hylarii .


Ecclesia Sancti Quintini Trecensis .


Capella Sancte Marie de Mariaco .


Ecclesia Sancti Martini .


Ecclesia Sancte Marie ad Ulmos .


Ecclesia de Stat .


Ecclesia de Peiaco coram castro Brecensi .


Ecclesia de Nova Villa juxta Carlivillam .


Ecclesia de Semona .


Ecclesia de Lesmont .


Ecclesia de Catalacta .


Ecclesia de Larzicurte .


Ecclesia de Brantiniaco .


Ecclesia de Villare Radonis .


Capella de domo Dei in Rosteria .


Ecclesia de Guarnovillari .


Ecclesia Sancti Medardi .


Ecclesia Sancti Martini Brecensis .


Atrium de Bella Villa quod est juxta Fulcherias .


Ecclesia de Curte Felici .


Ecclesia de Waarcia .


Rainaldus prepositus .


Girardus archidiaconus .


Drogo archidiaconus .


Petrus archidiaconus .


Goscelinus archidiaconus .


Anselmus archidiaconus .


Odo precentor .


Jhoannes decanus .


Hugo decanus .


Actum Trecis anno ab incarnatione Domini millesimo C° .


Daimbertus sancte matris ecclesie Senonensis archiepiscopus .


Notum fieri volumus quibuslibet indifferenter personis quoniam quidam bone memorie frater Ansellus de Berneriis dictus , archidiaconus Trecensis ecclesie , tactus amore Molismensis cenobii , pro anime sue salute dedit Deo et Beate Marie , et fratribus ibidem cohabitantibus , quicquid possidebat in villa Guitmeriaco infra nostram diocesim sita .


Postea vero cum ibidem , vocante Deo , misere carnis hujus sarcinam deposuisset , residui tres milites nepotes ejus de fratre , Girardus , Odo , Hilduinus , humane cupiditatis fallacia seducti , quod predictus patruus eorum Ansellus Molismensi cenobio datum iri disposuerat , appositis calumpniis adhibitaque violentia cassare conati sunt .


Tandem vero ipsi divino timore coherciti cum Rainardo monacho , a Molismensi abbate sub obedientie nomine directo , concordie pactum ordinaverunt , per manum Anselli domini Trianguli , presentibus ejus militibus Bartholomeo , Arnulfo de Insulis , Hugone Strabone , quam postmodum in presentia nostra prosecuti sunt cum eodem monacho sub presentia clericorum nostrorum : Anselli archidiaconi , Girardi , Hatonis capellani .


Concordia quoque ipsa hujusmodi : mediam partem illius tenoris amodo possidebit libere Molismense cenobium , partem mediam predicti tres milites Girardus , Odo , Hilduinus fratres , ita ut singulis eorum obeuntibus singule portiones singulorum ilico cedant in jus et perpetuam possessionem Molismensis cenobii .


Domnus enim Guillelmus prior Sancte Marie de Domo Domini de Firmitate Gualcherii ceterique monachi ejusdem loci , ex parte Guidonis venerabilis abbatis et totius conventus Molismensis ecclesie , me Manassem Meldensis ecclesie inmeritum pontificem adierunt , sub obtentu pietatis expetentes et deprecantes quatinus ecclesias illas quas de manu laicali per manum meam acceperant , eisdem meo firmarem privilegio , et quicquid ulterius in eisdem ecclesiis clericalis sive laicalis per manum Meldensis episcopi eisdem fratribus traderet devocio .


Ego igitur Manasses Meldorum inmeritus episcopus , eorum peticioni annuens , per hujus mei privilegii cartulam ad laudem et concessionem archidiaconorum et canonicorum nostrorum firmo eis et ecclesie Molismensi que superius expetierunt : scilicet ecclesiam illam Beate Marie sitam ante Firmitatem Gualcherii , ubi prelibati monachi conversantur , et ecclesiam Beati Bartholomei de Capella et ecclesiam de Beloy et ecclesiam Sancti Petri de Goy juxta Firmitatem Gualcherii , et dimidiam ecclesiam de Catherongis , et illam partem terciam quam habent in ecclesia Sancti Romani de Firmitate Gualcherii ; et quod habent in ecclesia Sancti Martini de Boseth , videlicet sextam partem omnium decimarum et sextam partem tortellorum et duas partes sepulturarum de Boseth ; et terciam partem decimarum annone et duas partes minutarum decimarum de ecclesia ( de ) Amilliis , et duas partes sepulturarum et duas partes tortellorum et terciam partem census atrii .


Firmo etiam eis quicquid in prelibatis ecclesiis clericalis persona sive laicalis tradet eis per manum Meldensis pontificis .


Hec inquam omnia trado eis et concedo firma et illibata , salvo tamen jure , salvis consuetudinibus et reditibus et subjectione Meldensis episcopi .


Actum hoc et corroboratum Meldis in die Inventionis sancti Stephani , que est III .


nonas augusti , in ecclesia Beati Stephani , anno dominice incarnationis M° .


epacta XXa .


pontificatus Paschalis pape anno X° .


pontificatus Manasse episcopi XIII° . ,


regni vero Ludovici regis anno VIII° . ,


principante Theobaldo comite anno VII° . ,


anno XX° .


Ecce persone subscribuntur quarum testimonio carta hec roboratur .


Manasse Meldensis episcopi b .


S .


Raineri decani .


Tebaldi precentoris x .


Burdini prepositi x .


Lamberti diaconi .


Barduini diaconi a .


Stephani subdiaconi d .


Odonis subdiaconi o .


Omnibus sancte veritatis amatoribus hujus cartule testimonio indicare decrevimus quod quidam miles , scilicet Walterius de Avalorra , gravissima corporis infirmitate oppressus et timore mortis coactus , convocatis parentibus et amicis suis se ipsum deferri Molismum celeriter precepit ibique juxta animi sui desiderium sacre religionis habitum accepit .


Iste etenim Walterius antea donaverat Molismensi ecclesie quartam partem potestatis Granciaci tali conventione , quod medietatem reddituum , id est octavum quadrantem deinceps acciperet ipse , quem postea vendidit monachis coactus necessitate , accipiens inde centum solidos a fratre Lecenino camerario de bonis ipsius ecclesie .


Adductus itaque Molismum predictus Walterius , quicquid contra eamdem ecclesiam filius et filia et gener ejus in potestate Granciaci calumpniabantur , in pace dimittere fecit .


Donavit preterea quicquid in ecclesia Fulcheriarum habebat , et medietatem decime de propria carruca monachorum , et ancillam unam cum duobus pueris apud Rumiliacum , et apud Mairiacum unum jornalem , laudante domno Milone consule de cujus feodo erat ; et quicquid habebat apud Silviniacum , qui est juxta Essoiam , in plano et in silvis donavit , necnon quicquid apud Cistercium in plana terra et in silvis habebat .


Cumque domnus Wido abbas et ceteri fratres eodem die , quo Molismum adductus est , in capitulo convenissent , Milo filius ejus et Dudo gener ejus et filia ejus Hersendis nomine hec omnia que superius denominata sunt , devotissime concesserunt et in manu domni W .


His omnibus adfuerunt testes : Mainardus decanus ; Robertus presbiter nepos ejusdem Walterii ; Milo consul de Barro ; Ricardus , Bartolomeus milites ejus ; Godefridus de Molismo .


Notum sit omnibus sancte Dei ecclesie filiis quod Hugo de Vilonissa , uxore sua nomine Odda et Ricardo fratre suo laudantibus , donavit Molismensi ecclesie et fratribus in eadem Deo servientibus quicquid habebat in justicia de potestate Granciaci , nichil sibi in ea retinens .


Major Sancte Marie totam justiciam in manu habebit de communibus redditibus potestatis , scilicet de melle , de pasnagio , de subliis ville , de censibus pratorum .


Si quis ex habitatoribus ville fecerit injuriam supradicto Hugoni de istis communibus redditibus , faciet inde clamorem ad monachum de Granciaco .


Si monacus inde illi justiciam non fecerit , deinde Molismensi camerario hoc idem monstrabit .


Quisquis de supradictis faciat illi justiciam de illo qui de communibus redditibus fecit sibi injuriam , lex duobus solidis terminabitur , et de eadem lege ipse Hugo octavum solummodo habebit denarium .


Si quis vero de propria re vel de rebus nichil ad communem potestatem pertinentibus supranominato Hugoni injuriam fecerit , sicut jam supradiximus , suum clamorem , si necesse sibi fuerit , prosequetur , et de eadem injuria lex duobus solidis similiter terminabitur : quam legem totam ipse Hugo per se habebit .


Donavit quoque ipse Hugo monachis quicquid habebat in decursu Ulsie fluminis , quod nec ipse nec alius per eum in ipso piscari poterit .


Consuetudinem etiam rogandi annonam ad equorum prebendam , gallinas et alia similia quam habebat in villanis ipsius ville , condonavit omnino Molismensi ecclesie .


Supradictus Hugo promisit Richerio camerario omnes istas conventiones in fide sua omnino observaturum : qui centum solidos habuit pro dono justicie de bonis Molismensis ecclesie , et uxor ejus duas vaccas pro laude .


Odo de Buxo , Evrardus nepos ejus , Girardus major sunt testes .


Quoniam labilis est humane mentis memoria et oblivioni plerumque obnoxia , idcirco ego Odo de Buxo et Evrardus nepos meus quandam largitionem Deo et ecclesie Molismensi a nobis factam voluimus huic paginule inserere , quatinus quod mens per se non valet , litterarum suffragio retinens ad posteros transmittat , et malivolos quosque , qui hanc infringere quoquo modo voluerint , veraci testimonio refellat .


Ego igitur Odo de Buxo providens mee saluti et monachorum quieti , laudante et consentiente uxore mea Adelina necnon et concedentibus omnibus liberis meis , gratanti animo et spontanea voluntate trado et concedo Deo et Beate Marie et ecclesie Molismensi totam portionem quam possidebam in possessionem que vocatur Granciacus super Uxam , in omni usu et justicia et in justo vel injusto redditu , in terris , silvis , pratis et aquis et in omnibus appendiciis , nichil michi vel futuris heredibus meis in predicto fundo retinens , sed cuncta jure perpetuo predicte ecclesie tenenda et profutura concedens .


Huic voluntati simili devotione assentiens ego Evrardus , nepos predicti Odonis , concedentibus fratribus meis et Rainerio canonico et Rocelino meam similiter partem ejusdem possessionis predicte ecclesie trado et concedo , plenarie monachis in omni usu profuturam ab omni heredum meorum calumpnia liberam et quietam , preter proprios meos homines in eadem villa commorantes , non jure possessionis sed capituli jure michi deinceps servituros .


Item ego Odo et uxor mea Adelina , laudantibus etiam filiis meis Milone et Raerio , pro anima filii mei Odonis , die qua sepultum est corpus ejus in ecclesia Molismensi , concessimus eidem Molismi ecclesie quicquid habebamus in atrio Montis Latisconii , et in annatio et in minutis decimis , preter quod unam aream michi in predicto atrio retinui ; concessimus etiam usuarium ad omnes usus monachorum in silva de Buxo .


Iterum ego Milo et ego Raerius , filii predicti Odonis , hec omnia supradicta , que pater noster dederat et in predicta villa Granciaco et in suprascripto atrio , nos etiam pro anima fratris nostri laudamus et manu propria firmantes , his testibus , roboramus : Norjoldus miles , Wilelmus decanus , Gothefridus de Molismo , Guillelmus de Maisé , Aduinus , Henricus , Warnerius .


Post presentium igitur noticiam future posteritati intimatum curavimus quod Hugo comes et venerabilis uxor ejus Constantia , Philippi regis Francorum filia , cui idem prefatus rex pater suus Atiniacum villam dederat , capellam Sancte Walbulgis pro suarum remedio animarum Sancte Marie de Molismo et ditioni monachorum ejusdem loci contradiderunt et , quicquid ad eandem capellam attinet , lege testamentali concesserunt .


Verum quia cardinales clerici inibi canonicas obtinebant , supradictis monachis , quod juris erat alterius , sibi vendicare pertimescentibus , hoc actum est industria comitis et comitisse , ut in manum domni Manasse archiepiscopi clerici illi canonicas suas deponerent et ab his sese omnino emanciparent .


Quicquid autem tam in dono comitis quam in assensu archiepiscopi actum est , predicti regis atque Ludovici filii ejus favore constat esse firmatum ac perpetua sanctione munitum .


Signum Manasse archiepiscopi .


Rodulfi prepositi .


Joffridi decani .


Richerii cantoris .


Elberti , Odalrici , Lamberti , presbiterorum .


Fulchonis , Rainoldi , Gerardi , diaconorum .


Isenbardi , Bartholomei , Milonis , subdiaconorum .


Signum Ludovici filii regis .


Signum Hugonis comitis .


Signum Constantie uxoris ejus .


Actum Remis anno incarnati Verbi millesimo C° .II° . ,


archiepiscopatus domni Manasse anno VIImo .


Notum sit omnibus fidelibus quod ego Hugo filius Hildierii gratanti animo , cum laude et assensu uxoris mee Odeline fratrisque mei Ricardi , trado et concedo Deo et Beate Marie Molismensi omnem justiciam ville que Granciacus dicitur , videlicet quantum ad partem meam pertinet , tali modo quod ego nec per me nec per meum ministrum aliquem rusticorum in predicta possessione habitantium justificabo nec in jus vel placitum coram me vocabo , sed de omni forisfacto quod in eadem villa vel in omni confinio ejus quolibet modo factum fuerit , ad majorem Sancte Marie vel , si ille dissimulaverit , ad prepositum loci et , si ille adhuc distulerit , ad camerarium ecclesie clamorem faciam , et per quemlibet eorum justiciam recipiam ; ita tamen ut de ipsa lege , que a patre meo et ceteris coheredibus meis non amplius quam persolucio duorum solidorum antiquitus statuta est , ego octavam partem , que mei juris est , habeam , nam monachi septem reliquas ex suo jure retinent .


Hoc tantum proprium inibi habebo semel in anno de unaquaque domo rusticorum : unum gastellum , unam gallinam , unam mensuram annone que vulgo dimidium vocatur ; et ad hec recipienda ministrum meum ponam , non ut aliquem deprimat vel cuiquam insidiando calumpnietur , sed ut hec et ceteros meos justos redditus recipiat : qui tamen minister non carebit jure suo de terris quas tradiderit major Sancte Marie .


Nec hoc pretereundum quia supradictus frater meus Ricardus , pro eo quod hec omnia gratanter laudavit , unum accepit a monachis pro recognitione facti .


Horum omnium testes sunt : Ricardus filius Aganonis , Bartolomeus , Walterius de Avalorra , Milo filius ejus , Hilerannus , Philippus , Waldricus filius Anselli , Solitanus filius Bartolomei , Raingerius filius Huberti , Anscherius de Villenosa .


Omnibus fidelium menbris notum sit quod Evrardus de Buxo condonavit Deo et Sancte matri ejus Marie Molismensi hospitalitatem Granciaci , quam vulgo herbergeriam vocant , pro hoc etiam accipiens quadraginta solidos a donno Guidone abbate Molismensi .


Et quia dudum , cum cetera que apud Granciacum tenebat Molismensi ecclesie donasset , hanc herbergeriam sibi retinuisse firmabat , congruis testibus evocatis postmodum apud Castellionem confirmavit proprio dono hanc ipsam supradicte ecclesie .


Fuerunt igitur hujus doni et confirmationis hi testes idonei : Milo filius Odonis de Buxo , Johannes de Corteron , Tecelinus de Poleseio , Gauterius de Campis filius Pagani de Frasneto , Nargodus de Ecclesiolis ; Guido de Maisé et Guillelmus avunculus ejus , famuli monachorum .


Notum volumus esse omnibus successoribus nostris quod donnus Milo de Riveria concessit Molismensi ecclesie et fratribus in eadem domino Deo servientibus apud Lingonas urbem , in claustro scilicet Sancti Desiderii , pro animabus patris sui et matris sue et pro sua anima , in presentia donni Guidonis predicte ecclesie abbatis duorumque ejusdem ecclesie monachorum Petri de Raveriis et Lecelini de Masiaco , quicquid ipsi Molismenses monachi adquisiverant de casamento Granciaci et quicquid deinceps de illo et de omnibus aliis casamentis suis erant adquisituri .


Donavit quoque ibidem supradicte ecclesie servum unum Uldredum nomine cum uxore et filiis et filiabus suis .


Concessionis hujus atque donationis sunt testes : Odo de Buxo , Hugo de Sancto Benigno , Wido Ravinellus filius ejus , Odo nepos ejus .


Famuli quoque donni abbatis , Seherius , Theodoricus , Guillelmus , Petrus hoc idem testantur .


Notum sit omnibus sancte ecclesie fidelibus quod ego Walterius de Avalorro , laude et assensu uxoris mee Adelaidis nomine filiique mei Milonis et filie que cognominatur Pagana , trado et gratanti animo concedo Deo et Beate Marie et ecclesie Molismensi quicquid possideo in potestate vel possessione que Granciacus appellatur .


Nunc autem volens de bonis meis ecclesiam Molismensem adcrescere , alteram medietatem quadrantis Beate Marie ego et uxor mea et liberi mei plena fide contradimus et ad usus fratrum jure perpetuo profuturam concedimus , aliquid tamen accipientes pro caritate de bonis ecclesie per manum donni Roberti abbatis donnique Lescenini camerarii .


Hoc donum facimus per manum domini Rainaldi de Saxo Fontana a quo istud beneficium ego Valterius tenebam , et ipse hujus doni et laudator est et testis .


Hubertus de Barro et Ricardus frater ejus , Bartolomeus , Robertus de Bosco et Hugo frater ejus , Hugo et Raingerius filii Hildierii de Villenossa ; ante omnes autem dominus Milo comes Barri ; Aimo de Brié .


Notum fieri volumus tam futuris quam et presentibus sancte ecclesie filiis quod Evrardus de Buxo villa dedit Deo et Sancte Marie et ecclesie Molismensi quicquid in villa Granciaci habebat tam in justicia et hospitalitate quam etiam in ceteris consuetudinariis redditibus , et in silvis et in planis quecumque tenuerat , exceptis hominibus quibusdam quos sibi retinuit , quorum tamen justiciam Molismensibus dedit .


Exacto vero pene quinquennio isdem Evrardus hec omnia que memoravimus , calumpniatus est dicens se primitus interposuisse quod , si Hugoni filio Hildierii de Villenessa , qui partem suam sicut ipse dederat , aliquid de ipsa postea relaxarent , ipse sua reciperet universa .


Hac igitur calumpnia moti , placitaturi supra Buxum convenerunt Molismensis abbas suique et Evrardus cum suis , ibique sancitum est ab utraque parte ut Castellionem peterent et , quicquid judicio ibidem super hoc terminaretur , tenerent .


Sic ergo ventum est in presentia ducis ad Castellionem ; et , audita utrarumque partium ratione , judicaverunt ut Molismenses hec omnia predicta deinceps quiete tenentes pro his ab Everardo ultra non inquietarentur .


Fuerunt hujus rei judices et testes : Milo Barrensis comes , Ranerius dapifer , Walterius comes stabularius , Odo de Buxo , Hugo Cavalcata .


Glorie Dei auctoribus notum fiat ad tutelam futurorum quod diu Molismo possessam mulierem , videlicet Belanam neptam Rainaldi sacerdotis de Anciaco , Hugo de Rubeo Monte calumpniabatur : de qua eo modo placitatum est ut ipsi Hugoni viginti solidi a Molismensibus monachis concederentur .


Ipse vero omnibus querimoniis illius depositis , ut a suis antecessoribus data Molismo fuerat , et ipse concessit et fratribus suis Hyleranno et Brunoni in perpetuum laudare fecit .


Existunt inde testes quamplurimi , scilicet Odo vicecomes , Humbaldus de Turri , Rainaldus filius Joceranni , Walterius prepositus , Bartolomeus de Barro , Wilelmus decanus , Gotefridus de Molismo .


Notum fiat omnibus ubique fidelibus quod Haimo de Brié , quam Molismo calumpniabatur terram de Ostricurte , ab omni querela qua querebatur , laudantibus amicis suis immunem reddidit et libere concessit Molismensi ecclesie .


Cujus rei sunt testes Ansiricus de Cacennaco , Petrus de Brié frater Aimonis , Gunterius filius ejus , Burdinus qui dicitur Bruslabordo , Rainerius de Exoio , Wilelmus de Barro .


Hoc idem donum laudavit Hugo filius ejus apud Mainnantum villam ad aathiam quam fecit contra Doonem de Vendoperio , existentibus ibidem Anserio , Girardo Delicato , Richardo de Barro , Bartolomeo , Roberto de Riciaco .


Isdem quoque Aimo Molismensibus calumpniabatur vallem de Granciaco , sed accersitis hominibus ex utraque parte juramento circumeuntes diviserunt terram ; eamdem divisionem et Aimo laudavit , et idonei testes ibidem affuerunt quos primo memoravi in concessione Ostricurtis .


Fuerunt autem qui juraverunt : Giraudus de Ostricurte , Welricus de Granciaco .


Notum sit omnibus fidelibus quod ego Milo comes Barri laude et assensu uxoris mee et filii mei Widonis ceterorumque liberorum meorum concedo Sancte Marie et ecclesie Molismensi terram de Ostricurte quam Philippus de Valentiniaco dedit predicte ecclesie .


Sed quia illa terra de casamento meo erat , et sine meo assensu nec dare nec vendere eam poterat , a fratribus Molismi ecclesie interpellatus , donum quod predictus Philippus fecerat , ut ratum et inconvulsum permaneat , ego , sicut dictum est , et uxor mea et filii mei laudamus et coram nostris hominibus confirmamus et testibus appositis corroboramus .


Testes sunt : Ricardus de Barro , Bartolomeus , Robertus de Riciaco , Raingerius , Nivilo de Mulciaco .


Notum sit omnibus hominibus tam presentibus quam futuris quod ego Petrus de Binan pro salute anime mee et pro salute animarum patris et matris mee omniumque predecessorum meorum concedo Deo et Sancte Marie Molismensis ecclesie fratribusque ibi servientibus quicquid in alodio Exoii habeo , in hominibus et in feminis , in silvis et in pratis , in aquis aquarumque decursibus , terra culta et inculta , tali tenore ut , si infra decem leugas Molismensis ecclesie infirmavero , ad visitandum me supradicti fratres , quam ( celeriter ) scierint et potuerint , venient et , si necesse fuerit , ad ecclesiam honorifice me deferent .


Hoc donum posui ego per manum domni Guidonis abbatis Molismensis super altare Sancte Marie Radonivillaris videntibus et audientibus Dudone de Vendoperio et Hugone de Pigneio , Olrico de Isla , Guidone et Gaufredo de Maseio , Vincencio de Molismo et Ricardo de Granciaco , Ingeluino majore Radonivillaris et Ecelino filio Seboldi .


Notum sit universis catholice fidei cultoribus , tam primis quam posteris , me Geroldum , Lausannensis ecclesie episcopum , domno Roberto , abbati Molismensis ecclesie , Sancti Sulpicii ecclesiam cum omnibus appendiciis ejus tam in dote quam in decimis , cum aliis reditibus , salvo tamen jure ecclesie nostre , in perpetuo libere habendam canonice concessisse .


Signum Guithelmi decani .


Ermenradi .


Hugonis decani .


Et quoniam liberalitate piorum principum viguit usquequaque et crevit ecclesia , quantum his quoque nostris temporibus per Hugonem Trecensium comitem Molimensis profecerit ecclesia , necessarium duximus subscribere .


Is enim bone indolis comes , perpendens quanta predictum cenobium benignitate parentes sui et frater pie memorie Odo , cujus hic hereditario fungebatur consulatu , foverint et rerum suarum largitione interdum sustentaverint , recogitans etiam quia quisque propriam mercedem accipiet secundum suum laborem , deliberare apud se cepit quid prefate ecclesie , quod eternum sui memoriale esset , conferre valeret .


Tandem consilio suorum et nobilissime conjugis , regis Philippi Francorum filie , devenit animo dare quicquid consuetudinarie in coemptione salis Barrensis oppidi , quod super Albam flumen situm est , hactenus possederat , redditus quoque et justicias pro commertio salis factas .


Verum , quoniam exitus rerum prudentia metitur , prefatus comes prudenti usus consilio convocatis ad se in eodem Barrensi castro quibusdam ecclesie personis , priore scilicet Adam nomine et Liscelino camerario necnon et Hugone elemosinario , in presentia quorumdam magnatum suorum sollempni datione facta per manus ipsorum ecclesie jure perpetuo habendam contradidit .


Testes vero hi sunt : Philippus Catalaunensis episcopus , frater comitis hujus ; Dudo vicedominus , Gaufredus filius Otranni , Wido Guannoniirivi , Olricus de Risnello , Evrardus vicecomes , Gosbertus Rufus , Rainerus , Milo frater ejus , Gerardus Delicatus , Paganus .


Item quoque donum Adela comitissa , regis Anglorum filia , et ejus tres filii Wilelmus , Teothbaldus et Stephanus concesserunt .


Inde testes sunt Gervasius de Monte , Hugo de Liseio , Stephanus Carnotensis vicedominus , Heldierius Agaso vel Marescalcus .


Hec autem concessio facta est apud Columbarium II .


Signum Adelaidis comitisse + .


Wilelmi ejus filii + .


Signum Teothbaudi + .


Stephani eorum fratris + .


Quia mortalis vite labente curriculo mentibus mortalium quasi naturaliter inheret oblivio , presentium futurorumque scripto revocetur memorie quod Nivilonis de Merlenniaco filius , Herveus scilicet , cum suis fratribus Nivilone et Phylippo , cum matre sua Ada et sorore Ermengardi , in die qua sepultus est frater eorum Gosbertus , in capitulo Molismensi in presentia monachorum , assistentibus Milone comite de Barro et Walterio de Montiniaco et Rainardo de Monte Barri , confirmaverunt et laudaverunt donum et elemosinam quam fecerant de Artunnaco Deo et Sancte Marie Molismensi et monachis ibidem Deo servientibus antecessores eorum : Nivilo scilicet pater eorum qui factus fuerat monacus ecclesie Molismensis , qui quartam partem de Artunnaco Sancte dederat Marie Molismensi ; et medietatem ejusdem potestatis , quam Theobaudus Rufus eorum consanguineus prefate dederat ecclesie ; quartam etiam partem quam dedit prefatus Gosbertus ejusdem potestatis , sicut sibi reliquerat in hereditate patruus suus Guido de Merlenniaco .


Adstante igitur et hoc idem confirmante Sibilla uxore sepedicti Gosberti , tam ipsa , quam hii quos prediximus , dederunt et concesserunt Deo et Sancte Marie et abbati Widoni et monachis Molismensibus , et nunc et in perpetuum , pro animabus suis et pro animabus antecessorum suorum , Nivilonis videlicet , Theobaudi et Guidonis aliorumque omnium , villam Artunnacum cum omnibus appendiciis et usuariis suis tam in servis quam in ancillis , pratis et campis , pascuis , saltibus et planis , montibus et vallibus , fluminibus aquarumque decursibus , venationibus et omnibus aliis consuetudinibus que ad Artunnacum pertinent vel pertinuerunt , ut habeant hec monachi Molismenses in omni potestate et libertate sine calumpnia et impedimento alicujus usque in sempiternum .


Testes sunt ex hoc idonei : Milo comes de Barro , Gauterius de Montiniaco , Rainardus de Monte Barro , Ricardus et Bartolomeus de Barro , Odo de Buxo , Gauterius de Merlenniaco , Gaufredus de Tornodoro , Ilerannus de Rubeo Monte , Hugo Silvaticus , Bruno de Rubeo Monte , Pontius de Argentolio , Olricus Malecustoditus ; et de familia monachorum , Marinus major , Walannus , Johannes , Bonellus , Ingelbertus , et multi alii .


Quapropter ego Guilelmus comes Nivernensis , filius comitis Rainaldi , anime mee sollicitudinem gerens et de perpetratis peccatis futurum Dei judicium pertimescens , obtemperans etiam apostolicis decretis quibus precipitur ne laicus aliquis aliquid ecclesiasticum possideat , volens quoque honorare et amplificare ecclesiam Molismensem , in honore beate Dei genitricis Marie nostris temporibus juxta sanctorum Patrum exempla in vera religione fundatam , laude et assensu karissime conjugis mee trado et concedo eidem ecclesie , donno Widoni scilicet secundo ejusdem loci abbati et omnibus successoribus ejus , ecclesiam Sancti Aniani Tornodorensis oppidi cum adjacentibus capellis et omnibus appendiciis suis , laudante , immo vero hoc ipsum , ut facerem , rogante donno Roberto Lingonensi episcopo , presente etiam domno Ricardo Albanensi episcopo , tunc autem Romane ecclesie legato , qui et hoc se confessus est audisse quod predictus Linguonensis episcopus huic nostro voto assensum prebuerit .


Quod quidem donum jam antecessores mei fecerant , sed ego modo perfectius rem omnino perficio et mea auctoritate confirmo tam pro mea anima , quam etiam pro patris mei Rainaldi et matris mee Agnetis et avunculorum meorum Guilelmi comitis et episcopi Roberti , avi quoque mei Wuilelmi comitis animabus , quatinus beata Dei genitrix sit pro omnibus apud Filium suum pia interventrix .


Hanc ergo nostram concessionem litterali memorie tradi precepimus , ut rata et inviolabilis in perpetuum maneat ad usus fratrum in predicta Molismensi ecclesia Deo et beate Marie famulantium , nostroque signo et baronum nostrorum testimoniis confirmamus .


Willelmi comitis .


Argalo de Silleniaco .


Iterius de Merlennaco .


Walterius Fortis .


Ricardus de Moncellis .


Birruerus de Nivernis .


Guillelmus de Montenesio .


Wido Bisontius .


Memorie futurorum commendetur quod donnus Waudricus de Tollion , qua die a Molismensibus monachis filii sui Lamberti monachationem impetravit , eidem ecclesie Molismensi dedit ecclesiam de Crais , parrochiam , presbiteratum et capellam de castro , et medietatem decime quam in sua tenebat dominicatura ; necnon et reliquam partem quam tenebant in vita sua de presbiteratu due moniales ejus filie , post obitum earum concessit Molismensi monasterio .


Atrium supradicte ville sic libere dedit , ut etiam infracturam vel violentiam factam in atrio , si monachus Molismensis per se emendare nequiret , ipse aut heres suus vice monachi justiciam faceret , monachus wadem forisfacti susciperet , ipso sine parte emendationis manente .


Dedit etiam monachis capitalem censum in hominibus sancti Germani , et terram ipsius sancti sic tenendam concessit , ut quilibet hanc excoleret , monachis Molismi tercias redderet .


Testes sunt horum : Guido de Tullione , Rainaudus Pullus sororius ejus , Rainardus ad Barbam et Galo de Alingis ; Robertus major et Benedictus et Bernuinus filius ejus , et Walterius Tirellus .


Post mortem vero donni Guaudrici Gauterius , major natu filius ejus , dedit prefate sepius ecclesie , pro vestitura fratris sui Lamberti , Robertum servum suum de Segni , et pro matre sua , quam in prebenda et societate Molismensi posuit , tradidit silvam Castellum vocatam , in qua Martinus heremita morabatur , Constanciumque et Thescelinum cum sorore sua .


Et quia idem monachus , sicut postea fuit , fieri cupiebat , dedit pro se agrum Randuini et dimidium molendinum et Walterium Tirel cum omni domo sua ; et quartam partem in foreste Masignei , quam Hugo de Montiniaco et socii ejus dederant Molismensi cenobio , quia de se movebatur , monachis confirmavit .


Corvatam etiam suam , que est juxta viam que ducit de Crais ad chiminum Remigii , quia jam eis vendiderat , confirmavit , molendinumque de castro Tullionis , quod ab ipso Gauterio monachi emerant .


Horum testes sunt : Ranardus ad Barbam , Ranardus Pullus , Gosbertus de Fraxino , Benedictus cum filio .


Volumus itaque omnibus Molismensis ecclesie filiis tam presentibus quam futuris hujus scedule testimonio notificare quod Ricardus de Merlenniaco , donni Theobaudi Rufi filius , Autissiodero moriens , dimissis aliis omnibus ecclesiis , corpus suum Molismo sepeliendum juxta patris sui corpus cum magna cordis devotione deferri precepit .


Ipse vero Richardus adhuc vivens ecclesie Molismensi , ubi , sicut jam supradictum est , locum sepulture sibi elegit , et fratribus in eadem ecclesia Deo servientibus quicquid Ciriliaco et in confinio ejus habebat in servis et in ancillis , in pheodo et in alodio , in plana terra et in silvis , in justiciis et in redditibus cunctis , eodem modo quo ipse et pater suus totum tenuerant , libere possidendum donavit .


Hugo quoque , ejusdem Richardi frater germanus major natu , defuncti fratris corpus juxta peticionem et desiderium ipsius Molismo deferri fecit et , antequam sepeliretur , presentibus fratribus in capitulum , sicut frater donum dederat , per martyrologium libentissime donavit et , pro investitura doni , servos qui presentes aderant , fratri Girberto priori per manus reddidit .


Postmodum vero donum quod frater suus Richardus fecerat et ipse in capitulo generaliter confirmaverat , super altare Beate Marie multum devote obtulit , Milone Barri consule et Milone de Monte Barro et Valdrico de Tollione et Milone constabulario testantibus .


Fuerunt quoque alii testes : de Autissiodoro , Hubaudus Serpentinus et Rodulfus , canonici ; Hugo , Richardus , Atho filius Herberti Diaboli , Hursus , milites de Lucenniaco ; Rainaldus filius Gisleberti de Grisiniaco ; Paganus et Girardus et Siguinus , filii Hugonis de Grisiniaco ; Winebaudus , et Gosbertus filius Rodulfi de Elisia ; de Molismo Gotefridus miles , Hugo major , Wilermus de Masiaco .


Postmodum vero Wido canonicus et decanus ecclesie Sancti Stephani Crisopolitane urbis , frater germanus predicti defuncti , scilicet Ricardi , veniens Molismum fratrum societatem expetivit et accepit et , quicquid pater suus Theobaudus de Merlenniaco et frater suus Ricardus Molismensi ecclesie donaverant , libentissime laudavit et confirmavit in capitulo , presente et testante Besontii cantore Bernardo , quem secum adduxerat , et societatem , propter quam venerant , acceperat cum ipso .


Similiter quoque Bocardus , predictorum Ricardi et Hugonis et Widonis frater , postea Molismum veniens , quicquid fratres sui Molismensi ecclesie donaverant , bono animo laudavit et firmiter concessit teste Roberto .


Successorum nostrorum noticie hujus cartule testimonio curavimus insinuare quod domina Beatrix , uxor domini Widonis de Wannulriaco , quando Molismum venit ad exequias fratris sui , videlicet donni Roberti Linguonensis episcopi , qui apud Castellionem egrotus , postquam a donno Widone Molismensi abbate sancti Benedicti habitum accepit , ibidem defunctus ac Molismum delatus ac sepultus fuit , tunc scilicet expleto sepulture officio , donno abbate Widone fratribusque sedentibus in capitulo , predicta Beatrix cum suis adfuit et ibidem Molismensi ecclesie pro salute anime sue et pro anima fratris sui et pro animabus antecessorum suorum duas ecclesias multum devote donavit , scilicet ecclesiam Sancti Marcelli de Monte Lasconis et ecclesiam Sancti Desiderii de Monte Leulfi , quas de patrimonio suo libere habebat , laudante Hugone Burgundie , pontificis ejusdemque Beatricis nepote .


Donnus [ ] Linguonensis ecclesie electus et donnus Wilencus decanus , et Ayrardus archidiaconus , in cujus archidiaconatu predicte ecclesie sunt , laudaverunt hoc donum .


Omnibus Molismensis ecclesie fidelibus certum esse volumus quod quidam Tornodorensis presbiter , Arembertus nomine , in vigilia Assumptionis sancte Marie presentavit se ipsum Molismensi capitulo , et a donno Hilberto priore et a ceteris fratribus societatem ejusdem ecclesie suppliciter expetens sue peticionis effectum impetravit .


Postquam predictus prior expetita societate et participatione omnium beneficiorum predicte ecclesie , laudantibus fratribus , per librum illum investivit , deinde se ipsum , et quicquid apud Tornodorum habebat , scilicet domum suam et totum censum suum et vineas suas , et quicquid deinceps edificare vel adquirere posset , totum Molismensi ecclesie libere donavit tali scilicet conventione , quod si monachus fieri vellet , in eadem ecclesia religionis habitum acciperet .


Si vero noluerit monacus effici , non tamen minus propter hoc omnia sua , sicut jam prediximus , Molismenses habebunt monachi , nisi solummodo edificia illa que apud Molummas habebat , que antea donaverat monachis ipsius loci .


Karolus divina propiciante clemencia rex Francorum .


Noverit igitur omnium sanctae Dei aecclesiae fidelium nostrorumque , presencium scilicet ac futurorum , sollercia , quemadmodum imitantes exempla priorum praedecessorum nostrorum regum Deum timencium atque colencium , ducti etiam nos religione et succensi igne divini amoris , statuimus aedificare aecclesiam in Atiniaco palatio in honore sanctae Walburgis Xpisti virginis , quam pro tutamento tocius regni ex partibus orientalium sagaci industria afferre voluimus .


Ubi , ob predecessorum successorumque nostrorum nostraeque regiae majestatis salutem regnique stabilitatem , condonamus ex nostro proprio jure in praefato fisco , ad luminaria ipsius praedicti loci , servos his nominibus , Adalricum , et Gerlaium et illius feminam Warentrudim ; et mansum unum cum omni integritate in eodem fisco cum mancipiis utriusque sexus ibi residentibus his vocatis nominibus , Fredano et uxor ejus Godoara , cum infantibus eorum , Gerulfo et ipsius femina Godenia cum eorum infantibus , Constabulo etiam et Gislulfo et Roslindae ; et quatuor bunuaria in villa Corniaco ; et in ipso manso predicto cambam unam .


Et in usibus inibi deserviencium mansos quatuor : vestitos duos , unum in villa Diunna , cum mancipiis his nominibus , Martino et sorore ejus Eva , Fulcuino et Andreia sorore ejus , et Adalgardam uxorem illius cum infantibus eorum , et feminam quandam Ohaidim cum filiis suis Ollanno et Hildeberto et Abraham ; mansum quoque alium in villa Colunnia cum mancipiis his nominibus , Grimaldo et ejus uxorem Empergia cum eorum infantibus , Hunmerado cum femina ejus Tetsinde et eorum infantibus et Ermuinde femina ; in ipsa denique villa quartam partem mansi cum fornu quam ipse tenet ; duos etiam mansos absos , unum in Madriaco , alterum in Martiania ; et in Vetuero mansum dimidium et foraticum de camba una , Gislulfum quoque cum alode suo ad quatuor denarios solventem , et mancipia ista , Vigero et uxorem ejus Gerildim cum eorum infantibus , Aviconem quoque ac conjugem ejus Teudam cum infantibus et dimidio manso in villa Medrech , quam ipsi tenent ; mancipium vero unum nomine Erfridum ad quatuor tantum denarios persolvendum , Salaconem scilicet , et Embergiam ejus uxorem ; culturam quoque ante portam superiorem nostri videlicet palacii , ut eam partim ac vicissim ad domos ortosve seu tabernas construendas , prout dignum eis visum extiterit singulatim et canonice dividant , et quod reliquum est , ad commune ejusdem loci arbitrii deveniat .


Corvadam namque ex Diunna ac Vetusvillae , ad nostrae servitutis dominium pertinentem , infra nostrum vero palacium a porta meridiana ingredientibus , ad dexteram usque circa ecclesiam ad claustrum faciendum similiter damus .


Delegamus etiam ibi molendinum unum super ripam fluvioli Feviae medium , nonam similiter indominicatam de supradicto fisco .


Signum Karoli ( Monogramme ) regis gloriosissimi .


Gauzlinus regiae dignitatis notarius a vice Herivei archiepiscopi summique cancellarii recognovi ac subscripsi . (


regnante Karolo rege gloriosissimo , redintegrante XVIIII . ,


Actum Attiniaco palatio .


Quoniam labilis est humane mentis intencio et oblivioni multocies obnoxia , quandam largicionem Deo et Sancte Marie Molismensi factam voluimus litterali memorie commendare , ut ad posterorum nostrorum noticiam valeat perdurare , quatinus si quis diabolico instinctu , quod sollempniter actum est , aliqua dolositate voluerit pervertere , his apicibus et subscriptis convictus testibus vires nocendi non habeat , et utilitas ecclesie inviolata permaneat .


Ego igitur Theodericus Dei gracia dux Lotheringie , credens misericordie operibus cuncta peccatorum incendia facile restingui Dominique graciam talibus hostiis benignius promereri posse , cupiens etiam ex iniquo mammona amicos michi in futuro preparare , trado et concedo Sancte Dei genitrici Marie et fratribus sibi in cenobio Molismensi servientibus ecclesiam que est coram Nanciaco castro meo , cum omnibus appendiciis suis , quam de meis redditibus ad utilitatem et proficuum predicte ecclesie Molismensis edificare disposui , tam pro salute corporis et anime mee et uxoris et filiorum meorum quam etiam pro remedio patris et matris et omnium parentum meorum , laudante uxore mea et omnibus liberis meis , concedente etiam donno Pibone episcopo Tullensi , cujus concessionis evidentissima constant indicia , quod sua gracia , meis imploratus precibus , altaria ejusdem ecclesie cum cimiterio consecravit presente donno Stephano Tullensi archidiacono .


Hanc traditionem sive concessionem tempore donni Roberti primi Molismensis abbatis primo feci , et iterum tempore donni Widonis abbatis secundi renovans confirmavi et subscriptis testibus atque fidelibus tradidi roborandam .


ducis Theoderici .


Theoderici advocati .


Wildrici fratris ejus .


Notificamus futuris et presentibus universis sancte ecclesie fidelibus quod quidam miles nomine Rogerius de Leesmo dedit Deo et Sancte Marie Molismensi omnem hereditatem suam de Leesmo et eam que pertinet ad Leesmum , ubicumque manet , in terris , in servis et ancillis , in silvis , in pratis .


Ipse vero Rogerius , eo tempore quo hec facta sunt , habebat unam filiam , quam in custodiam Sancte Marie et monachorum posuit : cui dimisit in vita sua mansum Lamberti et mansum juxta puteum Alerici tali conventione , ut post mortem filie in jus ecclesie Beate Marie redeant ; desupra autem dicta donatione dedit prenominatus miles ad presens in vestituram unam feminam nomine Hersennem .


Actum est hoc apud Leesmum in presentia domni Roberti abbatis , tempore prioris Walterii , tali pacto ut , si prefatus miles ad ordinem nostrum venire voluerit , gratis pro hoc beneficio a nobis recipiatur .


Quamdiu vero in seculari habitu manserit et in curiam Beate Marie manere voluerit , de communitate ecclesie nostre victum cotidianum consequatur .


Hujus rei testes sunt : Harenbertus heremita , Haimericus presbiter , Durannus , Constantius major , Fulbertus de Montelon , Teobaldus Rex , Robertus servus Sancte Marie , Tescelinus de Montelon et alius Tescelinus , Constantius de Montelon , Wido puer .


Omnibus notum sit fidelibus quod Theobaudus de Clariaco et Iterius frater ejus quendam suum militem , nomine Letherium , paupertate pressum , commendaverunt Hugoni de Montiniaco qui tunc Molismense sub monachili scema inhabitabat cenobium , hac scilicet ratione ut benefaceret ei de bonis ecclesie , quibus indigebat ; ipse vero Lethericus pro sua suorumque antecessorum salute Molismensi cuncta que possidebat , daret ecclesie .


His Lethericus libenter annuens Beate Marie Molismensi totum dedit alodium suum , ubicumque erat , et terram apud Artunacum quandam que vocatur terra Sancti Dionisii , laude Engelberti de Artunnaco qui hanc in wademonio ab eodem Letherico susceperat .


Dedit etiam que apud Trecheium tenebat in decima et in foreste , et cuncta sua in quibuscumque locis erant , laude Pagani fratris sui et laude eorum de quorum casamento tenebat , Widonis scilicet de Tullione atque Hugonis de Montiniaco .


Testes sunt horum : memorati fratres Theobaudus et Letherius , Olricus Querela , Engelbertus de Artunnaco , Hugo de Esmercio , Ailuinus Pes Latronis , Wido de Trecheio .


Milo namque comes Barri super Sequanam Sancte Marie Molismi , fratribusque ibi commanentibus , pro peccatorum suorum remissione dedit , sive viveret sive moreretur ( sic ) , quicquid in proprio dominicatu suo possidebat apud villam que Capella vocatur , et apud aliam villam que Elmertium dicitur , tam in servis quam in ancillis , ubicumque sint , et tam in pratis quam in agris et in silvis et in justiciis , et Amalricum fratrem Johannis cum familia ejus , et Raimbaldum cum infantibus suis , quantum ad se pertinet .


Et huic dono adjecit omnes consuetudines quas in terra Sancti Mammetis Lingonice civitatis sumebat , que circa Molismum et circa Vertellum adjacet .


Predictus autem comes adhuc elemosinam suam augere desiderans prenominato monasteriali cenobio dedit quicquid consuetudinis in ecclesia ville que Soia dicitur , capiebat , id est justiciam et censum archarum et clibanum ejusdem ville post excessum domni Burcardi clerici .


Et ut hoc donum stabile et inrevocabili retractatione firmum permaneat , concessores fuerunt Matildis uxor ejus , Airardus comes frater ejus , Mantia amborum soror .


Testes autem sunt hii ( sic ) : Olricus vicecomes , Gaufredus nepos ejus , Ricardus , Rainerius Reversatus , Humbertus , Raingerius , Bartholomeus , Walannus , Amalricus de Capella , Elbertus major , Warnerius , Wilelmus .


Notum sit omnibus quod Letericus de Villione , bono ductus spiritu , in senectute sua dedit ecclesie Molismensi suam partem decime de Trecheio laude et concessu donni Guidonis de Tullione , de quo hanc tenebat .


Dedit etiam apud Artunnacum terram quam Ingelbertus de Artunnaco in wademonio ab eo acceperat , et hec omnia laude et assensu fratris sui Pagani et nepotis sui Bovonis nomine , cui hoc concesserat , si sine herede moreretur .


Factum est hoc donum per manus donni Hugonis de Montiniaco qui monachus erat Molismensis ecclesie , qui etiam ex parte Molismensium hunc ipsum Lethericum in prebenda ecclesie , quamdiu viveret , recepit et ipsum Bovonem adholescentulum secum habuit usque ad mortem .


Testes sunt horum : Theobaudus de Clariaco et Iterius frater ejus , quorum consilio hoc fecit Lethericus quorumque precibus , sicut diximus , in prebenda receptus est ; Olricus Querela et Hugo de Molummis , Hugo de Esmiers et Alluinus frater ejus .


Notum sit cunctis sancte ecclesie filiis quod ego Etho rogatu et precibus fratris mei Hathonis , Molismensis ecclesie monachi , concedo Deo et Sancte Marie Sanctoque Aniano Tornodorensi ecclesiam de Atheias , id est quod ad presbiteratum pertinet , et medietatem decime ad usus et utilitatem monachorum predicto sancto confessori famulantium , laudante et hoc ipsum , ut facerem , rogante domino meo Guillelmo comite Tornodorensi , a quo hoc beneficium tenebam , concedente etiam Waldrico fratre meo .


Hujus concessionis testes idoneos adhibeo et eorum nomina huic cartule inserere ad memoriam futurorum jubeo : in primis ipse dominus meus Guillelmus comes ; Guinebaudus de Rubeo Monte , Hugo de Joviniaco .


Omnibus sancte Molismensis ecclesie filiis tam presentibus quam futuris notum fieri volumus quod donnus Robertus de Riceiaco donavit predicte ecclesie ( et fratribus ) in eadem Deo servientibus , pro anima uxoris sue Agne , eodem die quo honorifice a fratribus suscepta et sepulta fuit , convocatis post tumulationem corporis generaliter pluribus in capitulo Barri et Cacenniaci aliorumque locorum militibus , hoc quod in decima ville Essoiaci habebat , scilicet terciam partem ejusdem decime quam a donno Milone Barri consule pro septem libris denariorum in pheodo tenebat .


Donavit quoque mansum unum apud Velonissam , et Dodam ancillam suam cum infantibus suis , scilicet conjugem Theodorici qui eumdem mansum tenet .


Quartam partem terre de Moris in pratis , in silvis et in agricultura , et ubicumque sita sit , similiter ibi donavit , laudante donno Ansirico de Chacenniaco a quo tenebat illam in pheodo , et ancillam unam apud Busseriacum , que vocatur Aremburgis , quam habebat ex parte sue uxoris .


Postquam hec omnia que supradiximus , predictus Robertus denominavit atque donavit fratribus in capitulo , monente donno Girbaudo priore , per librum unum obtulit donum super altare beate Marie .


Testes : Guillelmus Decanus , Haymo de Brié filiique ejus Hugo et Gunterius , Bartholomeus de Barro , Petrus de Brié et filii ejus , Ricardus de Barro , Godefridus de Molismo .


Fixum atque in perpetuo ratum cuncti sancte ecclesie filii presentes et successuri teneant quod Bernardus de Monte Barro pro anima Andree filii sui dedit Deo et Sancte Marie et ecclesie Molismensi ecclesiam et atrium totum de Monticulo , qui nunc mutato nomine Villa Dei dicitur , et omnem terram quam ibidem in suo dominicatu propriam tenebat , presbiteratum quoque Sancti Germani et omnem terram ad ecclesiam pertinentem , duos etiam servos , id est [ ] et duos jornales in Lannis , et decimam de Condis .


Item dimidium herbannum de Maiserias dedit nobis , nam aliam medietatem habebamus .


Concessit et hoc ut , si quis de suis casatis aliquid de suo casamento tam in terra quam in hominibus eidem loco concedere vel dare voluerit , hoc ut fiat , libentissime annuit et laudavit .


Hujus donationis et concessionis sunt testes isti : Hugo de Malliaco , Rollandus de Rupe , Godefridus filius Gersendis , Garinus de Poilleo , Odo Raphel , Lambertus prepositus et Richerius .


De terra autem Sancti Nazarii , que obedientie subdita est elemosinarii , hoc sciendum quia donnus Rainardus de Glana concessit eam Sancte Marie ad elemosinam pauperum rogatu donni Hugonis , qui tunc elemosinarius erat , ita tamen si sui casati qui eam tenebant , concederent .


Quod et ipsi fecerunt , Giraldus scilicet de Rubro Monte et Pontius : unde et predictus Hugo unicuique eorum triginta solidos pro karitate dedit .


Huic concessioni interfuerunt testes isti : ex parte Rainardi , Rainerius de Castellione , Wido de Argentolio et Rainaldus cognatus ejus ; ex parte Giraldi et Pontii , Bernardus filius Roscelini et Rainaldus filius ejus , Pontius filius Osmundi , Wido et Rainaldus Salvaticus .


Similiter concessit suam partem etiam Theodericus Infernus , accipiens et ipse viginti solidos a donno Hugone .


Testes sunt ex hoc : Gislebertus de Frasneoio , Hilerannus filius Odonis Pagani , Hugo de Aseio et frater ejus .


Item Rainaldus filius Gualonis non minus suam partem laudavit .


Olricus autem vicecomes , qui eandem terram calumpniabatur , similiter eam liberam Sancte Marie pro Dei amore concessit : habuit et ipse viginti solidos inde .


Hujus rei testes sunt : Hubertus de Barro , Richardus frater ejus , Bartolomeus , Ancellus et Wido frater ejus .


Memorie futurorum tradimus quod Waulterius de Hispania accipiens in matrimonio Anjolsendim , filiastram Hugonis Montiniaci , calumpniatus est quod isdem Hugo Molismensi ecclesie apud Trecheium concesserat , dicens ex parte non sua , sed sue esse uxoris .


Quapropter memoratus Hugo jam monachus de bonis ecclesie ei concessit quantum placuit , et laudavit tam Walterius quam Anjolsendis donum quod factum fuerat antea , quod etiam Anjolsendis pridem non maritata laudaverat .


Unde testes sunt : Wido Carduo , Odo de Rubeo Monte , Doo prepositus , Wido filius Giraudi de Trecheio .


Laudavit hoc Gualterius de Montiniaco , et quicquid apud Molismum de suo dederat casamento Walterius de Hispania .


Presentibus et futuris commendamus fidelibus quod Wido Cardo de Montiniaco , primogenitum suum nomine Philippum Molismensi tradens ecclesie ut monachus efficeretur , dedit Deo et Beate Marie partem suam decime quam tenebat apud Chailé , laude et concessu Johannis de Lagniaco de cujus erat feodo .


Concessit etiam de eo quod sibi attinebat apud Trecheium , omnem medietatem ubicumque fuisset , tam in agris , pratis , pascuis quam in nemoribus et planis .


Huic vero dono addidit quicquid apud Claré tenebat ex integro , preter solam aream quam sibi proprie retinuit .


Affuerunt huic dono legitimi testes : Hugo de Pedano , Montiniaci dominus ; Hugo de Montiniaco , Odo de Rubeo Monte , Gibuinus de Bucé .


Quia vero hujus devotissimi viri , memorati scilicet Widonis , largicione apud Trecheium jam non modice creverat Molismensis ecclesia , residuas partes terre illius , que adhuc in plurimorum manus versabantur , donnus Heldinus avunculus Manasse de Jassia ab ipsis requisivit heredibus : erat enim jam Molismensium monachus , et ad profectus ecclesie augendos apud Chailé constitutus .


Laudavit igitur , memorato petente Heldino , Hugo de Montiniaco Molismensibus quicquid tenebat in Trecheio , concedente uxore sua Emelina , et Anjolsendi que non Hugonis sed Emeline fuerat filia .


Actum est hoc fautore Hugone Montiniaci domino , teste memorato Widone , Gauterio Apto , Olrico Querela , Dodone preposito .


Dedit preterea partem suam Molismo Odo Caper de Merlenniaco , accipiens de bonis ecclesie , laudante uxore sua , filia Hugonis Merelli , nichil sibi ultra apud Trecheium retentans , his testibus existentibus : Hugone de Montiniaco , Odone de Folvio , Bovone de Merlenniaco .


Partem vero suam ipsius terre Molismensibus concesserunt Robertus de Trecheio et Odo filius ejus , testantibus Hugone de Montiniaco , Widone qui Cardo dicitur , Giraudo de Trecheio .


Concessit preterea Odo de Rubeo Monte quicquid apud Trecheum tenebat , Deo et Beate Marie Molismensi , laude donni Heldini de quo tenebat , generoque suo laudante Achardo de Piscé cum Pagana uxore sua .


Hugo vero de Montiniaco et Guido Cardo testes sunt horum et Giraudus de Trecheio tresque filii ejus .


Sciendum vero est quod Gauterius Montiniaci dominus , honoris castri successor effectus , laudavit et concessit pro anima patris sui quicquid de suo alodio , quod erat apud Chailé , datum Molismo fuerat et quicquid de suo casamento apud Trecheium .


Wido igitur de Tullione concessit Molismo partem suam de Trechei decima , laudante Herveio de Lanniaco de quo tenebat , teste Johanne de Lanniaco , Odone de Forvio , Milone presbitero , Guilelmo de Forvio filio Odonis , Johanne preposito .


Quod multo post calumpniatus est Odo filius Hermensennis , quoniam neptam Guidonis de Tullione acceperat in uxorem ; sed habito inde judicio apud Fontanas Molismensibus , sicut tenuerant , tenere decreverunt qui advenerant ex utraque parte , teste Gualterio Montiniaci domino , Gaufredo filio Otranni , Theoderico Warrello , Bosone de Molummis , Godefrido de Molismo , Ansello filio Fromundi , Lamberto de Praalain , Iterio Carduo , Guilelmo Decano , Widonis Rufi filio Wiardo .


Manifestum fiat pacem querentibus quod Guauterius de Hispania , cum in matrimonio jungeretur Anjolsendi filiastre Hugonis Montiniaci , calumpniabatur Molismensibus partem quandam terre Trechei , que , dudum ab ipso Hugone laude Anjolsendis data , scripto firmata Molismo fuerat , dicens nequaquam pertinere Hugoni donum illud quod sue uxoris jus esset .


Quapropter de bonis ecclesie quantum placuit ab ipso Hugone receptis , laudaverunt donum non solum Gauterius sed et Anjolsendis que , antequam fuisset maritata , ut prediximus , hoc idem concesserat .


Hujus laudis et confirmationis testes fuerunt : Wido Cardo , Odo de Rubeo Monte , Theodericus Decanus , Dodo prepositus , Wido de Trecheo .


Universis fidelibus litterali inditio annotari que elemosinatim vel emptione aliqua Dei traduntur ecclesiis a secularibus , convenit , ut si aliquando mendacii compositor tanti muneris largitatibus obesse voluerit , veritatis compositionem scripto ad medium deducto , ut decet , confutetur .


Quapropter nos Molismenses , ut falsitatis insidias evadamus , cunctis Deum timentibus innotescimus quod Gislebertus de Frasneo nepotesque sui dederunt Deo et Sancte Marie Molismensi quicquid possessionis proprie habere videbantur in Villare et Marcennaco et Chaunnaco ; Gislam quoque , et filios ipsius , apud [ ] commorantem .


Testes sunt horum : Milo de Monte Barro , et Petrus miles ejus filius Rainerii , et Godefridus Molismensis .


De mancipiis vero nostris affuerunt : Marinus de Lanea et Guilelmus de Maisé , Bonellus quoque et Henricus de Chaunnaco .


Quia vero hoc donum in potestate cellerii commissum est , idem scilicet Rubeum Montem expetens coram militibus ville illius confirmari voluit : quod et libenter tam Gislebertus quam memorati nepotes confirmatum sanxerunt .


Testes existunt hujus rei : Odo vicecomes , et uterque Rainaudus , filius Hilduis et filius Joceranni ; Wido de Porta , Hosmundus et Hunbaudus frater ejus et Hugo de Aiseio .


Adjunctum est etiam in memoria beneficii collati ut , congruentibus horis venientes , tam avunculus quam nepotes Molismo karitative suscipiantur , et que necessaria corporum sustentacioni fuerint , amministrentur .


Quapropter dignum ducimus fidelium commendari memorie quod Gauterius miles , cum monachus apud Molismum efficeretur , dedit Deo et Sancte matri Marie Molismensi ecclesiam de Sistiniaco totam , sicut ipse eam tenebat , id est presbiteratum et queque pertinent ad altare ; medietatem etiam decime ejusdem ville dedit cum laude Odonis filii Rocelini de quo eam tenebat , et favente uxore ejus Hermensenne .


Notandum vero quod isdem Odo non solum laudavit donum istud , sed etiam confirmavit , laude Anserici de Isla de quo tenebat .


Cum autem temporis spacium aliquantum transisset , memoratusque Odo monachus Molismensis effici vellet , quod dederat apud Curterron et Lingiacum antea Molismensi cenobio et ipsam partem decime jamdictam memorie reduxit , eaque omnia Molismensibus denuo confirmavit , laude filiorum suorum Hugonis et Odonis .


Quod tunc iterum uxor ejus , Hermensennis scilicet , laudavit .


Post aliquos denique annos Hugo sepedicti Odonis filius , cum Jherosolimitanus effici vellet , de suo reditu incertus existeret , alteram medietatem decime Sistiniaci , de qua sermo notatur , prece avunculorum suorum , Hugonis videlicet et Gaufredi , Molismensi dedit ecclesie per manum Constancie comitisse filie regis Francorum et per manum Gaufredi filii Otranni , laude matris sue fratrisque sui Odonis .


Testes sunt inde : Wauterius de Montiniaco , Walterius de Hispania , Wido Cardus , Lambertus de Praalaym , Gunbertus de Montiniaco et Teodericus et Falco .


Hoc deinde dominus Milo de Cacennaco , de cujus erat casamento , laudavit prece fratrum Molismensium laudante filio suo Hugone , sub testimonio horum qui hic annotantur : Rainerii scilicet Reversati , Petri de Brié et Haymonis fratris ejus , Nargoudi de Tenilleio , Burdini qui Bruslanbordam dicitur .


Laudem igitur ipsius decime quam iste Hugo dederat , Odo denuo frater ejus sic ante Richerium camerarium et Rodulfum priorem apud Montiniacum coram idoneis testibus confirmavit , ut in vita sua sextam partem haberet et post ejus mortem Molismensi ecclesie permaneret .


Gauterius inde est testis , Montiniaci dominus ; Bovo de Ascenseriis , Clarembaudus vicecomes de Capis , Bovo de Molummis , Lambertus de Praalaym , Iterius Carduo , Godefridus de Molismo , Guillelmus Decanus .


Omnibus sancte ecclesie fidelibus hujus cartule testimonio notificare volumus quod domnus Milo constabularius , castri Sarmasie dominus , tempore Widonis abbatis calumpniatus fuit Molismensi ecclesie alodium Colanni , dicens sibi provenire illud alodium hereditario jure ex parte sue uxoris , quod ipsius ecclesie fratres liberum atque solutum tenuerant amplius quam triginta annis .


Cumque accepta die tam domnus abbas quam ipse Milo de eadem calumpnia placitaturi apud Castellionem convenissent , volente Deo facta est ibidem concordia per manum donni Joceranni Lingonensis episcopi et per manum donni Hugonis ducis et per manum donni Milonis consulis Barri ; ibidemque predictus Milo interventu supradictorum principum aliorumque procerum ejusdem castri remisit omnem calumpniam ecclesie Molismensi .


Et ut deinceps penitus tolleretur omnis occasio calumpnie , domnus abbas Guido et alii fratres dederunt illi centum solidos de bonis ecclesie , et uxori ejus decem solidos dederunt ad emendum anulum aureum pro laude ipsius concordie .


Rainerius dapifer , Evrardus de Buisso , Godefridus de Molismo , Bartholomeus de Barro , Tecelinus de Polesiaco sunt testes conventionis istius .


Remissionem igitur calumpnie Colanni quam donnus Milo fecerat apud Castellionem in presentia supradictorum testium ecclesie Molismensi et donno Guidoni abbati , laudaverunt et confirmaverunt postea apud Sarmasiam , scilicet in aula castelli , mater uxoris ejus nomine Adelina et domina Margareta uxor ejus , de quarum patrimonio alodium sibi provenerat , et filia ejus Helisabeth .


Testes ejusdem laudis : Gislebertus de Grisiniaco , Guillelmus Mala Pars , Hugo Esperons et filius ejus Pontius , et Gislerius prepositus ; Henricus et Pontius , clientes ; Xpistianus de Colanno .


Quoniam litterarum testimonium fidele est multumque extendens in posterum , ideo donum quoddam Sancte Marie totique Molismensi conventui factum , harum testimonio litterarum decrevimus confirmandum .


Hoc igitur scripto omnibus manifestandum censuimus quia Hugo de Vendoperio pro anima sua et pro animabus omnium parentum suorum dedit Sancte Marie et fratribus in loco Molismensi Deo servientibus , tam futuris quam presentibus , presbiteratum ecclesie Fulcheriensis sine ulla sui vel alicujus heredum suorum participatione .


Hec igitur facta largitio est sine ulla conventione , nisi pro peccatorum suorum et omnium parentum suorum remissione , quia insuper concessit ut quicumque , terras sive quodlibet aliud beneficium ab eo tenens in ipsa villa et in locis adjacentibus , monachis Molismensibus illud dare vellet , sine sui licentia ei dare illisque accipere liceret .


Laudavit etiam hoc uxor ejusdem Hugonis et filius ejus Gaufredus .


Testes sunt Odelardus et Widricus , Galo et Warnerius , Evrardus et Herbertus et multi alii .


Notum sit omnibus tam futuris quam presentibus quoniam ego Stephanus Heduorum humilis episcopus casamentum Tullionis castri in pace tenens , quod emeram et erat ecclesie Sancti Nazarii , adierunt me fratres ecclesie Molismi , scilicet abbas Wido et alii cum eo , petentes ut concederem ea que antecessores castri Tullionis beneficia ecclesie Molismensi pro remedio animarum suarum prius concessissent , ecclesiam scilicet de Cras et presbiteratum et cetera que in illius ecclesie Molismensis cartis continentur .


Visum est autem nobis peticioni eorum annuere , et concessimus eis in capitulo Sancti Nazarii ipso die sollempnitatis ejusdem martyris que prius ibidem tenuerant , et cuncta que prius monachis Molismensibus data fuerant .


Insuper et ecclesiam de Frolex , quam diu tenuerant , eis in eodem laudavimus capitulo , his ejusdem ecclesie canonicis videntibus et laudantibus : Sewino decano , Gauterio de Glana archidiacono , Hubaudo archidiacono , Anserico preside , Gisleberto magistro , Lamberto dapifero , Hugone de Glana , et aliis quamplurimis , retento jure Heduensis ecclesie .


Memorie fidelium tam futurorum quam presentium propriis his litteris commendamus concordiam que facta est inter donnum Widonem Molismensem abbatem et Ysenbardum de Barro Ducis , atque generum ejus Robertum , qui Molismensi antea adversabatur ecclesie propter quedam dona Guarini de Moncione castro , facta de Buto et de Alba ab eodem Garino Molismensi cenobio .


Dum enim sospes adviveret , memoratus Garinus dedit Sancte Dei genitrici Marie Molismensi ecclesiam de Buto et decimam , et apud Albam curtem suam et brolium .


Postea vero vulneratus isdem Garinus utpote ad mortem pro anima sua totum denuo dedit alodium suum Molismensi cenobio .


Quod postea eo mortuo Ysenbardus , sororis sue maritus , calumpniatus est , et proinde Molismenses monachos qui apud Albam constituti erant , injuriose tractabat .


Quapropter donnus Guido Molismensis ecclesie abbas , concordiam cum Ysenbardo , generoque suo Roberto , qui ex hoc etiam Ysenbardo deterior habebatur , facere volens , Montionem castrum cum aliquibus de suis peciit , ibique Ysenbardus cum genero suo predicto affuit , recognovitque ac laudavit priora dona Garini .


Concordia vero pacis inter se statuerunt ut totum quod supererat alodium per medium partiretur , terraque censualis qualiscunque Sancti Pauli .


Hac ergo concordia facta apud Montionem , ut predictum est , castrum in domo Theoderici de Supincurte , sic uterque alter alterius renuntiavit , ut de cetero quisque eorum , parte sua servata , pace et concordia firmissima teneretur .


Cui diffinitioni testes affuerunt idonei : Albertus , Theodericus filius Rotfridi , Garnerius filius Rainaldi advocati , Thetbertus , Theodericus de Supincurte , Raimundus nepos supradicti Rainaudi .


Deinde Albam donnus abbas Guido , Ysenbardusque et Robertus cum suis petentes partiti sunt tam servos quam ancillas per medium nominatim , terram etiam que hujus erat communitatis .


De servis igitur atque ancillis hos et has monachorum porcio continet : Fredericum , Wuinum , Guecelinum , Girardum , Ratrisildum , Fredericum , Mainerium , Othonellum , Gauterium , Guillelmum , Lambertum , Johannem , Ecilinum filium Otberti , Hugonem , Garnerium , Becilinum , Asenfridum ; mulierum : Richoldim , Enguiciam , Rocelinam , Beatricem , Lecelinam , Aremburgem , Mariam , Belliciam , Inguiciam , Heldem , Fraamburgem , Emmam , Odilam , Dodam , Leuchardim .


Quia vero monachi curtem suam auxerant , et de terra , que modo ad hanc diffinitionem communis ad parciendum adjudicata erat , clausura sue curtis cinxerant et grangiam suam in eadem communitate fecerant , bono spiritu ducti Ysenbardus et Robertus gener suus non solum curtem et grangiam sicuti occupaverant , sed etiam totam usque ad fluviolum terram libere de cetero monachis tenendam concesserunt ; et pro hoc de parte monachorum unum jornalem terre acceperunt .


Hujus concordie et portionis scilicet , que apud Albam facta est , testes sunt : Thebertus de Montione , Johannes de Areio , Tecelinus de Naovant , Anselmus de Chobé , Walterius de Duno .


Notum sit omnibus sancte ecclesie fidelibus quod ego Hugo Musa Avene cognominatus laude et assensu uxoris mee Marie filiarumque mearum , Hodierne scilicet , et Radulfi mariti sui , et Adelidis et Flandine , trado et concedo Deo et Beate Marie et ecclesie Molismi dimidiam terram meam de Goachio , fratrum sub obedentia Molismensis cenobii in ecclesia Sancti Patusii commorantium usibus et utilitati omnimodis profuturam .


Feci autem hoc laudante et concedente donno Ilberto de Claro Monte de cujus casamento predictam terram tenebam , filiis ejus Odone et Philippo hoc ipsum annuentibus .


Testis est ex parte ipsorum Ursus ; ex parte vero mea et ecclesie : Guarnerius vicecomes Belmontensis , Roricus de Lusarchiis , Petrus cognomine Aculeus et Adam frater ejus , Antelmus Baatus , Hermerius et Ernulfus , Odo et Symon filius ejus .


Porro prescriptorum donationis mee sunt : Odo filius Rainardi , Drogo filius Berengarii et Albertus Saliens in Bono .


Ex parte vero monachorum sunt testes : Odo de Verzolo et uxor ejus Regina , et Hugo , Gaufridus , Symon , filii sui ; et Wido et Bauduinus prepositus ; Guilelmus et fratres sui Robertus , Marbo , Vulgis , Rogerius , Tebodus , Guiboudus , Aquinus ; Reginerius pellifex , Odo filius Berengarii et Milo frater ejus , et Guillelmus miles .


Notum sit omnibus sancte Dei ecclesie filiis tam presentibus quam futuris quod quidam miles de Castro Censorii , Wibertus nomine , Molismensi donavit ecclesie et fratribus in eadem Deo servientibus , tempore donni Roberti primi ejusdem ecclesie abbatis , atrium Naintriaci nichil sibi in eo retinens .


Donavit quoque supradicte ecclesie medietatem alodii ejusdem ville , scilicet Naintriaci , in terris , in silvis , in pratis et in villulis ad predictum Naintriacum pertinentibus , Regina uxore sua duobusque filiis suis Acelino et Hugone laudantibus .


Mortuo vero predicto Wiberto Acelinus , major filius ejus , volens ambulare in Jherusalem medietatis alterius medietatem , que videlicet hereditario ad illum jure pertinebat , Regina matre sua et Hugone fratre suo laudantibus , XXti .


libris Molismensibus vendidit monachis .


Post longum autem temporis intervallum Hugo , supradicti Wiberti minor filius , Clamiciaco graviter vulneratus , tempore donni Widonis secundi Molismensis cenobii abbatis , religionis habitum volente Deo a Molismensibus monachis accepit , quibus tunc predicti alodii quartum quadrantem , quem hereditario jure libere possidebat , coram multis testibus donavit .


Post obitum vero Hugonis Acelinus frater ejus cepit fortiter calumpniari monachis alodium quod Hugo frater suus dederat illis : sed frater suus donnus abbas Wido monachique sui nolentes cum ipso inire jurgium , pro pace et pro confirmanda laude doni fratrum , decem libras denariorum donaverunt illi .


Quapropter Acelinus , donum quod Hugo frater suus monachis fecerat de alodio , de servis et ancillis ad ipsum alodium pertinentibus , pro animabus patris sui et matris sue et pro anima fratris et pro sua libentissime concessit ; vendicionem quoque sue quarte partis et omnia dona que pater suus ecclesie Molismensi fecerat , iterum sponte sua confirmavit , nichil sibi omnino retinens in alodio neque in omnibus supradictis .


Hujus concessionis sive donationis in partem Molismensis ecclesie fuerunt testes : donnus Lambertus abbas Pultariensis , Hugo de Merlenniaco , Norgaldus de Monte et frater ejus Haymericus ; famuli quoque supradicti abbatis , Seherius , Theodericus , Willelmus , Petrus .


In parte vero Acelini testes fuerunt Gaufredus de Villare , Wido de Misereio .


Nam , ut verum fatear , non solum nostre religionis , sed etiam gentilium doctissimi de futura piorum quiete repromissa impiorumque confutacione plurima cecinere , quod scilicet vergente Xpisto , juxta illud Virgilianum : Tunc ferrea primum Desinet , ac toto surget gens aurea mundo , cum qui minima pro Deo dimiserint , remuneratione immortali dotabuntur .